बिल्ववैभववर्णनम् Shivaproktam Bilvavaibhavavarnanam

(शिवरहस्यान्तर्गते भीमाख्ये)शिवपार्वतीसंवादेशिवः (उवाच)मम नेत्रसमुद्भूतो मार्ताण्डश्चण्डविक्रमः ॥ ११\।२॥सर्वेषां तेजसो राशिरीशानात्मक एव सः ।चतुर्दशलोकोत्थतमोनाशाय कल्पितः ॥ १२॥

(śivarahasyāntargate bhīmākhye)śivapārvatīsaṃvādeśivaḥ (uvāca)mama netrasamudbhūto mārtāṇḍaścaṇḍavikramaḥ || 11\|2||sarveṣāṃ tejaso rāśirīśānātmaka eva saḥ |caturdaśalokotthatamonāśāya kalpitaḥ || 12||

चन्द्रोऽप्योषधिराट् क्लृप्तो मम सव्योरुनेत्रकः ।अतिभालतलोद्भूतनयनो लोकदाहकृत् ॥ १३॥

candro'pyoṣadhirāṭ klṛpto mama savyorunetrakaḥ |atibhālatalodbhūtanayano lokadāhakṛt || 13||

न तु पापविनाशाय कल्पितः कश्चनामरः ।तदर्थं चिन्तयित्वाहमसृक्षं बिल्वमेव हि ॥ १४॥

na tu pāpavināśāya kalpitaḥ kaścanāmaraḥ |tadarthaṃ cintayitvāhamasṛkṣaṃ bilvameva hi || 14||

मम प्रियकरो नित्यं तरुराजोऽयमीश्वरि ।यथा त्वयि सदा प्रीतिर्बिल्वेऽप्यस्मिन्सदा मम ॥ १५॥

mama priyakaro nityaṃ tarurājo'yamīśvari |yathā tvayi sadā prītirbilve'pyasminsadā mama || 15||

मद्रूपो वृक्षराजोऽयं वृक्षाणां पतिरस्म्यहम् ।रुद्रगीतोऽहमीशानि पापभेदाय सृष्टवान् ॥ १६॥

madrūpo vṛkṣarājo'yaṃ vṛkṣāṇāṃ patirasmyaham |rudragīto'hamīśāni pāpabhedāya sṛṣṭavān || 16||

बहु च ब्राह्मणेनोक्तो ज्योतिर्बिल्वेति पार्वति ।यतो मदक्षिसम्भूत आदित्यः समजायत ॥ १७॥

bahu ca brāhmaṇenokto jyotirbilveti pārvati |yato madakṣisambhūta ādityaḥ samajāyata || 17||

बिल्वो ममाक्षसम्भूत उभयोर्जनकस्त्वहम् ।सोमस्याप्यस्मि जनकः सर्वेषां श्रुतिचोदितः ॥ १८॥

bilvo mamākṣasambhūta ubhayorjanakastvaham |somasyāpyasmi janakaḥ sarveṣāṃ śruticoditaḥ || 18||

ब्रह्मणो जनकश्चाहं विष्णोरिन्द्रस्य पार्वति ।मत्तो यतोऽभवद्बिल्व आदित्योऽपि महेश्वरि ॥ १९॥

brahmaṇo janakaścāhaṃ viṣṇorindrasya pārvati |matto yato'bhavadbilva ādityo'pi maheśvari || 19||

वेदेऽपि यजुषोभागे प्रोक्त आदित्यसोदरः ।तमोनाशाय सृष्टोऽयमादित्यस्तपतां वरः ॥ २०॥

vede'pi yajuṣobhāge prokta ādityasodaraḥ |tamonāśāya sṛṣṭo'yamādityastapatāṃ varaḥ || 20||

पापनाशाय सृष्टोऽयं बिल्वो भूतलमाश्रितः ।पापानां पापिनां वापि दर्शनार्चनतः स्वयम् ॥ २१॥

pāpanāśāya sṛṣṭo'yaṃ bilvo bhūtalamāśritaḥ |pāpānāṃ pāpināṃ vāpi darśanārcanataḥ svayam || 21||

पापं हरति वृक्षोऽसौ दर्शनस्पर्शनार्चनैः ।त्रिदळं बिल्वपत्रं च त्रिगुणात्मकमेव हि ॥ २२॥

pāpaṃ harati vṛkṣo'sau darśanasparśanārcanaiḥ |tridaḷaṃ bilvapatraṃ ca triguṇātmakameva hi || 22||

ब्रह्मा विष्णुश्च रुद्रश्च वृक्ष(बिल्व)पत्रत्रये स्थिताः ।तस्मादयं वृक्षराजो मत्प्रियः पापनाशकः ॥ २३॥

brahmā viṣṇuśca rudraśca vṛkṣa(bilva)patratraye sthitāḥ |tasmādayaṃ vṛkṣarājo matpriyaḥ pāpanāśakaḥ || 23||

सर्वेषां सर्वपापानि नाशयत्येव कृत्स्नशः ।यथा तमोगुणं कृत्स्नं नाशयेद्दिवि संस्थितः ॥ २४॥

sarveṣāṃ sarvapāpāni nāśayatyeva kṛtsnaśaḥ |yathā tamoguṇaṃ kṛtsnaṃ nāśayeddivi saṃsthitaḥ || 24||

तथा भूमिगतो बिल्वः पापनाशाय शङ्करि ।लोकानां पापनाशार्थं समानीतो मयाम्बिके ॥ २५॥

tathā bhūmigato bilvaḥ pāpanāśāya śaṅkari |lokānāṃ pāpanāśārthaṃ samānīto mayāmbike || 25||

कैलासमौलितो बिल्वपत्रेणार्चन्तु मां जनाः ।इत्येवं कृपया पापान् दृष्ट्वा नरकदुःखितान् ॥ २६॥

kailāsamaulito bilvapatreṇārcantu māṃ janāḥ |ityevaṃ kṛpayā pāpān dṛṣṭvā narakaduḥkhitān || 26||

असङ्ख्यान्मानवांश्चापि मुनीनपि महेश्वरि ।लोकपालानुतापेन समानीतो भुवं प्रति ॥ २७॥

asaṅkhyānmānavāṃścāpi munīnapi maheśvari |lokapālānutāpena samānīto bhuvaṃ prati || 27||

अर्चन्ति मां सुकृतिनो बिल्वपत्रैस्त्रिशाखकैः ।कोमलैर्वा परिम्लानैः शुष्कैः पर्युषितैरपि ॥ २८॥

arcanti māṃ sukṛtino bilvapatraistriśākhakaiḥ |komalairvā parimlānaiḥ śuṣkaiḥ paryuṣitairapi || 28||

तेन मुक्तिं प्रयान्त्येते बिल्वैर्लिङ्गार्चनेन मे ।बिल्वपत्रार्चनाभावे मम पूजैव निष्फला ॥ २९॥

tena muktiṃ prayāntyete bilvairliṅgārcanena me |bilvapatrārcanābhāve mama pūjaiva niṣphalā || 29||

सर्वोपचारक्लृप्तापि बिल्वपत्रविवर्जिता ।तस्माद्द्द्बिल्वार्चनेनैव सर्वेषां मुक्तिदोह्यहम् ॥ ३०॥

sarvopacāraklṛptāpi bilvapatravivarjitā |tasmādddbilvārcanenaiva sarveṣāṃ muktidohyaham || 30||

धन्यः पूजयते बिल्वैर्धन्यो मामभिवीक्ष्यते ।नाधन्यः कीर्तयेन्मां हि पूजने तस्य का कथा ॥ ३१॥

dhanyaḥ pūjayate bilvairdhanyo māmabhivīkṣyate |nādhanyaḥ kīrtayenmāṃ hi pūjane tasya kā kathā || 31||

यो बिल्वपत्रं सङ्गृह्य रक्षति प्रीतमानसः ।मत्पूजार्थं महादेवि शुष्कं पर्युषितं तु वा ॥ ३२॥

yo bilvapatraṃ saṅgṛhya rakṣati prītamānasaḥ |matpūjārthaṃ mahādevi śuṣkaṃ paryuṣitaṃ tu vā || 32||

त्रिपत्रमेकपत्रं वा पातयेल्लिङ्गमस्तके ।तेन स्ववंशगैः सर्वैर्मदग्रे क्रीडते गणः ॥ ३३॥

tripatramekapatraṃ vā pātayelliṅgamastake |tena svavaṃśagaiḥ sarvairmadagre krīḍate gaṇaḥ || 33||

एकेनापि च बिल्वेन सकृत्सम्पूजयेद्धि माम् ।स मुक्तो मोचयेदन्यानिति विद्धि महेश्वरि ॥ ३४॥

ekenāpi ca bilvena sakṛtsampūjayeddhi mām |sa mukto mocayedanyāniti viddhi maheśvari || 34||

सर्वपुण्यात्प्रियतरं पत्रैर्वा परमेश्वरि ।बिल्वपत्रैः सदा देवि यथा प्रियतरो गुहः ॥ ३५॥

sarvapuṇyātpriyataraṃ patrairvā parameśvari |bilvapatraiḥ sadā devi yathā priyataro guhaḥ || 35||

तथा बिल्वार्चनेनैव सर्वेषां मुदितोऽस्म्यहम् ।कृतानन्तमहापापोऽप्यनायासेन मुच्यते ॥ ३६॥

tathā bilvārcanenaiva sarveṣāṃ mudito'smyaham |kṛtānantamahāpāpo'pyanāyāsena mucyate || 36||

बिल्वपत्रैश्च सम्पूज्य मल्लिङ्गमभिवीक्ष्यते ।प्रातः सङ्गवमध्याह्ने सायाह्नेऽपि प्रदोषके ॥ ३७॥

bilvapatraiśca sampūjya malliṅgamabhivīkṣyate |prātaḥ saṅgavamadhyāhne sāyāhne'pi pradoṣake || 37||

सोमवारे चतुर्दश्यां पर्वस्वपि विशेषतः ।बिल्वपत्रैः समभ्यर्च्य सर्वसिद्धिं लभेन्नरः ॥ ३८॥

somavāre caturdaśyāṃ parvasvapi viśeṣataḥ |bilvapatraiḥ samabhyarcya sarvasiddhiṃ labhennaraḥ || 38||

मम प्रियतरो भूयाद्ब्रह्मतत्वं च विन्दति ।सुवृत्तो वापि दुर्वृत्तो बिल्वैरभ्यर्च्य मां शिवे ॥ ३९॥

mama priyataro bhūyādbrahmatatvaṃ ca vindati |suvṛtto vāpi durvṛtto bilvairabhyarcya māṃ śive || 39||

स सर्वपूज्यो भवति स तपस्वी मुनिः स्वयम् ।सर्वतीर्थेषु सुस्नातः सर्वयज्ञेषु दीक्षितः ॥ ४०॥

sa sarvapūjyo bhavati sa tapasvī muniḥ svayam |sarvatīrtheṣu susnātaḥ sarvayajñeṣu dīkṣitaḥ || 40||

स च सर्वमहानन्दकृत्तमो हृत्तमो मम ।यो बिल्वपत्रशतकैः सहस्त्रैरपि लक्षकैः ॥ ४१॥

sa ca sarvamahānandakṛttamo hṛttamo mama |yo bilvapatraśatakaiḥ sahastrairapi lakṣakaiḥ || 41||

कोटिभिर्बिल्वपत्राणां समर्चनकरो भवेत् ।स एव धन्यो मान्यो मे गणेन्द्रो रजताचले ॥ ४२॥

koṭibhirbilvapatrāṇāṃ samarcanakaro bhavet |sa eva dhanyo mānyo me gaṇendro rajatācale || 42||

यो बिल्वं पोषयेद्भक्त्या जलदानादिभिः शिवे ।स च वंशयुतो देवि भवेत्सर्वगणाग्रणीः ॥ ४३॥

yo bilvaṃ poṣayedbhaktyā jaladānādibhiḥ śive |sa ca vaṃśayuto devi bhavetsarvagaṇāgraṇīḥ || 43||

बिल्वपत्रैर्बिल्वमूले लिङ्गमभ्यर्चितं मम ।तेन त्रैलोक्यलिङ्गानि पूजितानि न संशयः ॥ ४४॥

bilvapatrairbilvamūle liṅgamabhyarcitaṃ mama |tena trailokyaliṅgāni pūjitāni na saṃśayaḥ || 44||

बिल्ववनकर्ता बिल्ववन्दनतत्पराः ।बिल्वलिङ्गेन संसक्ता बिल्वदर्शनतत्पराः ॥ ४५॥

bilvavanakartā bilvavandanatatparāḥ |bilvaliṅgena saṃsaktā bilvadarśanatatparāḥ || 45||

प्रातरुत्थाय यो बिल्वं प्रयाति प्रीतिपूर्वकम् ।स कृतानल्पपापोऽपि मुच्यते तेऽपि मुक्तिगाः ॥ ४६॥

prātarutthāya yo bilvaṃ prayāti prītipūrvakam |sa kṛtānalpapāpo'pi mucyate te'pi muktigāḥ || 46||

भस्म धृत्वैव बिल्वानां सर्वमेव समाचरेत् ।बिल्वयुक्तं वनं धन्यं तत्सङ्गाद्वृक्षजातयः ॥ ४७॥

bhasma dhṛtvaiva bilvānāṃ sarvameva samācaret |bilvayuktaṃ vanaṃ dhanyaṃ tatsaṅgādvṛkṣajātayaḥ || 47||

वल्लीगुल्मादयः सर्वे मम लोके वसन्त्यपि ।स्थावरत्वं परित्यज्य भवन्ति गणपोत्तमाः ॥ ४८॥

vallīgulmādayaḥ sarve mama loke vasantyapi |sthāvaratvaṃ parityajya bhavanti gaṇapottamāḥ || 48||

बिल्वस्यैवानुषङ्गेण शाम्भवस्याङ्गसङ्गवत् ।बिल्वपत्रार्चनकरौ धन्यौ कण्टकनुन्नकौ ॥ ४९॥

bilvasyaivānuṣaṅgeṇa śāmbhavasyāṅgasaṅgavat |bilvapatrārcanakarau dhanyau kaṇṭakanunnakau || 49||

शङ्खचक्रादि चिह्नैस्ते भवन्ति पृथिवी भुजः ।बिल्वमूले प्रजप्तो यो मन्त्रः कोटिगिणो भवेत् ॥ ५०॥

śaṅkhacakrādi cihnaiste bhavanti pṛthivī bhujaḥ |bilvamūle prajapto yo mantraḥ koṭigiṇo bhavet || 50||

शाम्भवं भोजयेद्देवि बिल्वमूले विशेषतः ।स दरिद्रोऽपि सम्पन्नो भवत्येव न संशयः ॥ ५१॥

śāmbhavaṃ bhojayeddevi bilvamūle viśeṣataḥ |sa daridro'pi sampanno bhavatyeva na saṃśayaḥ || 51||

पादौ प्रक्षाल्य नत्वाथ भस्मधारणपूर्वकम् ।मन्त्रमेनं समुच्चार्य बिल्ववृक्षं समारुहेत् ॥ ५२॥

pādau prakṣālya natvātha bhasmadhāraṇapūrvakam |mantramenaṃ samuccārya bilvavṛkṣaṃ samāruhet || 52||

नमस्ते बिल्ववृक्षाय नवारुणदलाय च ।पत्रं ते शिवपूजार्थं गृह्णाम्यद्य क्षमस्व मे ॥ ५३॥

namaste bilvavṛkṣāya navāruṇadalāya ca |patraṃ te śivapūjārthaṃ gṛhṇāmyadya kṣamasva me || 53||

इति प्रार्थ्य महावृक्षं गृह्णीयात्पत्रमेव हि ।उत्तराग्रेण पत्रेण पूजनीयोऽहमेव हि ॥ ५४॥

iti prārthya mahāvṛkṣaṃ gṛhṇīyātpatrameva hi |uttarāgreṇa patreṇa pūjanīyo'hameva hi || 54||

किं पुनःर्बहुनोक्तेन बिल्वपत्रं मम प्रियम् ॥ ५५॥

kiṃ punaḥrbahunoktena bilvapatraṃ mama priyam || 55||

॥ इति शिवरहस्यान्तर्गते शिवप्रोक्तं बिल्ववैभववर्णनं सम्पूर्णम् ॥॥ श्रीशिवरहस्यम् । भीमाख्यः अष्टमांशः । अध्यायः १३ । ११\।२५५॥– ॥ श्रीशिवरहस्यम् । भीमाख्यः अष्टमांशः । अध्यायः १३ । ११।२-५५॥

|| iti śivarahasyāntargate śivaproktaṃ bilvavaibhavavarṇanaṃ sampūrṇam |||| śrīśivarahasyam | bhīmākhyaḥ aṣṭamāṃśaḥ | adhyāyaḥ 13 | 11\|255||– || śrīśivarahasyam | bhīmākhyaḥ aṣṭamāṃśaḥ | adhyāyaḥ 13 | 11|2-55||