रुद्राक्षवृक्षोत्पत्तिवर्णनम् Ishvaraproktam Rudrakshavrikshotpattivarnanam

(शिवरहस्यान्तर्गते ईश्वराख्ये)शिवपार्वतीसंवादेदेवी उवाच ।रुद्राक्षमहिमा शम्भो न श्रुतो विस्तरान्मया ।तन्मे कौतुकमुत्कृष्टं श्रोतुं तन्महिमां विभो ॥ ११॥

(śivarahasyāntargate īśvarākhye)śivapārvatīsaṃvādedevī uvāca |rudrākṣamahimā śambho na śruto vistarānmayā |tanme kautukamutkṛṣṭaṃ śrotuṃ tanmahimāṃ vibho || 11||

तवामृतमुखाम्भोज चञ्चरीकायते मनः ।कथासुधारसं पातुमिच्छा स्वच्छास्ति मे शिव ॥ १२॥

tavāmṛtamukhāmbhoja cañcarīkāyate manaḥ |kathāsudhārasaṃ pātumicchā svacchāsti me śiva || 12||

रहस्यमपि मे ब्रूहि सावधानास्मि साम्प्रतम् ।स्कन्द उवाच ।इत्युक्तं गिरिजावाक्यं श्रुत्वा चन्द्रकलाधरः ॥ १३॥

rahasyamapi me brūhi sāvadhānāsmi sāmpratam |skanda uvāca |ityuktaṃ girijāvākyaṃ śrutvā candrakalādharaḥ || 13||

प्रहस्याह महादेवः कैलासे गिरिजां तदा ।ईश्वरः उवाच ।शृणु त्वमगजे जाये फुल्लहल्लकगन्धिनि ॥ १४॥

prahasyāha mahādevaḥ kailāse girijāṃ tadā |īśvaraḥ uvāca |śṛṇu tvamagaje jāye phullahallakagandhini || 14||

धम्मिल्लमल्लीविमलगन्धबन्धकचे शिवे ।रौच्ये मनोरन्तरे ते दितिजा वरदर्पिताः ॥ १५॥

dhammillamallīvimalagandhabandhakace śive |raucye manorantare te ditijā varadarpitāḥ || 15||

कश्यपस्यान्वये जाता महाबलपराक्रमाः ।देवाञ्जिग्युश्च सङ्ग्रामे तेऽसकृन्मत्परायणाः ॥ १६॥

kaśyapasyānvaye jātā mahābalaparākramāḥ |devāñjigyuśca saṅgrāme te'sakṛnmatparāyaṇāḥ || 16||

ब्रह्मविष्ण्वादयो देवास्तैर्जिता बलवत्तरैः ।ऐरावतसमारूढः सुरबृन्दैः पुरन्दरः ॥ १७॥

brahmaviṣṇvādayo devāstairjitā balavattaraiḥ |airāvatasamārūḍhaḥ surabṛndaiḥ purandaraḥ || 17||

रणे निराकृतो दैत्यैर्मद्दत्तवरदर्पितैः ।विध्वस्ता मुनयः सर्वे लोकाश्चैव चतुर्दश ॥ १८॥

raṇe nirākṛto daityairmaddattavaradarpitaiḥ |vidhvastā munayaḥ sarve lokāścaiva caturdaśa || 18||

अधरोत्तरमुद्भ्रान्तं जगच्चक्रुर्बलोद्धताः ।यज्ञभागभुजः सर्वे कृतास्ते बलिभोजनाः ॥ १९॥

adharottaramudbhrāntaṃ jagaccakrurbaloddhatāḥ |yajñabhāgabhujaḥ sarve kṛtāste balibhojanāḥ || 19||

पितरः कातरा जाता मरुतो मरुतोऽभवन् ।वसवश्चासुभिर्हीना वायुरायुर्निराशवान् ॥ २०॥

pitaraḥ kātarā jātā maruto maruto'bhavan |vasavaścāsubhirhīnā vāyurāyurnirāśavān || 20||

गोविन्दो मन्दगर्वीऽभूद्ब्रह्माऽजिह्मत्वमाप्तवान् ।आदित्या वसुमत्यां हि विचरन्ति पृथग्जनैः ॥ २१॥

govindo mandagarvī'bhūdbrahmā'jihmatvamāptavān |ādityā vasumatyāṃ hi vicaranti pṛthagjanaiḥ || 21||

विश्वासहीनो भगवान् विश्वेदेवास्तदाऽबलाः ।रुद्रा दरिद्रा ह्यभवन्मार्तण्डा मूढतां गताः ॥ २२॥

viśvāsahīno bhagavān viśvedevāstadā'balāḥ |rudrā daridrā hyabhavanmārtaṇḍā mūḍhatāṃ gatāḥ || 22||

यक्षाश्च ध्वंसिता दैत्यैर्ध्वाङ्क्षा इव महाबलैः ।समीरणोऽथ वरुणो रणे दैत्यैः पराजितौ ॥ २३॥

yakṣāśca dhvaṃsitā daityairdhvāṅkṣā iva mahābalaiḥ |samīraṇo'tha varuṇo raṇe daityaiḥ parājitau || 23||

अश्विनौ श्वासहीनौ तौ कान्दिशीकौ दिशासु वै ।कृशः कृशानुरेताश्च गन्धर्वा धैर्यवर्जिताः ॥ २४॥

aśvinau śvāsahīnau tau kāndiśīkau diśāsu vai |kṛśaḥ kṛśānuretāśca gandharvā dhairyavarjitāḥ || 24||

मुनयो मनवश्चैव वामनाः प्राद्रवंस्तदा ।अपसर्पन्ति सर्पास्ते दैत्यभीत्या दिशोदश ॥ २५॥

munayo manavaścaiva vāmanāḥ prādravaṃstadā |apasarpanti sarpāste daityabhītyā diśodaśa || 25||

दिशागजा मदोद्भूता मदधाराविवर्जिताः ।तर्जिताः पर्वताः सर्वे पक्षगर्वविवर्जिताः ॥ २६॥

diśāgajā madodbhūtā madadhārāvivarjitāḥ |tarjitāḥ parvatāḥ sarve pakṣagarvavivarjitāḥ || 26||

वेदा निर्वेदमापन्नाः शक्रस्तक्रमयाचत ।दीना हीनबलाः सर्वे सुरा दैत्यपराजिताः ॥ २७॥

vedā nirvedamāpannāḥ śakrastakramayācata |dīnā hīnabalāḥ sarve surā daityaparājitāḥ || 27||

प्रणवः प्राणहीनोऽभूत्कुबेरो बेरवर्जितः ।त्रिविष्टपनिविष्टा ये ते भूमौ कष्टजीविनः ॥ २८॥

praṇavaḥ prāṇahīno'bhūtkubero beravarjitaḥ |triviṣṭapaniviṣṭā ye te bhūmau kaṣṭajīvinaḥ || 28||

एवं ब्रह्माण्डमुद्भ्रान्तं दैत्यदण्डेन पीडितम् ।निःस्वाध्यायवषट्कारं सदा मखमुखोज्झितम् ॥ २९॥

evaṃ brahmāṇḍamudbhrāntaṃ daityadaṇḍena pīḍitam |niḥsvādhyāyavaṣaṭkāraṃ sadā makhamukhojjhitam || 29||

लेखदुःखप्रदं चैव जगदासीच्चराचरम् ।सन्तप्ता व्यथिताश्चैव गीर्वाणाश्चर्णवं गताः ॥ ३०॥

lekhaduḥkhapradaṃ caiva jagadāsīccarācaram |santaptā vyathitāścaiva gīrvāṇāścarṇavaṃ gatāḥ || 30||

सागरा गरवेगेन बडवाग्निमुखेऽर्पिताः ।न वाति वातपोतोऽपि दैत्यभीत्याऽनिशं शिवे ॥ ३१॥

sāgarā garavegena baḍavāgnimukhe'rpitāḥ |na vāti vātapoto'pi daityabhītyā'niśaṃ śive || 31||

अग्निरूर्ध्वशिखश्चापि विशिखश्चाप्यधःशिखः ।विद्युतो द्युतिहीनाश्च सोमो म्लानवपुर्धरः ॥ ३२॥

agnirūrdhvaśikhaścāpi viśikhaścāpyadhaḥśikhaḥ |vidyuto dyutihīnāśca somo mlānavapurdharaḥ || 32||

चण्डरश्मिर्मन्दरश्मिरभूद्दैत्यपराजितः ।क्रूराक्षेणापि ते देवि ताराक्षेण पराजिताः ॥ ३३॥

caṇḍaraśmirmandaraśmirabhūddaityaparājitaḥ |krūrākṣeṇāpi te devi tārākṣeṇa parājitāḥ || 33||

ताराभाराइवापेतुर्मकराक्षेण पीडिताः ।कल्पवृक्षाः क्षितितले समानीताश्च नन्दनात् ॥ ३४॥

tārābhārāivāpeturmakarākṣeṇa pīḍitāḥ |kalpavṛkṣāḥ kṣititale samānītāśca nandanāt || 34||

बलवद्विकृतं लोकं तदा विद्युत्सुमालिना ।एवं क्रूररणक्षोण्यां बाणासिपरिधैः शरैः ॥ ३५॥

balavadvikṛtaṃ lokaṃ tadā vidyutsumālinā |evaṃ krūraraṇakṣoṇyāṃ bāṇāsiparidhaiḥ śaraiḥ || 35||

ऐरावतो रावितश्च शक्रो विक्रमवर्जितः ।असकृत्तर्जिता देवा जगच्चक्रं च भर्जितम् ॥ ३६॥

airāvato rāvitaśca śakro vikramavarjitaḥ |asakṛttarjitā devā jagaccakraṃ ca bharjitam || 36||

न वीर्यवीर्याः सर्वेऽपि आर्यधर्मविवर्जिताः ।तत्र देवैःस्तुतो देवि ब्रह्मविष्णुपुरोगमैः ॥ ३७॥

na vīryavīryāḥ sarve'pi āryadharmavivarjitāḥ |tatra devaiḥstuto devi brahmaviṣṇupurogamaiḥ || 37||

त्रिपुराणां वधार्थाय मतिं कृत्वाऽहमास्थितः ।ब्रह्मादिस्तुतितोषितोऽहमगजे त्रैलोक्यरक्षाक्षमैःमन्नेत्रप्रभवाश्रुभिः प्रभविता रुद्राक्षवृक्षाः क्षितौ ।द्वात्रिंशत्प्रभवा भवन्ति नियतं तद्वीजमेवामलेधार्यं वैदिकसम्मतं श्रुतिशिरोवार्तासु निर्वर्तितम् ॥ ३८॥

tripurāṇāṃ vadhārthāya matiṃ kṛtvā'hamāsthitaḥ |brahmādistutitoṣito'hamagaje trailokyarakṣākṣamaiḥmannetraprabhavāśrubhiḥ prabhavitā rudrākṣavṛkṣāḥ kṣitau |dvātriṃśatprabhavā bhavanti niyataṃ tadvījamevāmaledhāryaṃ vaidikasammataṃ śrutiśirovārtāsu nirvartitam || 38||

त्र्यक्षानुक्षण वीक्षणेन भगदृक्सन्धुक्षलिङ्गार्चकोरुद्राक्षोरुवलक्षदिव्यभसितालङ्कारपुण्ड्राङ्क धृक्पापध्वाङ्क्षनिवारणाय सकरासङ्गाश्मसङ्क्षेपकोमोक्षश्रीकरसङ्गसम्भवमहानन्दाम्बुपानोद्यतः ॥ ३९॥

tryakṣānukṣaṇa vīkṣaṇena bhagadṛksandhukṣaliṅgārcakorudrākṣoruvalakṣadivyabhasitālaṅkārapuṇḍrāṅka dhṛkpāpadhvāṅkṣanivāraṇāya sakarāsaṅgāśmasaṅkṣepakomokṣaśrīkarasaṅgasambhavamahānandāmbupānodyataḥ || 39||

॥ इति शिवरहस्यान्तर्गते ईश्वरप्रोक्तं रुद्राक्षवृक्षोत्पत्तिवर्णनं सम्पूर्णम् ॥॥ श्रीशिवरहस्यम् । ईश्वराख्यः दशमांशः । अध्यायः १५ । ११३९॥

|| iti śivarahasyāntargate īśvaraproktaṃ rudrākṣavṛkṣotpattivarṇanaṃ sampūrṇam |||| śrīśivarahasyam | īśvarākhyaḥ daśamāṃśaḥ | adhyāyaḥ 15 | 1139||

– ॥ श्रीशिवरहस्यम् ।ईश्वराख्यः दशमांशः ।अध्यायः १५ ।११-३९॥

– || śrīśivarahasyam |īśvarākhyaḥ daśamāṃśaḥ |adhyāyaḥ 15 | 11-39||