ईश्वरेण देवानां शोधनम् Ishvarena Devanamshodhanam

सोऽहं नित्योऽप्यनित्यश्चब्रह्माब्रह्माहमेवहि ।प्राञ्चोऽहञ्चैव पश्चाञ्चदक्षिणोदीचए वहि ॥ १॥

so'haṃ nityo'pyanityaścabrahmābrahmāhamevahi |prāñco'hañcaiva paścāñcadakṣiṇodīcae vahi || 1||

अधश्चोर्ध्वमहं लोका दिशश्च विदिशोऽप्यहम् ।पुमान्नपुंसकश्चाहं स्त्रीचाहंसर्वदेवताः ॥ २॥

adhaścordhvamahaṃ lokā diśaśca vidiśo'pyaham |pumānnapuṃsakaścāhaṃ strīcāhaṃsarvadevatāḥ || 2||

नैव स्त्री नपुमाञ्चाहं नैय चाहं सनातनः ।अशरीरश्शरीरेषु ह्यशीर्णश्शीर्यकेष्वहम् ॥ ३॥

naiva strī napumāñcāhaṃ naiya cāhaṃ sanātanaḥ |aśarīraśśarīreṣu hyaśīrṇaśśīryakeṣvaham || 3||

ज्योतिषामहमेवास्मिचात्मज्योतिस्सदाव्ययः ।अनलानिलसूर्येन्दुभूतानामन्तरास्म्यहम् ॥ ४॥

jyotiṣāmahamevāsmicātmajyotissadāvyayaḥ |analānilasūryendubhūtānāmantarāsmyaham || 4||

मां नजानन्ति भूतानि भूतादिश्चाहमेव हि ।छन्दसामहमेवादिर्गार्हपत्योऽहमेवहि ॥ ५॥

māṃ najānanti bhūtāni bhūtādiścāhameva hi |chandasāmahamevādirgārhapatyo'hamevahi || 5||

दक्षिणाग्न्याहवनीयस्सत्योऽहं गौरहं सुराः ।गौर्यहञ्च वरिष्ठोऽहं कनिष्ठोऽहंसनातनः ॥ ६॥

dakṣiṇāgnyāhavanīyassatyo'haṃ gaurahaṃ surāḥ |gauryahañca variṣṭho'haṃ kaniṣṭho'haṃsanātanaḥ || 6||

ऋग्यजुस्सामाधर्वाणि मद्गिरो हि सुरेश्वराः ।अक्षरोऽहं क्षरोऽहञ्चगुह्योऽहं पुष्करं तथा ॥ ७॥

ṛgyajussāmādharvāṇi madgiro hi sureśvarāḥ |akṣaro'haṃ kṣaro'hañcaguhyo'haṃ puṣkaraṃ tathā || 7||

अणोरणीयोऽस्मि सुरा महतोऽहं महांस्तथा ।विश्वतश्चक्षुरेवाहं विश्वतोबाहुरीश्वरः ॥ ८॥

aṇoraṇīyo'smi surā mahato'haṃ mahāṃstathā |viśvataścakṣurevāhaṃ viśvatobāhurīśvaraḥ || 8||

विश्वमौलिविश्वपादस्सहस्राक्षसहस्रपात् ।दशाङ्गुलमिदं सर्वमत्यतिष्ठामि भो सुराः ॥ ९॥

viśvamauliviśvapādassahasrākṣasahasrapāt |daśāṅgulamidaṃ sarvamatyatiṣṭhāmi bho surāḥ || 9||

अमृतस्याहमीशानस्सर्वेषु पुरुषोऽन्तरः ।व्यपोह्यशीर्षकपालं सर्वेषां संस्थितोऽस्म्यहम् ॥ १०॥

amṛtasyāhamīśānassarveṣu puruṣo'ntaraḥ |vyapohyaśīrṣakapālaṃ sarveṣāṃ saṃsthito'smyaham || 10||

ऐषोऽन्तराहं पुरुषो हिरण्यश्मश्रुरेवहि ।मनसोऽहं जवीयांश्च मयावास्यमिदं जगत् ॥ ११॥

aiṣo'ntarāhaṃ puruṣo hiraṇyaśmaśrurevahi |manaso'haṃ javīyāṃśca mayāvāsyamidaṃ jagat || 11||

मय्येव लीयते चान्ते मत्तोऽन्यन्नास्ति किञ्चन ।अप्राणोऽस्म्यमनाशुभ्रो निर्गताक्षोऽहमेवहि ॥ १२॥

mayyeva līyate cānte matto'nyannāsti kiñcana |aprāṇo'smyamanāśubhro nirgatākṣo'hamevahi || 12||

न प्रज्ञोऽहं न चाप्रज्ञो नोभयप्रज्ञ एव हि ।अहं भूतेषु सुप्तेषु जागर्मि सततं सुराः ॥ १३॥

na prajño'haṃ na cāprajño nobhayaprajña eva hi |ahaṃ bhūteṣu supteṣu jāgarmi satataṃ surāḥ || 13||

अहमव्यक्त एवेशोव्यक्तोभूतहृदिस्थितः ।स्थाणुर्निर्गुण एवास्मिकार्यकारणवर्जितः ॥ १४॥

ahamavyakta eveśovyaktobhūtahṛdisthitaḥ |sthāṇurnirguṇa evāsmikāryakāraṇavarjitaḥ || 14||

क्षराक्षरादिरहितः परमात्माहमेव हि ।अहं च न दिवा रात्रिर्न सन्नासत्सदाशिवः ॥ १५॥

kṣarākṣarādirahitaḥ paramātmāhameva hi |ahaṃ ca na divā rātrirna sannāsatsadāśivaḥ || 15||

आकाशकोशस्संवेष्टुं सुकरो यदि जायते ।तदा मान्त्वनविज्ञायदुःखस्यान्तोभविष्यति ॥ १६॥

ākāśakośassaṃveṣṭuṃ sukaro yadi jāyate |tadā māntvanavijñāyaduḥkhasyāntobhaviṣyati || 16||

वेदैस्सर्वैश्च वेद्योऽहं वेदान्तेष्वहसास्थितः ।स्वे महिम्न्यहमेवैको ह्यहमौपनिषत्परः ॥ १७॥

vedaissarvaiśca vedyo'haṃ vedānteṣvahasāsthitaḥ |sve mahimnyahamevaiko hyahamaupaniṣatparaḥ || 17||

वेदादिस्स्वर एवाहं प्रणवोऽहं सनातनः ।प्रणवादित्रिमात्रोऽहं सर्वमन्त्रात्मकस्त्वहम् ॥ १८॥

vedādissvara evāhaṃ praṇavo'haṃ sanātanaḥ |praṇavāditrimātro'haṃ sarvamantrātmakastvaham || 18||

पञ्चाक्षरमयश्चाहं पञ्चपातकवर्जितः ।नासङ्गो नैव मे सङ्गोऽप्यहं भुवनमेवहि ॥ १९॥

pañcākṣaramayaścāhaṃ pañcapātakavarjitaḥ |nāsaṅgo naiva me saṅgo'pyahaṃ bhuvanamevahi || 19||

विश्वातीतो विश्वधामा विश्वाधिक उमापतिः ।भवन्तः पशवस्सर्वे भवताम्पतिरस्म्यहम् ॥ २०॥

viśvātīto viśvadhāmā viśvādhika umāpatiḥ |bhavantaḥ paśavassarve bhavatāmpatirasmyaham || 20||

मत्प्रसादाद्भवन्तोहि मुक्तये यतताधुना ।मज्ज्ञानं वेदवाक्योत्थमन्यच्छिल्पंसुरोत्तमाः ॥ २१॥

matprasādādbhavantohi muktaye yatatādhunā |majjñānaṃ vedavākyotthamanyacchilpaṃsurottamāḥ || 21||

ब्रह्मैवाहं संसरामि विद्ययाविद्यया सुराः ।निर्मुक्तो मोचयाम्येव सर्वं सासुरमानुषम् ॥ २२॥

brahmaivāhaṃ saṃsarāmi vidyayāvidyayā surāḥ |nirmukto mocayāmyeva sarvaṃ sāsuramānuṣam || 22||

श्रवणायापि लभ्योऽहं कर्मभिर्नसुरासुराः ।शृण्वन्तोऽपि यतिश्रेष्ठानमांविन्दन्तिकेचन ॥ २३॥

śravaṇāyāpi labhyo'haṃ karmabhirnasurāsurāḥ |śṛṇvanto'pi yatiśreṣṭhānamāṃvindantikecana || 23||

अतोन्यदार्तंविबुधास्सर्वञ्जगदिदन्ध्रुवम् ।कथम्भवन्तोमन्यन्तेतह्ब्रुवन्तुममाग्रतः ॥ २४॥

atonyadārtaṃvibudhāssarvañjagadidandhruvam |kathambhavantomanyantetahbruvantumamāgrataḥ || 24||

विभूतिर्मम या प्रोक्ताश्रद्धया वेद नान्यथा ।नाविश्वस्तचेतसेदेयञ्ज्ञानंवेदान्तवाक्यजम् ॥ २५॥

vibhūtirmama yā proktāśraddhayā veda nānyathā |nāviśvastacetasedeyañjñānaṃvedāntavākyajam || 25||

दत्वा नरकमाप्नोति सहपूर्वपितामहेः ।सर्वोपनिषदां सारं मयैतत्समुदाहृतम् ॥ २६॥

datvā narakamāpnoti sahapūrvapitāmaheḥ |sarvopaniṣadāṃ sāraṃ mayaitatsamudāhṛtam || 26||

भवद्भ्यस्सम्यगधुना हृदयग्रन्थिभेदनम् ।नाशिष्यायाप्यभक्ताय नापुत्रायेदमेवहि ॥ २७॥

bhavadbhyassamyagadhunā hṛdayagranthibhedanam |nāśiṣyāyāpyabhaktāya nāputrāyedamevahi || 27||

दद्यादेतच्छाम्भवेभ्यो यतिभ्यस्सुरसत्तमाः ।देयमेतत्सुरश्रेष्ठास्तस्यमुक्तिरयत्नतः ॥ २८॥

dadyādetacchāmbhavebhyo yatibhyassurasattamāḥ |deyametatsuraśreṣṭhāstasyamuktirayatnataḥ || 28||

मत्प्रसादेन सर्वेषां मुक्तयस्स्युः करे स्थिताः ।शिरोव्रतं यैश्चरितं देयं तेषामिदं सुराः ॥ २९॥

matprasādena sarveṣāṃ muktayassyuḥ kare sthitāḥ |śirovrataṃ yaiścaritaṃ deyaṃ teṣāmidaṃ surāḥ || 29||

शिरोव्रतमिदं देवाः पुरा चीर्णम्मयैवहि ।अग्निरित्यादिभिर्भस्मगृहीत्वाङ्गानिसंस्पृशेत् ॥ ३०॥

śirovratamidaṃ devāḥ purā cīrṇammayaivahi |agnirityādibhirbhasmagṛhītvāṅgānisaṃspṛśet || 30||

व्रतमेतदिदं देवाः पशुपाशविमोक्षदम् ।श्रद्धया तपसा देवा मम लिङ्गार्चनेनहि ॥ ३१॥

vratametadidaṃ devāḥ paśupāśavimokṣadam |śraddhayā tapasā devā mama liṅgārcanenahi || 31||

भस्मत्रिपुण्ड्रकण्ठैश्च पापाद्भिन्नोभवेन्नरः ।पञ्चाक्षरावर्तनैश्च पञ्चपापप्रणाशनम् ॥ ३२॥

bhasmatripuṇḍrakaṇṭhaiśca pāpādbhinnobhavennaraḥ |pañcākṣarāvartanaiśca pañcapāpapraṇāśanam || 32||

रुद्राद्धयायजपश्चैव बिल्वमूले विशेषतः ।मम क्षेत्रेषु नियतं वासाच्च सुरसत्तमाः ॥ ३३॥

rudrāddhayāyajapaścaiva bilvamūle viśeṣataḥ |mama kṣetreṣu niyataṃ vāsācca surasattamāḥ || 33||

अविमुक्तनिवासाच्च तत्रैवान्ते तनुक्षयात् ।उमासहायमन्मूर्तिध्यानेनैवसुरास्तथा ॥ ३४॥

avimuktanivāsācca tatraivānte tanukṣayāt |umāsahāyamanmūrtidhyānenaivasurāstathā || 34||

एतदेव परं ज्ञानं लभ्यते मत्प्रसादतः ।नान्यथा लभ्यते ज्ञानं कर्मोपासनतस्सुराः ॥ ३५॥

etadeva paraṃ jñānaṃ labhyate matprasādataḥ |nānyathā labhyate jñānaṃ karmopāsanatassurāḥ || 35||

॥ इति शिवरहस्यान्तर्गते माहेश्वराख्ये ईश्वरेण देवानांशोधनम् ॥॥ श्रीशिवरहस्यम् । माहेश्वराख्यः प्रथमांशः । अध्यायः ५२ देवानां शोधनम् । १३५॥

|| iti śivarahasyāntargate māheśvarākhye īśvareṇa devānāṃśodhanam |||| śrīśivarahasyam | māheśvarākhyaḥ prathamāṃśaḥ | adhyāyaḥ 52 devānāṃ śodhanam | 135||

– ॥ श्रीशिवरहस्यम् ।माहेश्वराख्यः प्रथमांशः ।अध्यायः ५२ – देवानां शोधनम् ।१-३५॥

– || śrīśivarahasyam |māheśvarākhyaḥ prathamāṃśaḥ |adhyāyaḥ 52 – devānāṃ śodhanam | 1-35||