ब्रह्मलेखिनीहृदयं अथवा ब्रह्मविद्याहृदयं अथवा लेखिनीश्वरीह्रिदयस्तोत्रं Brahmalekhini Hridayam

(अथवा ब्रह्मविद्याहृदयं अथवा लेखिनीश्वरीह्रिदयस्तोत्रं)ॐ अस्य श्रीब्रह्मलेखिनीहृदयस्तोत्रमहामन्त्रस्यभगवान् सदाशिवऋषिः । अनुष्टुप् छन्दः ।श्रीब्रह्मलेखिनी परादेवता । परब्रह्म बीजम् । महामाया शक्तिः ।चिन्मयं कीलकम् । स्वसंवित्प्रसादसिद्।ह्ध्यर्थेधर्मार्थकाममोक्षचतुर्विधपुरुषार्थसिद्।ह्ध्यर्थेकैवल्यप्राप्त्यर्थे परब्रह्मसाक्षात्कारसिद्।ह्ध्यर्थेमन्त्रराजहृदयप्रसादसिद्।ह्ध्यर्थेश्रीब्रह्मलेखिनीप्रीत्यर्थे जपे विनियोगः ॥ईश्वर उवाच ।गायत्री महाविद्या सा कल्पकोटिष्वदुर्लभा ।संस्मृत्या यस्याः सद्यः पुनरावृत्तिर्न विद्यते ॥ १॥

(athavā brahmavidyāhṛdayaṃ athavā lekhinīśvarīhridayastotraṃ)oṃ asya śrībrahmalekhinīhṛdayastotramahāmantrasyabhagavān sadāśivaṛṣiḥ | anuṣṭup chandaḥ |śrībrahmalekhinī parādevatā | parabrahma bījam | mahāmāyā śaktiḥ |cinmayaṃ kīlakam | svasaṃvitprasādasid|hdhyarthedharmārthakāmamokṣacaturvidhapuruṣārthasid|hdhyarthekaivalyaprāptyarthe parabrahmasākṣātkārasid|hdhyarthemantrarājahṛdayaprasādasid|hdhyartheśrībrahmalekhinīprītyarthe jape viniyogaḥ ||īśvara uvāca |gāyatrī mahāvidyā sā kalpakoṭiṣvadurlabhā |saṃsmṛtyā yasyāḥ sadyaḥ punarāvṛttirna vidyate || 1||

शृणु देवि प्रवक्ष्यामि रहस्यानां परं रहः ।निगूढं निगमेष्वेतद्यो गिदुर्लभदर्शनम् ॥ २॥

śṛṇu devi pravakṣyāmi rahasyānāṃ paraṃ rahaḥ |nigūḍhaṃ nigameṣvetadyo gidurlabhadarśanam || 2||

न वेदैर्नागमैरेतत् प्राप्यते कथमप्यहो ।निर्हेतुककृपादृष्ट्या स्वयमेव प्रकाशते ॥ ३॥

na vedairnāgamairetat prāpyate kathamapyaho |nirhetukakṛpādṛṣṭyā svayameva prakāśate || 3||

हृदयं ब्रह्मलेखिन्याः सुधासारप्रवाहकम् ।यत्राक्षरसमुत्पत्तिः परं ब्रह्म प्रतीयते ॥ ४॥

hṛdayaṃ brahmalekhinyāḥ sudhāsārapravāhakam |yatrākṣarasamutpattiḥ paraṃ brahma pratīyate || 4||

अस्य हृदयमन्त्रस्य ऋषिरस्म्यहमव्ययः ।अनुष्टुप्छन्द उच्येत देवता लेखिनी परा ॥ ५॥

asya hṛdayamantrasya ṛṣirasmyahamavyayaḥ |anuṣṭupchanda ucyeta devatā lekhinī parā || 5||

परब्रह्म परं बीजं परं ज्योतिः प्रकीर्तितम् ।महामाया परा शक्तिः कीलकं चिन्मयं स्मृतम् ॥ ६॥

parabrahma paraṃ bījaṃ paraṃ jyotiḥ prakīrtitam |mahāmāyā parā śaktiḥ kīlakaṃ cinmayaṃ smṛtam || 6||

धर्मार्थकाममोक्षाणां सिद्धये विनियोजितम् ।कैवल्यामृतलाभाय स्वसंवित्तिप्रसिद्धये ॥ ७॥

dharmārthakāmamokṣāṇāṃ siddhaye viniyojitam |kaivalyāmṛtalābhāya svasaṃvittiprasiddhaye || 7||

क्षणमात्रं ततो ध्यायेत् चिन्मयूखैकविग्रहम् ।चिदग्निकुण्डसम्भूतां पद्ममध्ये व्यवस्थिताम् ॥ ८॥

kṣaṇamātraṃ tato dhyāyet cinmayūkhaikavigraham |cidagnikuṇḍasambhūtāṃ padmamadhye vyavasthitām || 8||

विधात्रीं विश्वजननीं वाङ्मयीं विश्वधारिणीम् ।निर्विकल्पप्रभां देवीं स्मितचन्द्रनिभाननाम् ॥ ९॥

vidhātrīṃ viśvajananīṃ vāṅmayīṃ viśvadhāriṇīm |nirvikalpaprabhāṃ devīṃ smitacandranibhānanām || 9||

अमृताब्धेर्मन्त्रेण करपद्मं विशोधयेत् ।षडङ्गेषु ततः पश्चात् सावित्रीं विनिवेशयेत् ॥ १०॥

amṛtābdhermantreṇa karapadmaṃ viśodhayet |ṣaḍaṅgeṣu tataḥ paścāt sāvitrīṃ viniveśayet || 10||

मायाबीजं समुच्चार्य भास्वन्तं भानुवत्प्रभम् ।ततो हृद्यमिदं दिव्यं जपेन्मौनपरायणः ॥ ११॥

māyābījaṃ samuccārya bhāsvantaṃ bhānuvatprabham |tato hṛdyamidaṃ divyaṃ japenmaunaparāyaṇaḥ || 11||

यत्र वर्णा लयं यान्ति यत्र नादः प्रशाम्यति ।यत्र वाक् विलयं याति सा लेखिन्याः परा गतिः ॥ १२॥

yatra varṇā layaṃ yānti yatra nādaḥ praśāmyati |yatra vāk vilayaṃ yāti sā lekhinyāḥ parā gatiḥ || 12||

गोपनीयं प्रयत्नेन प्राणेभ्योऽपि गरीयसम् ।नाभक्ताय प्रदातव्यं न निन्दकजनाय च ॥ १३॥

gopanīyaṃ prayatnena prāṇebhyo'pi garīyasam |nābhaktāya pradātavyaṃ na nindakajanāya ca || 13||

अथ स्तोत्रम् ।निरालम्बा निराभासा निःस्पन्दा निष्प्रपञ्चिका ।स्वसंवित्तरला देवी स्वयमेवादिसाक्षिणी ॥ १॥

atha stotram |nirālambā nirābhāsā niḥspandā niṣprapañcikā |svasaṃvittaralā devī svayamevādisākṣiṇī || 1||

यतो निःशब्दनिर्घोषो यतो निःशेषविस्तरः ।यतो निष्कारणोल्लासस्तस्मै लेखिन्यै नमो नमः ॥ २॥

yato niḥśabdanirghoṣo yato niḥśeṣavistaraḥ |yato niṣkāraṇollāsastasmai lekhinyai namo namaḥ || 2||

अव्यक्तबीजकोशस्था व्यक्तिवल्लीविलासिनी ।अक्षरोद्यानमध्यस्था वर्णवीथीविहारिणी ॥ ३॥

avyaktabījakośasthā vyaktivallīvilāsinī |akṣarodyānamadhyasthā varṇavīthīvihāriṇī || 3||

अकारादिक्षकारान्तवर्णजालैकजीविता ।उच्चारानुच्चरद्भावगूढनिःश्वासरूपिणी ॥ ४॥

akārādikṣakārāntavarṇajālaikajīvitā |uccārānuccaradbhāvagūḍhaniḥśvāsarūpiṇī || 4||

यत्र धातुर्न धातारं वेत्ति वेदो न वेदनम् ।तत्र चिन्मात्रविश्रान्तिर्लेखिनी परिकीर्तिता ॥ ५॥

yatra dhāturna dhātāraṃ vetti vedo na vedanam |tatra cinmātraviśrāntirlekhinī parikīrtitā || 5||

चतुर्मुखस्य चिन्ताया योनिरप्रकटात्मिका ।जगन्नियन्तुरुद्भूता नाभिर्नाभेरपि स्थिता ॥ ६॥

caturmukhasya cintāyā yoniraprakaṭātmikā |jaganniyanturudbhūtā nābhirnābherapi sthitā || 6||

विश्वक्षेपालसच्छायाव्यापिनः शयनाश्रया ।पञ्चवक्त्रप्रबोधस्य मौनमुद्रा सनातनी ॥ ७॥

viśvakṣepālasacchāyāvyāpinaḥ śayanāśrayā |pañcavaktraprabodhasya maunamudrā sanātanī || 7||

सद्योजातप्रभोद्भूतिर्वामदेवस्य वल्लरी ।अघोरहृदयध्वान्तक्षालनामृतदीधितिः ॥ ८॥

sadyojātaprabhodbhūtirvāmadevasya vallarī |aghorahṛdayadhvāntakṣālanāmṛtadīdhitiḥ || 8||

तत्पुरुषप्रणव्योमा ईशानस्य परा श्रुतिः ।सदाशिवस्य निःश्वासचिन्मयूखप्रसूतिका ॥ ९॥

tatpuruṣapraṇavyomā īśānasya parā śrutiḥ |sadāśivasya niḥśvāsacinmayūkhaprasūtikā || 9||

सृष्टौ सङ्कल्परेखेव स्थितौ सत्त्वैकनिःसृतिः ।संहारे कालकल्लोला तिरोधानेऽप्यगोचरा ॥ १०॥

sṛṣṭau saṅkalparekheva sthitau sattvaikaniḥsṛtiḥ |saṃhāre kālakallolā tirodhāne'pyagocarā || 10||

अनुग्रहे सुधासारा कैवल्यैकप्रदीपिका ।पञ्चकृत्यैकनिलया पञ्चब्रह्मस्वरूपिणी ॥ ११॥

anugrahe sudhāsārā kaivalyaikapradīpikā |pañcakṛtyaikanilayā pañcabrahmasvarūpiṇī || 11||

त्वं वाग्भवस्य निर्लीना त्वं श्रीबीजस्य जीविका ।त्वं कामबीजकल्लोला त्वं ह्रील्लेखा परात्परा ॥ १२॥

tvaṃ vāgbhavasya nirlīnā tvaṃ śrībījasya jīvikā |tvaṃ kāmabījakallolā tvaṃ hrīllekhā parātparā || 12||

त्वमेव प्राणसञ्चारोऽपानस्य निवर्तनम् ।समानस्य समुल्लास उदानस्योर्ध्वदीधितिः ॥ १३॥

tvameva prāṇasañcāro'pānasya nivartanam |samānasya samullāsa udānasyordhvadīdhitiḥ || 13||

व्यानस्य विश्वसंव्याप्तिर्नाडीचक्रमहाधुनी ।हंसोच्छ्वासप्रबोधैकसूत्रिणी प्राणधारिणी ॥ १४॥

vyānasya viśvasaṃvyāptirnāḍīcakramahādhunī |haṃsocchvāsaprabodhaikasūtriṇī prāṇadhāriṇī || 14||

त्वं वाणी वागतीतापि त्वं रमा श्रीरनुत्तमा ।त्वं नीला निखिलच्छाया धृतिर्मेधा सरस्वती ॥ १५॥

tvaṃ vāṇī vāgatītāpi tvaṃ ramā śrīranuttamā |tvaṃ nīlā nikhilacchāyā dhṛtirmedhā sarasvatī || 15||

स्मृतिः प्रज्ञा मतिः कान्तिर्बुद्धिर्लज्जा दया क्षमा ।श्रद्धा तुष्टिर्विभूतिश्च पुष्टिः शान्तिर्विराजसे ॥ १६॥

smṛtiḥ prajñā matiḥ kāntirbuddhirlajjā dayā kṣamā |śraddhā tuṣṭirvibhūtiśca puṣṭiḥ śāntirvirājase || 16||

त्वमदितिर्द्वादशार्केषु वसूनामष्टदीधितिः ।रुद्राणां रौद्रनिर्लेपा विश्वदेवेषु चेतना ॥ १७॥

tvamaditirdvādaśārkeṣu vasūnāmaṣṭadīdhitiḥ |rudrāṇāṃ raudranirlepā viśvadeveṣu cetanā || 17||

साध्यानामप्रमेयार्था मरुतां स्पन्दधारिणी ।अश्विनोर्भेषजच्छाया पितॄणाममृताश्रुतिः ॥ १८॥

sādhyānāmaprameyārthā marutāṃ spandadhāriṇī |aśvinorbheṣajacchāyā pitṝṇāmamṛtāśrutiḥ || 18||

इन्द्रस्योज्जृम्भणप्रज्ञा वह्नेर्होमामृतोर्मिका ।वारुणी गाम्भिरीरेखा वायोर्जीवनचञ्चला ॥ १९॥

indrasyojjṛmbhaṇaprajñā vahnerhomāmṛtormikā |vāruṇī gāmbhirīrekhā vāyorjīvanacañcalā || 19||

धनेशस्य निधेर्निद्रा धर्मराजस्य निर्णयः ।निरृतेर्निर्भयप्रान्त ईशानस्य परा धृतिः ॥ २०॥

dhaneśasya nidhernidrā dharmarājasya nirṇayaḥ |nirṛternirbhayaprānta īśānasya parā dhṛtiḥ || 20||

मत्स्ये वेदार्णवोद्धारा कूर्मे धैर्यमहीभृतिः ।क्रोडे भूगर्भनिर्मोक्षो नखरांशौ महोज्ज्वलम् ॥ २१॥

matsye vedārṇavoddhārā kūrme dhairyamahībhṛtiḥ |kroḍe bhūgarbhanirmokṣo nakharāṃśau mahojjvalam || 21||

वामने विश्वसङ्कोचो भार्गवे ब्रह्मदीधितिः ।राघवे सत्यनिःश्वासो हलिनो भूधृतिः स्थिरा ॥ २२॥

vāmane viśvasaṅkoco bhārgave brahmadīdhitiḥ |rāghave satyaniḥśvāso halino bhūdhṛtiḥ sthirā || 22||

गोपाले प्रेमनिर्झारो बुद्धे शून्यार्थदर्शिता ।कल्किनः कालवेलायां निष्कलङ्कप्रबोधिनी ॥ २३॥

gopāle premanirjhāro buddhe śūnyārthadarśitā |kalkinaḥ kālavelāyāṃ niṣkalaṅkaprabodhinī || 23||

काली कालाग्निनिःशेषा कपालिन्यव्ययानना ।तारा तारकनिर्घोषा षोडशी पूर्णचन्द्रिका ॥ २४॥

kālī kālāgniniḥśeṣā kapālinyavyayānanā |tārā tārakanirghoṣā ṣoḍaśī pūrṇacandrikā || 24||

भुवनेशी भुवो रेखा भैरवी भैरवध्वनिः ।वज्रवैरोचनी दीप्तिर्धूम्रा धूम्रातिगामिनी ॥ २५॥

bhuvaneśī bhuvo rekhā bhairavī bhairavadhvaniḥ |vajravairocanī dīptirdhūmrā dhūmrātigāminī || 25||

बगलामुखि वाक्स्तम्भा मातङ्गी नादमालिका ।कमलाक्षी परा लक्ष्मीः सर्वविद्यामयी शिवा ॥ २६॥

bagalāmukhi vākstambhā mātaṅgī nādamālikā |kamalākṣī parā lakṣmīḥ sarvavidyāmayī śivā || 26||

कैलासे पर्वती देवि ब्रह्मलोके सरस्वती ।वैकुण्ठे कमला नित्या क्षीरोदाम्भोनिवासिनी ॥ २७॥

kailāse parvatī devi brahmaloke sarasvatī |vaikuṇṭhe kamalā nityā kṣīrodāmbhonivāsinī || 27||

गोलोके कृष्णजीवात्मा राधिका रसराज्ञिका ।रासमण्डलमध्यस्था रासेशी रसमञ्जरी ॥ २८॥

goloke kṛṣṇajīvātmā rādhikā rasarājñikā |rāsamaṇḍalamadhyasthā rāseśī rasamañjarī || 28||

वृन्दा वृन्दावने नित्यं निकुञ्जच्छायशायिनी ।स्वर्गे श्रीः सुरसद्मस्थाऽलकायां निधिरूपिणी ॥ २९॥

vṛndā vṛndāvane nityaṃ nikuñjacchāyaśāyinī |svarge śrīḥ surasadmasthā'lakāyāṃ nidhirūpiṇī || 29||

यत्र द्वैतं तदा लीला यत्राद्वैतं तदा त्वमेव ।यत्रोभयं विलीयेत तत्र ते हृदयं महत् ॥ ३०॥

yatra dvaitaṃ tadā līlā yatrādvaitaṃ tadā tvameva |yatrobhayaṃ vilīyeta tatra te hṛdayaṃ mahat || 30||

द्रष्टा दृश्यं च दर्शनं ज्ञाता ज्ञेयं च या स्वयम् ।प्रमाता प्रमाणमेकं प्रमेयस्यापि कारणम् ॥ ३१॥

draṣṭā dṛśyaṃ ca darśanaṃ jñātā jñeyaṃ ca yā svayam |pramātā pramāṇamekaṃ prameyasyāpi kāraṇam || 31||

नादो बिन्दुः कला रेखा शक्तिः शून्यं परं पदम् ।एतत्सर्वं त्वमेवेति निश्चयो हृदयोदयः ॥ ३२॥

nādo binduḥ kalā rekhā śaktiḥ śūnyaṃ paraṃ padam |etatsarvaṃ tvameveti niścayo hṛdayodayaḥ || 32||

तन्मात्रपञ्चकच्छाया महाभूतप्रदीपिका ।इन्द्रियग्रामगहना चित्तवीचीविलासिनी ॥ ३३॥

tanmātrapañcakacchāyā mahābhūtapradīpikā |indriyagrāmagahanā cittavīcīvilāsinī || 33||

नाहं न त्वं न सोऽन्योऽस्ति नैक्यं नैव पृथक्त्वता ।यत्रोभयविलासोऽपि तत्र ते परमं वपुः ॥ ३४॥

nāhaṃ na tvaṃ na so'nyo'sti naikyaṃ naiva pṛthaktvatā |yatrobhayavilāso'pi tatra te paramaṃ vapuḥ || 34||

यत्र प्रश्नो न निष्पत्तिर्यत्रोत्तरमगोचरम् ।तत्र स्वयंस्फुरल्लेखा चिन्मुद्रा परिकीर्तिता ॥ ३५॥

yatra praśno na niṣpattiryatrottaramagocaram |tatra svayaṃsphurallekhā cinmudrā parikīrtitā || 35||

अव्यक्तस्याप्यव्यक्तत्वं व्यक्तस्याप्यप्रकाशता ।त्वयि स्फुरति देवेशि दीपश्चित्रपटे यथा ॥ ३६॥

avyaktasyāpyavyaktatvaṃ vyaktasyāpyaprakāśatā |tvayi sphurati deveśi dīpaścitrapaṭe yathā || 36||

छायैव भाति भास्वत्यां भासैव छायया विना ।त्वयि विश्वविलासोऽयं स्वप्नरेखेव दृश्यते ॥ ३७॥

chāyaiva bhāti bhāsvatyāṃ bhāsaiva chāyayā vinā |tvayi viśvavilāso'yaṃ svapnarekheva dṛśyate || 37||

निमेषोन्मेषयोर्मध्ये या विश्रान्तिरनुत्तमा ।सैव ते हृदये देवि निष्कम्पा परमेश्वरी ॥ ३८॥

nimeṣonmeṣayormadhye yā viśrāntiranuttamā |saiva te hṛdaye devi niṣkampā parameśvarī || 38||

नादो जातो न निर्जातो बिन्दुर्नोदीयते क्वचित् ।यत्राक्षरमपाक्षरं तत्र ते परमं पदम् ॥ ३९॥

nādo jāto na nirjāto bindurnodīyate kvacit |yatrākṣaramapākṣaraṃ tatra te paramaṃ padam || 39||

कालो लीलाकणो यस्याः कल्पा लोमविलासिनः ।युगस्रोतांसि निःश्वासा दिवसाः स्मितदीधितिः ॥ ४०॥

kālo līlākaṇo yasyāḥ kalpā lomavilāsinaḥ |yugasrotāṃsi niḥśvāsā divasāḥ smitadīdhitiḥ || 40||

नक्षत्रनिकराः केशा ग्रहचक्रं किरीटकम् ।गङ्गाप्रवाहहारश्रीर्दिगन्ताः कुण्डलद्युतिः ॥ ४१॥

nakṣatranikarāḥ keśā grahacakraṃ kirīṭakam |gaṅgāpravāhahāraśrīrdigantāḥ kuṇḍaladyutiḥ || 41||

व्योम ते नयनच्छाया वायुः प्राणप्रवाहकः ।वह्निस्ते ज्ञाननिर्झारः सलिलं करुणारसः ॥ ४२॥

vyoma te nayanacchāyā vāyuḥ prāṇapravāhakaḥ |vahniste jñānanirjhāraḥ salilaṃ karuṇārasaḥ || 42||

धरा धैर्यप्रभा देवि पर्वता मौनमुद्रिकाः ।वनानि रोमराजीनां लताः सङ्कल्परेखिकाः ॥ ४३॥

dharā dhairyaprabhā devi parvatā maunamudrikāḥ |vanāni romarājīnāṃ latāḥ saṅkalparekhikāḥ || 43||

अहोरात्रे निमेषौ ते ऋतवः श्वासविभ्रमाः ।संवत्सरः पदस्पन्दो युगान्तः केशकम्पनम् ॥ ४४॥

ahorātre nimeṣau te ṛtavaḥ śvāsavibhramāḥ |saṃvatsaraḥ padaspando yugāntaḥ keśakampanam || 44||

ऋचो निःश्वासविस्ताराः सामानि स्मितवीचयः ।यजूंषि हृदयोल्लासा अथर्वाङ्गिरसः श्रुतिः ॥ ४५॥

ṛco niḥśvāsavistārāḥ sāmāni smitavīcayaḥ |yajūṃṣi hṛdayollāsā atharvāṅgirasaḥ śrutiḥ || 45||

व्याकरणं पदच्छेदो निरुक्तं ते कटाक्षणम् ।छन्दांसि चरणन्यासा ज्योतिषं नयनार्चिषः ॥ ४६॥

vyākaraṇaṃ padacchedo niruktaṃ te kaṭākṣaṇam |chandāṃsi caraṇanyāsā jyotiṣaṃ nayanārciṣaḥ || 46||

मीमांसा ते मनोरेखा न्यायो बुद्धेर्निरूपणम् ।वेदान्तो हृदयावासः शून्यता ते परा गतिः ॥ ४७॥

mīmāṃsā te manorekhā nyāyo buddhernirūpaṇam |vedānto hṛdayāvāsaḥ śūnyatā te parā gatiḥ || 47||

आगमा अङ्गुलीरेखास्तन्त्राणि करपल्लवाः ।मन्त्रास्ते हृदयस्पन्दा यन्त्राण्यस्थिविनिर्मितिः ॥ ४८॥

āgamā aṅgulīrekhāstantrāṇi karapallavāḥ |mantrāste hṛdayaspandā yantrāṇyasthivinirmitiḥ || 48||

अकारो दक्षिणः पाद उकारो वामपादकः ।मकारो हृदयाम्भोजं बिन्दुर्मौलिविभूषणम् ॥ ४९॥

akāro dakṣiṇaḥ pāda ukāro vāmapādakaḥ |makāro hṛdayāmbhojaṃ bindurmaulivibhūṣaṇam || 49||

वर्णाः कुसुमविस्तारा पदानि मधुपावलिः ।वाक्यानि मकरन्दौघा अर्थाः सौरभसञ्चयाः ॥ ५०॥

varṇāḥ kusumavistārā padāni madhupāvaliḥ |vākyāni makarandaughā arthāḥ saurabhasañcayāḥ || 50||

ज्ञातुः पूर्वं त्वमेवासीज्ज्ञेयस्यापि पुरः स्थिता ।ज्ञानस्याप्यन्तरालस्था स्वसंवित्परिपूरिणी ॥ ५१॥

jñātuḥ pūrvaṃ tvamevāsījjñeyasyāpi puraḥ sthitā |jñānasyāpyantarālasthā svasaṃvitparipūriṇī || 51||

यदा वेत्ति स्वमात्मानं ज्ञाता ज्ञानविवर्जितः ।तदा त्वदीयमालोकं केवलं केवलं भवेत् ॥ ५२॥

yadā vetti svamātmānaṃ jñātā jñānavivarjitaḥ |tadā tvadīyamālokaṃ kevalaṃ kevalaṃ bhavet || 52||

यत्र शब्दो लयं याति यत्रार्थोऽपि विलीयते ।यत्र चिन्ता स्वयं सुप्ता तत्र त्वं बोधरूपिणी ॥ ५३॥

yatra śabdo layaṃ yāti yatrārtho'pi vilīyate |yatra cintā svayaṃ suptā tatra tvaṃ bodharūpiṇī || 53||

स्वप्ने जागर्ति या नित्यं जाग्रत्यपि सुषुप्तिवत् ।तुरीयमप्यतीतायै तस्यै लेखिन्यै नमो नमः ॥ ५४॥

svapne jāgarti yā nityaṃ jāgratyapi suṣuptivat |turīyamapyatītāyai tasyai lekhinyai namo namaḥ || 54||

द्वैतं ते क्रीडनोल्लासोऽद्वैतं ते हृदयं महत् ।द्वैतादद्वैतसञ्चारः करुणैव पदे पदे ॥ ५५॥

dvaitaṃ te krīḍanollāso'dvaitaṃ te hṛdayaṃ mahat |dvaitādadvaitasañcāraḥ karuṇaiva pade pade || 55||

अतो न वेद वेदस्त्वां न ध्याता ध्यानगोचरः ।स्वयमेव स्वसंवेद्या स्वयमेव स्वयम्भुवा ॥ ५६॥

ato na veda vedastvāṃ na dhyātā dhyānagocaraḥ |svayameva svasaṃvedyā svayameva svayambhuvā || 56||

यस्यां लीनं जगज्जालं यस्मादुद्भाति पुनः पुनः ।तामनादिमनन्तां त्वां चिन्मयूखां नमाम्यहम् ॥ ५७॥

yasyāṃ līnaṃ jagajjālaṃ yasmādudbhāti punaḥ punaḥ |tāmanādimanantāṃ tvāṃ cinmayūkhāṃ namāmyaham || 57||

न तत्त्वं तत्त्वतो ग्राह्यं नातत्त्वं त्यज्यते क्वचित् ।यदुभाभ्यामतीतं तत् स्वयमेव त्वदात्मकम् ॥ ५८॥

na tattvaṃ tattvato grāhyaṃ nātattvaṃ tyajyate kvacit |yadubhābhyāmatītaṃ tat svayameva tvadātmakam || 58||

यत्रोदेति न चोदेति यत्रास्तं नैव गच्छति ।अनुदेयं परं ज्योतिस्तव स्फूर्तिः सनातनी ॥ ५९॥

yatrodeti na codeti yatrāstaṃ naiva gacchati |anudeyaṃ paraṃ jyotistava sphūrtiḥ sanātanī || 59||

येन पश्यन्ति पश्यन्तो येन ज्ञातं प्रजायते ।तदेव ते पदाम्भोजं न दृश्यं दृश्यकारणम् ॥ ६०॥

yena paśyanti paśyanto yena jñātaṃ prajāyate |tadeva te padāmbhojaṃ na dṛśyaṃ dṛśyakāraṇam || 60||

निःसीमशून्यविपिने निर्वाणामृतनिर्झरे ।अव्याहतचिदुद्याने विहरन्तीं नमाम्यहम् ॥ ६१॥

niḥsīmaśūnyavipine nirvāṇāmṛtanirjhare |avyāhatacidudyāne viharantīṃ namāmyaham || 61||

अव्यक्तवर्णविन्यासैरक्षरैरक्षरातिगैः ।स्वयं लिखसि विश्वं त्वं स्वयमेव विलुम्पसि ॥ ६२॥

avyaktavarṇavinyāsairakṣarairakṣarātigaiḥ |svayaṃ likhasi viśvaṃ tvaṃ svayameva vilumpasi || 62||

यद्विलासो जगद्भाति यन्निद्रा प्रलयो मतः ।यत्प्रबोधो महाबोधस्तदेव हृदयं तव ॥ ६३॥

yadvilāso jagadbhāti yannidrā pralayo mataḥ |yatprabodho mahābodhastadeva hṛdayaṃ tava || 63||

स्वप्नो जागरणं मौनं नादो बिन्दुः कला लयः ।एते ते केवलच्छायाः स्वरूपं नो निगद्यते ॥ ६४॥

svapno jāgaraṇaṃ maunaṃ nādo binduḥ kalā layaḥ |ete te kevalacchāyāḥ svarūpaṃ no nigadyate || 64||

प्राणे नासि मनो नासि बुद्धिर्नासि न च स्मृतिः ।एतेषामन्तरालस्था स्फुरसि स्वप्रकाशिनी ॥ ६५॥

prāṇe nāsi mano nāsi buddhirnāsi na ca smṛtiḥ |eteṣāmantarālasthā sphurasi svaprakāśinī || 65||

अन्तर्नान्तो बहिर्नान्तो मध्यो नास्ति निरूपितः ।यत्र सर्वं समाप्नोति तत्ते धाम निरामयम् ॥ ६६॥

antarnānto bahirnānto madhyo nāsti nirūpitaḥ |yatra sarvaṃ samāpnoti tatte dhāma nirāmayam || 66||

अर्चिर्नासि तमो नासि छाया नासि न भास्करः ।यदेतदुभयातीतं तदेव परमं वपुः ॥ ६७॥

arcirnāsi tamo nāsi chāyā nāsi na bhāskaraḥ |yadetadubhayātītaṃ tadeva paramaṃ vapuḥ || 67||

अश्रुतं श्रुतिमाप्नोति अदृष्टं दृश्यते स्वयम् ।अविज्ञातं विजानाति त्वत्प्रसादप्रदीपितम् ॥ ६८॥

aśrutaṃ śrutimāpnoti adṛṣṭaṃ dṛśyate svayam |avijñātaṃ vijānāti tvatprasādapradīpitam || 68||

वर्णे वर्णे गुहं तेजः पदे पदे परा गतिः ।श्वासे श्वासे सुधासिन्धुर्हृदि हृद्यनघा स्थितिः ॥ ६९॥

varṇe varṇe guhaṃ tejaḥ pade pade parā gatiḥ |śvāse śvāse sudhāsindhurhṛdi hṛdyanaghā sthitiḥ || 69||

तत्पदं चिन्मयं शान्तं सवितुर्धाम केवलम् ।वरेण्यं निखिलाधारं भर्गो मोहान्धभेदनः ॥ ७०॥

tatpadaṃ cinmayaṃ śāntaṃ saviturdhāma kevalam |vareṇyaṃ nikhilādhāraṃ bhargo mohāndhabhedanaḥ || 70||

देवस्यैव परा शक्तिर्धीमहीत्यन्तराश्रया ।धियो यो नः प्रचोदयादित्येषा ते परा गतिः ॥ ७१॥

devasyaiva parā śaktirdhīmahītyantarāśrayā |dhiyo yo naḥ pracodayādityeṣā te parā gatiḥ || 71||

नोच्चार्यन्ते पदान्यत्र रहस्येन व्यवस्थिताः ।मन्त्रराजस्य बीजानि हृदये ते विलासिनि ॥ ७२॥

noccāryante padānyatra rahasyena vyavasthitāḥ |mantrarājasya bījāni hṛdaye te vilāsini || 72||

यः पश्यत्यात्मनात्मानं त्वद्भासैव प्रकाशितम् ।तस्य बन्धो न मोक्षो वा केवलं चिन्महाम्बुधिः ॥ ७३॥

yaḥ paśyatyātmanātmānaṃ tvadbhāsaiva prakāśitam |tasya bandho na mokṣo vā kevalaṃ cinmahāmbudhiḥ || 73||

यः शृणोति न शब्देन यः पश्यति न चक्षुषा ।यः स्पृशत्यस्पृशद्भावं स ते भक्तः स बुद्धिमान् ॥ ७४॥

yaḥ śṛṇoti na śabdena yaḥ paśyati na cakṣuṣā |yaḥ spṛśatyaspṛśadbhāvaṃ sa te bhaktaḥ sa buddhimān || 74||

न मार्गो न पदं देवि न प्राप्तिर्नापि साधनम् ।स्वसंविदेव सम्प्राप्तिस्त्वत्कृपैव परा गतिः ॥ ७५॥

na mārgo na padaṃ devi na prāptirnāpi sādhanam |svasaṃvideva samprāptistvatkṛpaiva parā gatiḥ || 75||

लीयन्ते यत्र वेदान्ता आगमा निगमास्तथा ।तर्का यत्र प्रणम्राः स्युस्तव मौनं तदद्भुतम् ॥ ७६॥

līyante yatra vedāntā āgamā nigamāstathā |tarkā yatra praṇamrāḥ syustava maunaṃ tadadbhutam || 76||

अकारादिक्षकारान्तं विश्वमेतच्चराचरम् ।एकैव लेखनी सूक्ष्मा लिखत्येव निरन्तरम् ॥ ७७॥

akārādikṣakārāntaṃ viśvametaccarācaram |ekaiva lekhanī sūkṣmā likhatyeva nirantaram || 77||

न लेख्यं न च लेखकः न पत्रं न च लेखनी ।स्वयमेवाक्षरातीता साक्षिणी परमा शिवा ॥ ७८॥

na lekhyaṃ na ca lekhakaḥ na patraṃ na ca lekhanī |svayamevākṣarātītā sākṣiṇī paramā śivā || 78||

इत्युक्त्वा परमेशानो मौनमेव समाविशत् ।मौनादुदेति या विद्या सा लेखिन्यै नमो नमः ॥ ७९॥

ityuktvā parameśāno maunameva samāviśat |maunādudeti yā vidyā sā lekhinyai namo namaḥ || 79||

एतद्धि हृदयं दिव्यं मन्त्रराजस्य जीवितम् ।परब्रह्मस्वरूपस्य निःश्वासाम्भोनिधेर्हृदि ॥ ८०॥

etaddhi hṛdayaṃ divyaṃ mantrarājasya jīvitam |parabrahmasvarūpasya niḥśvāsāmbhonidherhṛdi || 80||

य इदं श्रद्धया नित्यं हृदयं सम्प्रकीर्तयेत् ।न तस्य पुनरावृत्तिः परब्रह्माधिगच्छति ॥ ८१॥

ya idaṃ śraddhayā nityaṃ hṛdayaṃ samprakīrtayet |na tasya punarāvṛttiḥ parabrahmādhigacchati || 81||

यत्र सावित्री गायत्री यत्र वेदस्य निःस्वनः ।तत्र लेखिनिका देवी स्वयंसञ्जृम्भते ध्रुवम् ॥ ८२॥

yatra sāvitrī gāyatrī yatra vedasya niḥsvanaḥ |tatra lekhinikā devī svayaṃsañjṛmbhate dhruvam || 82||

यथा वेदेषु गायत्री पुराणेषु महेश्वरी ।आगमेषु परा राधा तन्त्रेषु ललिताम्बिका ॥ ८३॥

yathā vedeṣu gāyatrī purāṇeṣu maheśvarī |āgameṣu parā rādhā tantreṣu lalitāmbikā || 83||

भुवनेशी परा मूर्तिर्लेखिनी सूत्रधारिणी ।यस्यां ग्रथितमखिलं विश्वसूत्रमनश्वरम् ॥ ८४॥

bhuvaneśī parā mūrtirlekhinī sūtradhāriṇī |yasyāṃ grathitamakhilaṃ viśvasūtramanaśvaram || 84||

अस्यैकस्य पठन्मात्रात् कोटिगायत्रिकं फलम् ।अनुक्तं लभते पुण्यं गुह्यगुह्यतरं महत् ॥ ८५॥

asyaikasya paṭhanmātrāt koṭigāyatrikaṃ phalam |anuktaṃ labhate puṇyaṃ guhyaguhyataraṃ mahat || 85||

जयेच्छुराप्नुयाज्जेतुं श्रीकामः श्रियमश्नुते ।विद्याकामो लभेद्विद्यां दीक्षार्थी दीक्षितो भवेत् ॥ ८६॥

jayecchurāpnuyājjetuṃ śrīkāmaḥ śriyamaśnute |vidyākāmo labhedvidyāṃ dīkṣārthī dīkṣito bhavet || 86||

निर्धनो निधिमासाद्य निराशोऽप्याश्रयं लभेत् ।निःसन्तानोऽपि सन्तानं निर्भयोऽमृतमश्नुते ॥ ८७॥

nirdhano nidhimāsādya nirāśo'pyāśrayaṃ labhet |niḥsantāno'pi santānaṃ nirbhayo'mṛtamaśnute || 87||

यस्य जिह्वाग्रसंलीनं हृदयं ब्रह्मलेखिनीम् ।तस्याक्षराणि नाक्षराणि ब्रह्मैव परिसर्पति ॥ ८८॥

yasya jihvāgrasaṃlīnaṃ hṛdayaṃ brahmalekhinīm |tasyākṣarāṇi nākṣarāṇi brahmaiva parisarpati || 88||

गोप्यं गोप्यतरं गोप्यं गुह्याद्गुह्यतमं महत् ।स्वयम्भूवक्त्रनिर्गीतं न देयं भक्तिवर्जिते ॥ ८९॥

gopyaṃ gopyataraṃ gopyaṃ guhyādguhyatamaṃ mahat |svayambhūvaktranirgītaṃ na deyaṃ bhaktivarjite || 89||

॥ इति श्रीयोगतन्त्रे योगेश्वर योगेश्वरीसंवादेब्रह्मलेखिनीहृदयं अथवा ब्रह्मविद्याहृदयं अथवालेखिनीश्वरीह्रिदयस्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥

|| iti śrīyogatantre yogeśvara yogeśvarīsaṃvādebrahmalekhinīhṛdayaṃ athavā brahmavidyāhṛdayaṃ athavālekhinīśvarīhridayastotraṃ sampūrṇam ||