शिवभक्तलक्षणम् Shivabhaktalakshanam By Shridharavenkatarya

शिवाभ्यां नमः ।अथ शिवभक्तलक्षणं प्रारम्भः ।नाथ त्वदीयमभिधानमुपाश्रितानांक्रोधस्मरादिक कुवृत्तिपिशाचिकाभिः ।आभिः कथं परिभवो भगवन्नमीषांअन्तर्निषीदति भवान् खलु शूलपाणिः ॥ १॥

śivābhyāṃ namaḥ |atha śivabhaktalakṣaṇaṃ prārambhaḥ |nātha tvadīyamabhidhānamupāśritānāṃkrodhasmarādika kuvṛttipiśācikābhiḥ |ābhiḥ kathaṃ paribhavo bhagavannamīṣāṃantarniṣīdati bhavān khalu śūlapāṇiḥ || 1||

दर्पस्मरप्रभृतिदावविदह्यमानंलोकं विलोक्य कृपयेश कृपां तवास्मिन् ।वाञ्छन्ति यान्ति च मुदं वयमेतदापत्त्यक्ताः किलेति शरणीकृत तावकाख्याः ॥ २॥

darpasmaraprabhṛtidāvavidahyamānaṃlokaṃ vilokya kṛpayeśa kṛpāṃ tavāsmin |vāñchanti yānti ca mudaṃ vayametadāpattyaktāḥ kileti śaraṇīkṛta tāvakākhyāḥ || 2||

कायस्य हेयनिधितां मृतिरुग्जरार्त्याद्यानन्त्यमप्यलमवेत्य विमुक्तसर्वाः ।शम्भो चरन्ति विरुजस्त्वयि बध्दभावाःये सादरास्तव हि नाम्नि महानुभावाः ॥ ३॥

kāyasya heyanidhitāṃ mṛtirugjarārtyādyānantyamapyalamavetya vimuktasarvāḥ |śambho caranti virujastvayi badhdabhāvāḥye sādarāstava hi nāmni mahānubhāvāḥ || 3||

त्वन्नामकीर्तनवरौषधमाश्रितेऽस्मिन्अस्मै खलु स्मरहर स्वदसे त्वमेकः ।अन्यत्तु किञ्चिदपि न स्वदते तदेतत्आखण्डलस्य पदमस्तु विधेः पदं वा ॥ ४॥

tvannāmakīrtanavarauṣadhamāśrite'sminasmai khalu smarahara svadase tvamekaḥ |anyattu kiñcidapi na svadate tadetatākhaṇḍalasya padamastu vidheḥ padaṃ vā || 4||

आकाङ्क्षितुं कमलजादिभिरप्यलभ्यंआप्तुञ्च तन्निरुपहत्यथ वर्तितुञ्च ।सन्मौळिलाळनपदं पदमीश ते किंगौरीश ये त्वदभिधा नरतास्तदन्ये ॥ ५॥

ākāṅkṣituṃ kamalajādibhirapyalabhyaṃāptuñca tannirupahatyatha vartituñca |sanmauḷilāḷanapadaṃ padamīśa te kiṃgaurīśa ye tvadabhidhā naratāstadanye || 5||

एकं भवद्भजनमेव सुखं तदन्यत्आर्त्यात्मकं सकलमेतदिति प्रबोद्धुम् ।स्थातुं च मुक्तसकलं भवदेकतानंईशास्त एव शिव ये तव नाम्नि सक्ताः ॥ ६॥

ekaṃ bhavadbhajanameva sukhaṃ tadanyatārtyātmakaṃ sakalametaditi praboddhum |sthātuṃ ca muktasakalaṃ bhavadekatānaṃīśāsta eva śiva ye tava nāmni saktāḥ || 6||

दुःखात्मकत्वमखिलस्य तवातिवेलानन्दात्मताञ्च समवेत्य झटित्यशेषम् ।त्यक्त्वाऽनलार्त वपुषः सरसीव शम्भोत्वय्यापतन्ति समुपाश्रित तावकाख्याः ॥ ७॥

duḥkhātmakatvamakhilasya tavātivelānandātmatāñca samavetya jhaṭityaśeṣam |tyaktvā'nalārta vapuṣaḥ sarasīva śambhotvayyāpatanti samupāśrita tāvakākhyāḥ || 7||

आख्यापरास्तव विभो भवदात्मकत्वंअस्याखिलस्य तव चित्सुखरूपताञ्च ।आबुध्द्य बध्दहृदयास्तव शर्मविन्दन्त्यन्तः किमप्यगणित द्रुहिणादिभोगाः ॥ ८॥

ākhyāparāstava vibho bhavadātmakatvaṃasyākhilasya tava citsukharūpatāñca |ābudhdya badhdahṛdayāstava śarmavindantyantaḥ kimapyagaṇita druhiṇādibhogāḥ || 8||

द्वेष्य प्रियादि सकलं भवदीयरूपंबुध्द्वा त्वयि प्रणयतः प्रणयार्द्रदृष्ट्या ।पश्यन्त एतदवलम्बित तावकाख्याःपश्यल्ललाट विचरन्ति जगत् पुनन्तः ॥ ९॥

dveṣya priyādi sakalaṃ bhavadīyarūpaṃbudhdvā tvayi praṇayataḥ praṇayārdradṛṣṭyā |paśyanta etadavalambita tāvakākhyāḥpaśyallalāṭa vicaranti jagat punantaḥ || 9||

रागादिकृद्विविधमेष महानटःखल्वानृत्यतीत्थमिति तत्त्वदृशेक्षमाणाः ।क्षोभं न यान्ति दधते च मुदं स्मरन्तःत्वद्वैभवं त्वदभिधान निबद्धभावाः ॥ १०॥

rāgādikṛdvividhameṣa mahānaṭaḥkhalvānṛtyatītthamiti tattvadṛśekṣamāṇāḥ |kṣobhaṃ na yānti dadhate ca mudaṃ smarantaḥtvadvaibhavaṃ tvadabhidhāna nibaddhabhāvāḥ || 10||

शम्भो कथं नु चतुरास्तव नाम्नि सक्ताःशश्वत्कृतेऽप्यपद एव पराभवेऽन्यैः ।अस्तोद्यमाः प्रतिकृतावपयात्वमीषामेषाकदाऽऽर्तिरिति तेषु दयां वहन्ति ॥ ११॥

śambho kathaṃ nu caturāstava nāmni saktāḥśaśvatkṛte'pyapada eva parābhave'nyaiḥ |astodyamāḥ pratikṛtāvapayātvamīṣāmeṣākadā''rtiriti teṣu dayāṃ vahanti || 11||

त्वन्नामधेयसिकास्तरुणेन्दुमौळेदुःखं न यान्ति किमपीति हि वादमात्रम् ।तेऽमी किल स्वविपदीव वहन्ति दुःखंदृग्गोचरं व्रजति दुःखिनि जन्तुमात्रे ॥ १२॥

tvannāmadheyasikāstaruṇendumauḷeduḥkhaṃ na yānti kimapīti hi vādamātram |te'mī kila svavipadīva vahanti duḥkhaṃdṛggocaraṃ vrajati duḥkhini jantumātre || 12||

सर्वत्र वत्सलतया त्वदवेक्षया चोदारा महान्त इति धीनिगळेन मुक्ताः ।प्रेम्णा खलु त्वयि विभो तृणिताखिलार्थाःत्वन्नामधेयरसिकाः कृतिनो जयन्ति ॥ १३॥

sarvatra vatsalatayā tvadavekṣayā codārā mahānta iti dhīnigaḷena muktāḥ |premṇā khalu tvayi vibho tṛṇitākhilārthāḥtvannāmadheyarasikāḥ kṛtino jayanti || 13||

नाथ त्वदीक्षणवशादखिलेष्वमीषुन क्वाप्यगौरवदृगात्मनि तु प्रकामम् ।नैच्यग्रहस्त्वयि तु रक्तिरनर्गळेतिक्वाधीतवन्त इदमादृत तावकाख्याः ॥ १४॥

nātha tvadīkṣaṇavaśādakhileṣvamīṣuna kvāpyagauravadṛgātmani tu prakāmam |naicyagrahastvayi tu raktiranargaḷetikvādhītavanta idamādṛta tāvakākhyāḥ || 14||

अत्युन्नतिं वितरतीति यथोऽतिवेलंअस्याश्चकास्ति शिव तावकनाम्नि सक्तेः ।आख्यायतां किमियमातनुते नितान्तंआनम्रमेतमखिलेषु चराचरेषु ॥ १५॥

atyunnatiṃ vitaratīti yatho'tivelaṃasyāścakāsti śiva tāvakanāmni sakteḥ |ākhyāyatāṃ kimiyamātanute nitāntaṃānamrametamakhileṣu carācareṣu || 15||

त्वन्नामकीर्तनजुषोऽनिशमेकतानाःत्वत्सेवनं विदधतोऽपि न तत्र तृप्तिम् ।विन्दन्ति हन्त सति विघ्नलवे भवन्तिवह्निप्रवेश इव दुस्सहतापभाजः ॥ १६॥

tvannāmakīrtanajuṣo'niśamekatānāḥtvatsevanaṃ vidadhato'pi na tatra tṛptim |vindanti hanta sati vighnalave bhavantivahnipraveśa iva dussahatāpabhājaḥ || 16||

अस्तस्पृहं मुनिमहं समदर्शनं समन्वेमि तच्चरणपद्मरजोभिलाषात् ।इत्यादि ताक्कगिरां गिरिशास्पदं त्वत्आख्यापराः पुनरमूनवितुं क्षमः कः ॥ १७॥

astaspṛhaṃ munimahaṃ samadarśanaṃ samanvemi taccaraṇapadmarajobhilāṣāt |ityādi tākkagirāṃ giriśāspadaṃ tvatākhyāparāḥ punaramūnavituṃ kṣamaḥ kaḥ || 17||

त्वत्सौहृदादि सुगुणामृतशीतळास्त्वत्आख्यापरा इति तवेश यशोऽभिगोप्तुम् ।अस्मानपि त्वदभिधान जुषो जुषस्वस्वच्छं यशस्तदपदे ननु माऽपनैषीः ॥ १८॥

tvatsauhṛdādi suguṇāmṛtaśītaḷāstvatākhyāparā iti taveśa yaśo'bhigoptum |asmānapi tvadabhidhāna juṣo juṣasvasvacchaṃ yaśastadapade nanu mā'panaiṣīḥ || 18||

क्रोधस्मराद्युपशमं त्वयि रागिताञ्चदेहीश मे न यदि मे श्वमुखेभ्य एभ्यः ।किं भेदकं त्वदभिधां मम गृह्णतोऽस्यफल्गुस्थितिस्त्वदयशोभरहेतुरेषा ॥ १९॥

krodhasmarādyupaśamaṃ tvayi rāgitāñcadehīśa me na yadi me śvamukhebhya ebhyaḥ |kiṃ bhedakaṃ tvadabhidhāṃ mama gṛhṇato'syaphalgusthitistvadayaśobharahetureṣā || 19||

त्वन्नामकीर्तन सुधारसधारयाऽस्तविच्छेदया भृशविशृङ्खलसौहितीकः ।वेद्यान्तराण्यकलयन् विचराणि सोऽहंशान्तः कदा शशिवतंस तव प्रसादात् ॥ २०॥

tvannāmakīrtana sudhārasadhārayā'stavicchedayā bhṛśaviśṛṅkhalasauhitīkaḥ |vedyāntarāṇyakalayan vicarāṇi so'haṃśāntaḥ kadā śaśivataṃsa tava prasādāt || 20||

मत्प्राणवल्ल्भ मदीयनिधे मदात्मन्साम्ब प्रभो शिव शशाङ्कविभूषणेति ।त्वन्नामदीव्यदमृतोदधिवीचिडोळान्दोळैर्विधेहि विरुजं कृपया विभो माम् ॥ २१॥

matprāṇavallbha madīyanidhe madātmansāmba prabho śiva śaśāṅkavibhūṣaṇeti |tvannāmadīvyadamṛtodadhivīciḍoḷāndoḷairvidhehi virujaṃ kṛpayā vibho mām || 21||

इति श्री श्रीधरवेङ्कटेशार्य कृतिषु शिवभक्तलक्षणं सम्पूर्णम् ।

iti śrī śrīdharaveṅkaṭeśārya kṛtiṣu śivabhaktalakṣaṇaṃ sampūrṇam |