भजनरत्नावली Bhajana Ratnavali

योगानन्तसुखास्तथानहरिर्भावस्तथागालवो,ह्यानन्देतिपदान्तकाः सुरसुरश्शिष्याश्चसप्ताभवन् ।पीपासेनधनारमाश्च कबिरःपद्मावती चापरे,सार्दैर्द्वादशशिष्यकैस्तुगुरवः कुर्वन्तुनो मङ्गलम् ॥ १॥

yogānantasukhāstathānaharirbhāvastathāgālavo,hyānandetipadāntakāḥ surasuraśśiṣyāścasaptābhavan |pīpāsenadhanāramāśca kabiraḥpadmāvatī cāpare,sārdairdvādaśaśiṣyakaistuguravaḥ kurvantuno maṅgalam || 1||

रामानन्दो निम्बादित्योविष्णुस्वामीश्रीमाधवः ।चत्वारोभगवद्भक्ताजगतीधर्मस्थापकाः ॥ २॥

rāmānando nimbādityoviṣṇusvāmīśrīmādhavaḥ |catvārobhagavadbhaktājagatīdharmasthāpakāḥ || 2||

एतेषामनुयायिनोद्विपञ्चाशद्विजज्ञिरे ।अनन्तश्चा लखरामौ सुखानन्दोनरहरिः ॥ ३॥

eteṣāmanuyāyinodvipañcāśadvijajñire |anantaścā lakharāmau sukhānandonarahariḥ || 3||

कीलाग्रौसुसुरान्दो भावानन्दस्तथैवच ।देवकरानुभानन्दौपीपाविरमथम्मणाः ॥ ४॥

kīlāgraususurāndo bhāvānandastathaivaca |devakarānubhānandaupīpāviramathammaṇāḥ || 4||

नाभाटीलोतथाखोजीकूबालालतुरङ्गिणौ ।मलूकश्चेतनस्वामी योगा नन्दभडङ्गिनौम् ॥ ५॥

nābhāṭīlotathākhojīkūbālālaturaṅgiṇau |malūkaścetanasvāmī yogā nandabhaḍaṅginaum || 5||

श्रीभगवन्नारायणौ रामरङ्गीचतुर्भुजः ।पूर्णविराठी हनुमान् रामरावल एवच ॥ ६॥

śrībhagavannārāyaṇau rāmaraṅgīcaturbhujaḥ |pūrṇavirāṭhī hanumān rāmarāvala evaca || 6||

कबीरदेवमुरारी हुँदुरामस्तथैवच ।माधवोज्ञानिनामाश्च श्रीतनतुलसी तथा ॥ ७॥

kabīradevamurārī hum̐durāmastathaivaca |mādhavojñānināmāśca śrītanatulasī tathā || 7||

राघोचेतनकालुश्च रामरमणिरेवच ।रामानन्दानुयायिनान्द्वाराः सप्तत्रिंशन्मताः ॥ ८॥

rāghocetanakāluśca rāmaramaṇirevaca |rāmānandānuyāyināndvārāḥ saptatriṃśanmatāḥ || 8||

नागाख्यश्शोभुरामश्च वनखण्डीघमण्डीच ।परशुरामश्चगोविन्दस्त्यागी कर्मचन्दस्तथा ।आत्मारामाश्च नवमोनिम्बार्कस्यानुयायिनाम् ॥ ९॥

nāgākhyaśśobhurāmaśca vanakhaṇḍīghamaṇḍīca |paraśurāmaścagovindastyāgī karmacandastathā |ātmārāmāśca navamonimbārkasyānuyāyinām || 9||

नित्यानन्दः श्यामानन्दः श्रीराधाबल्लभस्तथा ॥ १०॥

nityānandaḥ śyāmānandaḥ śrīrādhāballabhastathā || 10||

श्रीमाध्वसम्प्रदायिनान्त्रयोद्वाराः सताम्मताः ॥ ११॥

śrīmādhvasampradāyināntrayodvārāḥ satāmmatāḥ || 11||

सुभक्तोनामदेवोवै गोकुलो विठ्ठलस्तथा ।विष्णुस्वाम्यनुयायिना त्रयोद्वाराः सताम्मताः ॥ १२॥

subhaktonāmadevovai gokulo viṭhṭhalastathā |viṣṇusvāmyanuyāyinā trayodvārāḥ satāmmatāḥ || 12||

रामनारायणेनेमेन्द्वारा अयोध्यावासिना ।चतुर्णांसम्प्रदायिनां वर्णिताहि विभागशः ॥ १३॥

rāmanārāyaṇenemendvārā ayodhyāvāsinā |caturṇāṃsampradāyināṃ varṇitāhi vibhāgaśaḥ || 13||

अथसप्त, अखाडाअखण्डसंज्ञासङ्केतः कृतोधर्मविवर्द्धये ।लानन्दप्रभृतिभिः सम्प्रदायानुसारिभिः ॥ १॥

athasapta, akhāḍāakhaṇḍasaṃjñāsaṅketaḥ kṛtodharmavivarddhaye |lānandaprabhṛtibhiḥ sampradāyānusāribhiḥ || 1||

नाहमादिखण्डोयत्र साखण्डौहाहृतःः ।चतुर्णांसम्प्रदायिनामखण्डा ः सप्तवैमताः ॥ २॥

nāhamādikhaṇḍoyatra sākhaṇḍauhāhṛtaḥḥ |caturṇāṃsampradāyināmakhaṇḍā ḥ saptavaimatāḥ || 2||

तत्तदन्तर संज्ञानामर्थश्चैव यथाश्रुतः ।वर्णयामि वैष्णवानां पाद पद्मप्रणम्यवै ॥ ३॥

tattadantara saṃjñānāmarthaścaiva yathāśrutaḥ |varṇayāmi vaiṣṇavānāṃ pāda padmapraṇamyavai || 3||

दिगम्बरकेवलंस्वेष्टदेवस्यस्मरणेवर्त्ततेसदा ।दिशोम्बराणियस्यस्यात्सम्मतस्सदिगम्बरः ॥ ४॥

digambarakevalaṃsveṣṭadevasyasmaraṇevarttatesadā |diśombarāṇiyasyasyātsammatassadigambaraḥ || 4||

निर्वाणावानंविषयरूपंयच्छुष्कं फलमुदाहृतम् ।यस्मात्तु निर्गतं वानं सनिर्वाणस्समीरितः ॥ ५॥

nirvāṇāvānaṃviṣayarūpaṃyacchuṣkaṃ phalamudāhṛtam |yasmāttu nirgataṃ vānaṃ sanirvāṇassamīritaḥ || 5||

निर्मोहीस्वस्यहानुवर्तिषु पुत्रवित्तगृहादिषु ।मोहोहिनिर्गतो यस्मात्स निर्मोहौदाहृतः ॥ ६॥

nirmohīsvasyahānuvartiṣu putravittagṛhādiṣu |mohohinirgato yasmātsa nirmohaudāhṛtaḥ || 6||

खाकीखम्ब्रह्मण्यास्मरणचकं सुखेचप्रकीर्तितम् ।ब्रह्मणस्स्मरणेयस्यसुखं खाकीमतोबुधैः ॥ ७॥

khākīkhambrahmaṇyāsmaraṇacakaṃ sukhecaprakīrtitam |brahmaṇassmaraṇeyasyasukhaṃ khākīmatobudhaiḥ || 7||

निरालम्बदेवान्तरेष्ववलम्बायेश्चाल्पसुखसाधनः ।सनिश्शेषगतो यस्मान्निरालम्बोमतोहिसः ॥ ८॥

nirālambadevāntareṣvavalambāyeścālpasukhasādhanaḥ |saniśśeṣagato yasmānnirālambomatohisaḥ || 8||

सन्तोषीस्वारब्धस्यतु संयोगात्स्वल्पेलब्धेऽपि वस्तुनि ।सन्तोषोविद्यतेयस्य ससन्तोषी सदामतः ॥ ९॥

santoṣīsvārabdhasyatu saṃyogātsvalpelabdhe'pi vastuni |santoṣovidyateyasya sasantoṣī sadāmataḥ || 9||

महानिर्वाणनिर्वाणं निवृत्तौनाशे मोक्षेचैवप्रकीत्तितम् ।महन्मोक्षसुखंयस्य समहानिर्वाणोमतः ॥ १०॥

mahānirvāṇanirvāṇaṃ nivṛttaunāśe mokṣecaivaprakīttitam |mahanmokṣasukhaṃyasya samahānirvāṇomataḥ || 10||

छोरोबनगिरेर्दारो होडदङ्घस्तृतीयकः ।मुदाठयश्चनागोवै षष्ठोऽतीतोमतोबुधैः ॥ ११॥

chorobanagirerdāro hoḍadaṅghastṛtīyakaḥ |mudāṭhayaścanāgovai ṣaṣṭho'tītomatobudhaiḥ || 11||

प्रत्यखण्डं च षट्संज्ञाविद्यन्त्तेद्युत्तरोतराः ।तत्तत्सेवाविभागेन कृताः पूर्वैर्मुन्दावहाः ॥ १२॥

pratyakhaṇḍaṃ ca ṣaṭsaṃjñāvidyanttedyuttarotarāḥ |tattatsevāvibhāgena kṛtāḥ pūrvairmundāvahāḥ || 12||

तथात्र्यब्दान्तन्त्र्यब्दान्तमेकैकातुप्रवर्त्तते ।पञ्चमीरविवर्षान्ता मताश्रीसुजनैस्सदा ॥ १३॥

tathātryabdāntantryabdāntamekaikātupravarttate |pañcamīravivarṣāntā matāśrīsujanaissadā || 13||

अन्तिमायास्तुसंज्ञाया मरणावधिर्मतोबुधैः ।अस्याम्भजननिष्ठाच हितादिशश्चवर्त्तते ॥ १४॥

antimāyāstusaṃjñāyā maraṇāvadhirmatobudhaiḥ |asyāmbhajananiṣṭhāca hitādiśaścavarttate || 14||

छोरास्वपूर्वेषान्तुसेवायै दन्तकाष्ठादिकं तथा ।छुरतितेन छोरेति संज्ञातस्यप्रकीर्तिता ॥ १५॥

chorāsvapūrveṣāntusevāyai dantakāṣṭhādikaṃ tathā |churatitena choreti saṃjñātasyaprakīrtitā || 15||

बनगीदारसबनगिरिदारोवैरागद्येववनञ्चयः ।दृणातिप्रभुकैङ्कर्यैः कल्मषस्यगिरिन्तथा ॥ १६॥

banagīdārasabanagiridārovairāgadyevavanañcayaḥ |dṛṇātiprabhukaiṅkaryaiḥ kalmaṣasyagirintathā || 16||

हुडदङ्घाअन्नापाकादिकैङ्कर्येदुर्जनानामनादरात् ।पालयत्यात्मानंयस्तु होडदङ्घोमतो बुधैः ॥ १७॥

huḍadaṅghāannāpākādikaiṅkaryedurjanānāmanādarāt |pālayatyātmānaṃyastu hoḍadaṅghomato budhaiḥ || 17||

मुदाठियामुदमाप्नोतिसर्वत्रयतोदेवस्ततोमुदाठू ।सेवार्थमयतेतं यो मुदाठयमतोहिसः ॥ १८॥

mudāṭhiyāmudamāpnotisarvatrayatodevastatomudāṭhū |sevārthamayatetaṃ yo mudāṭhayamatohisaḥ || 18||

नागानगवदुपकारेयोवर्त्तते महतां सदा ।सम्यग्वचन चातुर्यैस्तेननागाउदाहृतः ॥ १९॥

nāgānagavadupakāreyovarttate mahatāṃ sadā |samyagvacana cāturyaistenanāgāudāhṛtaḥ || 19||

अतीतपञ्चसंज्ञोक्तकैङ्कर्यमतिक्रम्यस्थितस्तुयः ।केवलंरामस्मरणेयत्तोऽतीतो मतो बुधैः ॥ २०॥

atītapañcasaṃjñoktakaiṅkaryamatikramyasthitastuyaḥ |kevalaṃrāmasmaraṇeyatto'tīto mato budhaiḥ || 20||

अखाडमल्लगुरुस्थानम्मया सेव्यमित्यभिमानंसन्त्यजन् ।अखण्डधरतेयश्चाखण्डमल्लमतोहिसः ॥ २१॥

akhāḍamallagurusthānammayā sevyamityabhimānaṃsantyajan |akhaṇḍadharateyaścākhaṇḍamallamatohisaḥ || 21||

स्थानधारीगुरुस्थानम्मयासेव्यमितिधर्मन्तुह्यत्यजन् ।गुरुकृपावलम्बीयः सहिस्थान धरोमतः ॥ २२॥

sthānadhārīgurusthānammayāsevyamitidharmantuhyatyajan |gurukṛpāvalambīyaḥ sahisthāna dharomataḥ || 22||

महानिर्वाण सन्तोषौ निर्मोहस्यानुयायिनौ ।निरालम्बश्चखाकीच निर्वाणस्यानुयायिनौ ॥ २३॥

mahānirvāṇa santoṣau nirmohasyānuyāyinau |nirālambaścakhākīca nirvāṇasyānuyāyinau || 23||

दिगम्बरश्चमध्यस्थोगमने वर्त्तते सदा ।निर्वाणश्चाग्रतोगच्छेन्निर्मोंहस्तुप्रष्ठतः ॥ २४॥

digambaraścamadhyasthogamane varttate sadā |nirvāṇaścāgratogacchennirmoṃhastupraṣṭhataḥ || 24||

त्र्यनीकमेवंसम्बन्धं सर्ववैष्णवसम्मतम् ।वर्णितञ्चमयातत्तु पूर्वेभ्यश्चयथाश्रुतम् ॥ २५॥

tryanīkamevaṃsambandhaṃ sarvavaiṣṇavasammatam |varṇitañcamayātattu pūrvebhyaścayathāśrutam || 25||

रामनारायणेनायं सुज्ञानायसतांसदा ।अखण्डसंज्ञासिद्धान्तो वर्णितोवैमुदावहः ॥ २६॥

rāmanārāyaṇenāyaṃ sujñānāyasatāṃsadā |akhaṇḍasaṃjñāsiddhānto varṇitovaimudāvahaḥ || 26||

इति द्विपञ्चाशद्वाराचार्याकृता भजनरत्नावली सम्पूर्णा ।

iti dvipañcāśadvārācāryākṛtā bhajanaratnāvalī sampūrṇā |