शिवयोगदर्पणम् Shivayogadarpanam

भ्रुवोर्मध्ये शिवस्थानं मनस्तत्र विलीयते ।ज्ञातव्यं तद् पदं दिव्यं तत्र कालो न विद्यते ॥ १॥

bhruvormadhye śivasthānaṃ manastatra vilīyate |jñātavyaṃ tad padaṃ divyaṃ tatra kālo na vidyate || 1||

सूर्याचन्द्रमसोर्मध्ये मुद्रां दद्याच्च खेचरीम् ।निरालम्बे महाशून्ये ब्रह्मचक्रं व्यवस्थितम् ॥ २॥

sūryācandramasormadhye mudrāṃ dadyācca khecarīm |nirālambe mahāśūnye brahmacakraṃ vyavasthitam || 2||

तत्त्वं बीजं हठः क्षेत्रमौदासीन्यं जलं त्रिभिः ।उन्मनी कल्पलतिका सद्य एवोद्भविष्यति ॥ ३॥

tattvaṃ bījaṃ haṭhaḥ kṣetramaudāsīnyaṃ jalaṃ tribhiḥ |unmanī kalpalatikā sadya evodbhaviṣyati || 3||

अत्याहारः प्रयासश्च प्रजल्पो नियमग्रहः ।जनसङ्गश्च लौल्यञ्च षड्भिर्योगो विनश्यति ॥ ४॥

atyāhāraḥ prayāsaśca prajalpo niyamagrahaḥ |janasaṅgaśca laulyañca ṣaḍbhiryogo vinaśyati || 4||

उत्साहो निश्चयं धैर्यं तत्त्वज्ञानार्थदर्शनम् ।जनसङ्गपरित्यागः षड्भिर्योगः प्रसिद्ध्यति ॥ ५॥

utsāho niścayaṃ dhairyaṃ tattvajñānārthadarśanam |janasaṅgaparityāgaḥ ṣaḍbhiryogaḥ prasiddhyati || 5||

हठं विना राजयोगो राजयोगं विना हठः ।न सिद्ध्यति ततो युग्मं मनीषी तत् समभ्यसेत् ॥ ६॥

haṭhaṃ vinā rājayogo rājayogaṃ vinā haṭhaḥ |na siddhyati tato yugmaṃ manīṣī tat samabhyaset || 6||

न दृष्टिलक्षाणि न चित्तबन्धो न देशकालौ न च वायुरोधः ।न धारणा ध्यान परिश्रमो वा समेधमानेसति राजयोगे ॥ ७॥

na dṛṣṭilakṣāṇi na cittabandho na deśakālau na ca vāyurodhaḥ |na dhāraṇā dhyāna pariśramo vā samedhamānesati rājayoge || 7||

तारकाग्रस्थितं तेजस्तद्बिन्दुस्यूतिर्ते यदि ।योगं तारकमित्याहुर्योगिनो ब्रह्मवादिनः ॥ ८॥

tārakāgrasthitaṃ tejastadbindusyūtirte yadi |yogaṃ tārakamityāhuryogino brahmavādinaḥ || 8||

भालोर्ध्वगोल्लाटविशेषमण्डलेनिरन्तरं चिद्गगने महामनाः ।सतारकं विस्फुरदीक्षणेनविलोकयेच्चेत् स तु सिद्धिमाप्नुयात् ॥ ९॥

bhālordhvagollāṭaviśeṣamaṇḍalenirantaraṃ cidgagane mahāmanāḥ |satārakaṃ visphuradīkṣaṇenavilokayeccet sa tu siddhimāpnuyāt || 9||

द्वादशाङ्गुलदूरेऽस्मिन् शिरोदेशे महाप्रभे ।प्रादेशमात्रव्यायामं ज्योतिःपुञ्जं महाद्भुतम् ॥ १०॥

dvādaśāṅguladūre'smin śirodeśe mahāprabhe |prādeśamātravyāyāmaṃ jyotiḥpuñjaṃ mahādbhutam || 10||

तद्दर्शनेन सततममृतत्त्वं भविष्यति ।तारकं दुर्भराम्भोधेस्तारकं मोक्षकारकम् ॥ ११॥

taddarśanena satatamamṛtattvaṃ bhaviṣyati |tārakaṃ durbharāmbhodhestārakaṃ mokṣakārakam || 11||

अमनस्कात् सिद्धिरस्मादभ्यासेन भवत्यलम् ।अतिमूढमतिव्यक्तमतिरम्यमनामयम् ॥ १२॥

amanaskāt siddhirasmādabhyāsena bhavatyalam |atimūḍhamativyaktamatiramyamanāmayam || 12||

आत्मस्थानं परं गुप्तं ज्ञायते गुरुवाक्यतः ।उन्मेषः प्रतिपच्चक्षुरमावास्यास्तलोचनम् ॥ १३॥

ātmasthānaṃ paraṃ guptaṃ jñāyate guruvākyataḥ |unmeṣaḥ pratipaccakṣuramāvāsyāstalocanam || 13||

अर्धावलोकनं यत् स्यात् पौर्णमासीं वदन्ति ताम् ।आदिद्वयं परित्यज्य तृतीयन्तु समभ्यसेत् ॥ १४॥

ardhāvalokanaṃ yat syāt paurṇamāsīṃ vadanti tām |ādidvayaṃ parityajya tṛtīyantu samabhyaset || 14||

पौर्णिमादृष्टियोगेन स्थित्वा तारकलक्षणे ।सावधानेन योगीन्द्रस्तिष्ठच्चेत् स सुखी भुवि ॥ १५॥

paurṇimādṛṣṭiyogena sthitvā tārakalakṣaṇe |sāvadhānena yogīndrastiṣṭhaccet sa sukhī bhuvi || 15||

तालुमूले द्वादशाङ्गुल्यग्रभागस्य मध्यमे ।पुरतो बाह्यहीनं चेत् तमोरूपं प्रकाशते ॥ १६॥

tālumūle dvādaśāṅgulyagrabhāgasya madhyame |purato bāhyahīnaṃ cet tamorūpaṃ prakāśate || 16||

तन्मध्यभागे चिद्योनिमनोदृष्ट्या निरन्तरम् ।विलोकयेच्चेत् तत्काले ज्योतिःपुञ्जं महाद्भुतम् ॥ १७॥

tanmadhyabhāge cidyonimanodṛṣṭyā nirantaram |vilokayeccet tatkāle jyotiḥpuñjaṃ mahādbhutam || 17||

अखण्डेन्दुसमाकारं परं चिन्मयात्मकम् । ?सत्यज्ञानानन्दरूपं महालिङ्गं प्रकाशते ॥ १८॥

akhaṇḍendusamākāraṃ paraṃ cinmayātmakam | ?satyajñānānandarūpaṃ mahāliṅgaṃ prakāśate || 18||

जपयोगानभिज्ञस्य मनःस्थैर्यं न जायते ।गुरूणा शाम्भवी मुद्रा दत्ता चेल्लभते ध्रुवम् ॥ १९॥

japayogānabhijñasya manaḥsthairyaṃ na jāyate |gurūṇā śāmbhavī mudrā dattā cellabhate dhruvam || 19||

वक्त्रे प्राणानिलं पूर्यं वह्निस्थानानिलं तथा ।आकुञ्चयेद् गलं किञ्चिन्नादो व्यक्तो भविष्यति ॥ २०॥

vaktre prāṇānilaṃ pūryaṃ vahnisthānānilaṃ tathā |ākuñcayed galaṃ kiñcinnādo vyakto bhaviṣyati || 20||

निस्संशयेन मनसा वर्तते यदि निश्चलः ।राजयोगीति विख्यातो योगनिद्रासमाश्रितः ॥ २१॥

nissaṃśayena manasā vartate yadi niścalaḥ |rājayogīti vikhyāto yoganidrāsamāśritaḥ || 21||

अश्रुसम्पातपर्यन्तमाचार्यैस्त्राटकं स्मृतम् ।व्यापारशून्ये मनसि स्थिरयोस्तारयोर्बहिः ॥ २२॥

aśrusampātaparyantamācāryaistrāṭakaṃ smṛtam |vyāpāraśūnye manasi sthirayostārayorbahiḥ || 22||

चान्द्री कला चिदाकाशादाविर्भवति योगिनः ।समदृष्टिरवाग्दृष्टिरिति ?? त्रिधा ॥ २३॥ ??

cāndrī kalā cidākāśādāvirbhavati yoginaḥ |samadṛṣṭiravāgdṛṣṭiriti ?? tridhā || 23|| ??

काकाक्षिन्यायतस्तत्र सम्यक् स्याद् बिन्दुदर्शनम् ।मनः पवनयोगेन यावच्छक्तिप्रधानकम् ॥ २४॥

kākākṣinyāyatastatra samyak syād bindudarśanam |manaḥ pavanayogena yāvacchaktipradhānakam || 24||

तावन्मात्रन्तु विश्राम्य चिदाकाशं तु लक्षयेत् ।आकाशे तिष्ठते सूर्यः सर्वयोगेषु गोपितः ॥ २५॥

tāvanmātrantu viśrāmya cidākāśaṃ tu lakṣayet |ākāśe tiṣṭhate sūryaḥ sarvayogeṣu gopitaḥ || 25||

लक्षैकलग्ने मनसि ह्यमनस्कं प्रजायते ।समनस्के तु सञ्जाते स्वरूपं सम्प्रजायते ॥ २६॥

lakṣaikalagne manasi hyamanaskaṃ prajāyate |samanaske tu sañjāte svarūpaṃ samprajāyate || 26||

॥ इति शिवगोरक्षकृत शिवयोगदर्पणं सम्पूर्णम् ॥

|| iti śivagorakṣakṛta śivayogadarpaṇaṃ sampūrṇam ||