सप्तर्षिरामायणम् Saptarshiramayanam

काश्यपोऽत्रिर्भरद्वाजो विश्वामित्रोऽथ गौतमः ।जमदग्निर्वसिष्ठश्च सप्तैते मुनिपुङ्गवाः ॥काश्यपः बालकाण्डम्जातः श्री रघुनायको दशरथान्मुन्याश्रयस्ताटकांह्त्वा रक्षितकौशिकक्रतुवरः कृत्वाप्यहल्यां शुभाम् ।भङ्क्त्वा रुद्रशरासनं जनकजां पाणौ गृहीत्वा ततोजित्वार्द्धाध्वनि भार्गवं पुनरगात्सीतासमेतः पुरीम् ॥

kāśyapo'trirbharadvājo viśvāmitro'tha gautamaḥ |jamadagnirvasiṣṭhaśca saptaite munipuṅgavāḥ ||kāśyapaḥ bālakāṇḍamjātaḥ śrī raghunāyako daśarathānmunyāśrayastāṭakāṃhtvā rakṣitakauśikakratuvaraḥ kṛtvāpyahalyāṃ śubhām |bhaṅktvā rudraśarāsanaṃ janakajāṃ pāṇau gṛhītvā tatojitvārddhādhvani bhārgavaṃ punaragātsītāsametaḥ purīm ||

अत्रिः अयोध्याकाण्डम्दास्या मन्थरया दयारहितया दुर्भेदिता कैकयीश्रीरामप्रथमाभिषेकसमये माताप्ययाचद्वरौ ।भर्तारं भरतः प्रशास्तु धरणीं रामो वनं गच्छतादित्याकर्ण्य सचोत्तरं नहि ददौ दुःखेन मूर्च्छां गतः ॥

atriḥ ayodhyākāṇḍamdāsyā mantharayā dayārahitayā durbheditā kaikayīśrīrāmaprathamābhiṣekasamaye mātāpyayācadvarau |bhartāraṃ bharataḥ praśāstu dharaṇīṃ rāmo vanaṃ gacchatādityākarṇya sacottaraṃ nahi dadau duḥkhena mūrcchāṃ gataḥ ||

भरद्वाजः आरण्यकाण्डम्श्रीरामः पितृशासनाद्वनमगात् सौमित्रिसीतान्वितोगंगां प्राप्य जटां निबध्य सगुहः सच्चित्रकूटे वसन् ।कृत्वा तत्र पितृक्रियां सभरतो दत्वाऽभयं दण्डकेप्राप्यागस्त्यमुनीश्वरं तदुदितं धृत्वा धनुश्चाक्षयम् ॥

bharadvājaḥ āraṇyakāṇḍamśrīrāmaḥ pitṛśāsanādvanamagāt saumitrisītānvitogaṃgāṃ prāpya jaṭāṃ nibadhya saguhaḥ saccitrakūṭe vasan |kṛtvā tatra pitṛkriyāṃ sabharato datvā'bhayaṃ daṇḍakeprāpyāgastyamunīśvaraṃ taduditaṃ dhṛtvā dhanuścākṣayam ||

विश्वामित्रः किष्किन्धाकाण्डम्गत्वा पञ्चवटीमगस्त्यवचनाद्दत्वाऽभयं मौनिनांछित्वा शूर्पणखास्यकर्णयुगलं त्रातुं समस्तान् मुनीन् ।हत्वा तं च खरं सुवर्णहरिणं भित्वा तथा वालिनंतारारत्न मवैरिराज्यमकरोत्सर्वं च सुग्रीवसात् ॥

viśvāmitraḥ kiṣkindhākāṇḍamgatvā pañcavaṭīmagastyavacanāddatvā'bhayaṃ maunināṃchitvā śūrpaṇakhāsyakarṇayugalaṃ trātuṃ samastān munīn |hatvā taṃ ca kharaṃ suvarṇahariṇaṃ bhitvā tathā vālinaṃtārāratna mavairirājyamakarotsarvaṃ ca sugrīvasāt ||

गौतमः सुन्दरकाण्डम्दूतो दाशरथेः सलीलमुदधीं तीर्त्त्वा हनूमान् महान्दृष्ट्वाऽशोकवने स्थितां जनकजां दत्वांगुलेर्मुद्रिकाम् ।अक्षादीनसुरान्निहत्य महतीं लङ्कां च दग्ध्वा पुनःश्रीरामं च समेत्य देव जननी दृष्टा मयेत्यब्रवीत् ॥

gautamaḥ sundarakāṇḍamdūto dāśaratheḥ salīlamudadhīṃ tīrttvā hanūmān mahāndṛṣṭvā'śokavane sthitāṃ janakajāṃ datvāṃgulermudrikām |akṣādīnasurānnihatya mahatīṃ laṅkāṃ ca dagdhvā punaḥśrīrāmaṃ ca sametya deva jananī dṛṣṭā mayetyabravīt ||

जमदग्निः युद्धकाण्डम्रामो बद्धपयोनिधिः कपिवरैर्वीरैर्नलाद्यैर्वृतोलङ्कां प्राप्य सकुंभकर्णतनुजं हत्वा रणे रावणम् ।तस्यां न्यस्य विभीषणं पुनरसौ सीतापतिः पुष्पका (तस्यां स्थाप्य, पुनरागतः)रूढः सन् पुरमागतः सभरतः सिंहासनस्थो बभौ ॥ (ह्यारूढः पुनरागतः)

jamadagniḥ yuddhakāṇḍamrāmo baddhapayonidhiḥ kapivarairvīrairnalādyairvṛtolaṅkāṃ prāpya sakuṃbhakarṇatanujaṃ hatvā raṇe rāvaṇam |tasyāṃ nyasya vibhīṣaṇaṃ punarasau sītāpatiḥ puṣpakā (tasyāṃ sthāpya, punarāgataḥ)rūḍhaḥ san puramāgataḥ sabharataḥ siṃhāsanastho babhau || (hyārūḍhaḥ punarāgataḥ)

वसिष्ठः उत्तरकाण्डम्हेमस्तम्भसहस्रषोडशमहासौधान्तराग्रे लसद्वेदिस्थं नवरत्नकीलितमहासिंहासने सीतया ।शत्रुघ्नेन च लक्ष्मणेन भरतेनाराधितं राघवंविश्वामित्रवसिष्ठपूर्वमुनिभिः पट्टाभिषिक्तं भजे ॥श्री रामो हयमेधमुख्यमखकृत् सम्यक् प्रजाः पालयन्कृत्वा राज्यमथानुजश्च सुचिरं भूरिस्वधर्मान्वितौ ।पुत्रौ भ्रातृसमन्वितौ कुशलवौ संस्थाप्य भूमण्डलेसोऽयोध्यापुरवासिभिश्च सरयूस्नातः प्रपेदे दिवम् ॥

vasiṣṭhaḥ uttarakāṇḍamhemastambhasahasraṣoḍaśamahāsaudhāntarāgre lasadvedisthaṃ navaratnakīlitamahāsiṃhāsane sītayā |śatrughnena ca lakṣmaṇena bharatenārādhitaṃ rāghavaṃviśvāmitravasiṣṭhapūrvamunibhiḥ paṭṭābhiṣiktaṃ bhaje ||śrī rāmo hayamedhamukhyamakhakṛt samyak prajāḥ pālayankṛtvā rājyamathānujaśca suciraṃ bhūrisvadharmānvitau |putrau bhrātṛsamanvitau kuśalavau saṃsthāpya bhūmaṇḍaleso'yodhyāpuravāsibhiśca sarayūsnātaḥ prapede divam ||

सर्वे ऋषयःश्रीरामस्य कथासुधातिमधुरान् श्लोकानिमानुत्तमान्ये शृण्वन्ति पठन्ति च प्रतिदिनं तेऽघौघविध्वंसिनः ।श्रीमन्तो बहुपुत्रपौत्रसहिता भुक्त्वेह भोगाश्चिरंभोगान्ते तु सदार्चितं सुरगणैर्विष्णोर्ल्लभन्ते पदम् ॥

sarve ṛṣayaḥśrīrāmasya kathāsudhātimadhurān ślokānimānuttamānye śṛṇvanti paṭhanti ca pratidinaṃ te'ghaughavidhvaṃsinaḥ |śrīmanto bahuputrapautrasahitā bhuktveha bhogāściraṃbhogānte tu sadārcitaṃ suragaṇairviṣṇorllabhante padam ||

॥ इति श्रीसप्तर्षिरामायणं सम्पूर्णम् ॥

|| iti śrīsaptarṣirāmāyaṇaṃ sampūrṇam ||