सुधेश्वरशिवस्तुतिः एवं प्रयागगयायोध्यामहिमवर्णनं ईश्वरप्रोक्तम् Prayagagayayodhya Mahima Varnanm and Sudheshvara Shiva Stuti

गङ्गानिर्गमने प्रयागगयायोध्यामहिमवर्णनैवमीश्वरप्रोक्ता सुधेश्वरशिवस्तुतिः(शिवरहस्यान्तर्गते शिवगौरीसंवादे)देवीकानि तीर्थानि पुण्यानि सा गङ्गाप्लावयच्छिवा ।तन्मे वद महादेव नहि तृप्तास्मि शङ्कर ॥ १॥

gaṅgānirgamane prayāgagayāyodhyāmahimavarṇanaivamīśvaraproktā sudheśvaraśivastutiḥ(śivarahasyāntargate śivagaurīsaṃvāde)devīkāni tīrthāni puṇyāni sā gaṅgāplāvayacchivā |tanme vada mahādeva nahi tṛptāsmi śaṅkara || 1||

सूतःतद्देव्या वचनं श्रुत्वा महादेवो महेश्वरः ।प्राह गम्भीरवाक्यानि तदाऽपर्णां प्रहर्षयन् ॥ २॥

sūtaḥtaddevyā vacanaṃ śrutvā mahādevo maheśvaraḥ |prāha gambhīravākyāni tadā'parṇāṃ praharṣayan || 2||

ईश्वरःमत्पादमूलतो देवि यदा गङ्गा विनिर्गता ।हरिद्वारात्तदा पुण्या विबुधैश्चैव संयुता ॥ ३॥

īśvaraḥmatpādamūlato devi yadā gaṅgā vinirgatā |haridvārāttadā puṇyā vibudhaiścaiva saṃyutā || 3||

कुरुक्षेत्रं गता गङ्गा तस्माच्चापि विनिर्गिता ।कुरुक्षेत्रं गता गङ्गा स्नानात्पापविनाशिनी ॥ ४॥

kurukṣetraṃ gatā gaṅgā tasmāccāpi vinirgitā |kurukṣetraṃ gatā gaṅgā snānātpāpavināśinī || 4||

प्रतिपेदे मधुवनं तत्र तीर्थे मनोरमे ।मुनिभिः संस्तुता स्नाता दृष्टा पीताघहारिणी ॥ ५॥

pratipede madhuvanaṃ tatra tīrthe manorame |munibhiḥ saṃstutā snātā dṛṣṭā pītāghahāriṇī || 5||

प्रयागवनमासाद्य यत्र पूर्वं पितामहः ।अयजद्धयमेधेन मां मेधपतिमीश्वरम् ॥ ६॥

prayāgavanamāsādya yatra pūrvaṃ pitāmahaḥ |ayajaddhayamedhena māṃ medhapatimīśvaram || 6||

तत्रासीत्सरिदुत्कृष्टा यत्र प्राची सरस्वती ।ततावभृथमासाद्य ब्रह्मा प्राह सरस्वतीम् ॥ ७॥

tatrāsītsaridutkṛṣṭā yatra prācī sarasvatī |tatāvabhṛthamāsādya brahmā prāha sarasvatīm || 7||

ब्रह्मासरस्वति महाभागे सर्वदा सर्वपावनी ।सरसः पावनाज्जाता पुण्यान्मानसनामकात् ॥ ८॥

brahmāsarasvati mahābhāge sarvadā sarvapāvanī |sarasaḥ pāvanājjātā puṇyānmānasanāmakāt || 8||

मेरौ देवासुरैः पूर्व प्रार्थितासि मनोरमे ।अस्मिन्देशवरे पुण्ये सरसस्त्वं विनिर्गता ॥ ९॥

merau devāsuraiḥ pūrva prārthitāsi manorame |asmindeśavare puṇye sarasastvaṃ vinirgatā || 9||

तस्मात्सरस्वतीत्याख्यां गमिष्यसि महीतले ।एकांशेन वसात्रैव एकांशेन वसेर्मयि ॥ १०॥

tasmātsarasvatītyākhyāṃ gamiṣyasi mahītale |ekāṃśena vasātraiva ekāṃśena vasermayi || 10||

इत्थं सा ब्रह्मणो वाक्यं प्रणम्याह सरस्वती ॥सरस्वतीनाहं वसामि भूलोके त्वन्मखात्पावनाय हि ।समानीताहममला त्वया यास्ये पितामह ॥ ११॥

itthaṃ sā brahmaṇo vākyaṃ praṇamyāha sarasvatī ||sarasvatīnāhaṃ vasāmi bhūloke tvanmakhātpāvanāya hi |samānītāhamamalā tvayā yāsye pitāmaha || 11||

ब्रह्मलोकं च सावित्र्या निवसामि त्वया सह ।ईश्वरःसरस्वत्याश्च वचनाद्ब्रह्मा क्रोधाच्छशाप ताम् ॥ १२॥

brahmalokaṃ ca sāvitryā nivasāmi tvayā saha |īśvaraḥsarasvatyāśca vacanādbrahmā krodhācchaśāpa tām || 12||

यस्मान्मद्वाक्यनिर्घातः कृतो देवि त्वयाऽधुना ।अदृश्या चासि भूलोके पातालतलवाहिनी ॥ १३॥

yasmānmadvākyanirghātaḥ kṛto devi tvayā'dhunā |adṛśyā cāsi bhūloke pātālatalavāhinī || 13||

भव त्वं शापिता मत्तः स इत्थं शप्तवाञ्शिवे ।इत्थं शप्ता तदा ब्रह्म्णा प्रयागेऽभूत्सरस्वती ॥ १४॥

bhava tvaṃ śāpitā mattaḥ sa itthaṃ śaptavāñśive |itthaṃ śaptā tadā brahmṇā prayāge'bhūtsarasvatī || 14||

यमुनाऽपि तथैवागान्नीलनीरतरङ्गिणी ।गङ्गायमुनयोर्मध्ये अन्तर्बद्धाऽभवत् तदा ॥ १५॥

yamunā'pi tathaivāgānnīlanīrataraṅgiṇī |gaṅgāyamunayormadhye antarbaddhā'bhavat tadā || 15||

ब्रह्मणः सा महेशानी प्रयागमभितः शुभे ।सितासिते ते सरितौ देवि यत्रैव सङ्गते ॥ १६॥

brahmaṇaḥ sā maheśānī prayāgamabhitaḥ śubhe |sitāsite te saritau devi yatraiva saṅgate || 16||

तत्राप्लुता जनाः सर्वे ब्रह्मलोकपरायणाः ।तनुं यस्त्यजते तत्र स मुक्तो भवति प्रिये ॥ १७॥

tatrāplutā janāḥ sarve brahmalokaparāyaṇāḥ |tanuṃ yastyajate tatra sa mukto bhavati priye || 17||

तत्राक्षयवटो नाम विटपैर्बहुभिर्वृतः ।तत्प्रतीच्या महादेवि प्रयागेशोऽहमास्थितः ॥ १८॥

tatrākṣayavaṭo nāma viṭapairbahubhirvṛtaḥ |tatpratīcyā mahādevi prayāgeśo'hamāsthitaḥ || 18||

विष्णुनाराधितश्चाहं तेन तुष्टस्स्तुतस्था ।प्रयागमाधवेनाहं पूजितस्तत्र शङ्करि ॥ १९॥

viṣṇunārādhitaścāhaṃ tena tuṣṭasstutasthā |prayāgamādhavenāhaṃ pūjitastatra śaṅkari || 19||

सम्पूज्य मां बिल्वपत्रैः तुष्टाव परमेश्वरम् ॥माधवःदुरदृष्टविनाशकं महेशं जनिनाशं प्रतिबद्धकष्टजालम् ।कनिष्ठं वरिष्ठं तथा ज्येष्ठमीशं वसिष्ठादिवन्द्यं नतोस्मीष्टसिद्।ह्ध्यै ॥ २०॥

sampūjya māṃ bilvapatraiḥ tuṣṭāva parameśvaram ||mādhavaḥduradṛṣṭavināśakaṃ maheśaṃ janināśaṃ pratibaddhakaṣṭajālam |kaniṣṭhaṃ variṣṭhaṃ tathā jyeṣṭhamīśaṃ vasiṣṭhādivandyaṃ natosmīṣṭasid|hdhyai || 20||

श्रीमत्प्रयागवनसुन्दरनीलकण्ठ पाहीश पापगिरिदारणशूलटङ्क ।भक्तेष्वकुण्ठदय कुण्ठितवेदवाक्य वैकुण्ठपूजितपदागसुतोपकण्ठ ॥ २१॥

śrīmatprayāgavanasundaranīlakaṇṭha pāhīśa pāpagiridāraṇaśūlaṭaṅka |bhakteṣvakuṇṭhadaya kuṇṭhitavedavākya vaikuṇṭhapūjitapadāgasutopakaṇṭha || 21||

ईश्वरःइत्थं स्तुतोऽस्मि तेनैव तत्स्थानेशः कृतो मया ।तदुत्तरेऽहं सोमेशः पूजितः सुरसत्तमैः ॥ २२॥

īśvaraḥitthaṃ stuto'smi tenaiva tatsthāneśaḥ kṛto mayā |taduttare'haṃ someśaḥ pūjitaḥ surasattamaiḥ || 22||

बिल्वैर्मन्दारकुसुमैः स्तुतोऽहं विबुधैरपि ॥देवाःपुरारे भवारे यमारे प्रसीद प्रसीदाधुना देवदेवश शम्भो ।चरित्रं पवित्रं विचित्रं तवाद्य त्रिनेत्राधुना पापजालैकहारि ॥ २३॥

bilvairmandārakusumaiḥ stuto'haṃ vibudhairapi ||devāḥpurāre bhavāre yamāre prasīda prasīdādhunā devadevaśa śambho |caritraṃ pavitraṃ vicitraṃ tavādya trinetrādhunā pāpajālaikahāri || 23||

इत्थं स्तुतोऽहममरैर्निवसामि गिरीन्द्रजे ।गङायमुनयोः सन्धौ लिङ्गं मङ्गलदं मम ॥ २४॥

itthaṃ stuto'hamamarairnivasāmi girīndraje |gaṅāyamunayoḥ sandhau liṅgaṃ maṅgaladaṃ mama || 24||

यः प्रयागे महातीर्थे माघे मकरगे रवौ ।तत्र स्नात्वा मासमेकं विमुक्तः सर्वकिल्विषैः ॥ २५॥

yaḥ prayāge mahātīrthe māghe makarage ravau |tatra snātvā māsamekaṃ vimuktaḥ sarvakilviṣaiḥ || 25||

तीर्थाधिदेवो मां भक्त्याप्रयोगेशं समर्चयन् ।तताप परमं देवि तप उग्रं समास्थितः ॥ २६॥

tīrthādhidevo māṃ bhaktyāprayogeśaṃ samarcayan |tatāpa paramaṃ devi tapa ugraṃ samāsthitaḥ || 26||

मां तुष्टावाम्बिके तत्र तीर्थराजत्वसिद्धये ॥तीर्थराजःशिव शैवजनावने धुरीण श्रुतिगणकारण कारणाद्यकर्ण ।फणिरणितपदाब्जकङ्कण मम पापाद्यखिलाघशोषण ॥ २७॥

māṃ tuṣṭāvāmbike tatra tīrtharājatvasiddhaye ||tīrtharājaḥśiva śaivajanāvane dhurīṇa śrutigaṇakāraṇa kāraṇādyakarṇa |phaṇiraṇitapadābjakaṅkaṇa mama pāpādyakhilāghaśoṣaṇa || 27||

तीर्थाधिदेवो मां स्तुत्वा मत्तस्तीर्थवरोऽभवत् ।यः प्रयागं समासाद्य त्रिरात्रं समुपोषितः ॥ २८॥

tīrthādhidevo māṃ stutvā mattastīrthavaro'bhavat |yaḥ prayāgaṃ samāsādya trirātraṃ samupoṣitaḥ || 28||

शतजन्मोत्थपापेभ्यो मुच्यते नात्र संशयः ।प्रयागेश्वरमभ्यर्च्य दृष्टआ नत्वा महेश्वरम् ॥ २९॥

śatajanmotthapāpebhyo mucyate nātra saṃśayaḥ |prayāgeśvaramabhyarcya dṛṣṭaā natvā maheśvaram || 29||

स्नानदानार्चनात्सिद्धिः तस्य स्यान्नात्र संशयः ।त्रिवेणीसङ्गमो यत्र तत्र पापभयं कुतः ॥ ३०॥

snānadānārcanātsiddhiḥ tasya syānnātra saṃśayaḥ |triveṇīsaṅgamo yatra tatra pāpabhayaṃ kutaḥ || 30||

तत्रावसत्सदा विष्णुर्वेणीमाधवसञ्ज्ञितः ।मां ध्यायन्सर्वदा देवि स्नातॄणां फलदायकः ॥ ३१॥

tatrāvasatsadā viṣṇurveṇīmādhavasañjñitaḥ |māṃ dhyāyansarvadā devi snātṝṇāṃ phaladāyakaḥ || 31||

गङ्गा च यमुना चैव यत्र गुप्ता सरस्वती ।प्रवहत्यनिशं देवि यस्यान्तो नैव विद्यते ॥ ३२॥

gaṅgā ca yamunā caiva yatra guptā sarasvatī |pravahatyaniśaṃ devi yasyānto naiva vidyate || 32||

अन्तर्वेद्यां ब्रह्मणोऽपि कृतं पुण्यमनन्तकम् ।ये स्नात्वाऽथ प्रयागेशं पश्यन्ति च गणोत्तमाः ॥ ३३॥

antarvedyāṃ brahmaṇo'pi kṛtaṃ puṇyamanantakam |ye snātvā'tha prayāgeśaṃ paśyanti ca gaṇottamāḥ || 33||

सम्पूज्य बिल्वपत्रैश्च मुक्त एव न संशयः ।प्रयागमन्यतीर्थेषु यः स्मरन्स्नाति भक्तिमान् ॥ ३४॥

sampūjya bilvapatraiśca mukta eva na saṃśayaḥ |prayāgamanyatīrtheṣu yaḥ smaransnāti bhaktimān || 34||

स गङ्गायमुनोद्भेदे स्नाति नित्यं महेश्वरि ।प्रयागे मकरे भानौ माघे स्नात्वा इनोदये ॥ ३५॥

sa gaṅgāyamunodbhede snāti nityaṃ maheśvari |prayāge makare bhānau māghe snātvā inodaye || 35||

स सर्वपापसङ्घेभ्यो मुक्तो मुक्तिं परां व्रजेत् ।तस्माद्विनिर्गता पुण्या देवि गङ्गा सरस्वती ॥ ३६॥

sa sarvapāpasaṅghebhyo mukto muktiṃ parāṃ vrajet |tasmādvinirgatā puṇyā devi gaṅgā sarasvatī || 36||

यमुना च महादेवि ब्रह्मारण्यं सुशोभनम् ।अविमुक्तं तदा प्राप्य चक्रतीर्थं सरिद्वरा ॥ ३७॥

yamunā ca mahādevi brahmāraṇyaṃ suśobhanam |avimuktaṃ tadā prāpya cakratīrthaṃ saridvarā || 37||

मणिकर्णीभवन्नाम्ना ख्याता गङ्गा च पावनी ।तस्मादयोध्यां विपुला अगमत्सुरसंयुता ॥ ३८॥

maṇikarṇībhavannāmnā khyātā gaṅgā ca pāvanī |tasmādayodhyāṃ vipulā agamatsurasaṃyutā || 38||

गङ्गासरय्वोर्यः सन्धौ स्नात्वा सन्तर्प्य वै पितॄन् ।गयायां चैव पुण्यात्मा धर्मारण्यादिकेषु च ॥ ३९॥

gaṅgāsarayvoryaḥ sandhau snātvā santarpya vai pitṝn |gayāyāṃ caiva puṇyātmā dharmāraṇyādikeṣu ca || 39||

फल्गुर्नाम नदी तत्र स्नानतः पापनाशिनी ।भगीरथाश्रमं प्राप्य पितॄन्सन्तारयेत् सुतः ॥ ४०॥

phalgurnāma nadī tatra snānataḥ pāpanāśinī |bhagīrathāśramaṃ prāpya pitṝnsantārayet sutaḥ || 40||

गया कीकटदेशस्था पितॄणां तृप्तिदायिनी ।पिण्डं तृप्तिप्रदं देवि तत्र दत्तमथाक्षयम् ॥ ४१॥

gayā kīkaṭadeśasthā pitṝṇāṃ tṛptidāyinī |piṇḍaṃ tṛptipradaṃ devi tatra dattamathākṣayam || 41||

गयासुरशिरःस्थाने मत्पादं प्रकटीकृतम् ।ईशानसञ्ज्ञं तत्पादं सुराणां चाथ वैभवम् ॥ ४२॥

gayāsuraśiraḥsthāne matpādaṃ prakaṭīkṛtam |īśānasañjñaṃ tatpādaṃ surāṇāṃ cātha vaibhavam || 42||

मत्पादे पिण्डदानेन यमलोके महेश्वरि ।वासये स्वपितॄन् भक्त्या पुनरावृत्तिवर्जिते ॥ ४३॥

matpāde piṇḍadānena yamaloke maheśvari |vāsaye svapitṝn bhaktyā punarāvṛttivarjite || 43||

अयोध्या मथुरा माया काशी काञ्ची अवन्तिका ।पुरी द्वारवती चैव पितॄणां तृप्तिदायिकाः ॥ ४४॥

ayodhyā mathurā māyā kāśī kāñcī avantikā |purī dvāravatī caiva pitṝṇāṃ tṛptidāyikāḥ || 44||

अयोध्यायां ममास्त्येकं सुधेशाख्यं महेश्वरि ।लिङ्गं मङ्गलदं पुण्यं दृष्ट्वा रघुवरार्चितम् ॥ ४५॥

ayodhyāyāṃ mamāstyekaṃ sudheśākhyaṃ maheśvari |liṅgaṃ maṅgaladaṃ puṇyaṃ dṛṣṭvā raghuvarārcitam || 45||

बिल्वपत्रैस्तथा पुष्पैः सरयूसम्भवैर्जलैः ।समभ्यर्च्य प्रणम्येशं स्तोत्रमेतत् पठेन्नरः ॥ ४६॥

bilvapatraistathā puṣpaiḥ sarayūsambhavairjalaiḥ |samabhyarcya praṇamyeśaṃ stotrametat paṭhennaraḥ || 46||

पापसङ्घैर्विमुच्येत नात्र कार्या विचारणा ॥ ४७॥

pāpasaṅghairvimucyeta nātra kāryā vicāraṇā || 47||

(ईश्वरप्रोक्ता सुधेश्वरशिवस्तुतिः)सुधाधारकलाधारपरिपूर्णोत्तमाङ्गक ।नमस्तेऽस्तु महादेव दीनबन्धो प्रसीद मे ॥ ४८॥

(īśvaraproktā sudheśvaraśivastutiḥ)sudhādhārakalādhāraparipūrṇottamāṅgaka |namaste'stu mahādeva dīnabandho prasīda me || 48||

नमस्ते देवदेवेश राघवैः परिपूजित ।भवरोगहरापारपापराशिविनाशक ॥ ४९॥

namaste devadeveśa rāghavaiḥ paripūjita |bhavarogaharāpārapāparāśivināśaka || 49||

प्रसीद देव विश्वेश परमेश्वर शङ्कर ।शम्भो शाश्वत सर्वज्ञ विश्वाधिक जगत्प्रभो ॥ ५०॥

prasīda deva viśveśa parameśvara śaṅkara |śambho śāśvata sarvajña viśvādhika jagatprabho || 50||

नमस्ते शिव कामारे मयि देव कृपां कुरु ।इति स्तुत्वा महादेवं सुधेशपरमेश्वरम् ॥ ५१॥

namaste śiva kāmāre mayi deva kṛpāṃ kuru |iti stutvā mahādevaṃ sudheśaparameśvaram || 51||

सरय्वां यः सकृत्स्नात्वा प्रणम्याथ सुधेश्वरम् ।बिल्वैः सम्पूज्य भक्तयाथ रुद्राध्यायं पठेन्नरः ॥ ५२॥

sarayvāṃ yaḥ sakṛtsnātvā praṇamyātha sudheśvaram |bilvaiḥ sampūjya bhaktayātha rudrādhyāyaṃ paṭhennaraḥ || 52||

मुक्त एव स पापेभ्यो नात्रास्ति विशयोऽम्बिके ॥गङ्गातुङ्गतरङ्गसङ्घविलसत्फुल्लैः सरोजोत्पलैःनीलस्वच्छपतङ्गपुत्रिसहिता गुप्ता च वाण्या तदा ।ब्रह्मादित्रिदशैर्हरीन्द्रपवनैर्याता पतिं सागरंतीरोद्भासिमहर्षिसङ्घवनजापारैः सुमैरर्चितम् ॥ ५३॥

mukta eva sa pāpebhyo nātrāsti viśayo'mbike ||gaṅgātuṅgataraṅgasaṅghavilasatphullaiḥ sarojotpalaiḥnīlasvacchapataṅgaputrisahitā guptā ca vāṇyā tadā |brahmāditridaśairharīndrapavanairyātā patiṃ sāgaraṃtīrodbhāsimaharṣisaṅghavanajāpāraiḥ sumairarcitam || 53||

शुकपिकबककाककोकघूकैर्निभृतविनादितकेकिचक्रवाकैः ।गहनविपिनवृक्षमस्तसंस्थैः घनपाषाणकणाशनादितुष्टैः ॥ ५४॥

śukapikabakakākakokaghūkairnibhṛtavināditakekicakravākaiḥ |gahanavipinavṛkṣamastasaṃsthaiḥ ghanapāṣāṇakaṇāśanādituṣṭaiḥ || 54||

॥ इति शिवरहस्यान्तर्गते शिवगौरीसंवादे गङ्गानिर्गमने प्रयागगयायोध्यामहिमवर्णनैवमीश्वरप्रोक्ता सुधेश्वरशिवस्तुतिः सम्पूर्णा ॥॥ श्रीशिवरहस्यम् । भर्गाख्यः पञ्चमांशः । अध्यायः ३०॥– ॥ श्रीशिवरहस्यम् । भर्गाख्यः पन्चमांशः । अध्यायः ३०॥ –

|| iti śivarahasyāntargate śivagaurīsaṃvāde gaṅgānirgamane prayāgagayāyodhyāmahimavarṇanaivamīśvaraproktā sudheśvaraśivastutiḥ sampūrṇā |||| śrīśivarahasyam | bhargākhyaḥ pañcamāṃśaḥ | adhyāyaḥ 30||– || śrīśivarahasyam | bhargākhyaḥ pancamāṃśaḥ | adhyāyaḥ 30|| –