सीतारामनामप्रतापप्रकाशः Sitarama Nama Pratapa Prakasha

(स्वामीयुगलानन्यशरणजी द्वारा सङ्कलित)

(svāmīyugalānanyaśaraṇajī dvārā saṅkalita)

१\। निरन्तर एवं सदा सर्वत्र२\। श्रद्धा विश्वासपूर्वक३\। दश नामापरध रहित होकर४\। सभी देश काल पात्रपात्र एवं शारीरिक स्थिति में

1\| nirantara evaṃ sadā sarvatra2\| śraddhā viśvāsapūrvaka3\| daśa nāmāparadha rahita hokara4\| sabhī deśa kāla pātrapātra evaṃ śārīrika sthiti meṃ

७\। सभी नाम एवं मन्त्रों सर्वोत्कृष्टता८\। जपात् सिद्धिः९\। योग, ध्यान, आदि से श्रेष्ठ

7\| sabhī nāma evaṃ mantroṃ sarvotkṛṣṭatā8\| japāt siddhiḥ9\| yoga, dhyāna, ādi se śreṣṭha

श्रीमते रामानन्दाय नमः ।श्रीसीतारामाभ्यां नमः श्रीगुरवे नमः ।स्वामीयुगलानन्यशरणजी द्वारा सङ्कलितः ।अथ श्रीसीतारामनामप्रतापप्रकाशः ।

śrīmate rāmānandāya namaḥ |śrīsītārāmābhyāṃ namaḥ śrīgurave namaḥ |svāmīyugalānanyaśaraṇajī dvārā saṅkalitaḥ |atha śrīsītārāmanāmapratāpaprakāśaḥ |

मङ्गलाचरणश्रीरामं जनकात्मजामनिलजं वेधोवशिष्ठावृषी योगीशञ्चपराशरं श्रुतिविदं व्यासं जिताक्षं शुकम् ।श्रीमन्तं पुरुषोत्तमं गुणनिधिं गङ्गाधराद्यान् यतीन् श्रीमद्राघवदेशिकञ्च वरदं स्वाचार्यवर्यंश्रये ॥पुराणोक्तवचनानिश्रीहनुमन्नाटके श्रीमहावीरवाक्यं रामनामानन्यभक्तान प्रतिकल्याणानां निधानं कलिमलमथनं पावनं पावनानांपाथेयं यन्मुमुक्षोस्सपदि परपदप्राप्तये प्रस्थितस्य ।विश्रामस्थानमेकं कविवरवचसां जीवनं सज्जनानांबीजं धर्मद्रुमस्य प्रभवतु भवतां भूतये रामनाम ॥ १॥

maṅgalācaraṇaśrīrāmaṃ janakātmajāmanilajaṃ vedhovaśiṣṭhāvṛṣī yogīśañcaparāśaraṃ śrutividaṃ vyāsaṃ jitākṣaṃ śukam |śrīmantaṃ puruṣottamaṃ guṇanidhiṃ gaṅgādharādyān yatīn śrīmadrāghavadeśikañca varadaṃ svācāryavaryaṃśraye ||purāṇoktavacanāniśrīhanumannāṭake śrīmahāvīravākyaṃ rāmanāmānanyabhaktāna pratikalyāṇānāṃ nidhānaṃ kalimalamathanaṃ pāvanaṃ pāvanānāṃpātheyaṃ yanmumukṣossapadi parapadaprāptaye prasthitasya |viśrāmasthānamekaṃ kavivaravacasāṃ jīvanaṃ sajjanānāṃbījaṃ dharmadrumasya prabhavatu bhavatāṃ bhūtaye rāmanāma || 1||

महाशम्भुसंहितायां श्रीशिववाक्यं श्रीरामभक्तान् प्रतिमुक्तिस्त्रीकर्णपूरौ मुनिहृदयवयःपक्षती तीरभूमौसंसारापारसिन्धोः कलिकलुषतमस्तोमसोमार्कबिम्बो ।उन्मीलत्पुण्यपुञ्जद्रुमललितदले लोचने च श्रुतीनांकामं रामेतिवर्णौ शमिह कलयतां सन्ततं सज्जनानाम् ॥ २॥

mahāśambhusaṃhitāyāṃ śrīśivavākyaṃ śrīrāmabhaktān pratimuktistrīkarṇapūrau munihṛdayavayaḥpakṣatī tīrabhūmausaṃsārāpārasindhoḥ kalikaluṣatamastomasomārkabimbo |unmīlatpuṇyapuñjadrumalalitadale locane ca śrutīnāṃkāmaṃ rāmetivarṇau śamiha kalayatāṃ santataṃ sajjanānām || 2||

पद्मपुराणे श्रीशिववाक्यं पार्वतीं प्रतिनामचिन्तामणी रामश्चैतन्यपरविग्रहः ।पूर्ण शुद्धो नित्ययुक्तो न भेदो नामनामिनः ॥ ३॥

padmapurāṇe śrīśivavākyaṃ pārvatīṃ pratināmacintāmaṇī rāmaścaitanyaparavigrahaḥ |pūrṇa śuddho nityayukto na bhedo nāmanāminaḥ || 3||

अतः श्रीरामनामादि न भवेद् ग्राह्यमिन्द्रियै ।स्फुरति स्वयमेवैतिञ्जह्लादौ श्रवणे मुखे ॥ ४॥

ataḥ śrīrāmanāmādi na bhaved grāhyamindriyai |sphurati svayamevaitiñjahlādau śravaṇe mukhe || 4||

रामरामेति रामेति रमे रामे मनोरमे ।सहस्रनामतत्तुल्यं रामनाम वरानने ॥ ५॥

rāmarāmeti rāmeti rame rāme manorame |sahasranāmatattulyaṃ rāmanāma varānane || 5||

सहस नाम सम सुनि सिव बानी ।जपि जेईं पिय सङ्ग भवानी ॥हरषे हेतु हेरि हर ही को ।किय भूषन तिय भूषन ती को ॥जपतः सर्ववेदांश्च सर्वमन्त्रांश्च पार्वति ।तस्मात्कोटिगुणं पुण्यं रामनाम्नैव लभ्यते ॥ ६॥

sahasa nāma sama suni siva bānī |japi jeīṃ piya saṅga bhavānī ||haraṣe hetu heri hara hī ko |kiya bhūṣana tiya bhūṣana tī ko ||japataḥ sarvavedāṃśca sarvamantrāṃśca pārvati |tasmātkoṭiguṇaṃ puṇyaṃ rāmanāmnaiva labhyate || 6||

ये ये प्रयोगास्तन्त्रेषु तैस्तैर्यत्साध्यते फलम् ।तत्सर्वं सिद्धयति क्षिप्रं रामनामेति कीर्तनात् ॥ ७॥

ye ye prayogāstantreṣu taistairyatsādhyate phalam |tatsarvaṃ siddhayati kṣipraṃ rāmanāmeti kīrtanāt || 7||

भूतप्रेतपिशाचाश्च वेतालाश्चेटकादयः ।कूष्माण्डा राक्षसा घोरा भैरवा ब्रह्मराक्षसाः ॥श्रीरामनाम ग्रहणात् पलायन्ते दिशो दशः ॥ ८॥

bhūtapretapiśācāśca vetālāśceṭakādayaḥ |kūṣmāṇḍā rākṣasā ghorā bhairavā brahmarākṣasāḥ ||śrīrāmanāma grahaṇāt palāyante diśo daśaḥ || 8||

प्राणप्रयाणसमये रामनामसकृत्स्मरेत् ।स भित्त्वा मण्डलं भानोः परं धामाभिगच्छति ॥ ९॥

prāṇaprayāṇasamaye rāmanāmasakṛtsmaret |sa bhittvā maṇḍalaṃ bhānoḥ paraṃ dhāmābhigacchati || 9||

ह्याकारेषु त्रयो देवा बिन्दौ शक्तिरनुत्तमा ॥ १०॥

hyākāreṣu trayo devā bindau śaktiranuttamā || 10||

असङ्ख्यमन्त्रनाम्नां तु बीजं शर्मास्पदं परम् ।अनादृत्य महामन्दा संशक्ताश्चान्यसाधने ॥ ११॥

asaṅkhyamantranāmnāṃ tu bījaṃ śarmāspadaṃ param |anādṛtya mahāmandā saṃśaktāścānyasādhane || 11||

जपकाले सदा देवि नामार्थञ्च परात्परम् ।चिन्तयेच्चेतसा साक्षाद् बुद्।ह्ध्या श्रीरामरूपकम् ॥ १२॥

japakāle sadā devi nāmārthañca parātparam |cintayeccetasā sākṣād bud|hdhyā śrīrāmarūpakam || 12||

अशनं सम्भाषणं शयनमेकान्तं खेदवर्जितम् ।भोजनादित्रयं स्वल्पं तुरीये संस्थितिस्तदा ॥ १३॥

aśanaṃ sambhāṣaṇaṃ śayanamekāntaṃ khedavarjitam |bhojanāditrayaṃ svalpaṃ turīye saṃsthitistadā || 13||

संयमं सर्वदा धार्य्यं नैव त्याज्यं कदाचन ।संयमान्नामचिन्मात्रे प्रीतिस्सञ्जायतेऽधिकाः ॥ १४॥

saṃyamaṃ sarvadā dhāryyaṃ naiva tyājyaṃ kadācana |saṃyamānnāmacinmātre prītissañjāyate'dhikāḥ || 14||

प्रथमाभ्यासकाले च ग्रन्थं नामात्मकं सुधी ।द्वियाममेकयामं वा चिन्तयेद्धि प्रयत्नतः ॥ १५॥

prathamābhyāsakāle ca granthaṃ nāmātmakaṃ sudhī |dviyāmamekayāmaṃ vā cintayeddhi prayatnataḥ || 15||

यदा नाम्नि लयं याति चित्तङ्क्लेशविवर्जितम् ।तदा न चिन्तयेत् किञ्चिल्लब्ध्वा ह्यानन्दमन्दिरम् ॥ १६॥

yadā nāmni layaṃ yāti cittaṅkleśavivarjitam |tadā na cintayet kiñcillabdhvā hyānandamandiram || 16||

तत्रैव श्रीब्रह्मवाक्यं नारदं प्रतिचिन्तामणिसमं कायं लब्ध्वा वै भारतेऽमलम् ।संस्मरेन्न परन्नाम मोहात् स पतति ध्रुवम् ॥ १७॥

tatraiva śrībrahmavākyaṃ nāradaṃ praticintāmaṇisamaṃ kāyaṃ labdhvā vai bhārate'malam |saṃsmarenna parannāma mohāt sa patati dhruvam || 17||

मानुषं दुर्लभं प्राप्य सुरैरपि समर्चितम् ।जप्तव्यं सावधानेन रामनामाखिलेष्टदम् ॥ १८॥

mānuṣaṃ durlabhaṃ prāpya surairapi samarcitam |japtavyaṃ sāvadhānena rāmanāmākhileṣṭadam || 18||

श्रुत्वा श्रीनाममाहात्म्यं यथार्थं श्रुतिपूजितम् ।सर्वाशां संविहायाशु स्मर्तव्यं सर्वदा बुधैः ॥ १९॥

śrutvā śrīnāmamāhātmyaṃ yathārthaṃ śrutipūjitam |sarvāśāṃ saṃvihāyāśu smartavyaṃ sarvadā budhaiḥ || 19||

दोहाः जिसकी रसना नाम रस रसी असी पद पाय ।खसी वासना तिन्हन की हँसी उभय बिसराय ॥विष्णुनारायणादीनि नामानि चामितान्यपि ।तानि सर्वाणि देवर्षे जातानि रामनाम ॥ २०॥

dohāḥ jisakī rasanā nāma rasa rasī asī pada pāya |khasī vāsanā tinhana kī ham̐sī ubhaya bisarāya ||viṣṇunārāyaṇādīni nāmāni cāmitānyapi |tāni sarvāṇi devarṣe jātāni rāmanāma || 20||

शृणु नारद सत्यन्त्वं गुह्याद् गुह्यतमं मतम् ।रामनाम सकृज्जप्त्वा याति रामास्पदं परम् ॥ २१॥

śṛṇu nārada satyantvaṃ guhyād guhyatamaṃ matam |rāmanāma sakṛjjaptvā yāti rāmāspadaṃ param || 21||

सर्वेषां हरिनाम्नां वै वैभवं रामनामतः ।ज्ञातं मया विशेषेण तस्मात् श्रीनाम सञ्जप ॥ २२॥

sarveṣāṃ harināmnāṃ vai vaibhavaṃ rāmanāmataḥ |jñātaṃ mayā viśeṣeṇa tasmāt śrīnāma sañjapa || 22||

क्षणार्द्धं जानकीजानेर्नाम विस्मृत्य मानवः ।महादोषालयं याति सत्यं वच्मि महामुने ॥ २३॥

kṣaṇārddhaṃ jānakījānernāma vismṛtya mānavaḥ |mahādoṣālayaṃ yāti satyaṃ vacmi mahāmune || 23||

रामनामप्रभावेण सीतारामं परेश्वरम् ।सदात्मानं प्रपश्यन्ति रामनामार्थचिन्तकाः ॥ २४॥

rāmanāmaprabhāveṇa sītārāmaṃ pareśvaram |sadātmānaṃ prapaśyanti rāmanāmārthacintakāḥ || 24||

तत्रैव श्रीसनत्कुमारवाक्यं नारदं प्रतिसर्वापराधकृदपि मुच्यते हरिसंश्रयः ।हरेरप्यपराधान् यः कुर्य्याद् द्विपदपांशनः ॥ २५॥

tatraiva śrīsanatkumāravākyaṃ nāradaṃ pratisarvāparādhakṛdapi mucyate harisaṃśrayaḥ |harerapyaparādhān yaḥ kuryyād dvipadapāṃśanaḥ || 25||

नामाश्रयः कदाचित् स्यात्तरत्येव स नामतः ।नाम्नो हि सर्वसुहृदो ह्यपराधात् पतन्त्यधः ॥ २६॥

nāmāśrayaḥ kadācit syāttaratyeva sa nāmataḥ |nāmno hi sarvasuhṛdo hyaparādhāt patantyadhaḥ || 26||

श्रीनारद उवाचके तेऽपराधा विप्रेन्द्र नाम्नो भगवतः कृताः ।विनिघ्नन्ति नृणां कृत्यं प्राकृतं ह्यानयन्ति हि ॥ २७॥

śrīnārada uvācake te'parādhā viprendra nāmno bhagavataḥ kṛtāḥ |vinighnanti nṛṇāṃ kṛtyaṃ prākṛtaṃ hyānayanti hi || 27||

श्री सनत्कुमार उवाचसतान्निन्दानाम्नः प्रथममपराधं वितनुते ।यतः ख्यातिं यातां कथमु सहते तद्विगर्हाम् ॥शिवस्य श्रीविष्णोर्य्य इह गुणनामादि सकलम् ।धिया भिन्नं पश्येत् स खलु हरिनामाहितकरः ॥ २८॥

śrī sanatkumāra uvācasatānnindānāmnaḥ prathamamaparādhaṃ vitanute |yataḥ khyātiṃ yātāṃ kathamu sahate tadvigarhām ||śivasya śrīviṣṇoryya iha guṇanāmādi sakalam |dhiyā bhinnaṃ paśyet sa khalu harināmāhitakaraḥ || 28||

गुरोरवज्ञा श्रुतिशास्त्रनिन्दनं तथार्थवादो हरिनाम्नि कल्पनम् ।नाम्नो बलाद्यस्य हि पापबुद्धिर्न विद्यते तस्य यमैर्हि शुद्धिः ॥ २९॥

guroravajñā śrutiśāstranindanaṃ tathārthavādo harināmni kalpanam |nāmno balādyasya hi pāpabuddhirna vidyate tasya yamairhi śuddhiḥ || 29||

धर्म व्रत त्याग हुतादिसर्वशुभक्रिया साम्यमपि प्रमादः ।अश्रद्दधानेऽप्यमुखेऽप्यशृण्वति यश्चोपदेशं स नामापराधः ॥ ३०॥

dharma vrata tyāga hutādisarvaśubhakriyā sāmyamapi pramādaḥ |aśraddadhāne'pyamukhe'pyaśṛṇvati yaścopadeśaṃ sa nāmāparādhaḥ || 30||

श्रुत्वापि नाममाहात्म्यं यः प्रीतिरहितोऽधमः ।अहं ममादिपरमो नाम्नि सोऽप्यपराधकृत् ॥ ३१॥

śrutvāpi nāmamāhātmyaṃ yaḥ prītirahito'dhamaḥ |ahaṃ mamādiparamo nāmni so'pyaparādhakṛt || 31||

नाम्नैव तव देवर्षे सर्वं सेत्स्यति नान्यतः ॥ ३२॥

nāmnaiva tava devarṣe sarvaṃ setsyati nānyataḥ || 32||

जाते नामापराधे तु प्रमादेन कथञ्चन ।सदा सङ्कीर्तयन्नाम तदेकशरणो भवेत् ॥ ३३॥

jāte nāmāparādhe tu pramādena kathañcana |sadā saṅkīrtayannāma tadekaśaraṇo bhavet || 33||

नामापराधयुक्तानां नामान्येव हरन्त्यघम् ।अविश्रान्तप्रयुक्तानि तान्येवार्थकराणि यत् ॥ ३४॥

nāmāparādhayuktānāṃ nāmānyeva harantyagham |aviśrāntaprayuktāni tānyevārthakarāṇi yat || 34||

नामैकं यस्य वाचि स्मरणपथि गतं श्रोत्रमूले गतं वाशुद्धं वाऽशुद्धवर्णं व्यवहितरहितं तारयत्येव सत्यम् ।तद्वैदेहद्रविणजनता लोभपाखण्डमध्येनिक्षिप्तं स्यान्न फलजनकं शीघ्रमेवात्र विप्र ॥ ३५॥

nāmaikaṃ yasya vāci smaraṇapathi gataṃ śrotramūle gataṃ vāśuddhaṃ vā'śuddhavarṇaṃ vyavahitarahitaṃ tārayatyeva satyam |tadvaidehadraviṇajanatā lobhapākhaṇḍamadhyenikṣiptaṃ syānna phalajanakaṃ śīghramevātra vipra || 35||

तत्रैव श्रीवशिष्ठवाक्यं भारद्वाजं प्रतिअहो महामुने लोके रामनामाभयप्रदम् ।निर्मलं निर्गुणं नित्यं निर्विकारं सुधास्पदम् ॥ ३६॥

tatraiva śrīvaśiṣṭhavākyaṃ bhāradvājaṃ pratiaho mahāmune loke rāmanāmābhayapradam |nirmalaṃ nirguṇaṃ nityaṃ nirvikāraṃ sudhāspadam || 36||

प्रत्यक्षं परमं गुह्यं सौशील्यदि गुणार्णवम् ।त्यक्ता मन्दात्मका जीवा नानामार्गानुयायिनः ॥ ३७॥

pratyakṣaṃ paramaṃ guhyaṃ sauśīlyadi guṇārṇavam |tyaktā mandātmakā jīvā nānāmārgānuyāyinaḥ || 37||

यत्र तत्र स्थितो वाऽपि संस्मरेन्नाममुक्तिदम् ।सर्वपापविशुद्धात्मा स गच्छेत् परमां गतिम् ॥ ३८॥

yatra tatra sthito vā'pi saṃsmarennāmamuktidam |sarvapāpaviśuddhātmā sa gacchet paramāṃ gatim || 38||

मोहानलोल्लसज्ज्वाला ज्वलल्लोकेषु सर्वदा ।श्रीनामाम्भोदच्छायायां प्रविष्टो नैव दह्यते ॥ ३९॥

mohānalollasajjvālā jvalallokeṣu sarvadā |śrīnāmāmbhodacchāyāyāṃ praviṣṭo naiva dahyate || 39||

रामनामजपादेव रामरूपस्य साम्यताम् ।याति शीघ्रं न सन्देहो सत्यं सत्यं वचो मम ॥ ४०॥

rāmanāmajapādeva rāmarūpasya sāmyatām |yāti śīghraṃ na sandeho satyaṃ satyaṃ vaco mama || 40||

तत्रैव श्रीनारद वाक्यमम्बरीषं प्रतिसकृदुच्चारयेद्यस्तु रामनाम परात्परम् ।शुद्धान्तःकरणो भूत्वा निर्वाणमधिगच्छति ॥ ४१॥

tatraiva śrīnārada vākyamambarīṣaṃ pratisakṛduccārayedyastu rāmanāma parātparam |śuddhāntaḥkaraṇo bhūtvā nirvāṇamadhigacchati || 41||

कीर्तयन् श्रद्धया युक्तो रामनामाखिलेष्टदम् ।परमानन्दमाप्नोति हित्वा संसारबन्धनम् ॥ ४२॥

kīrtayan śraddhayā yukto rāmanāmākhileṣṭadam |paramānandamāpnoti hitvā saṃsārabandhanam || 42||

अनन्यगतयो मर्त्या भोगिनोऽपि परन्तप ।ज्ञानवैराग्यरहिता ब्रह्मचर्य्यादिवर्जिताः ॥ ४३॥

ananyagatayo martyā bhogino'pi parantapa |jñānavairāgyarahitā brahmacaryyādivarjitāḥ || 43||

सर्वोपायविनिर्मुक्ता नाममात्रैकजल्पकाः ।जानकीवल्लभस्यापि धाम्नि गच्छन्ति सादरम् ॥ ४४॥

sarvopāyavinirmuktā nāmamātraikajalpakāḥ |jānakīvallabhasyāpi dhāmni gacchanti sādaram || 44||

दुर्लभं योगिनां नित्यं स्थानं साकेतसंज्ञकम् ।सुखपूर्वं लभेत्तत्तुनामसंराधनात् प्रिये ॥ ४५॥

durlabhaṃ yogināṃ nityaṃ sthānaṃ sāketasaṃjñakam |sukhapūrvaṃ labhettattunāmasaṃrādhanāt priye || 45||

तत्रैव श्रीअर्जुनम्प्रति श्रीकृष्णवाक्यंभुक्तिमुक्तिप्रदातॄणां सर्वकामफलप्रद ।सर्वसिद्धिकरानन्त नमस्तुभ्यं जनार्दन ॥ ४६॥

tatraiva śrīarjunamprati śrīkṛṣṇavākyaṃbhuktimuktipradātṝṇāṃ sarvakāmaphalaprada |sarvasiddhikarānanta namastubhyaṃ janārdana || 46||