शैलेशमाहात्म्यवर्णनम् Shri Shailesha Mahatmya Varnanam

शिवःशृणु देवि प्रियं नित्यमस्ति क्षेत्रवरं मम ।यत्रैतत् ज्ञानममलं दत्तं स्कन्दाय शङ्करि ॥ १०॥

śivaḥśṛṇu devi priyaṃ nityamasti kṣetravaraṃ mama |yatraitat jñānamamalaṃ dattaṃ skandāya śaṅkari || 10||

श्रीशैले हि महादेवि मत्पुत्रस्य तपस्यया ।तुष्टोऽहं तस्य च स्तुत्या ज्ञानं दत्तं मयाम्बिके ॥ ११॥

śrīśaile hi mahādevi matputrasya tapasyayā |tuṣṭo'haṃ tasya ca stutyā jñānaṃ dattaṃ mayāmbike || 11||

देवीकुत्र श्रीशैलसञ्ज्ञोऽस्ति भूधरस्त्वत्प्रियङ्करः ।वद तन्महिमानं मे स्मन्दे तुष्टो भवान्कथम् ॥ १२॥

devīkutra śrīśailasañjño'sti bhūdharastvatpriyaṅkaraḥ |vada tanmahimānaṃ me smande tuṣṭo bhavānkatham || 12||

तत्कथां श्रोतुमिच्छामि वद तन्मह्यमादरात् ।इति श्रुत्वाम्बिकावाक्यं प्राह देवो घृणानिधिः ॥ १३॥

tatkathāṃ śrotumicchāmi vada tanmahyamādarāt |iti śrutvāmbikāvākyaṃ prāha devo ghṛṇānidhiḥ || 13||

ईश्वरःश्रीशैलोऽपि च देवेशि निवासो मम विश्रुतः ।श्रीशैलेश्वरलिङ्गात्मा तत्र नित्यं वसाम्यहम् ॥ १४॥

īśvaraḥśrīśailo'pi ca deveśi nivāso mama viśrutaḥ |śrīśaileśvaraliṅgātmā tatra nityaṃ vasāmyaham || 14||

भ्रमराम्बेति विख्याता गौरि त्वं तत्र संस्थिता ।तत्रापि बहवः शैवाः श्रीशैलेशार्चने रताः ॥ १५॥

bhramarāmbeti vikhyātā gauri tvaṃ tatra saṃsthitā |tatrāpi bahavaḥ śaivāḥ śrīśaileśārcane ratāḥ || 15||

भस्मरुद्राक्षसंवीतास्त्रिपुण्ड्रोज्वलभालकाः ।रुद्रलिङ्गार्चनरता रुद्राध्यायजपादराः ॥ १६॥

bhasmarudrākṣasaṃvītāstripuṇḍrojvalabhālakāḥ |rudraliṅgārcanaratā rudrādhyāyajapādarāḥ || 16||

पञ्चाक्षररता नित्यं पञ्चास्यध्यानपूर्वकम् ।श्रीशैले निवसामीशे गणवृन्दैश्च संवृतः ॥ १७॥

pañcākṣararatā nityaṃ pañcāsyadhyānapūrvakam |śrīśaile nivasāmīśe gaṇavṛndaiśca saṃvṛtaḥ || 17||

तत्र त्वया तपस्तप्तं ब्रह्मविष्णुमुखैः सुरैः ।इन्द्राद्या विबुधाः सर्वे तप्यन्ति परमं तपः ॥ १८॥

tatra tvayā tapastaptaṃ brahmaviṣṇumukhaiḥ suraiḥ |indrādyā vibudhāḥ sarve tapyanti paramaṃ tapaḥ || 18||

अन्यैर्मुनिवरैर्देवि गौतमात्रिपराशरैः ।तपःसिद्धिकरं स्थानं मम श्रीशैलमुत्तमम् ॥ १९॥

anyairmunivarairdevi gautamātriparāśaraiḥ |tapaḥsiddhikaraṃ sthānaṃ mama śrīśailamuttamam || 19||

अत्र जप्तो महादेवि मनुः कोटिगुणो भवेत् ।अत्रान्नं ये प्रयच्छन्ति स्मृत्वान्नपतिमादरात् ॥ २०॥

atra japto mahādevi manuḥ koṭiguṇo bhavet |atrānnaṃ ye prayacchanti smṛtvānnapatimādarāt || 20||

अन्नं मत्प्रीतये देवि बहु कुर्वीत च श्रुतिः ।शाम्भवं भोजयित्वैकं सन्तोषयति मां सदा ॥ २१॥

annaṃ matprītaye devi bahu kurvīta ca śrutiḥ |śāmbhavaṃ bhojayitvaikaṃ santoṣayati māṃ sadā || 21||

कृष्णा नाम महापुण्या नदी सागरगामिनी ।भित्वा श्रीशैलमूलं मे स्नातानामघहारिणी ॥ २२॥

kṛṣṇā nāma mahāpuṇyā nadī sāgaragāminī |bhitvā śrīśailamūlaṃ me snātānāmaghahāriṇī || 22||

सन्तर्प्य पाथसा तस्याः पितॄन् देवानृषीनपि ।पितरस्तस्य तृप्ताः स्युर्मल्लोके निवसन्ति ते ॥ २३॥

santarpya pāthasā tasyāḥ pitṝn devānṛṣīnapi |pitarastasya tṛptāḥ syurmalloke nivasanti te || 23||

तत्पूतनीरैर्बिल्वैर्मां समाराध्यातिभक्तितः ।मदालयस्य शिखरं दृष्ट्वा नैवाप्नुयाञ्जनुः ॥ २४॥

tatpūtanīrairbilvairmāṃ samārādhyātibhaktitaḥ |madālayasya śikharaṃ dṛṣṭvā naivāpnuyāñjanuḥ || 24||

शिवलोकप्रियान्मर्त्यः श्रीशैले निवसेच्च यः ।प्रातःसङ्गवमध्याह्नसायाह्नेष्वर्च्य शङ्करम् ॥ २५॥

śivalokapriyānmartyaḥ śrīśaile nivasecca yaḥ |prātaḥsaṅgavamadhyāhnasāyāhneṣvarcya śaṅkaram || 25||

बिल्वपत्रैर्महादेवि मुक्तश्चाज्ञानतो भवेत् ।अश्वमेधादयो यज्ञाः येन सान्नाः सदक्षिणाः ॥ २६॥

bilvapatrairmahādevi muktaścājñānato bhavet |aśvamedhādayo yajñāḥ yena sānnāḥ sadakṣiṇāḥ || 26||

कृतास्तेनैव लभ्येत श्रीशैलेशस्य दर्शनम् ।नातप्ततपसो देवि श्रीशैलेश्वरदर्शने ॥ २७॥

kṛtāstenaiva labhyeta śrīśaileśasya darśanam |nātaptatapaso devi śrīśaileśvaradarśane || 27||

(येन मोदकदानानि ब्रह्माण्डदीनि सत्तमे ।कृतानि तस्य देवेशि श्रीशैलेश्वरदर्शनम् ॥)(अधिक श्लोक)मतिर्भवति तस्यैव येन तप्ततपोऽम्बिके ।अद्यापि ब्रह्मविष्ण्वाद्या मुनयश्च तथाऽपरे ॥ २८॥

(yena modakadānāni brahmāṇḍadīni sattame |kṛtāni tasya deveśi śrīśaileśvaradarśanam ||)(adhika śloka)matirbhavati tasyaiva yena taptatapo'mbike |adyāpi brahmaviṣṇvādyā munayaśca tathā'pare || 28||

पश्यन्ति नियतं गौरि तल्लिङ्गं द्रष्टुमिच्छवः ।रुद्राध्यायावर्तनैश्च पञ्चाक्षरजपादिभिः ॥ २९॥

paśyanti niyataṃ gauri talliṅgaṃ draṣṭumicchavaḥ |rudrādhyāyāvartanaiśca pañcākṣarajapādibhiḥ || 29||

शिवलिङ्गार्चको यः स्यात् भूरिभाग्येन शाम्भवि ।यो भस्मनिष्ठः सततं रुद्राक्षकृतकङ्कणः ॥ ३०॥

śivaliṅgārcako yaḥ syāt bhūribhāgyena śāmbhavi |yo bhasmaniṣṭhaḥ satataṃ rudrākṣakṛtakaṅkaṇaḥ || 30||

त्रिपुण्ड्रधारी सततं तस्य मे दर्शनं भवेत् ।प्राप्य नारं वपुरिदं दृष्ट्वा श्रीशैलनायकम् ॥ ३१॥

tripuṇḍradhārī satataṃ tasya me darśanaṃ bhavet |prāpya nāraṃ vapuridaṃ dṛṣṭvā śrīśailanāyakam || 31||

तज्जन्म सफलं गौरि नो चेज्जन्म निरथकम् ।शतायुः पुरुषो यो हि जन्ममध्येऽपि मां शिवम् ॥ ३२॥

tajjanma saphalaṃ gauri no cejjanma nirathakam |śatāyuḥ puruṣo yo hi janmamadhye'pi māṃ śivam || 32||

श्रीशैलेशं सकृद्दृष्ट्वा मुच्यते भवबन्धनात् ।अन्यत्रापि मृतो देवि मम लोके वसेच्चिरम् ॥ ३३॥

śrīśaileśaṃ sakṛddṛṣṭvā mucyate bhavabandhanāt |anyatrāpi mṛto devi mama loke vasecciram || 33||

श्रीशैले च मृतो जन्तुर्न पुनर्जन्मभाग्भवेत् ।अत्रापि देवि लिङ्गानि श्रीशैले सन्ति तान्यपि ॥ ३४॥

śrīśaile ca mṛto janturna punarjanmabhāgbhavet |atrāpi devi liṅgāni śrīśaile santi tānyapi || 34||

पूजितानीह मुक्तिः स्याद्दृष्टान्यपि मनोरमे ।बिल्वपत्रैः सदा देवि पुष्पैर्दूर्वाङ्कुरैरपि ॥ ३५॥

pūjitānīha muktiḥ syāddṛṣṭānyapi manorame |bilvapatraiḥ sadā devi puṣpairdūrvāṅkurairapi || 35||

उत्फुल्लपद्मैरमलैः फुल्लनीलोत्पलैरपि ।भूधराराधितं लिङ्गं त्रिपुरान्तकसञ्ज्ञितम् ॥ ३६॥

utphullapadmairamalaiḥ phullanīlotpalairapi |bhūdharārādhitaṃ liṅgaṃ tripurāntakasañjñitam || 36||

तल्लिङ्गदर्शनेनैव सर्वपापक्षयो भवेत् ।दृष्टे लिङ्गे महादेवि मुक्तो भवति शङ्करि ॥ ३७॥

talliṅgadarśanenaiva sarvapāpakṣayo bhavet |dṛṣṭe liṅge mahādevi mukto bhavati śaṅkari || 37||

पूर्वं त्रिपुरसंहारं कृत्वा देवैस्तथा स्तुतः ।त्रिपुरान्तकलिङ्गस्थः श्रीशैले सर्वकामदे ॥ ३८॥

pūrvaṃ tripurasaṃhāraṃ kṛtvā devaistathā stutaḥ |tripurāntakaliṅgasthaḥ śrīśaile sarvakāmade || 38||

घण्टाकर्णेश्वरं लिङ्गमत्रास्ति भुवनेश्वरि ।घण्टाकर्णगणेशेन पूजितं मुक्तिदायकम् ॥ ३९॥

ghaṇṭākarṇeśvaraṃ liṅgamatrāsti bhuvaneśvari |ghaṇṭākarṇagaṇeśena pūjitaṃ muktidāyakam || 39||

यस्तल्लिङ्गं सकृद्दृष्ट्वा पूज्य बिल्वैश्च कोमलैः ।मुक्तिकान्ता कराक्रान्ता तस्य देवि भविष्यति ॥ ४०॥

yastalliṅgaṃ sakṛddṛṣṭvā pūjya bilvaiśca komalaiḥ |muktikāntā karākrāntā tasya devi bhaviṣyati || 40||

तत्रास्ति च सुधाकुण्डं सुधास्वादुजलं शिवे ।तस्मिन्कुण्डे सकृत्स्नात्वा न यामीं यातनां व्रजेत् ॥ ४१॥

tatrāsti ca sudhākuṇḍaṃ sudhāsvādujalaṃ śive |tasminkuṇḍe sakṛtsnātvā na yāmīṃ yātanāṃ vrajet || 41||

घण्टाकर्णमहालिङ्गं दृष्ट्वा यः स्तोष्यति प्रिये ।तस्य मुक्तिं ददामीशे या देवैरपि दुर्लभा ॥ ४२॥

ghaṇṭākarṇamahāliṅgaṃ dṛṣṭvā yaḥ stoṣyati priye |tasya muktiṃ dadāmīśe yā devairapi durlabhā || 42||

अनेन स्तोत्रवर्येण घण्टाकर्णस्तदास्तवीत् ।घण्टाकर्णःविश्वेश प्रमथाधिनाथ पुरहन् श्रीशैलगोले स्थितपापानङ्गपतङ्गसङ्गजनितानन्दाङ्गविद्युत्प्रभ ।त्वन्नामान्यनिशं वदामि भगवन्नन्यानि नामानि मेघण्टाकर्णोऽहमीश त्वयि शिव सततं भक्तिरस्त्वद्य शम्भो ॥ ४३॥

anena stotravaryeṇa ghaṇṭākarṇastadāstavīt |ghaṇṭākarṇaḥviśveśa pramathādhinātha purahan śrīśailagole sthitapāpānaṅgapataṅgasaṅgajanitānandāṅgavidyutprabha |tvannāmānyaniśaṃ vadāmi bhagavannanyāni nāmāni meghaṇṭākarṇo'hamīśa tvayi śiva satataṃ bhaktirastvadya śambho || 43||

ईश्वरःअथान्यदपि देवेशि लिङ्गं तच्छिखरेश्वरम् ।तच्च लिङ्गं सकृद्दृष्ट्वा बिल्वैः सम्पूज्य मुक्तिभाक् ॥ ४४॥

īśvaraḥathānyadapi deveśi liṅgaṃ tacchikhareśvaram |tacca liṅgaṃ sakṛddṛṣṭvā bilvaiḥ sampūjya muktibhāk || 44||

विभूतिकुण्डं तत्रास्ति स्नानात् पानावगाहनात् ।पापनाशकरं देवि सर्वसौभाग्यदायकम् ॥ ४५॥

vibhūtikuṇḍaṃ tatrāsti snānāt pānāvagāhanāt |pāpanāśakaraṃ devi sarvasaubhāgyadāyakam || 45||

हाटकेशं तथान्यत् हि लिङ्गमस्त्येकमुत्तमम् ।सम्पूज्य हाटकेशं तु बिल्वैर्मुक्तस्तथाम्बिके ॥ ४६॥

hāṭakeśaṃ tathānyat hi liṅgamastyekamuttamam |sampūjya hāṭakeśaṃ tu bilvairmuktastathāmbike || 46||

हाटकाख्यं महाकुण्डं तल्लिङ्गाग्रे महेश्वरि ।तत्र स्नात्वा स गौरीशसेवया गणपो भवेत् ॥ ४७॥

hāṭakākhyaṃ mahākuṇḍaṃ talliṅgāgre maheśvari |tatra snātvā sa gaurīśasevayā gaṇapo bhavet || 47||

स तु लिङ्गमयो देवि नानाकुण्डविराजितः ।श्रीपर्वतः श्रिया युक्तो नानालिङ्गविराजितः ॥ ४८॥

sa tu liṅgamayo devi nānākuṇḍavirājitaḥ |śrīparvataḥ śriyā yukto nānāliṅgavirājitaḥ || 48||

भ्रमराम्बा च गौरि त्वं सदा तच्छिखरे स्थिता ।तव पादाम्बुजद्वन्द्वदर्शनान्मुक्तिभाङ् नरः ॥ ४९॥

bhramarāmbā ca gauri tvaṃ sadā tacchikhare sthitā |tava pādāmbujadvandvadarśanānmuktibhāṅ naraḥ || 49||

श्रीशैलेशोऽहमीशानि तत्तुङ्गशिखरे स्थितः ।ब्रह्मविष्ण्वादिभिर्देवैर्गणेन्द्रैरपि सेवितः ॥ ५०॥

śrīśaileśo'hamīśāni tattuṅgaśikhare sthitaḥ |brahmaviṣṇvādibhirdevairgaṇendrairapi sevitaḥ || 50||

॥ इति शिवरहस्यान्तर्गते शिवगौरीसंवादे श्रीशैलेशमहात्म्यवर्णनं सम्पूर्णम् ॥॥ श्रीशिवरहस्यम् । भर्गाख्यः पञ्चमांशः । अध्यायः २७॥– ॥ श्रीशिवरहस्यम् । भर्गाख्यः पन्चमांशः । अध्यायः २७॥

|| iti śivarahasyāntargate śivagaurīsaṃvāde śrīśaileśamahātmyavarṇanaṃ sampūrṇam |||| śrīśivarahasyam | bhargākhyaḥ pañcamāṃśaḥ | adhyāyaḥ 27||– || śrīśivarahasyam | bhargākhyaḥ pancamāṃśaḥ | adhyāyaḥ 27||