शङ्करालयवर्णनम् कैलासे Skandaproktam Kailase Shankaralayavarnanam

(शिवरहस्यान्तर्गते सदाशिवाख्ये)जैगीषव्यस्कन्दसंवादेसर्वलोकोपाकाराय कैलासे शङ्करालये ॥ १\।२॥मणिसौधसहस्राढ्ये रत्नप्राकारविस्तृते ।मणिमण्डपसाहस्त्रैर्निचिते खचितोपले ॥ २॥

(śivarahasyāntargate sadāśivākhye)jaigīṣavyaskandasaṃvādesarvalokopākārāya kailāse śaṅkarālaye || 1\|2||maṇisaudhasahasrāḍhye ratnaprākāravistṛte |maṇimaṇḍapasāhastrairnicite khacitopale || 2||

नवरत्नमणिज्योतिः प्रभाकीलितदिङ्मुखे ।वैडूर्यसूत्रान्तरगकान्तिकाञ्चितदिक्तटे ॥ ३॥

navaratnamaṇijyotiḥ prabhākīlitadiṅmukhe |vaiḍūryasūtrāntaragakāntikāñcitadiktaṭe || 3||

हरिद्धरिमणीगर्भसच्छन्नामलभूतले ।मणिगोपुरगोद्भासि कलशद्योतिताम्बरे ॥ ४॥

hariddharimaṇīgarbhasacchannāmalabhūtale |maṇigopuragodbhāsi kalaśadyotitāmbare || 4||

चलत्पताकानिवहसंवहोद्भूतवातके ।सभाविभासिनटनकम्पिताखिलभूतले ॥ ५॥

calatpatākānivahasaṃvahodbhūtavātake |sabhāvibhāsinaṭanakampitākhilabhūtale || 5||

मणिधारा महोदारा दूरीकृततमस्ततौ ।(महोदारमणिज्योत्स्ना दूरीकृततमस्ततौ ।)प्राकारगोपुरोत्तुङ्गगोपुङ्गव विराजिते ॥ ६॥

maṇidhārā mahodārā dūrīkṛtatamastatau |(mahodāramaṇijyotsnā dūrīkṛtatamastatau |)prākāragopurottuṅgagopuṅgava virājite || 6||

मणिगर्भशिवागारसंशोभिसुमनोहरे ।कैलासेशमहालिङ्गतुङ्गधामोपशोभिते ॥ ७॥

maṇigarbhaśivāgārasaṃśobhisumanohare |kailāseśamahāliṅgatuṅgadhāmopaśobhite || 7||

पञ्चगङ्गातटोद्भासिलिङ्गपङ्क्ति विराजिते ।तत्तीरसुमनोहारि रत्नसोपान संयुते ॥ ८॥

pañcagaṅgātaṭodbhāsiliṅgapaṅkti virājite |tattīrasumanohāri ratnasopāna saṃyute || 8||

अम्बिकाशालयोद्दाम कुम्भदीधितिदीपिते ।नन्दिकेशादिगणपकृततूर्यरवैर्युते ॥ ९॥

ambikāśālayoddāma kumbhadīdhitidīpite |nandikeśādigaṇapakṛtatūryaravairyute || 9||

गणेशस्कन्दसदनसानन्दगिरिमस्तके ।देवीश्वरमहाधामधगद्धगितदिक्तटे ॥ १०॥

gaṇeśaskandasadanasānandagirimastake |devīśvaramahādhāmadhagaddhagitadiktaṭe || 10||

महागिरिवरोत्तुङ्ग रत्नसौधविराजिते ।माणिक्य खचितोदार तारहीरविराजिते ॥ ११॥

mahāgirivarottuṅga ratnasaudhavirājite |māṇikya khacitodāra tārahīravirājite || 11||

इन्द्रनीलमहाकान्तिनीलकालकिताम्बरे ।नन्दनानन्दनशतसुचन्दनवनावृते ॥ १२॥

indranīlamahākāntinīlakālakitāmbare |nandanānandanaśatasucandanavanāvṛte || 12||

तमालसालविपिनमध्यप्रासादशोभिते ।हरिन्मणिमहारम्भाचलत्पत्रशतावृते ॥ १३॥

tamālasālavipinamadhyaprāsādaśobhite |harinmaṇimahārambhācalatpatraśatāvṛte || 13||

रत्नतालीवनोद्दाम घर्घरातुलमारुते ।महासरोवरोद्भासिफुल्लनीरजशोभिते ॥ १४॥

ratnatālīvanoddāma ghargharātulamārute |mahāsarovarodbhāsiphullanīrajaśobhite || 14||

रत्नकल्हारकुमुदशत्रपत्रविराजिते ।चम्पकाशोककादम्बबिल्वनागवनावृते ॥ १५॥

ratnakalhārakumudaśatrapatravirājite |campakāśokakādambabilvanāgavanāvṛte || 15||

भ्रमद्भ्रमरतत्पुष्पगुच्छाच्छादितमस्तके ।नानापक्षियुतापाररुतानन्दितकन्दरे ॥ १६॥

bhramadbhramaratatpuṣpagucchācchāditamastake |nānāpakṣiyutāpārarutānanditakandare || 16||

मृगमातङ्गशरभसारङ्गमहिषावृते ।चमरी सृमरोद्दण्डकोलकूलैश्च शोभिते ॥ १७॥

mṛgamātaṅgaśarabhasāraṅgamahiṣāvṛte |camarī sṛmaroddaṇḍakolakūlaiśca śobhite || 17||

मयूरशुकजारावपुंस्कोकिलविनादिते ।सिह्मर्क्षवृकशार्दूलवनगोखड्गशोभिते ॥ १८॥

mayūraśukajārāvapuṃskokilavinādite |sihmarkṣavṛkaśārdūlavanagokhaḍgaśobhite || 18||

गणवक्त्रमहातूर्यदुन्दुभ्याधातनादिते ।मृदङ्गशङ्खनिनद सुनादितदिगन्तरे ॥ १९॥

gaṇavaktramahātūryadundubhyādhātanādite |mṛdaṅgaśaṅkhaninada sunāditadigantare || 19||

वीणावेणुस्वनाकीर्णे महाकैलासपर्वते ।परिधाकारसंलग्नपादमूलकसागरे ॥ २०॥

vīṇāveṇusvanākīrṇe mahākailāsaparvate |paridhākārasaṃlagnapādamūlakasāgare || 20||

सुधासागरजोत्तुङ्गतरङ्गोत्थितशेखरे ।वातपोतसमानीतैः पुष्परेणुसमन्वितैः ॥ २१॥

sudhāsāgarajottuṅgataraṅgotthitaśekhare |vātapotasamānītaiḥ puṣpareṇusamanvitaiḥ || 21||

तमालवनसंलग्नशीतवातमनोहरे ।महानीपवनीजन्यतत्सुमोबुद्धमारुते ॥ २२॥

tamālavanasaṃlagnaśītavātamanohare |mahānīpavanījanyatatsumobuddhamārute || 22||

शरत्कौमोदकीफुल्ल कुमुदामोदबन्धुरे ।फुल्लहल्लकसंल्लासिवातवातायनैर्युते ॥ २३॥

śaratkaumodakīphulla kumudāmodabandhure |phullahallakasaṃllāsivātavātāyanairyute || 23||

गलत्क्षौद्र महाधारादयार्द्रद्रोणिभूतले ।केतकीधूलिकापाली पाटलामोदवायुभिः ॥ २४॥

galatkṣaudra mahādhārādayārdradroṇibhūtale |ketakīdhūlikāpālī pāṭalāmodavāyubhiḥ || 24||

उदग्रकुरवोद्दामपिप्पलीगन्धमेदुरे ।महागोपुरमध्यस्थमणिसिह्मासने शिवौ ॥ २५॥

udagrakuravoddāmapippalīgandhamedure |mahāgopuramadhyasthamaṇisihmāsane śivau || 25||

चिक्रीडतुस्ततस्तस्मिन्महाकैलासपर्वते ।कदाचिद्धीरफलकमञ्चमध्यस्थितः शिवः ॥ २६॥

cikrīḍatustatastasminmahākailāsaparvate |kadāciddhīraphalakamañcamadhyasthitaḥ śivaḥ || 26||

देव्यास्ते सुमनोद्दामभूषणो गिरिसानुषु ।क्वचित्प्रासाद मध्यस्थो विहरत्यम्बया शिवः ॥ २७॥

devyāste sumanoddāmabhūṣaṇo girisānuṣu |kvacitprāsāda madhyastho viharatyambayā śivaḥ || 27||

कदाचित्सरसीमध्यसौधे मञ्चोत्तरे शिवः ।क्वचित्सुधाफलोद्दाम वनेषु विहरेद्धरः ॥ २८॥

kadācitsarasīmadhyasaudhe mañcottare śivaḥ |kvacitsudhāphaloddāma vaneṣu vihareddharaḥ || 28||

कदाचिदान्दोलगतौ मुमुदाते शिवौ मुने ।हीरसारमहासौधे वीणापाण्याम्बया सह ॥ २९॥

kadācidāndolagatau mumudāte śivau mune |hīrasāramahāsaudhe vīṇāpāṇyāmbayā saha || 29||

तत्तन्त्रीवक्त्रसम्बद्धरागरक्तोऽम्बया युतः ।तपनोद्दामकिरणसन्तप्ताङ्गोऽभ्बया शिवः ॥ ३०॥

tattantrīvaktrasambaddharāgarakto'mbayā yutaḥ |tapanoddāmakiraṇasantaptāṅgo'bhbayā śivaḥ || 30||

धारासारगृहे तुङ्गे विहरत्येव शङ्करः ।अच्छादर्शतलाच्छिद्रगृहेषु विहरेदपि ॥ ३१॥

dhārāsāragṛhe tuṅge viharatyeva śaṅkaraḥ |acchādarśatalācchidragṛheṣu viharedapi || 31||

चन्द्रचन्दनसंलिप्तौ शिवौ व्यहरतां वने ।कदाचिदास्थानगतौ नन्दिभृङ्ग्यादिभिः सह ॥ ३२॥

candracandanasaṃliptau śivau vyaharatāṃ vane |kadācidāsthānagatau nandibhṛṅgyādibhiḥ saha || 32||

महाकैलासलिङ्गानि प्रासादस्थो निरीक्ष्य तौ ।कैलासेशमहालिङ्गे करोत्यर्चनमम्बया ॥ ३३॥

mahākailāsaliṅgāni prāsādastho nirīkṣya tau |kailāseśamahāliṅge karotyarcanamambayā || 33||

क्वचित्सभासु सन्ध्यायां नृत्यत्यानन्दनिर्भरः ।षड्वक्त्रं गजवक्त्रं च निरीक्षति मुहुर्मुहुः ॥ ३४॥

kvacitsabhāsu sandhyāyāṃ nṛtyatyānandanirbharaḥ |ṣaḍvaktraṃ gajavaktraṃ ca nirīkṣati muhurmuhuḥ || 34||

चि(सं)क्रीडतोस्तयोरेवं महाकैलासपर्वते ।कस्तस्य वर्णयेदुक्त्या चित्रा लीला महेशितुः ॥ ३५॥

ci(saṃ)krīḍatostayorevaṃ mahākailāsaparvate |kastasya varṇayeduktyā citrā līlā maheśituḥ || 35||

शम्भुः सुधासागरमध्यगोऽम्बांसमभ्यवर्षत्करयन्त्रसेचनैः ।सा चालिसङ्घैः स्वकराग्रसंस्थधाराभिराच्छादयदीश्वरार्कम् ॥ ३७॥

śambhuḥ sudhāsāgaramadhyago'mbāṃsamabhyavarṣatkarayantrasecanaiḥ |sā cālisaṅghaiḥ svakarāgrasaṃsthadhārābhirācchādayadīśvarārkam || 37||

सितासितसुपाटलीपटलकुन्दमन्दारजरजोद्धतमरन्दपभ्रमणशीतमन्दानिले ।वसन्तसमयोल्लसद्विजदिनान्तसन्न्मल्लिकालतागृहनिकुञ्जभूप्रथितमञ्चतल्पे शिवः ॥ ३८॥

sitāsitasupāṭalīpaṭalakundamandārajarajoddhatamarandapabhramaṇaśītamandānile |vasantasamayollasadvijadināntasannmallikālatāgṛhanikuñjabhūprathitamañcatalpe śivaḥ || 38||

मञ्चे सिञ्चति पुष्पसारसलिलैर्देव्यास्त सन्मल्लिकासरभ्रममधुव्रतप्रकटमोदधारायुतम् ।अनल्पकुसुमोच्चयप्रथयमानतल्पेऽम्बिकारिरंसयति कोकिलामधुरकाकलीनां रवैः ॥ ३९॥

mañce siñcati puṣpasārasalilairdevyāsta sanmallikāsarabhramamadhuvrataprakaṭamodadhārāyutam |analpakusumoccayaprathayamānatalpe'mbikāriraṃsayati kokilāmadhurakākalīnāṃ ravaiḥ || 39||

परिमलमिलदालीफुल्लमल्लीकवल्लीचलदनिलकुलायोड्डीनपत्राण्डजैश्च ।मधुरवरसुजाजीमुल्लि धम्मिल्लभल्लीकृतसुमशरवल्लीलीलयामास शम्भुः ॥ ४०॥

parimalamiladālīphullamallīkavallīcaladanilakulāyoḍḍīnapatrāṇḍajaiśca |madhuravarasujājīmulli dhammillabhallīkṛtasumaśaravallīlīlayāmāsa śambhuḥ || 40||

मल्लीकुड्मलजं निचोलमचलाधीशाङ्गजाङ्गे हरःपश्यन् तद्वदनं मुदा पुरहरः सीमन्त सीमान्तकम् ।नेत्रैः स्वैरनिमेषकैः प्रतिदिनं स्वीचक्र ईशो हरः ॥ ४१॥

mallīkuḍmalajaṃ nicolamacalādhīśāṅgajāṅge haraḥpaśyan tadvadanaṃ mudā puraharaḥ sīmanta sīmāntakam |netraiḥ svairanimeṣakaiḥ pratidinaṃ svīcakra īśo haraḥ || 41||

तोषोन्मेषमिषेण सा त्रिभुवनाधीशं जुषत्तं हृदा ।पुष्पाशेषविशेषशोषितगरं भूषाकृताहीश्वरम् ॥ ४२॥

toṣonmeṣamiṣeṇa sā tribhuvanādhīśaṃ juṣattaṃ hṛdā |puṣpāśeṣaviśeṣaśoṣitagaraṃ bhūṣākṛtāhīśvaram || 42||

॥ इति शिवरहस्यान्तर्गते स्कन्दप्रोक्तं कैलासे शङ्करालयवर्णनं सम्पूर्णम् ॥॥ श्रीशिवरहस्यम् । सदाशिवाख्यः नवमांशः । अध्यायः ४ मुनिवाक्यम् । वावृत्तश्लोकाः ॥– ॥ श्रीशिवरहस्यम् । सदाशिवाख्यः नवमांशः । अध्यायः ४ मुनिवाक्यम् । वावृत्तश्लोकाः ॥

|| iti śivarahasyāntargate skandaproktaṃ kailāse śaṅkarālayavarṇanaṃ sampūrṇam |||| śrīśivarahasyam | sadāśivākhyaḥ navamāṃśaḥ | adhyāyaḥ 4 munivākyam | vāvṛttaślokāḥ ||– || śrīśivarahasyam | sadāśivākhyaḥ navamāṃśaḥ | adhyāyaḥ 4 munivākyam | vāvṛttaślokāḥ ||