सदानन्दोपनिषत् Sadananda Upanishad

तच्छंयोरावृणीमहेइति शान्तिःअथैनं सदानन्दः संवर्तो जैगीषव्यश्च नीललोहितं रुद्रमुवाच ।भगवन् किमपवर्गं साधयतीति । स एतेभ्यो भगवान् नीललोहितःप्रोवाच । अन्तर्बहिर्धारितं परम्ब्रह्माभिधेयं शाम्भवं लिङ्गम्,आधारे दहरेऽव्यक्ते स्वर्णस्फाटिकवैद्रुमम् । निरन्तरानुसन्धानात्तदन्तर्धारणे विदुः ॥चतुर्दलं द्वादशारं द्व्यश्रमव्यक्तकं शिवम् ।दहरेऽङ्गुष्ठमात्रं तमुमाकान्तमहर्निशम् ।अनिराकारमात्मानं धृत्वा यान्ति परं पदम् ॥परात् परतरो ब्रह्मा तत्परात् परतो हरिः ।तत्परात् परतोऽधीशस्तस्मात् स्यादुत्तरः शिवः ॥जातवेदसमव्यक्तं व्यक्ताव्यक्तं परं सदा ।तमात्मस्थं येऽनुपश्यन्ति धीराः ।तेषां शान्तिः शाश्वती नेतरेषाम् ॥अन्तर्धारणशक्तेन ह्यशक्तेन द्विजोत्तमाः ।सन्त्कृत्य गुरुणा दत्तं शैवं लिङ्गमुरःस्थले ।धार्यं विप्रेण मुक्त्यर्थे शिवतत्त्वविदो विदुः ॥येनाचिरात्सर्वपापं व्यपोह्य परात्परं पुरुषमुपैति विद्वान् ।

tacchaṃyorāvṛṇīmaheiti śāntiḥathainaṃ sadānandaḥ saṃvarto jaigīṣavyaśca nīlalohitaṃ rudramuvāca |bhagavan kimapavargaṃ sādhayatīti | sa etebhyo bhagavān nīlalohitaḥprovāca | antarbahirdhāritaṃ parambrahmābhidheyaṃ śāmbhavaṃ liṅgam,ādhāre dahare'vyakte svarṇasphāṭikavaidrumam | nirantarānusandhānāttadantardhāraṇe viduḥ ||caturdalaṃ dvādaśāraṃ dvyaśramavyaktakaṃ śivam |dahare'ṅguṣṭhamātraṃ tamumākāntamaharniśam |anirākāramātmānaṃ dhṛtvā yānti paraṃ padam ||parāt parataro brahmā tatparāt parato hariḥ |tatparāt parato'dhīśastasmāt syāduttaraḥ śivaḥ ||jātavedasamavyaktaṃ vyaktāvyaktaṃ paraṃ sadā |tamātmasthaṃ ye'nupaśyanti dhīrāḥ |teṣāṃ śāntiḥ śāśvatī netareṣām ||antardhāraṇaśaktena hyaśaktena dvijottamāḥ |santkṛtya guruṇā dattaṃ śaivaṃ liṅgamuraḥsthale |dhāryaṃ vipreṇa muktyarthe śivatattvavido viduḥ ||yenācirātsarvapāpaṃ vyapohya parātparaṃ puruṣamupaiti vidvān |

अस्य मात्रा अकारो ब्रह्मरूप उकारो विष्णुरूपो मकारः कालकालःअर्धमात्रा परमशिवः ओङ्कारो लिङ्गम् ॥

asya mātrā akāro brahmarūpa ukāro viṣṇurūpo makāraḥ kālakālaḥardhamātrā paramaśivaḥ oṅkāro liṅgam ||

योऽसौ सर्वैषु वेदेषु पठ्यते ह्यज ईश्वरः ।तस्मात्तद्धारणादेतल्लिङ्गदेहमलौकिकम् ।मृतेऽपि तन्न दह्येत बिले चैतद्विनिक्षिपेत ॥ने कर्मणा न प्रजया धनेन त्यागेनैकेऽमृतत्वमानशुः ॥यो वा स्वहस्तार्चितलिङ्गमेकं परात्पर धारयते नरो वा ।तस्यैव लभ्यः परमेश्वरोऽसौ निरञ्जनं साम्यमुपैति दिव्यम् ॥शिवलिङ्गधरं विप्रं विपन्नं त न दाहयेत् ।यदि वा दाहयेत्तस्य ब्रह्महत्या तदा भवेत् ॥यदिदं लिङ्गं सकळं सकळनिष्कळं निष्कलं च स्थूलं सूक्ष्मंच तत्परं स्थूले स्थूलं सूक्ष्मे सूक्ष्मं कारणे तत्परं च ॥

yo'sau sarvaiṣu vedeṣu paṭhyate hyaja īśvaraḥ |tasmāttaddhāraṇādetalliṅgadehamalaukikam |mṛte'pi tanna dahyeta bile caitadvinikṣipeta ||ne karmaṇā na prajayā dhanena tyāgenaike'mṛtatvamānaśuḥ ||yo vā svahastārcitaliṅgamekaṃ parātpara dhārayate naro vā |tasyaiva labhyaḥ parameśvaro'sau nirañjanaṃ sāmyamupaiti divyam ||śivaliṅgadharaṃ vipraṃ vipannaṃ ta na dāhayet |yadi vā dāhayettasya brahmahatyā tadā bhavet ||yadidaṃ liṅgaṃ sakaḷaṃ sakaḷaniṣkaḷaṃ niṣkalaṃ ca sthūlaṃ sūkṣmaṃca tatparaṃ sthūle sthūlaṃ sūkṣme sūkṣmaṃ kāraṇe tatparaṃ ca ||

आत्मानभरणिं कृत्वा प्रणवं चोत्तरारणिम् ।ध्याननिर्मथनादेव पाशं दहति मानवः ।अन्तर्बहिश्च तल्लिङ्गं विधत्ते यस्तु शाश्वतम् ॥अविद्याऽऽवरणं भित्त्वा ब्रह्मणः सायुज्यं सलोकतामाप्नोति । तदिदंलिङ्गं प्रीम् । तदिदं ॐ सत्यम् । यो विद्वान् ब्रह्मचारी गृहीवानप्रस्थो यतिर्वा सदानन्दोपनिषदं पठति सोऽग्निपूतो भवति ।स सत्यपूतो भवति । स्वर्णस्तेयात् पूतो भवति ।ब्रह्महत्यायाः पूतो भवति ।स सकलभोगभुक् देहं त्यक्त्वा शिवसायुज्यमेति । इत्युपनिषत् ॥(शैवौपनिषदः)

ātmānabharaṇiṃ kṛtvā praṇavaṃ cottarāraṇim |dhyānanirmathanādeva pāśaṃ dahati mānavaḥ |antarbahiśca talliṅgaṃ vidhatte yastu śāśvatam ||avidyā''varaṇaṃ bhittvā brahmaṇaḥ sāyujyaṃ salokatāmāpnoti | tadidaṃliṅgaṃ prīm | tadidaṃ oṃ satyam | yo vidvān brahmacārī gṛhīvānaprastho yatirvā sadānandopaniṣadaṃ paṭhati so'gnipūto bhavati |sa satyapūto bhavati | svarṇasteyāt pūto bhavati |brahmahatyāyāḥ pūto bhavati |sa sakalabhogabhuk dehaṃ tyaktvā śivasāyujyameti | ityupaniṣat ||(śaivaupaniṣadaḥ)

इति सदानन्दोपनिषत् समाप्ता ।

iti sadānandopaniṣat samāptā |