गुरुसेवामाहात्म्यम् Gurusevamahatmyam

विष्णुरुवाच ।श्वेतद्वीपादागतोऽहं ज्ञात्वा कोलाहलं च वः ।अस्य रामस्य रक्षार्थं कृष्णभक्तस्य साम्प्रतम् ॥ ५६॥

viṣṇuruvāca |śvetadvīpādāgato'haṃ jñātvā kolāhalaṃ ca vaḥ |asya rāmasya rakṣārthaṃ kṛṣṇabhaktasya sāmpratam || 56||

नैतेषां कृष्णभक्तानामशुभं विद्यते क्वचित् ।रक्षामि तांश्चक्रहस्तो गुरुमन्यं विना शिव ॥ ५७॥

naiteṣāṃ kṛṣṇabhaktānāmaśubhaṃ vidyate kvacit |rakṣāmi tāṃścakrahasto gurumanyaṃ vinā śiva || 57||

नाहं पाता गुरौ रुष्टे बलवद्गुरुहेलनम् ।तत्परः पातकी नास्ति सेवाहीनो गुरोश्च यः ॥ ५८॥

nāhaṃ pātā gurau ruṣṭe balavadguruhelanam |tatparaḥ pātakī nāsti sevāhīno gurośca yaḥ || 58||

मान्यः पूज्यश्च सर्वेभ्यः सर्वेषां जनको भवेत् ।अहो यस्य प्रसादेन सर्वान्पश्यति मानवः ॥ ५९॥

mānyaḥ pūjyaśca sarvebhyaḥ sarveṣāṃ janako bhavet |aho yasya prasādena sarvānpaśyati mānavaḥ || 59||

जनको जन्मदानाच्च पालनाच्च पिता नृणाम् ।ततो विस्तारकरणात्कलया स प्रजापतिः ॥ ६०॥

janako janmadānācca pālanācca pitā nṛṇām |tato vistārakaraṇātkalayā sa prajāpatiḥ || 60||

पितुः शतगुणं माता पोषणाद्गर्भधारणात् ।वन्द्या पूज्या च मान्या च प्रसूस्स्याद्वै वसुन्धरा ॥ ६१॥

pituḥ śataguṇaṃ mātā poṣaṇādgarbhadhāraṇāt |vandyā pūjyā ca mānyā ca prasūssyādvai vasundharā || 61||

मातुः शतगुणं वन्द्यः पूज्यो मान्योऽन्नदायकः ।यद्विना नश्वरो देहो विष्णुश्च कलयाऽन्नदः ॥ ६२॥

mātuḥ śataguṇaṃ vandyaḥ pūjyo mānyo'nnadāyakaḥ |yadvinā naśvaro deho viṣṇuśca kalayā'nnadaḥ || 62||

अन्नदातुः शतगुणोऽभीष्टदेवः परः स्मृतः ।गुरुस्तस्माच्छतगुणो विद्यामन्त्रप्रदायकः ॥ ६३॥

annadātuḥ śataguṇo'bhīṣṭadevaḥ paraḥ smṛtaḥ |gurustasmācchataguṇo vidyāmantrapradāyakaḥ || 63||

अज्ञानतिमिराच्छन्नं ज्ञानदीपेन चक्षुषा ।यः सर्वार्थं दर्शयति तत्परो नैव बान्धवः ॥ ६४॥

ajñānatimirācchannaṃ jñānadīpena cakṣuṣā |yaḥ sarvārthaṃ darśayati tatparo naiva bāndhavaḥ || 64||

गुरुदत्तेन मन्त्रेण तपसेष्टसुखं लभेत् ।सर्वज्ञत्वं सर्वसिद्धिं तत्परो नैव बान्धवः ॥ ६५॥

gurudattena mantreṇa tapaseṣṭasukhaṃ labhet |sarvajñatvaṃ sarvasiddhiṃ tatparo naiva bāndhavaḥ || 65||

सर्वं जयति सर्वत्र विद्यया गुरुदत्तया ।तस्मात्पूज्यो हि जगति को वा बन्धुस्ततोऽधिकः ॥ ६६॥

sarvaṃ jayati sarvatra vidyayā gurudattayā |tasmātpūjyo hi jagati ko vā bandhustato'dhikaḥ || 66||

विद्यान्धो वा धनान्धो वा यो मूढो न भजेद्गुरुम् ।ब्रह्महत्यादिभिः पापैः स लिप्तो नात्र संशयः ॥ ६७॥

vidyāndho vā dhanāndho vā yo mūḍho na bhajedgurum |brahmahatyādibhiḥ pāpaiḥ sa lipto nātra saṃśayaḥ || 67||

दरिद्रं पतितं क्षुद्रं नरबुद्।ह्ध्याऽऽचरेद्गुरुम् ।तीर्थस्नातोऽपि न शुचिर्नाधिकारी च कर्मसु ॥ ६८॥

daridraṃ patitaṃ kṣudraṃ narabud|hdhyā''caredgurum |tīrthasnāto'pi na śucirnādhikārī ca karmasu || 68||

पितरं मातरं भार्यां गुरुपत्नीं गुरुं परम् ।यो न पुष्णाति कापट्यात्स महापातकी शिव ॥ ६९॥

pitaraṃ mātaraṃ bhāryāṃ gurupatnīṃ guruṃ param |yo na puṣṇāti kāpaṭyātsa mahāpātakī śiva || 69||

गुरुर्ब्रह्मा गुरुर्विष्णुर्गुरुर्देवो महेश्वरः ।गुरुरेव परं ब्रह्म गुरुर्भास्कररूपकः ॥ ७०॥

gururbrahmā gururviṣṇurgururdevo maheśvaraḥ |gurureva paraṃ brahma gururbhāskararūpakaḥ || 70||

गुरुश्चन्द्रस्तथेन्द्रश्च वायुश्च वरुणोऽनलः ।सर्वरूपो हि भगवान्परमात्मा स्वयं गुरुः ॥ ७१॥

guruścandrastathendraśca vāyuśca varuṇo'nalaḥ |sarvarūpo hi bhagavānparamātmā svayaṃ guruḥ || 71||

नास्ति वेदात्परं शास्त्रं न हि कृष्णात्परः सुरः ।नास्ति गङ्गासमं तीर्थं न पुष्पं तुलसीदलात् ॥ ७२॥

nāsti vedātparaṃ śāstraṃ na hi kṛṣṇātparaḥ suraḥ |nāsti gaṅgāsamaṃ tīrthaṃ na puṣpaṃ tulasīdalāt || 72||

नास्ति क्षमावती भूमेः पुत्रान्नास्त्यपरः प्रियः ।न च दैवात्परा शक्तिर्नैकादश्याः परं व्रतम् ॥ ७३॥

nāsti kṣamāvatī bhūmeḥ putrānnāstyaparaḥ priyaḥ |na ca daivātparā śaktirnaikādaśyāḥ paraṃ vratam || 73||

शालग्रामात्परो यन्त्रो न क्षेत्रं भारतात्परम् ।परं पुण्यस्थलानां च पुण्यं वृन्दावनं यथा ॥ ७४॥

śālagrāmātparo yantro na kṣetraṃ bhāratātparam |paraṃ puṇyasthalānāṃ ca puṇyaṃ vṛndāvanaṃ yathā || 74||

मोक्षदानां यथा काशी वैष्णवानां यथा शिवः ।न पार्वत्याः परा साध्वी न गणेशात्परो वशी ॥ ७५॥

mokṣadānāṃ yathā kāśī vaiṣṇavānāṃ yathā śivaḥ |na pārvatyāḥ parā sādhvī na gaṇeśātparo vaśī || 75||

न च विद्यासमो बन्धुर्नास्ति कश्चिद्गुरोः परः ।विद्यादातुः पुत्रदारौ तत्समौ नात्र संशयः ॥ ७६॥

na ca vidyāsamo bandhurnāsti kaścidguroḥ paraḥ |vidyādātuḥ putradārau tatsamau nātra saṃśayaḥ || 76||

गुरुस्त्रियां च पुत्रे चाप्यभवद्रामहेलनम् ।परं सम्मार्जनं कर्तुमागतोऽहं तवालयम् ॥ ७७॥

gurustriyāṃ ca putre cāpyabhavadrāmahelanam |paraṃ sammārjanaṃ kartumāgato'haṃ tavālayam || 77||

इति ब्रह्मवैवर्तपहराणे गणपतिखण्डे चतुश्चत्वारिंशाध्यायान्तर्गतंगुरुसेवामाहात्म्यं समाप्तम् ।ब्रह्मवैवर्तपुराण । गणपतिखण्ड । अध्याय ४४/५८७६॥ब्रह्मवैवर्तपुराण । गणपतिखण्ड । अध्याय ४४/५८-७६॥

iti brahmavaivartapaharāṇe gaṇapatikhaṇḍe catuścatvāriṃśādhyāyāntargataṃgurusevāmāhātmyaṃ samāptam |brahmavaivartapurāṇa | gaṇapatikhaṇḍa | adhyāya 44/5876||brahmavaivartapurāṇa | gaṇapatikhaṇḍa | adhyāya 44/58-76||