देवीभागवतमाहात्म्यम् 0. Shrimaddevibhagavatamahatmyam

सृष्टौ या सर्गरूपा जगदवनविधौपालनी या च रौद्रीसंहारे चापि यस्या जगदिदमखिलंक्रीडनं या पराख्या ।पश्यन्ती मध्यमाथो तदनु भगवतीवैखरी वर्णरूपासास्मद्वाचं प्रसन्ना विधिहरिगिरिशाराधितालङ्करोतु ॥ १॥

sṛṣṭau yā sargarūpā jagadavanavidhaupālanī yā ca raudrīsaṃhāre cāpi yasyā jagadidamakhilaṃkrīḍanaṃ yā parākhyā |paśyantī madhyamātho tadanu bhagavatīvaikharī varṇarūpāsāsmadvācaṃ prasannā vidhiharigiriśārādhitālaṅkarotu || 1||

नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम् ।देवीं सरस्वतीं व्यासं ततो जयमुदीरयेत् ॥ २॥

nārāyaṇaṃ namaskṛtya naraṃ caiva narottamam |devīṃ sarasvatīṃ vyāsaṃ tato jayamudīrayet || 2||

ऋषय ऊचुः ।सूत जीव समा बह्वीर्यस्त्वं श्रावयसीह नः ।कथा मनोहराः पुण्या व्यासशिष्य महामते ॥ ३॥

ṛṣaya ūcuḥ |sūta jīva samā bahvīryastvaṃ śrāvayasīha naḥ |kathā manoharāḥ puṇyā vyāsaśiṣya mahāmate || 3||

सर्वपापहरं पुण्यं विष्णोश्चरितमद्भुतम् ।अवतारकथोपेतमस्माभिर्भक्तितः श्रुतम् ॥ ४॥

sarvapāpaharaṃ puṇyaṃ viṣṇoścaritamadbhutam |avatārakathopetamasmābhirbhaktitaḥ śrutam || 4||

शिवस्य चरितं दिव्यं भस्मरुद्राक्षयोस्तथा ।सेतिहासञ्च माहात्म्यं श्रुतं तव मुखाम्बुजात् ॥ ५॥

śivasya caritaṃ divyaṃ bhasmarudrākṣayostathā |setihāsañca māhātmyaṃ śrutaṃ tava mukhāmbujāt || 5||

अधुना श्रोतुमिच्छामः पावनात् पावनं परम् ।भुक्तिमुक्तिप्रदं नॄणामनायासेन सर्वशः ॥ ६॥

adhunā śrotumicchāmaḥ pāvanāt pāvanaṃ param |bhuktimuktipradaṃ nṝṇāmanāyāsena sarvaśaḥ || 6||

तत् त्वं ब्रूहि महाभाग येन सिध्यन्ति मानवाः ।कलावपि परं त्वत्तो न विद्मः संशयच्छिदम् ॥ ७॥

tat tvaṃ brūhi mahābhāga yena sidhyanti mānavāḥ |kalāvapi paraṃ tvatto na vidmaḥ saṃśayacchidam || 7||

सूत उवाच ।साधु पृष्टं महाभागा लोकानां हितकाम्यया ।सर्वशास्त्रस्य यत् सारं तद्वो वक्ष्याम्यशेषतः ॥ ८॥

sūta uvāca |sādhu pṛṣṭaṃ mahābhāgā lokānāṃ hitakāmyayā |sarvaśāstrasya yat sāraṃ tadvo vakṣyāmyaśeṣataḥ || 8||

तावद् गर्जन्ति तीर्थानि पुराणानि व्रतानि च ।यावन्न श्रूयते सम्यग देवीभागवतं नरैः ॥ ९॥

tāvad garjanti tīrthāni purāṇāni vratāni ca |yāvanna śrūyate samyaga devībhāgavataṃ naraiḥ || 9||

तावत् पापाटवी नॄणां क्लेशदादभ्रकण्टका ।यावन्न परशुः प्राप्तो देवीभागवताभिधः ॥ १०॥

tāvat pāpāṭavī nṝṇāṃ kleśadādabhrakaṇṭakā |yāvanna paraśuḥ prāpto devībhāgavatābhidhaḥ || 10||

तावत् क्लेशावहं नॄणामुपसर्गमहातमः ।यावन्नैवोदयं प्राप्तो देवीभागवतोष्णगुः ॥ ११॥

tāvat kleśāvahaṃ nṝṇāmupasargamahātamaḥ |yāvannaivodayaṃ prāpto devībhāgavatoṣṇaguḥ || 11||

ऋषय ऊचुः ।सूत सूत महाभाग वद नो वदतां वर ।कीदृशं तत्पुराणं हि विधिस्तच्छ्रवणे च कः ॥ १२॥

ṛṣaya ūcuḥ |sūta sūta mahābhāga vada no vadatāṃ vara |kīdṛśaṃ tatpurāṇaṃ hi vidhistacchravaṇe ca kaḥ || 12||

कतिभिर्वासरैरेतच्छ्रोतव्यं किञ्च पूजनम् ।कैर्मानवैः श्रुतं पूर्वं कान्कान्कामानवाप्नुयुः ॥ १३॥

katibhirvāsarairetacchrotavyaṃ kiñca pūjanam |kairmānavaiḥ śrutaṃ pūrvaṃ kānkānkāmānavāpnuyuḥ || 13||

सूत उवाच ।विष्णोरंशो मुनिर्जातः सत्यवत्यां पराशरात् ।विभज्य वेदांश्चतुरः शिष्यानध्यापयत्पुरा ॥ १४॥

sūta uvāca |viṣṇoraṃśo munirjātaḥ satyavatyāṃ parāśarāt |vibhajya vedāṃścaturaḥ śiṣyānadhyāpayatpurā || 14||

व्रात्यानां द्विजबन्धूनां वेदेष्वनधिकारिणाम् ।स्त्रीणां दुर्मेधसां नृणां धर्मज्ञानं कथं भवेत् ॥ १५॥

vrātyānāṃ dvijabandhūnāṃ vedeṣvanadhikāriṇām |strīṇāṃ durmedhasāṃ nṛṇāṃ dharmajñānaṃ kathaṃ bhavet || 15||

विचार्यैतत् तु मनसा भगवान् बादरायणः ।पुराणसंहितां दध्यौ तेषां धर्मविधित्सया ॥ १६॥

vicāryaitat tu manasā bhagavān bādarāyaṇaḥ |purāṇasaṃhitāṃ dadhyau teṣāṃ dharmavidhitsayā || 16||

अष्टादश पुराणानि स कृत्वा भगवान् मुनिः ।मामेवाध्यापयामास भारताख्यानमेव च ॥ १७॥

aṣṭādaśa purāṇāni sa kṛtvā bhagavān muniḥ |māmevādhyāpayāmāsa bhāratākhyānameva ca || 17||

देवीभागवतं तत्र पुराणं भोगमोक्षदम् ।स्वयं तु श्रावयामास जनमेजयभूपतिम् ॥ १८॥

devībhāgavataṃ tatra purāṇaṃ bhogamokṣadam |svayaṃ tu śrāvayāmāsa janamejayabhūpatim || 18||

पूर्वमस्य पिता राजा परीक्षित् तक्षकाहिना ।सन्दष्टस्तस्य संशुध्यै राज्ञा भागवतं श्रुतम् ॥ १९॥

pūrvamasya pitā rājā parīkṣit takṣakāhinā |sandaṣṭastasya saṃśudhyai rājñā bhāgavataṃ śrutam || 19||

नवभिर्दिवसैः श्रीमद्वेदव्यासमुखाम्बुजात् ।त्रैलोक्यमातरं देवीं पूजयित्वा विधानतः ॥ २०॥

navabhirdivasaiḥ śrīmadvedavyāsamukhāmbujāt |trailokyamātaraṃ devīṃ pūjayitvā vidhānataḥ || 20||

नवाहयज्ञे सशृर्णे परीक्षिदपि भूपतिः ।दिव्यरूपधरो देव्याः सालोक्यं तत्क्षणादगात् ॥ २१॥

navāhayajñe saśṛrṇe parīkṣidapi bhūpatiḥ |divyarūpadharo devyāḥ sālokyaṃ tatkṣaṇādagāt || 21||

पितुर्दिव्यां गतिं राजा विलोक्य जनमेजयः ।व्यासं मुनिं समभ्यर्च्य परां मुदमवाप ह ॥ २२॥

piturdivyāṃ gatiṃ rājā vilokya janamejayaḥ |vyāsaṃ muniṃ samabhyarcya parāṃ mudamavāpa ha || 22||

अष्टादशपुराणानां मध्ये सर्वोत्तमं परम् ।देवीभागवतं नाम धर्मकामार्थमोक्षदम् ॥ २३॥

aṣṭādaśapurāṇānāṃ madhye sarvottamaṃ param |devībhāgavataṃ nāma dharmakāmārthamokṣadam || 23||

ये शृण्वन्ति सदा भक्त्या देव्या भागवतीं कथाम् ।तेषां सिद्धिर्न दूरस्था तस्मात् सेव्या सदा नृभिः ॥ २४॥

ye śṛṇvanti sadā bhaktyā devyā bhāgavatīṃ kathām |teṣāṃ siddhirna dūrasthā tasmāt sevyā sadā nṛbhiḥ || 24||

दिनमर्धं तदर्धं वा मुहूर्तं क्षणमेव वा ।ये शृण्वन्ति नरा भक्त्या न तेषां दुर्गतिः क्वचित् ॥ २५॥

dinamardhaṃ tadardhaṃ vā muhūrtaṃ kṣaṇameva vā |ye śṛṇvanti narā bhaktyā na teṣāṃ durgatiḥ kvacit || 25||

सर्वयज्ञेषु तीर्थेषु सर्वदानेषु यत् फलम् ।सकृत् पुराणश्रवणात् तत् फलं लभते नरः ॥ २६॥

sarvayajñeṣu tīrtheṣu sarvadāneṣu yat phalam |sakṛt purāṇaśravaṇāt tat phalaṃ labhate naraḥ || 26||

कृतादौ बहवो धर्माः कलौ धर्मस्तु केवलम् ।पुराणश्रवणादन्यो विद्यते नापरो नृणाम् ॥ २७॥

kṛtādau bahavo dharmāḥ kalau dharmastu kevalam |purāṇaśravaṇādanyo vidyate nāparo nṛṇām || 27||

धर्माचारविहीनानां कलावल्पायुषां नृणाम् ।व्यासो हिताय विदधे पुराणाख्यं सुधारसम् ॥ २८॥

dharmācāravihīnānāṃ kalāvalpāyuṣāṃ nṛṇām |vyāso hitāya vidadhe purāṇākhyaṃ sudhārasam || 28||

सुधां पिबन्नेक एव नरः स्यादजरामरः ।देव्याः कथामृतं कुर्यात् कुलमेवाजरामरम् ॥ २९॥

sudhāṃ pibanneka eva naraḥ syādajarāmaraḥ |devyāḥ kathāmṛtaṃ kuryāt kulamevājarāmaram || 29||

मासानां नियमो नात्र दिनानां नियमोऽपि न ।सदा सेव्यं सदा सेव्यं देवीभागवतं नरैः ॥ ३०॥

māsānāṃ niyamo nātra dinānāṃ niyamo'pi na |sadā sevyaṃ sadā sevyaṃ devībhāgavataṃ naraiḥ || 30||

आश्विने मधुमासे वा तपोमासे शुचौ तथा ।चतुर्षु नवरात्रेषु विशेषात् फलदायकम् ॥ ३१॥

āśvine madhumāse vā tapomāse śucau tathā |caturṣu navarātreṣu viśeṣāt phaladāyakam || 31||

अतो नवाहयज्ञोऽयं सर्वस्मात् पुण्यकर्मणः ।फलाधिकप्रदानेन प्रोक्तः पुण्यप्रदो नृणाम् ॥ ३२॥

ato navāhayajño'yaṃ sarvasmāt puṇyakarmaṇaḥ |phalādhikapradānena proktaḥ puṇyaprado nṛṇām || 32||

ये दुर्हृदः पापरता विमूढामित्रद्रुहो वेदविनिन्दकाश्च ।हिंसारता नास्तिकमार्गसक्तानवाहयज्ञेन पुनन्ति ते कलौ ॥ ३३॥

ye durhṛdaḥ pāparatā vimūḍhāmitradruho vedavinindakāśca |hiṃsāratā nāstikamārgasaktānavāhayajñena punanti te kalau || 33||

परस्वदाराहरणेऽतिलुब्धाये वै नराः कल्मषभारभाजः ।गोदेवताब्राह्मणभक्तिहीनानवाहयज्ञेन भवन्ति शुद्धाः ॥ ३४॥

parasvadārāharaṇe'tilubdhāye vai narāḥ kalmaṣabhārabhājaḥ |godevatābrāhmaṇabhaktihīnānavāhayajñena bhavanti śuddhāḥ || 34||

तपोभिरुग्रैर्व्रततीर्थसेवनैर्दानैरनेकैर्नियमैर्मखैश्च ।हुतैर्जपैर्यच्च फलं न लभ्यतेनवाहयज्ञेन तदाप्यते नृणाम् ॥ ३५॥

tapobhirugrairvratatīrthasevanairdānairanekairniyamairmakhaiśca |hutairjapairyacca phalaṃ na labhyatenavāhayajñena tadāpyate nṛṇām || 35||

तथा न गङ्गा न गया न काशीन नैमिषं नो मथुरा न पुष्करम् ।पुनाति सद्यो बदरीवनं नोयथा हि देवीमख एष विप्राः ॥ ३६॥

tathā na gaṅgā na gayā na kāśīna naimiṣaṃ no mathurā na puṣkaram |punāti sadyo badarīvanaṃ noyathā hi devīmakha eṣa viprāḥ || 36||

अतो भागवतं देव्याः पुराणं परतः परम् ।धर्मार्थकाममोक्षाणामुत्तमं साधनं मतम् ॥ ३७॥

ato bhāgavataṃ devyāḥ purāṇaṃ parataḥ param |dharmārthakāmamokṣāṇāmuttamaṃ sādhanaṃ matam || 37||

आश्विनस्य सिते पक्षे कन्याराशिगते रवौ ।महाष्टम्यां समभ्यर्च्य हैमसिंहासनस्थितम् ॥ ३८॥

āśvinasya site pakṣe kanyārāśigate ravau |mahāṣṭamyāṃ samabhyarcya haimasiṃhāsanasthitam || 38||

देवीप्रीतिप्रदं भक्त्या श्रीभागवतपुस्तकम् ।दद्याद् विप्राय योग्याय स देव्याः पदवीं लभेत् ॥ ३९॥

devīprītipradaṃ bhaktyā śrībhāgavatapustakam |dadyād viprāya yogyāya sa devyāḥ padavīṃ labhet || 39||

देवीभागवतस्यापि श्लोकं श्लोकार्धमेव वा ।भक्त्या यश्च पठेन्नित्यं स देव्याः प्रीतिभाग्भवेत् ॥ ४०॥

devībhāgavatasyāpi ślokaṃ ślokārdhameva vā |bhaktyā yaśca paṭhennityaṃ sa devyāḥ prītibhāgbhavet || 40||

उपसर्गभयं घोरं महामारीसमुद्भवम् ।उत्पातानखिलांश्चापि हन्ति श्रवणमात्रतः ॥ ४१॥

upasargabhayaṃ ghoraṃ mahāmārīsamudbhavam |utpātānakhilāṃścāpi hanti śravaṇamātrataḥ || 41||

बालग्रहकृतं यच्च भूतप्रेतकृतं भयम् ।देवीभागवतस्यास्य श्रवणाद् याति दूरतः ॥ ४२यस्तु भागवतं देव्याः पठेद् भक्त्या शृणोति वा ।धर्ममर्थं च कामं च मोक्षं च लभते नरः ॥ ४३॥

bālagrahakṛtaṃ yacca bhūtapretakṛtaṃ bhayam |devībhāgavatasyāsya śravaṇād yāti dūrataḥ || 42yastu bhāgavataṃ devyāḥ paṭhed bhaktyā śṛṇoti vā |dharmamarthaṃ ca kāmaṃ ca mokṣaṃ ca labhate naraḥ || 43||

श्रवणाद्वसुदेवोऽस्य प्रसेनान्वेषणे गतम् ।चिरायितं प्रियं पुत्रं कृष्णं लब्ध्वा मुमोद ह ॥ ४४॥

śravaṇādvasudevo'sya prasenānveṣaṇe gatam |cirāyitaṃ priyaṃ putraṃ kṛṣṇaṃ labdhvā mumoda ha || 44||

य एतां शृणुयाद् भक्त्या श्रीमद्भागवतीं कथाम् ।भुक्तिं भुक्तिं स लभते भक्त्या यश्च पठेदिमाम् ॥ ४५॥

ya etāṃ śṛṇuyād bhaktyā śrīmadbhāgavatīṃ kathām |bhuktiṃ bhuktiṃ sa labhate bhaktyā yaśca paṭhedimām || 45||

अपुत्रो लभते पुत्रं दरिद्रो धनवान् भवेत् ।रोगी रोगात् प्रमुच्येत श्रुत्वा भागवतामृतम् ॥ ४६॥

aputro labhate putraṃ daridro dhanavān bhavet |rogī rogāt pramucyeta śrutvā bhāgavatāmṛtam || 46||

वन्ध्या वा काकवन्ध्या वा मृतवत्सा च याङ्गना ।देवीभागवतं श्रुत्वा लभेत् पुत्रं चिरायुषम् ॥ ४७॥

vandhyā vā kākavandhyā vā mṛtavatsā ca yāṅganā |devībhāgavataṃ śrutvā labhet putraṃ cirāyuṣam || 47||

पूजितं यद्गृहे नित्यं श्रीभागवतपुस्तकम् ।तद्गृहं तीर्थभूतं हि वसतां पापनाशकम् ॥ ४८॥

pūjitaṃ yadgṛhe nityaṃ śrībhāgavatapustakam |tadgṛhaṃ tīrthabhūtaṃ hi vasatāṃ pāpanāśakam || 48||

अष्टम्यां वा चतुर्दश्यां नवम्यां भक्तिसंयुतः ।यः पठेच्छणुयाद् वापि स सिद्धिं लभते पराम् ॥ ४९॥

aṣṭamyāṃ vā caturdaśyāṃ navamyāṃ bhaktisaṃyutaḥ |yaḥ paṭhecchaṇuyād vāpi sa siddhiṃ labhate parām || 49||

पठन् द्विजो वेदविदग्रणीर्भवेद्बाहुप्रजातो धरणीपतिः स्यात् ।वैश्यः पठन् वित्तसमृद्धिमेतिशूद्रोऽपि शृण्वन्स्वकुलोत्तमः स्यात् ॥ ५०॥

paṭhan dvijo vedavidagraṇīrbhavedbāhuprajāto dharaṇīpatiḥ syāt |vaiśyaḥ paṭhan vittasamṛddhimetiśūdro'pi śṛṇvansvakulottamaḥ syāt || 50||

इति श्रीस्कन्दपुराणे मानसखण्डे श्रीमद्देवीभागवतमाहात्म्येदेवीभागवतश्रवणमाहाम्यवर्णनं नाम प्रथमोऽध्यायः ॥ ०\।१॥

iti śrīskandapurāṇe mānasakhaṇḍe śrīmaddevībhāgavatamāhātmyedevībhāgavataśravaṇamāhāmyavarṇanaṃ nāma prathamo'dhyāyaḥ || 0\|1||