शिवपञ्चाक्षरतत्त्वोपदेशम् Rishikashyapaproktam Shivapanchaksharatattvopadesham

(शिवरहस्यान्तर्गते भीमाख्ये)कश्यपः (उवाच)विद्यां हृद्यां ददाम्येव तव पञ्चाक्षरात्मिकाम् ।पञ्चाक्षरपरोमर्त्यः शिवज्ञानाय कल्पते ॥ १४॥

(śivarahasyāntargate bhīmākhye)kaśyapaḥ (uvāca)vidyāṃ hṛdyāṃ dadāmyeva tava pañcākṣarātmikām |pañcākṣaraparomartyaḥ śivajñānāya kalpate || 14||

तेन मुक्तो भवत्येव विद्यया द्योततेऽण्डज ।पितेवोपदिशेन्मन्त्रं गायत्र्याः सममेव हि ॥ १५॥

tena mukto bhavatyeva vidyayā dyotate'ṇḍaja |pitevopadiśenmantraṃ gāyatryāḥ samameva hi || 15||

गायन्तं त्रायते यस्मात् गायत्री भर्गचिह्निता ।संसारभर्जको भर्गः शिव एवेति निश्चिनु ॥ १६॥

gāyantaṃ trāyate yasmāt gāyatrī bhargacihnitā |saṃsārabharjako bhargaḥ śiva eveti niścinu || 16||

पञ्चाक्षरं च गायत्री श्रौतमन्त्रद्वयं स्मृतम् ।उभयोर्दैवतं यस्मात् महादेवो महेश्वरः ॥ १७॥

pañcākṣaraṃ ca gāyatrī śrautamantradvayaṃ smṛtam |ubhayordaivataṃ yasmāt mahādevo maheśvaraḥ || 17||

गायत्रीवत्सदा जप्यो मन्त्रराजोऽयमुत्तमः ।तस्मात्तवोपदेक्ष्यामि मन्त्रं पञ्चाक्षरं परम् ॥ २०॥

gāyatrīvatsadā japyo mantrarājo'yamuttamaḥ |tasmāttavopadekṣyāmi mantraṃ pañcākṣaraṃ param || 20||

मन्त्रेणानेन देवेशं यः पूजयति शङ्करम् ।सर्वपापविमुक्तश्च जायते नात्र संशयः ॥ २१॥

mantreṇānena deveśaṃ yaḥ pūjayati śaṅkaram |sarvapāpavimuktaśca jāyate nātra saṃśayaḥ || 21||

पञ्चाक्षरं सतारं यः प्रजपेत्प्रीतिपूर्वकम् ।स तु मुक्तो भवत्येव षडक्षरसमाश्रयात् ॥ २२॥

pañcākṣaraṃ satāraṃ yaḥ prajapetprītipūrvakam |sa tu mukto bhavatyeva ṣaḍakṣarasamāśrayāt || 22||

पञ्चास्यध्याननिरतः पञ्चाक्षरजपादरः ।महापापयुतो वापि युक्तो वाप्युपपातकैः ॥ २३॥

pañcāsyadhyānanirataḥ pañcākṣarajapādaraḥ |mahāpāpayuto vāpi yukto vāpyupapātakaiḥ || 23||

विमुच्यते सद्य एव राहुमुक्त इवोडुराट् ।न गायत्र्याः परो मन्त्रो न च पञ्चाक्षरान्मनुः ॥ २४॥

vimucyate sadya eva rāhumukta ivoḍurāṭ |na gāyatryāḥ paro mantro na ca pañcākṣarānmanuḥ || 24||

द्विजत्वेनैव सा प्रोक्ता गायत्री भर्गदेवता ।शिवप्रसादसिध्यर्थं श्रीमत्पञ्चाक्षरो मनुः ॥ २५॥

dvijatvenaiva sā proktā gāyatrī bhargadevatā |śivaprasādasidhyarthaṃ śrīmatpañcākṣaro manuḥ || 25||

गात्र्यामेव गायत्री भर्गशब्दे शिवात्मके ।शिवः पञ्चाक्षराकारः पञ्चवर्णाः शिवस्य खे ॥ ३०॥

gātryāmeva gāyatrī bhargaśabde śivātmake |śivaḥ pañcākṣarākāraḥ pañcavarṇāḥ śivasya khe || 30||

वर्णपञ्चाक्षरस्यास्य पञ्चास्यक्रमतः शिवे ।लीयन्ते किल कल्पान्ते प्रणवो हृदये शिवे ॥ ३१॥

varṇapañcākṣarasyāsya pañcāsyakramataḥ śive |līyante kila kalpānte praṇavo hṛdaye śive || 31||

तस्माच्छ्रुतिषु सर्वत्र शिवो गीतः सदाशिवोम् ।ईशानः सर्वविद्यानामीश्वरः सर्वभूतकृत् ॥ ३२॥

tasmācchrutiṣu sarvatra śivo gītaḥ sadāśivom |īśānaḥ sarvavidyānāmīśvaraḥ sarvabhūtakṛt || 32||

ब्रह्मैव सर्वदा शम्भुः ब्रह्मणोऽधिपतिः शिवः ।नकारश्च लयं याति सद्योजातास्यके शिवे ॥ ३३॥

brahmaiva sarvadā śambhuḥ brahmaṇo'dhipatiḥ śivaḥ |nakāraśca layaṃ yāti sadyojātāsyake śive || 33||

मकारोऽपि लयं याति वामदेवास्यके शिवे ।शिकारोऽपि हि लीयेत अघोरास्ये महेश्वरे ॥ ३४॥

makāro'pi layaṃ yāti vāmadevāsyake śive |śikāro'pi hi līyeta aghorāsye maheśvare || 34||

वकारोऽपि च लीयेत शिवे तत्पुरुषात्मके ।यकारोऽपि च लीयेत सर्वाङ्गेऽपि च शङ्करे ॥ ३५॥

vakāro'pi ca līyeta śive tatpuruṣātmake |yakāro'pi ca līyeta sarvāṅge'pi ca śaṅkare || 35||

एवमेव महामन्त्रमविमुक्ते विशेषतः ।सतारस्तारको मन्त्रः शैवेभ्य उपदिश्यते ॥ ३६॥

evameva mahāmantramavimukte viśeṣataḥ |satārastārako mantraḥ śaivebhya upadiśyate || 36||

स न जीवेभ्य एवैश ईशानेन दयालुना ।नातः परतरो मन्त्रस्तारकः पारमैश्वरः ॥ ३७॥

sa na jīvebhya evaiśa īśānena dayālunā |nātaḥ parataro mantrastārakaḥ pāramaiśvaraḥ || 37||

यस्मादुच्चार्यमाणेन शिवरूपं विभासते ।शिवस्वरूपभावेन स तु साक्षाच्छिवो भवेत् ॥ ३८॥

yasmāduccāryamāṇena śivarūpaṃ vibhāsate |śivasvarūpabhāvena sa tu sākṣācchivo bhavet || 38||

वर्णेभ्योऽपि परं सारं तारं शिवमयं विदुः ।अविद्याकर्मपाशेभ्यस्तारणात्तारमेव हि ॥ ३९॥

varṇebhyo'pi paraṃ sāraṃ tāraṃ śivamayaṃ viduḥ |avidyākarmapāśebhyastāraṇāttārameva hi || 39||

वर्णास्त्वन्ये तु सगुणा निर्गुणं तारमेव हि ।सतारं वर्णसहितं शिवरूपावभासकम् ।संशीलयन् परं याति शिवमेव हि निर्गुणम् ॥ ४०॥

varṇāstvanye tu saguṇā nirguṇaṃ tārameva hi |satāraṃ varṇasahitaṃ śivarūpāvabhāsakam |saṃśīlayan paraṃ yāti śivameva hi nirguṇam || 40||

गायत्रीमन्त्रसारं द्विजकुलतिलकाकार सिद्धत्वदायिमन्त्रोऽयं शिवतोषकृत् सुविहितो वेदान्तभागेष्वपि ।तारोऽयं परनिगुणप्रवटने शब्दादिरेवैष वैभिक्षूणामथ शाम्भवात्मकहृदा संशीलितो मुक्तिदः ॥ ४१॥

gāyatrīmantrasāraṃ dvijakulatilakākāra siddhatvadāyimantro'yaṃ śivatoṣakṛt suvihito vedāntabhāgeṣvapi |tāro'yaṃ paraniguṇapravaṭane śabdādirevaiṣa vaibhikṣūṇāmatha śāmbhavātmakahṛdā saṃśīlito muktidaḥ || 41||

॥ इति शिवरहस्यान्तर्गते ऋषिकश्यपप्रोक्तं शिवपञ्चाक्षरतत्त्वोपदेशं सम्पूर्णम् ॥॥ श्रीशिवरहस्यम् । भीमाख्यः अष्टमांशः । अध्यायः ७ । वावृत्तश्लोकाः ॥– ॥ श्रीशिवरहस्यम् । भीमाख्यः अष्टमांशः । अध्यायः ७ । वावृत्तश्लोकाः ॥

|| iti śivarahasyāntargate ṛṣikaśyapaproktaṃ śivapañcākṣaratattvopadeśaṃ sampūrṇam |||| śrīśivarahasyam | bhīmākhyaḥ aṣṭamāṃśaḥ | adhyāyaḥ 7 | vāvṛttaślokāḥ ||– || śrīśivarahasyam | bhīmākhyaḥ aṣṭamāṃśaḥ | adhyāyaḥ 7 | vāvṛttaślokāḥ ||