गुरुमहिमागुरुकृत्य Gurumahimagurukritya

अखण्डमण्डलाकारं व्याप्तं येन चराचरम् ।तत्पदं दर्शितं येन तस्मै श्रीगुरवे नमः ॥ २२२॥

akhaṇḍamaṇḍalākāraṃ vyāptaṃ yena carācaram |tatpadaṃ darśitaṃ yena tasmai śrīgurave namaḥ || 222||

अज्ञानतिमिरान्धस्य ज्ञानाञ्जनशलाकया ।चक्षुरुन्मीलितं येन तस्मै श्रीगुरवे नमः ॥ २२३॥

ajñānatimirāndhasya jñānāñjanaśalākayā |cakṣurunmīlitaṃ yena tasmai śrīgurave namaḥ || 223||

देवतायाः दर्शनस्य कारणं करुणानिधिम् ।सर्वसिद्धिप्रदातारं श्रीगुरुं प्रणमाम्यहम् ॥ २२४॥

devatāyāḥ darśanasya kāraṇaṃ karuṇānidhim |sarvasiddhipradātāraṃ śrīguruṃ praṇamāmyaham || 224||

वराभयकरं नित्यं श्वेतपद्मनिवासिनम् ।महाभयनिहन्तारं गुरुदेवं नमाम्यहम् ॥ २२५॥

varābhayakaraṃ nityaṃ śvetapadmanivāsinam |mahābhayanihantāraṃ gurudevaṃ namāmyaham || 225||

महाज्ञानाच्छापिताङ्गं नराकारं वरप्रदम् ।चतुर्वर्गप्रदातारं स्थूलसूक्ष्मद्वयान्वितम् ॥ २२६॥

mahājñānācchāpitāṅgaṃ narākāraṃ varapradam |caturvargapradātāraṃ sthūlasūkṣmadvayānvitam || 226||

सदानन्दमयं देवं नित्यानन्दं निरञ्जनम् ।शुद्धसत्त्वमयं सर्वं नित्यकालं कुलेश्वरम् ॥ २२७॥

sadānandamayaṃ devaṃ nityānandaṃ nirañjanam |śuddhasattvamayaṃ sarvaṃ nityakālaṃ kuleśvaram || 227||

ब्रह्मरन्ध्रे महापद्मे तेजोबिम्बे निराकुले ।योगिभिर्ध्यानगम्ये च चक्रे शुक्ले विराजिते ॥ २२८॥

brahmarandhre mahāpadme tejobimbe nirākule |yogibhirdhyānagamye ca cakre śukle virājite || 228||

सहस्रदलसङ्काशे कर्णिकामध्यमध्यके ।महाशुक्लभासुरार्ककोटिकोटिमहौजसम् ॥ २२९॥

sahasradalasaṅkāśe karṇikāmadhyamadhyake |mahāśuklabhāsurārkakoṭikoṭimahaujasam || 229||

सर्वपीठस्थममलं परं हंसं परात्परम् ।वेदोद्धारकरं नित्यं काम्यकर्मफलप्रदम् ॥ २३०॥

sarvapīṭhasthamamalaṃ paraṃ haṃsaṃ parātparam |vedoddhārakaraṃ nityaṃ kāmyakarmaphalapradam || 230||

सदा मनःशक्तिमायालयस्थानं पदद्वयम् ।शरज्ज्योत्स्नाजालमालाभिरिन्दुकोटिवन्मुखम् ॥ २३१॥

sadā manaḥśaktimāyālayasthānaṃ padadvayam |śarajjyotsnājālamālābhirindukoṭivanmukham || 231||

वाञ्छातिरिक्तदातारं सर्वसिद्धीश्वरं गुरुम् ।भजामि तन्मयो भूत्त्वा तं हंसमण्डलोपरि ॥ २३२॥

vāñchātiriktadātāraṃ sarvasiddhīśvaraṃ gurum |bhajāmi tanmayo bhūttvā taṃ haṃsamaṇḍalopari || 232||

आत्मानं च निराकारं साकारं ब्रह्मरूपिणम् ।महाविद्यामहामन्त्रदातारं परमेश्वरम् ॥ २३३॥

ātmānaṃ ca nirākāraṃ sākāraṃ brahmarūpiṇam |mahāvidyāmahāmantradātāraṃ parameśvaram || 233||

सर्वसिद्धिप्रदातारं गुरुदेवं नमाम्यहम् ।कायेन मनसा वाचा ये नमन्ति निरन्तरम् ॥ २३४॥

sarvasiddhipradātāraṃ gurudevaṃ namāmyaham |kāyena manasā vācā ye namanti nirantaram || 234||

अवश्यं श्रीगुरोः पादाम्भोरुहे ते वसन्ति हि ।प्रभाते कोटिपुण्यञ्च प्राप्नोति साधकोत्तमः ॥ २३५॥

avaśyaṃ śrīguroḥ pādāmbhoruhe te vasanti hi |prabhāte koṭipuṇyañca prāpnoti sādhakottamaḥ || 235||

मध्याह्ने दशलक्षञ्च सायाह्ने कोटिपुण्यदम् ।प्रातःकाले पठेत् स्तोत्रं ध्यानं वा सुसमाहितः ॥ २३६॥

madhyāhne daśalakṣañca sāyāhne koṭipuṇyadam |prātaḥkāle paṭhet stotraṃ dhyānaṃ vā susamāhitaḥ || 236||

तदा सिद्धिमवाप्नोति नात्र कार्या विचारणा ॥ २३७॥

tadā siddhimavāpnoti nātra kāryā vicāraṇā || 237||

गुरुस्तोत्रम् ।शिरसि सितपङ्कजे तरुणकोटिचन्द्रप्रभंवराभयकराम्बुजं सकलदेवतारूपिणम् ।भजामि वरदं गुरुं किरणचारुशोभाकुलंप्रकाशितपदद्वयाम्बुजमलत्ककोटिप्रभम् ॥ २३८॥

gurustotram |śirasi sitapaṅkaje taruṇakoṭicandraprabhaṃvarābhayakarāmbujaṃ sakaladevatārūpiṇam |bhajāmi varadaṃ guruṃ kiraṇacāruśobhākulaṃprakāśitapadadvayāmbujamalatkakoṭiprabham || 238||

जगद्भयनिवारणं भुवनभोगमोक्षप्रदंगुरोः पादयुगाम्बुजं जयति यत्र योगे जयम् ।भजामि परमं गुरुं नयनपद्ममध्यस्थितंभवाब्धिभयनाशनं शमनरोगकायक्षयम् ॥ २३९॥

jagadbhayanivāraṇaṃ bhuvanabhogamokṣapradaṃguroḥ pādayugāmbujaṃ jayati yatra yoge jayam |bhajāmi paramaṃ guruṃ nayanapadmamadhyasthitaṃbhavābdhibhayanāśanaṃ śamanarogakāyakṣayam || 239||

प्रकाशितसुपङ्कजे मृदुलषोडशाख्ये प्रभुंपरापरगुरुं भजे सकलबाह्यभोगप्रदम् ।विशालनयनाम्बुजद्वयतडित्प्रभामण्डलंकडारमणिपाटलेन्दुबिन्दुबिन्दुकम् ॥ २४०॥

prakāśitasupaṅkaje mṛdulaṣoḍaśākhye prabhuṃparāparaguruṃ bhaje sakalabāhyabhogapradam |viśālanayanāmbujadvayataḍitprabhāmaṇḍalaṃkaḍāramaṇipāṭalendubindubindukam || 240||

चलाचलकलेवरं प्रचपलदले द्वादशे ।महौजसमुमापतेर्विगतदक्षभागे हृदि ।प्रभाकरशतोज्ज्वलं सुविमलेन्दुकोट्याननम् ।भजामि परमेष्ठिनं गुरुमतीव वारोज्ज्वलम् ॥ २४१॥

calācalakalevaraṃ pracapaladale dvādaśe |mahaujasamumāpatervigatadakṣabhāge hṛdi |prabhākaraśatojjvalaṃ suvimalendukoṭyānanam |bhajāmi parameṣṭhinaṃ gurumatīva vārojjvalam || 241||

गुर्वाद्यञ्च शुभं मदननिदहनं हेममञ्जरीसारंनानाशब्दाद्भुताह्लादितपरिजनाच्चारुचक्रत्रिभङ्गम् ।नित्यं ध्यायेत् प्रभाते अरुणशतघटाशोभनं योगगम्यंनाभौ पद्मेऽतिकान्ते दशदलमणिभे भाव्यते योगिभिर्यत् ॥ २४२॥

gurvādyañca śubhaṃ madananidahanaṃ hemamañjarīsāraṃnānāśabdādbhutāhlāditaparijanāccārucakratribhaṅgam |nityaṃ dhyāyet prabhāte aruṇaśataghaṭāśobhanaṃ yogagamyaṃnābhau padme'tikānte daśadalamaṇibhe bhāvyate yogibhiryat || 242||

या माता मयदानवादिस्वभुजा निर्वाणसीमापुरेस्वाधिष्ठाननिकेतने रसदले वैकुण्ठमूले मया ।जन्मोद्धारविकारसुप्रहरिणी वेदप्रभा भाव्यतेकन्दर्पार्पितशान्तियोनिजननी विष्णुप्रिया शाङ्करी ॥ २४३॥

yā mātā mayadānavādisvabhujā nirvāṇasīmāpuresvādhiṣṭhānaniketane rasadale vaikuṇṭhamūle mayā |janmoddhāravikārasuprahariṇī vedaprabhā bhāvyatekandarpārpitaśāntiyonijananī viṣṇupriyā śāṅkarī || 243||

या भाषाननकुण्डली कुलपथाच्छामाभशोभाकरी ।मूले पद्मचतुर्दले कुलवती निःश्वासदेशाश्रिता ।साक्षात्काङ्क्षितकल्पवृक्षलतिका सूद्भाषयन्ती प्रिया ।नित्या योगिभयापहा विषहरा गुर्वम्बिका भाव्यते ॥ २४४॥

yā bhāṣānanakuṇḍalī kulapathācchāmābhaśobhākarī |mūle padmacaturdale kulavatī niḥśvāsadeśāśritā |sākṣātkāṅkṣitakalpavṛkṣalatikā sūdbhāṣayantī priyā |nityā yogibhayāpahā viṣaharā gurvambikā bhāvyate || 244||

ऊर्द्।ह्ध्वाम्भोरुहनिःसृतामृतघटी मोदोद्वलाप्लावितागुर्वास्या परिपातु सूक्ष्मपथगा तेजोमयी भास्वती ।सूक्ष्मा साधनगोचरामृतमयी मूलादिशीर्षाम्बुजेपूर्णा चेतसि भाव्यते भुवि कदा माता सदोर्द्।ह्ध्वामगा ॥ २४५॥

ūrd|hdhvāmbhoruhaniḥsṛtāmṛtaghaṭī mododvalāplāvitāgurvāsyā paripātu sūkṣmapathagā tejomayī bhāsvatī |sūkṣmā sādhanagocarāmṛtamayī mūlādiśīrṣāmbujepūrṇā cetasi bhāvyate bhuvi kadā mātā sadord|hdhvāmagā || 245||

गुरुस्तोत्रफलश्रुतिः ।स्थितिपालनयोगेन ध्यानेन पूजनेन वा ।यः पठेत् प्रत्यहं व्याप्य स देवो न तु मानुषः ॥ २४६॥

gurustotraphalaśrutiḥ |sthitipālanayogena dhyānena pūjanena vā |yaḥ paṭhet pratyahaṃ vyāpya sa devo na tu mānuṣaḥ || 246||

कल्याणं धनधान्यं च कीर्तिमायुर्यशःश्रियम् ।सायाह्ने च प्रभाते च पठेद्यदि सुबुद्धिमान् ॥ २४७॥

kalyāṇaṃ dhanadhānyaṃ ca kīrtimāyuryaśaḥśriyam |sāyāhne ca prabhāte ca paṭhedyadi subuddhimān || 247||

स भवेत् साधकश्रेष्ठः कल्पद्रुमकलेवरः ।स्तवस्यास्य प्रसादेन वागीशत्वमवाप्नुयात् ॥ २४८॥

sa bhavet sādhakaśreṣṭhaḥ kalpadrumakalevaraḥ |stavasyāsya prasādena vāgīśatvamavāpnuyāt || 248||

पशुभावस्थिता ये तु तेऽपि सिद्धाः न संशयः ।गुरुलक्षणम् ।आदौ साधकदेवश्च सदाचारमतिः सदा ॥ २४९॥

paśubhāvasthitā ye tu te'pi siddhāḥ na saṃśayaḥ |gurulakṣaṇam |ādau sādhakadevaśca sadācāramatiḥ sadā || 249||

पशुभावस्ततो वीरः सायाह्ने दिव्यभाववान् ।एतेषां भाववर्गाणां गुरुर्वेदान्तपारगः ॥ २५०॥

paśubhāvastato vīraḥ sāyāhne divyabhāvavān |eteṣāṃ bhāvavargāṇāṃ gururvedāntapāragaḥ || 250||

शान्तो दान्तः कुलीनश्च विनीतः शुद्धवेषवान् ।शुद्धाचारः सुप्रतिष्ठः शुचिर्दक्षः सुबुद्धिमान् ॥ २५१॥

śānto dāntaḥ kulīnaśca vinītaḥ śuddhaveṣavān |śuddhācāraḥ supratiṣṭhaḥ śucirdakṣaḥ subuddhimān || 251||

आश्रमी ध्याननिष्ठश्च मन्त्रतन्त्रविशारदः ।निग्रहानुग्रहे शक्तो वशी मन्त्रार्थजापकः ॥ २५२॥

āśramī dhyānaniṣṭhaśca mantratantraviśāradaḥ |nigrahānugrahe śakto vaśī mantrārthajāpakaḥ || 252||

निरोगी निरहङ्कारो विकाररहितो महान् ।पण्डितो वाक्पतिः श्रीमान् सदा यज्ञविधानकृत् ॥ २५३॥

nirogī nirahaṅkāro vikārarahito mahān |paṇḍito vākpatiḥ śrīmān sadā yajñavidhānakṛt || 253||

पुरश्चरणकृत् सिद्धो हिताहितविवर्जितः ।सर्वलक्षणसंयुक्तो महाजनगणादृतः ॥ २५४॥

puraścaraṇakṛt siddho hitāhitavivarjitaḥ |sarvalakṣaṇasaṃyukto mahājanagaṇādṛtaḥ || 254||

प्राणायामादिसिद्धान्तो ज्ञानी मौनी विरागवान् ।तपस्वी सत्यवादी च सदा ध्यानपरायणः ॥ २५५॥

prāṇāyāmādisiddhānto jñānī maunī virāgavān |tapasvī satyavādī ca sadā dhyānaparāyaṇaḥ || 255||

आगमार्थविशिष्टज्ञो निजधर्मपरायणः ।अव्यक्तलिङ्गचिह्नस्थो भावको भद्रदानवान् ॥ २५६॥

āgamārthaviśiṣṭajño nijadharmaparāyaṇaḥ |avyaktaliṅgacihnastho bhāvako bhadradānavān || 256||

लक्ष्मीवान् धृतिमान्नाथो गुरुरित्यभिधीयते ।शिष्यलक्षणम् ।शिष्यस्तु तादृशो भूत्त्वा सद्गुरुं पर्युपाश्रयेत् ॥ २५७॥

lakṣmīvān dhṛtimānnātho gururityabhidhīyate |śiṣyalakṣaṇam |śiṣyastu tādṛśo bhūttvā sadguruṃ paryupāśrayet || 257||

वर्जयेच्च परानन्दरहितं रूपवर्जितम् ।कुष्ठिनं क्रूरकर्माणं निन्दितं रोगिणं गुरुम् ॥ २५८॥

varjayecca parānandarahitaṃ rūpavarjitam |kuṣṭhinaṃ krūrakarmāṇaṃ ninditaṃ rogiṇaṃ gurum || 258||

अष्टप्रकारकुष्ठेन गलत्कुष्ठिनमेव च ।श्वित्रिणं जनहिंसार्थं सदार्थग्राहिणं तथा ॥ २५९॥

aṣṭaprakārakuṣṭhena galatkuṣṭhinameva ca |śvitriṇaṃ janahiṃsārthaṃ sadārthagrāhiṇaṃ tathā || 259||

स्वर्णविक्रयिणं चौरं बुद्धिहीनं सुखर्वकम् ।श्यावदन्तं कुलाचाररहितं शान्तिवर्जितम् ॥ २६०॥

svarṇavikrayiṇaṃ cauraṃ buddhihīnaṃ sukharvakam |śyāvadantaṃ kulācārarahitaṃ śāntivarjitam || 260||

सकलङ्कं नेत्ररोगैः पीडितं परदारगम् ।असंस्कारं प्रवक्तारं स्त्रीजितं चाधिकाङ्गकम् ॥ २६१॥

sakalaṅkaṃ netrarogaiḥ pīḍitaṃ paradāragam |asaṃskāraṃ pravaktāraṃ strījitaṃ cādhikāṅgakam || 261||

कपटात्मानकं हिंसाविशिष्टं बहुजल्पकम् ।बह्वाशिनं हि कृपणं मिथ्यावादिनमेव च ॥ २६२॥

kapaṭātmānakaṃ hiṃsāviśiṣṭaṃ bahujalpakam |bahvāśinaṃ hi kṛpaṇaṃ mithyāvādinameva ca || 262||

अशान्तं भावहीनं च पञ्चाचारविवर्जितम् ।दोषजालैः पूरिताङ्गं पूजयेन्न गुरुं बिना ॥ २६३॥

aśāntaṃ bhāvahīnaṃ ca pañcācāravivarjitam |doṣajālaiḥ pūritāṅgaṃ pūjayenna guruṃ binā || 263||

गुरौ मानुषबुद्धिं तु मन्त्रेषु लिपिभावनम् ।प्रतिमासु शिलारूपं विभाव्य नरकं व्रजेत् ॥ २६४॥

gurau mānuṣabuddhiṃ tu mantreṣu lipibhāvanam |pratimāsu śilārūpaṃ vibhāvya narakaṃ vrajet || 264||

जन्महेतू हि पितरौ पूजनीयौ प्रयत्नतः ।गुरुर्विशेषतः पूज्यो धर्माधर्मप्रदर्शकः ॥ २६५॥

janmahetū hi pitarau pūjanīyau prayatnataḥ |gururviśeṣataḥ pūjyo dharmādharmapradarśakaḥ || 265||

गुरुः पिता गुरुर्माता गुरुर्देवो गुरुर्गतिः ।शिवे रुष्टे गुरुस्त्राता गुरौ रुष्टे न कश्चन ॥ २६६॥

guruḥ pitā gururmātā gururdevo gururgatiḥ |śive ruṣṭe gurustrātā gurau ruṣṭe na kaścana || 266||

गुरोर्हितं प्रकर्तव्यं वाङ्मनःकायकर्मभिः ।अहिताचरणाद् देव विष्ठायां जायते कृमिः ॥ २६७॥

gurorhitaṃ prakartavyaṃ vāṅmanaḥkāyakarmabhiḥ |ahitācaraṇād deva viṣṭhāyāṃ jāyate kṛmiḥ || 267||

मन्त्रत्यागाद् भवेन्मृत्युर्गुरुत्यागाद् दरिद्रता ।गुरुमन्त्रपरित्यागाद् रौरवं नरकं व्रजेत् ॥ २६८॥

mantratyāgād bhavenmṛtyurgurutyāgād daridratā |gurumantraparityāgād rauravaṃ narakaṃ vrajet || 268||

गुरौ सन्निहिते यस्तु पूजयेदन्यदेवताम् ।प्रयाति नरकं घोरं सा पूजा विफला भवेत् ॥ २६९॥

gurau sannihite yastu pūjayedanyadevatām |prayāti narakaṃ ghoraṃ sā pūjā viphalā bhavet || 269||

गुरुवद् गुरुपुत्रेषु गुरुवत् तत्सुतादिषु ।अविद्यो वा सविद्यो वा गुरुरेव तु दैवतम् ॥ २७०॥

guruvad guruputreṣu guruvat tatsutādiṣu |avidyo vā savidyo vā gurureva tu daivatam || 270||

अमार्गस्थोऽपि मार्गस्थो गुरुरेव तु दैवतम् ।उत्पादकब्रह्मदात्रोर्गरीयान् ब्रह्मदो गुरुः ॥ २७१॥

amārgastho'pi mārgastho gurureva tu daivatam |utpādakabrahmadātrorgarīyān brahmado guruḥ || 271||

तस्मान्मन्येत सततं पितुरप्यधिकं गुरुम् ।गुरुदेवाधीनश्चास्मि शास्त्रे मन्त्रे कुलाकुले ॥ २७२॥

tasmānmanyeta satataṃ piturapyadhikaṃ gurum |gurudevādhīnaścāsmi śāstre mantre kulākule || 272||

नाधिकारी भवेन्नाथ श्रीगुरोः पदभावकः ।गुरुर्माता पिता स्वामी बान्धवः सुहृत् शिवः ॥ २७३॥

nādhikārī bhavennātha śrīguroḥ padabhāvakaḥ |gururmātā pitā svāmī bāndhavaḥ suhṛt śivaḥ || 273||

इत्याधाय मनो नित्यं भजेत् सर्वात्मना गुरुम् ।एकमेव परं ब्रह्म स्थूलशुक्लमणिप्रभम् ॥ २७४॥

ityādhāya mano nityaṃ bhajet sarvātmanā gurum |ekameva paraṃ brahma sthūlaśuklamaṇiprabham || 274||

सर्वकर्मनियन्तारं गुरुमात्मानमाश्रयेत् ।गुरुश्च सर्वभावानां भावमेकं न संशयः ॥ २७५॥

sarvakarmaniyantāraṃ gurumātmānamāśrayet |guruśca sarvabhāvānāṃ bhāvamekaṃ na saṃśayaḥ || 275||

निःसन्दिग्धं गुरोर्वाक्यं संशयात्मा विनश्यतिनिःसंशयी गुरुपदे सर्वत्यागी पदं व्रजेत् ॥ २७६॥

niḥsandigdhaṃ gurorvākyaṃ saṃśayātmā vinaśyatiniḥsaṃśayī gurupade sarvatyāgī padaṃ vrajet || 276||

खेचरत्वमवाप्नोति मासादेव न संशयः ।सद्गुरुमाश्रितं शिष्यं वर्षमेकं प्रतीक्षयेत् ॥ २७७॥

khecaratvamavāpnoti māsādeva na saṃśayaḥ |sadgurumāśritaṃ śiṣyaṃ varṣamekaṃ pratīkṣayet || 277||

सगुणं निर्गुणं वापि ज्ञात्वा मन्त्रं प्रदापयेत् ।शिष्यस्य लक्षणं सर्वं शुभाशुभविवेचनम् ॥ २७८॥

saguṇaṃ nirguṇaṃ vāpi jñātvā mantraṃ pradāpayet |śiṣyasya lakṣaṇaṃ sarvaṃ śubhāśubhavivecanam || 278||

अन्यथा विप्रदोषेण सिद्धिपूजाफलं दहेत् ।कामुकं कुटिलं लोकनिन्दितं सत्यवर्जितम् ॥ २७९॥

anyathā vipradoṣeṇa siddhipūjāphalaṃ dahet |kāmukaṃ kuṭilaṃ lokaninditaṃ satyavarjitam || 279||

अविनीतमसमर्थं प्रज्ञाहीनं रिपुप्रियम् ।सदापापक्रियायुक्तं विद्याशून्यं जडात्मकम् ॥ २८०॥

avinītamasamarthaṃ prajñāhīnaṃ ripupriyam |sadāpāpakriyāyuktaṃ vidyāśūnyaṃ jaḍātmakam || 280||

कलिदोषसमूहाङ्गं वेदक्रियाविवर्जितम् ।आश्रमाचारहीनं चाशुद्धान्तःकरणोद्यतम् ॥ २८१॥

kalidoṣasamūhāṅgaṃ vedakriyāvivarjitam |āśramācārahīnaṃ cāśuddhāntaḥkaraṇodyatam || 281||

सदा श्रद्धाविरहितमधैर्यं क्रोधिनं भ्रमम् ।असच्चरित्रं विगुणं परदारातुरं सदा ॥ २८२॥

sadā śraddhāvirahitamadhairyaṃ krodhinaṃ bhramam |asaccaritraṃ viguṇaṃ paradārāturaṃ sadā || 282||

असद्बुद्धिसमूहोत्थमभक्तं द्वैतचेतसम् ।नानानिन्दावृताङ्गं च तं शिष्यं वर्जयेद् गुरुः ॥ २८३॥

asadbuddhisamūhotthamabhaktaṃ dvaitacetasam |nānānindāvṛtāṅgaṃ ca taṃ śiṣyaṃ varjayed guruḥ || 283||

यदि न त्यज्यते वीर धनादिदानहेतुना ।नारकी शिष्यवत् पापी तद्विशिष्टमवाप्नुयात् ॥ २८४॥

yadi na tyajyate vīra dhanādidānahetunā |nārakī śiṣyavat pāpī tadviśiṣṭamavāpnuyāt || 284||

क्षणादसिद्धः स भवेत् शिष्यासादितपातकैः ।अकस्मान्नरकं प्राप्य कार्यनाशाय केवलम् ॥ २८५॥

kṣaṇādasiddhaḥ sa bhavet śiṣyāsāditapātakaiḥ |akasmānnarakaṃ prāpya kāryanāśāya kevalam || 285||

विचार्य यत्नात् विधिवत् शिष्यसङ्ग्रहमाचरेत् ।अन्यथा शिष्यदोषेण नरकस्थो भवेद् गुरुः ॥ २८६॥

vicārya yatnāt vidhivat śiṣyasaṅgrahamācaret |anyathā śiṣyadoṣeṇa narakastho bhaved guruḥ || 286||

न पत्नीं दीक्षयेद् भर्ता न पिता दीक्षयेत् सुताम् ।न पुत्रं च तथा भ्राता भ्रातरं नैव दीक्षयेत् ॥ २८७॥

na patnīṃ dīkṣayed bhartā na pitā dīkṣayet sutām |na putraṃ ca tathā bhrātā bhrātaraṃ naiva dīkṣayet || 287||

सिद्धमन्त्रो यदि पतिस्तदा पत्नीं स दीक्षयेत् ।शक्तित्त्वेन भैरवस्तु न च सा पुत्रिका भवेत् ।मन्त्राणां देवता ज्ञेया देवता गुरुरूपिणी ॥ २८८॥

siddhamantro yadi patistadā patnīṃ sa dīkṣayet |śaktittvena bhairavastu na ca sā putrikā bhavet |mantrāṇāṃ devatā jñeyā devatā gururūpiṇī || 288||

तेषां भेदो न कर्तव्यो यदीच्छेच्छुभमात्मनः ।एकग्रामे स्थितः शिष्यस्त्रिसन्ध्यं प्रणमेद् गुरुम् ॥ २८९॥

teṣāṃ bhedo na kartavyo yadīcchecchubhamātmanaḥ |ekagrāme sthitaḥ śiṣyastrisandhyaṃ praṇamed gurum || 289||

क्रोशमात्रस्थितो भक्त्या गुरुं प्रतिदिनं नमेत् ।अर्धयोजनतः शिष्यः प्रणमेत् पञ्चपर्वसु ॥ २९०॥

krośamātrasthito bhaktyā guruṃ pratidinaṃ namet |ardhayojanataḥ śiṣyaḥ praṇamet pañcaparvasu || 290||

एकयोजनमारभ्य योजनद्वादशावधिः ।दूरदेशस्थितः शिष्यो भक्त्या तत्सन्निधिं गतः ॥ २९१॥

ekayojanamārabhya yojanadvādaśāvadhiḥ |dūradeśasthitaḥ śiṣyo bhaktyā tatsannidhiṃ gataḥ || 291||

तन्त्रयोजनसङ्ख्योक्तमासेन प्रणमेद् गुरुम् ।वर्षैकेण भवेद् योग्यो विप्रो हि गुरुभावतः ॥ २९२॥

tantrayojanasaṅkhyoktamāsena praṇamed gurum |varṣaikeṇa bhaved yogyo vipro hi gurubhāvataḥ || 292||

वर्षद्वयेन राजन्यो वैश्यस्तु वत्सरैस्त्रिभिः ।चतुर्भिर्वत्सरैः शूद्रः कथिता शिष्ययोग्यता ॥ २९३॥

varṣadvayena rājanyo vaiśyastu vatsaraistribhiḥ |caturbhirvatsaraiḥ śūdraḥ kathitā śiṣyayogyatā || 293||

इति श्रीरुद्रयामले उत्तरतन्त्रे महातन्त्रोद्दीपने सर्वविद्यानुष्ठानेसिद्धिमन्त्रप्रकरणे भैरवीभैरवसंवादे गुरुमहिमागुरुकृत्यःद्वितीयः पटलः ॥ १॥

iti śrīrudrayāmale uttaratantre mahātantroddīpane sarvavidyānuṣṭhānesiddhimantraprakaraṇe bhairavībhairavasaṃvāde gurumahimāgurukṛtyaḥdvitīyaḥ paṭalaḥ || 1||

ऱुद्रयमल उत्तरतन्त्र।

rudrayamala uttaratantra|