शिवमीडेस्तवरत्नम् Shivamide Stava Ratnam

स्वप्रकाशशिवरूपसद्गुरुं निष्प्रकाशजडचैत्यभासकम् ।अप्रमेयसुगुणामृतालयं संस्मरामि हृदि नित्यमद्भुतम् ॥ १॥

svaprakāśaśivarūpasadguruṃ niṣprakāśajaḍacaityabhāsakam |aprameyasuguṇāmṛtālayaṃ saṃsmarāmi hṛdi nityamadbhutam || 1||

यः क्रीडार्थं विश्वमशेषं निजशक्त्यासृष्ट्वा स्वस्मिन् क्रीडति देवोऽप्यनवद्यः ।निस्त्रैगुण्यो मायिकभूमिव्यतिरिक्तःतं सर्वाघध्वंसकमाद्यं शिवमीडे ॥ २॥

yaḥ krīḍārthaṃ viśvamaśeṣaṃ nijaśaktyāsṛṣṭvā svasmin krīḍati devo'pyanavadyaḥ |nistraiguṇyo māyikabhūmivyatiriktaḥtaṃ sarvāghadhvaṃsakamādyaṃ śivamīḍe || 2||

एको देवो भाति तरङ्गेष्विव भानुःनानाभूतेष्वात्मसु सर्वेष्वपि नित्यम् ।शुद्धो बुद्धो निर्मलरूपो निरवद्यःतं सर्वाघध्वंसकमाद्यं शिवमीडे ॥ ३॥

eko devo bhāti taraṅgeṣviva bhānuḥnānābhūteṣvātmasu sarveṣvapi nityam |śuddho buddho nirmalarūpo niravadyaḥtaṃ sarvāghadhvaṃsakamādyaṃ śivamīḍe || 3||

देवाधीशं सर्ववरेण्यं हृदयाब्जेनित्यं ध्यात्वा योगिवरा यं दृढभक्त्या ।शुद्धा भूत्वा यान्ति भवाब्धिं न पुनस्तेतं सर्वाघध्वंसकमाद्यं शिवमीडे ॥ ४॥

devādhīśaṃ sarvavareṇyaṃ hṛdayābjenityaṃ dhyātvā yogivarā yaṃ dṛḍhabhaktyā |śuddhā bhūtvā yānti bhavābdhiṃ na punastetaṃ sarvāghadhvaṃsakamādyaṃ śivamīḍe || 4||

श्रौतैः स्मार्तैः कर्मशतैश्चपि य ईशोदुर्विज्ञेयः कल्पशतं तैर्जडरूपैः ।संविद्रूपस्वैकविचारादधिगम्यःतं सर्वाघध्वंसकमाद्यं शिवमीडे ॥ ५॥

śrautaiḥ smārtaiḥ karmaśataiścapi ya īśodurvijñeyaḥ kalpaśataṃ tairjaḍarūpaiḥ |saṃvidrūpasvaikavicārādadhigamyaḥtaṃ sarvāghadhvaṃsakamādyaṃ śivamīḍe || 5||

कर्माध्यक्षः कामिजनानां फलदाताकर्तृत्वाहङ्कारविमुक्तो निरपेक्षः ।देहातीतो दृश्यविविक्तो जगदीशःतं सर्वाघध्वंसकमाद्यं शिवमीडे ॥ ६॥

karmādhyakṣaḥ kāmijanānāṃ phaladātākartṛtvāhaṅkāravimukto nirapekṣaḥ |dehātīto dṛśyavivikto jagadīśaḥtaṃ sarvāghadhvaṃsakamādyaṃ śivamīḍe || 6||

नान्तर्बाह्ये नोभयतो वा प्रविभक्तंयं सर्वज्ञं नापि समर्थो निगमादिः ।तत्त्वातीतं तत्पदलक्ष्यं गुरुगम्यंतं सर्वाघध्वंसकमाद्यं शिवमीडे ॥ ७॥

nāntarbāhye nobhayato vā pravibhaktaṃyaṃ sarvajñaṃ nāpi samartho nigamādiḥ |tattvātītaṃ tatpadalakṣyaṃ gurugamyaṃtaṃ sarvāghadhvaṃsakamādyaṃ śivamīḍe || 7||

यद्भासार्को भाति हिमांशुर्दहनो वादृश्यैर्भास्यैर्यो न च भाति प्रियरूपः ।यस्माद् भाति व्यष्टिसमष्ट्यात्मकमेतत्तं सर्वाघध्वंसकमाद्यं शिवमीडे ॥ ८॥

yadbhāsārko bhāti himāṃśurdahano vādṛśyairbhāsyairyo na ca bhāti priyarūpaḥ |yasmād bhāti vyaṣṭisamaṣṭyātmakametattaṃ sarvāghadhvaṃsakamādyaṃ śivamīḍe || 8||

आशादेशाद्यव्यवधानो विभुरेकःसर्वाधारः सर्वनियन्ता परमात्मा ।पूर्णानन्दः सत्त्ववतां यो हृदि देवःतं सर्वाघध्वंसकमाद्यं शिवमीडे ॥ ९॥

āśādeśādyavyavadhāno vibhurekaḥsarvādhāraḥ sarvaniyantā paramātmā |pūrṇānandaḥ sattvavatāṃ yo hṛdi devaḥtaṃ sarvāghadhvaṃsakamādyaṃ śivamīḍe || 9||

कोऽहं देवः किं जगदेतत् प्रविचाराद्दृश्यं सर्वं नश्वररूपं गुरुवाक्यात् ।सिद्धे चैवं यः खलु शेषः प्रतिपन्नःतं सर्वाघध्वंसकमाद्यं शिवमीडे ॥ १०॥

ko'haṃ devaḥ kiṃ jagadetat pravicārāddṛśyaṃ sarvaṃ naśvararūpaṃ guruvākyāt |siddhe caivaṃ yaḥ khalu śeṣaḥ pratipannaḥtaṃ sarvāghadhvaṃsakamādyaṃ śivamīḍe || 10||

सत्यं ज्ञानं ब्रह्म सुखं यं प्रणवान्तंसर्वस्फूर्तिः शाश्वतरूपस्त्विति वेदाः ।जल्पन्त्येवं स्वच्छधियोऽपि प्रभुमेकंतं सर्वाघध्वंसकमाद्यं शिवमीडे ॥ ११॥

satyaṃ jñānaṃ brahma sukhaṃ yaṃ praṇavāntaṃsarvasphūrtiḥ śāśvatarūpastviti vedāḥ |jalpantyevaṃ svacchadhiyo'pi prabhumekaṃtaṃ sarvāghadhvaṃsakamādyaṃ śivamīḍe || 11||

यस्माद् भीतो वाति च वायुस्त्रिपुरेषुब्रह्मेन्द्राद्यास्ते निजकर्मस्वनुबद्धाः ।चन्द्रादित्यौ लोकसमूहे प्रचरन्तौतं सर्वाघध्वंसकमाद्यं शिवमीडे ॥ १२॥

yasmād bhīto vāti ca vāyustripureṣubrahmendrādyāste nijakarmasvanubaddhāḥ |candrādityau lokasamūhe pracarantautaṃ sarvāghadhvaṃsakamādyaṃ śivamīḍe || 12||

मायाकार्यं जन्म च नाशः पुरजेतुःनास्ति द्वन्द्वं नाम च रूपं श्रुतिवाक्यात् ।निर्णीतार्थो नित्यविमुक्तो निरपायःतं सर्वाघध्वंसकमाद्यं शिवमीडे ॥ १३॥

māyākāryaṃ janma ca nāśaḥ purajetuḥnāsti dvandvaṃ nāma ca rūpaṃ śrutivākyāt |nirṇītārtho nityavimukto nirapāyaḥtaṃ sarvāghadhvaṃsakamādyaṃ śivamīḍe || 13||

नायं देहो नेन्द्रियवर्गो न च वायुःनेदं दृश्यं जात्यभिमानो न च बुद्धिः ।इत्थं श्रुत्या यो गुरुवाक्यात् प्रतिलब्धःतं सर्वाघध्वंसकमाद्यं शिवमीडे ॥ १४॥

nāyaṃ deho nendriyavargo na ca vāyuḥnedaṃ dṛśyaṃ jātyabhimāno na ca buddhiḥ |itthaṃ śrutyā yo guruvākyāt pratilabdhaḥtaṃ sarvāghadhvaṃsakamādyaṃ śivamīḍe || 14||

स्थूलं सूक्ष्मं क्षाममनेकं न च दीर्घंह्रस्वं शुक्लं कृष्णमखण्डोऽव्ययरूपः ।प्रत्यक्साक्षी यः परतेजाः प्रणवान्तःतं सर्वाघध्वंसकमाद्यं शिवमीडे ॥ १५॥

sthūlaṃ sūkṣmaṃ kṣāmamanekaṃ na ca dīrghaṃhrasvaṃ śuklaṃ kṛṣṇamakhaṇḍo'vyayarūpaḥ |pratyaksākṣī yaḥ paratejāḥ praṇavāntaḥtaṃ sarvāghadhvaṃsakamādyaṃ śivamīḍe || 15||

यत्सौख्याब्धेर्लेशकणांशोः सुरमर्त्यास्तिर्यञ्चोऽपि स्थावरभेदाः प्रभवन्ति ।तत्तत्कार्यप्राभववन्तः सुखिनस्तेतं सर्वाघध्वंसकमाद्यं शिवमीडे ॥ १६॥

yatsaukhyābdherleśakaṇāṃśoḥ suramartyāstiryañco'pi sthāvarabhedāḥ prabhavanti |tattatkāryaprābhavavantaḥ sukhinastetaṃ sarvāghadhvaṃsakamādyaṃ śivamīḍe || 16||

यस्मिञ्ज्ञाते ज्ञातमशेषं भुवनं स्याद्यस्मिन् दृष्टे भेदसमूहो लयमेति ।यस्मिन्मृत्युर्नास्ति च शोको भवपाशाःतं सर्वाघध्वंसकमाद्यं शिवमीडे ॥ १७॥

yasmiñjñāte jñātamaśeṣaṃ bhuvanaṃ syādyasmin dṛṣṭe bhedasamūho layameti |yasminmṛtyurnāsti ca śoko bhavapāśāḥtaṃ sarvāghadhvaṃsakamādyaṃ śivamīḍe || 17||

द्यां मूर्धानं यस्य वदन्ति श्रुतयस्ताःचन्द्रादित्यौ नेत्रयुगं ज्यां पदयुग्मम् ।आशां श्रोत्रं लोमसमूहं तरुवल्लीः (तरुवल्ल्यः)तं सर्वाघध्वंसकमाद्यं शिवमीडे ॥ १८॥

dyāṃ mūrdhānaṃ yasya vadanti śrutayastāḥcandrādityau netrayugaṃ jyāṃ padayugmam |āśāṃ śrotraṃ lomasamūhaṃ taruvallīḥ (taruvallyaḥ)taṃ sarvāghadhvaṃsakamādyaṃ śivamīḍe || 18||

प्राणायामैः पूतधियो यं प्रणवान्तंसन्धायात्मन्यव्यपदेश्यं निजबोधम् ।जीवन्मुक्ताः सन्ति दिशासु प्रचरन्तःतं सर्वाघध्वंसकमाद्यं शिवमीडे ॥ १९॥

prāṇāyāmaiḥ pūtadhiyo yaṃ praṇavāntaṃsandhāyātmanyavyapadeśyaṃ nijabodham |jīvanmuktāḥ santi diśāsu pracarantaḥtaṃ sarvāghadhvaṃsakamādyaṃ śivamīḍe || 19||

यच्छ्रोतव्यं श्रौतगिरा श्रीगुरुवाक्याद्यन्मन्तव्यं स्वात्मसुखार्थं पुरुषाणाम् ।यद् ध्यातव्यं सत्यमखण्डं निरवद्यंतं सर्वाघध्वंसकमाद्यं शिवमीडे ॥ २०॥

yacchrotavyaṃ śrautagirā śrīguruvākyādyanmantavyaṃ svātmasukhārthaṃ puruṣāṇām |yad dhyātavyaṃ satyamakhaṇḍaṃ niravadyaṃtaṃ sarvāghadhvaṃsakamādyaṃ śivamīḍe || 20||

यं जिज्ञासुः सद्गुरुमूर्तिं द्विजवर्यंनित्यानन्दं तं फलपाणिः समुपैति ।भक्तिश्रद्धादान्तिविशिष्टो धृतियुक्तःतं सर्वाघध्वंसकमाद्यं शिवमीडे ॥ २१॥

yaṃ jijñāsuḥ sadgurumūrtiṃ dvijavaryaṃnityānandaṃ taṃ phalapāṇiḥ samupaiti |bhaktiśraddhādāntiviśiṣṭo dhṛtiyuktaḥtaṃ sarvāghadhvaṃsakamādyaṃ śivamīḍe || 21||

पृथव्यम्बवग्निस्पर्शनखानि प्रविलाप्यस्वस्मिन् मत्या धारनया वा प्रणवेन ।यच्छिष्टं तद् ब्रह्म भवामीत्यनुभूतंतं सर्वाघध्वंसकमाद्यं शिवमीडे ॥ २२॥

pṛthavyambavagnisparśanakhāni pravilāpyasvasmin matyā dhāranayā vā praṇavena |yacchiṣṭaṃ tad brahma bhavāmītyanubhūtaṃtaṃ sarvāghadhvaṃsakamādyaṃ śivamīḍe || 22||

प्रत्यग्दृष्ट्या स्थावरजन्तुष्वपि नित्यम् ।सत्यासत्ये सत्यमभूच्च व्यतिरेकात्तं सर्वाघध्वंसकमाद्यं शिवमीडे ॥ २३॥

pratyagdṛṣṭyā sthāvarajantuṣvapi nityam |satyāsatye satyamabhūcca vyatirekāttaṃ sarvāghadhvaṃsakamādyaṃ śivamīḍe || 23||

चेतःसाक्षी प्रत्यगभिन्नो विभुरेकःप्रज्ञानात्मा विश्वभुगादिव्यतिरिक्तः ।सत्यज्ञानानन्दसुधाब्धिः परिपूर्णःतं सर्वाघध्वंसकमाद्यं शिवमीडे ॥ २४॥

cetaḥsākṣī pratyagabhinno vibhurekaḥprajñānātmā viśvabhugādivyatiriktaḥ |satyajñānānandasudhābdhiḥ paripūrṇaḥtaṃ sarvāghadhvaṃsakamādyaṃ śivamīḍe || 24||

सर्वे कामा यस्य विलीना हृदि संस्थाःतस्योदेति ब्रह्मरविर्यो हृदि तत्र ।विद्याविद्या नास्ति परे च श्रुतिवाक्यात्तं सर्वाघध्वंसकमाद्यं शिवमीडे ॥ २५॥

sarve kāmā yasya vilīnā hṛdi saṃsthāḥtasyodeti brahmaraviryo hṛdi tatra |vidyāvidyā nāsti pare ca śrutivākyāttaṃ sarvāghadhvaṃsakamādyaṃ śivamīḍe || 25||

स त्यागेशः सर्वगुहान्तः परिपूर्णोवक्ता श्रोता वेदपुराणप्रतिपाद्यः ।इत्थं बुद्धौ ज्ञानमखण्डं स्फुरदास्तेतं सर्वाघध्वंसकमाद्यं शिवमीडे ॥ २६॥

sa tyāgeśaḥ sarvaguhāntaḥ paripūrṇovaktā śrotā vedapurāṇapratipādyaḥ |itthaṃ buddhau jñānamakhaṇḍaṃ sphuradāstetaṃ sarvāghadhvaṃsakamādyaṃ śivamīḍe || 26||

नित्यं भक्त्या यः पठतीदं स्तवरत्नंतस्याविद्या जन्म च नाशो लयमेतु ।किं चात्मनं पश्यतु सत्यं निजबोधंसर्वान् कामान् स्वं लभतां स प्रियरूपम् ॥ २७॥

nityaṃ bhaktyā yaḥ paṭhatīdaṃ stavaratnaṃtasyāvidyā janma ca nāśo layametu |kiṃ cātmanaṃ paśyatu satyaṃ nijabodhaṃsarvān kāmān svaṃ labhatāṃ sa priyarūpam || 27||

इत्यानन्दनाथपादपद्मोपजीविना काश्यपगोत्रोत्पन्नेनान्ध्रेणत्यागराजनाम्ना विरचितं शिवमीडेस्तवरत्नं सम्पूर्णम् ॥

ityānandanāthapādapadmopajīvinā kāśyapagotrotpannenāndhreṇatyāgarājanāmnā viracitaṃ śivamīḍestavaratnaṃ sampūrṇam ||