ललिताव्रतनिरूपणम् Vishokalalitavratanirupanam

श्रीनारायणीश्रीरुवाच ।आगतानां हि शोकानामपनोदार्थमेव यत् ।व्रतं स्यात्तत्कथयाऽत्र दयया मे हरे प्रभो ॥ १॥

śrīnārāyaṇīśrīruvāca |āgatānāṃ hi śokānāmapanodārthameva yat |vrataṃ syāttatkathayā'tra dayayā me hare prabho || 1||

श्रीपुरुषोत्तम उवाच ।पुण्ये चाश्वयुजे मासि शुक्ले द्वादशिकाव्रतम् ।शोकनाशार्थमेवाऽस्ति विशोकद्वादशीव्रतम् ॥ २॥

śrīpuruṣottama uvāca |puṇye cāśvayuje māsi śukle dvādaśikāvratam |śokanāśārthamevā'sti viśokadvādaśīvratam || 2||

दशम्यां लघुभुग्भूत्वा पृथ्वीशयनमाचरेत् ।ब्रह्मचारी भवेच्चापि प्रातरुत्थाय मां स्मरेत् ॥ ३॥

daśamyāṃ laghubhugbhūtvā pṛthvīśayanamācaret |brahmacārī bhaveccāpi prātarutthāya māṃ smaret || 3||

स्नात्वा सम्पूजयेन्मां चैकादश्यां व्रतमाचरन् ।निराहारः फलाहारश्चैकभोजी च वा भवेत् ॥ ४॥

snātvā sampūjayenmāṃ caikādaśyāṃ vratamācaran |nirāhāraḥ phalāhāraścaikabhojī ca vā bhavet || 4||

अशोकललितां स्वर्णमयीं श्रीकृष्णशोभिताम् ।कारयित्वा पूजयित्वा भोजयित्वा गजासने ॥ ५॥

aśokalalitāṃ svarṇamayīṃ śrīkṛṣṇaśobhitām |kārayitvā pūjayitvā bhojayitvā gajāsane || 5||

स्वापयेज्जागरं कुर्यान्मण्डपे कदलीकृते ।द्वादश्यां प्रातरुत्थाय स्नात्वा सम्पूजयेत्पुनः ॥ ६॥

svāpayejjāgaraṃ kuryānmaṇḍape kadalīkṛte |dvādaśyāṃ prātarutthāya snātvā sampūjayetpunaḥ || 6||

स्नानं सर्वौषधैः कुर्यात् पञ्चगव्यजलैरपि ।पीताम्बरधरो लक्ष्मीं पूजयेच्छ्रीशमुत्पलैः ॥ ७॥

snānaṃ sarvauṣadhaiḥ kuryāt pañcagavyajalairapi |pītāmbaradharo lakṣmīṃ pūjayecchrīśamutpalaiḥ || 7||

विशोकायै नमः पादौ वरदायै तु जङ्घयोः ।जान्वोः श्रियै नमश्चापि सक्थ्नोरब्धिजयोषिते ॥ ८॥

viśokāyai namaḥ pādau varadāyai tu jaṅghayoḥ |jānvoḥ śriyai namaścāpi sakthnorabdhijayoṣite || 8||

गुप्ते विशोककर्त्र्यै च कट्यां मायै नमो नमः ।उदरे पोषयित्र्यै च नमो भायै च पार्श्वयोः ॥ ९॥

gupte viśokakartryai ca kaṭyāṃ māyai namo namaḥ |udare poṣayitryai ca namo bhāyai ca pārśvayoḥ || 9||

नाभौ नमः सर्वधार्त्र्यै हृदयेऽर्धाश्रियै नमः ।कण्ठे वाण्यै नमो वक्षःस्थले कान्ताश्रियै नमः ॥ १०॥

nābhau namaḥ sarvadhārtryai hṛdaye'rdhāśriyai namaḥ |kaṇṭhe vāṇyai namo vakṣaḥsthale kāntāśriyai namaḥ || 10||

बाह्वोर्नमो रक्षयित्र्यै ललितायै तु हस्तयोः ।चान्द्र्यै मुखे नमश्चापि कमलायै तु नेत्रयोः ॥ ११॥

bāhvornamo rakṣayitryai lalitāyai tu hastayoḥ |cāndryai mukhe namaścāpi kamalāyai tu netrayoḥ || 11||

नासायां सुरभिदेव्यै ललाटे मोहिनीश्रियै ।कर्णयोर्व्यापिकायै ते नमो मूर्ध्नि महाश्रियै ॥ १२॥

nāsāyāṃ surabhidevyai lalāṭe mohinīśriyai |karṇayorvyāpikāyai te namo mūrdhni mahāśriyai || 12||

मण्डले स्थण्डिले लक्ष्मीप्रतिमासन्निधौ हरिम् ।स्वर्णमूर्तिं पूजयेच्च श्रीपतिं मां विशोकिनम् ॥ १३॥

maṇḍale sthaṇḍile lakṣmīpratimāsannidhau harim |svarṇamūrtiṃ pūjayecca śrīpatiṃ māṃ viśokinam || 13||

नमोऽनादिकृष्णनारायणाय पादयोर्नमः ।नमः कृष्णाय कान्ताय जङ्घयोस्ते नमो नमः ॥ १४॥

namo'nādikṛṣṇanārāyaṇāya pādayornamaḥ |namaḥ kṛṣṇāya kāntāya jaṅghayoste namo namaḥ || 14||

नमः श्रीवासुदेवाय जान्वोस्ते च नमो नमः ।नमो नारायणायेति सक्थ्नोस्ते भगवन्नमः ॥ १५॥

namaḥ śrīvāsudevāya jānvoste ca namo namaḥ |namo nārāyaṇāyeti sakthnoste bhagavannamaḥ || 15||

नमश्चानन्दरूपाय मेढ्रे ते च नमो नमः ।नमः कट्यां नरनारायणाय ते नमो नमः ॥ १६॥

namaścānandarūpāya meḍhre te ca namo namaḥ |namaḥ kaṭyāṃ naranārāyaṇāya te namo namaḥ || 16||

उदरे ते नमो विश्वम्भराय भगवन्नमः ।पार्श्वयोः रामकृष्णाभ्यां नमो नमः नमो नमः ॥ १७॥

udare te namo viśvambharāya bhagavannamaḥ |pārśvayoḥ rāmakṛṣṇābhyāṃ namo namaḥ namo namaḥ || 17||

नाभौ ते पद्मनाभाय हृदये हंसयोगिने ।कण्ठे ते नीलकण्ठाय वक्षसि ब्रह्मणे नमः ॥ १८॥

nābhau te padmanābhāya hṛdaye haṃsayogine |kaṇṭhe te nīlakaṇṭhāya vakṣasi brahmaṇe namaḥ || 18||

बाह्वोश्चक्रधरायाऽपि करयोः शङ्खधारिणे ।मुखे रूपाभिरूपाय नेत्रयोः कमलाक्षिणे ॥ १९॥

bāhvoścakradharāyā'pi karayoḥ śaṅkhadhāriṇe |mukhe rūpābhirūpāya netrayoḥ kamalākṣiṇe || 19||

नासायां सर्वगन्धाय ललाटे गुरुरूपिणे ।कर्णयोः श्रुतिकर्त्रे ते नमो मूर्ध्नि शिखावते ॥ २०॥

nāsāyāṃ sarvagandhāya lalāṭe gururūpiṇe |karṇayoḥ śrutikartre te namo mūrdhni śikhāvate || 20||

इत्यभ्यर्च्याऽपि गोविन्दं फलमाल्यानुलेपनैः ।शूर्पं संस्थाप्य पुरतो लक्ष्मीं मां तत्र सन्न्यसेत् ॥ २१॥

ityabhyarcyā'pi govindaṃ phalamālyānulepanaiḥ |śūrpaṃ saṃsthāpya purato lakṣmīṃ māṃ tatra sannyaset || 21||

नमो मोक्षप्रमोदानां दातृभ्यां सर्वसम्पदाम् ।नमः शोकपरिहारकर्तृभ्यां सर्वदा नमः ॥ २२॥

namo mokṣapramodānāṃ dātṛbhyāṃ sarvasampadām |namaḥ śokaparihārakartṛbhyāṃ sarvadā namaḥ || 22||

विशोकौ दुःखनाशाय विशोकौ वरदौ च मे ।विशोकौ मम सम्पत्त्यै विशोकौ सर्वसिद्धये ॥ २३॥

viśokau duḥkhanāśāya viśokau varadau ca me |viśokau mama sampattyai viśokau sarvasiddhaye || 23||

भवतां मम शोकानां सर्वेषां नाशकौ प्रभू ।शुक्लाम्बरैः समावेष्ट्य शूर्पं सम्पूजयेत् फलैः ॥ २४॥

bhavatāṃ mama śokānāṃ sarveṣāṃ nāśakau prabhū |śuklāmbaraiḥ samāveṣṭya śūrpaṃ sampūjayet phalaiḥ || 24||

वस्त्रैर्नानाविधैस्तद्वत् सुवर्णकमलेन च ।पूजयित्वा भोजयेच्च दुग्धपाकादिकं शुभम् ॥ २५॥

vastrairnānāvidhaistadvat suvarṇakamalena ca |pūjayitvā bhojayecca dugdhapākādikaṃ śubham || 25||

त्रिकालं पूजयेच्चापि कमलैर्भोजयेदपि ।रजन्यां च व्रती शीतं दर्भोदकं पिबेच्छुचि ॥ २६॥

trikālaṃ pūjayeccāpi kamalairbhojayedapi |rajanyāṃ ca vratī śītaṃ darbhodakaṃ pibecchuci || 26||

ततस्तु जागरं गीतनृत्यवाद्यान्वितं चरेत् ।प्रातः प्रपूजयेल्लक्ष्मीमशोकां श्रीपतिं तथा ॥ २७॥

tatastu jāgaraṃ gītanṛtyavādyānvitaṃ caret |prātaḥ prapūjayellakṣmīmaśokāṃ śrīpatiṃ tathā || 27||

दम्पतीं पूजयेच्चापि विप्राणां विधिना ततः ।वस्त्रभूषाभोज्यपात्रशृङ्गारशाटिका दिशेत् ॥ २८॥

dampatīṃ pūjayeccāpi viprāṇāṃ vidhinā tataḥ |vastrabhūṣābhojyapātraśṛṅgāraśāṭikā diśet || 28||

धनदानानि रत्नानां धेनूनामर्पणानि च ।यथाशक्ति प्रकुर्याच्च भोजयेद्बालबालिकाः ॥ २९॥

dhanadānāni ratnānāṃ dhenūnāmarpaṇāni ca |yathāśakti prakuryācca bhojayedbālabālikāḥ || 29||

साधून् साध्वीर्भोजयेच्च दद्यादन्नानि सर्वतः ।परिहारं प्रकुर्याच्च दक्षिणः प्रदिशेत्तथा ॥ ३०॥

sādhūn sādhvīrbhojayecca dadyādannāni sarvataḥ |parihāraṃ prakuryācca dakṣiṇaḥ pradiśettathā || 30||

अनेन विधिना कुर्याद्विशोकाललिताव्रतम् ।विशोकाद्वादशीरूपं शोका नश्यन्ति तस्य वै ॥ ३१॥

anena vidhinā kuryādviśokālalitāvratam |viśokādvādaśīrūpaṃ śokā naśyanti tasya vai || 31||

धेनुदानं सोपधानशय्यादानं धनार्पणम् ।प्रकुर्याच्च ललिताश्रीलक्ष्मीं स्तुवीत भावतः ॥ ३२॥

dhenudānaṃ sopadhānaśayyādānaṃ dhanārpaṇam |prakuryācca lalitāśrīlakṣmīṃ stuvīta bhāvataḥ || 32||

यथा न लक्ष्मीः सम्पच्च मां परित्यज्य गच्छति ।तथा सुरूपताऽऽरोग्यमशोकः सन्तु मे सदा ॥ ३३॥

yathā na lakṣmīḥ sampacca māṃ parityajya gacchati |tathā surūpatā''rogyamaśokaḥ santu me sadā || 33||

यथा भक्तिर्भवेदग्र्या श्रीकृष्णवल्लभे मम ।यथा कृष्णो बालकृष्णः सलक्ष्मीको मम गृहे ॥ ३४॥

yathā bhaktirbhavedagryā śrīkṛṣṇavallabhe mama |yathā kṛṣṇo bālakṛṣṇaḥ salakṣmīko mama gṛhe || 34||

सदा वसेत्तथा शूर्पलक्ष्मीदानं करोमि च ।सुवर्णकमलं रम्यं करवीरं च कुङ्कुमम् ॥ ३५॥

sadā vasettathā śūrpalakṣmīdānaṃ karomi ca |suvarṇakamalaṃ ramyaṃ karavīraṃ ca kuṅkumam || 35||

केतकीं सिन्दुवारं च मल्लिकां केसरं तथा ।कज्जलं चाऽलक्तकं च चन्दनं च कदम्बकम् ॥ ३६॥

ketakīṃ sinduvāraṃ ca mallikāṃ kesaraṃ tathā |kajjalaṃ cā'laktakaṃ ca candanaṃ ca kadambakam || 36||

रञ्जनं गन्धितैलं च गन्धसारं ददामि च ।सर्वशृङ्गारपुष्पाणि ददामि सौख्यहेतवे ॥ ३७॥

rañjanaṃ gandhitailaṃ ca gandhasāraṃ dadāmi ca |sarvaśṛṅgārapuṣpāṇi dadāmi saukhyahetave || 37||

पठनाच्छ्रवणाच्चापि स्मरणात्करणादपि ।भुक्तिर्मुक्तिर्भवेदेव विशोकललिताव्रतात् ॥ ३८॥

paṭhanācchravaṇāccāpi smaraṇātkaraṇādapi |bhuktirmuktirbhavedeva viśokalalitāvratāt || 38||

इति श्रीलक्ष्मीनारायणीयसंहितायाः द्वापरयुगसन्तानात्मकस्य तृतीयखण्डे१३९अध्यायान्तर्गतं विशोकाललिताव्रतनिरूपणं सम्पूर्णम् ।लक्ष्मीनारायणीयसंहिता । खण्ड ३। अध्याय १३९/१३८॥लक्ष्मीनारायणीयसंहिता । खण्ड ३। अध्याय १३९/१-३८॥

iti śrīlakṣmīnārāyaṇīyasaṃhitāyāḥ dvāparayugasantānātmakasya tṛtīyakhaṇḍe139adhyāyāntargataṃ viśokālalitāvratanirūpaṇaṃ sampūrṇam |lakṣmīnārāyaṇīyasaṃhitā | khaṇḍa 3| adhyāya 139/138||lakṣmīnārāyaṇīyasaṃhitā | khaṇḍa 3| adhyāya 139/1-38||