आख्याषष्टिः Akhyashashtih

शिवं परमकल्याणं अव्याजकरुणानिधिम् ।तदाख्यां सौख्यजननीं वन्दे वक्त्रार्तिहारिणीम् ॥ १॥

śivaṃ paramakalyāṇaṃ avyājakaruṇānidhim |tadākhyāṃ saukhyajananīṃ vande vaktrārtihāriṇīm || 1||

शिवाख्ये नो जाने शिवमितरदेवानपि जनन्यये क्वामी क्वासावहमहह दिष्ट्या तु भवतीम् ।समीक्षे मत्सर्वश्रममुषमिहामूकसुलभांस्वलब्धृस्वाधीनाखिलभुवनसाम्राज्यविभवाम् ॥ २॥

śivākhye no jāne śivamitaradevānapi jananyaye kvāmī kvāsāvahamahaha diṣṭyā tu bhavatīm |samīkṣe matsarvaśramamuṣamihāmūkasulabhāṃsvalabdhṛsvādhīnākhilabhuvanasāmrājyavibhavām || 2||

स्वकीयैः स्रोतोभिर्जगदखिलमाक्रामति कलौनिमग्नास्ते वर्णाश्रमनियमधर्माः स्फुटमिदम् ।प्रलीना ध्यानादिर्भजनसृतिरेका पुनरयेपरित्रातुं विश्वं पुरभिदभिधे त्वं विजयसे ॥ ३॥

svakīyaiḥ srotobhirjagadakhilamākrāmati kalaunimagnāste varṇāśramaniyamadharmāḥ sphuṭamidam |pralīnā dhyānādirbhajanasṛtirekā punarayeparitrātuṃ viśvaṃ purabhidabhidhe tvaṃ vijayase || 3||

शिवाख्ये वाच्योऽर्थस्तव हि पुरभिद्वाऽस्तु मुरभित्स लोकानामीष्टांअवतु च सुखेन श्रितजनम् ।अलं नाहं तस्यानुसृतिषु स मा भूदपि च मेश्रितोऽहं त्वां यत्त्वद्भवति मम कल्याणि तदलम् ॥ ४॥

śivākhye vācyo'rthastava hi purabhidvā'stu murabhitsa lokānāmīṣṭāṃavatu ca sukhena śritajanam |alaṃ nāhaṃ tasyānusṛtiṣu sa mā bhūdapi ca meśrito'haṃ tvāṃ yattvadbhavati mama kalyāṇi tadalam || 4||

स्वयम्भूदैत्यारित्रिपुरमथनानीरितकृतःत्रिलोकीसाम्राज्यं तदपि नयनादेशवशगम् ।विधातुं त्वद्भाजस्त्वमलमलघुस्ते हि महिमामहेशाख्ये वाचामतिसरणिमाचामतितराम् ॥ ५॥

svayambhūdaityāritripuramathanānīritakṛtaḥtrilokīsāmrājyaṃ tadapi nayanādeśavaśagam |vidhātuṃ tvadbhājastvamalamalaghuste hi mahimāmaheśākhye vācāmatisaraṇimācāmatitarām || 5||

कराळाद्यत् क्ष्वेळाज्जगदवितवानिन्दुमकुटःकृतान्ताद्दुर्दान्ताद्यदपि मुनिचूडामणिसुतम् ।अनल्पैः किं जल्पैः तदिदमवनीयस्य रसनाकृतत्वत्सेवायाश्चरितमभिधे मन्मथरिपोः ॥ ६॥

karāḷādyat kṣveḷājjagadavitavānindumakuṭaḥkṛtāntāddurdāntādyadapi municūḍāmaṇisutam |analpaiḥ kiṃ jalpaiḥ tadidamavanīyasya rasanākṛtatvatsevāyāścaritamabhidhe manmatharipoḥ || 6||

शतं सन्त्वाम्नायाश्शतमपि पुराणागमगणाविहाय त्वामेते वितरितुमलं किं शिवधियम् ।अशेषग्लानिं या हरति भवती तु श्रममृतेशिवाख्ये मातस्तामितरनिरपेक्षा वितरति ॥ ७॥

śataṃ santvāmnāyāśśatamapi purāṇāgamagaṇāvihāya tvāmete vitaritumalaṃ kiṃ śivadhiyam |aśeṣaglāniṃ yā harati bhavatī tu śramamṛteśivākhye mātastāmitaranirapekṣā vitarati || 7||

त्रिनेत्रस्य ग्लानिस्त्रिपुरदनुजादीन् मुररिपोःदशग्रीवप्रष्ठानपि दलयितुं हन्त कियती ।नियन्त्री या तेषां निखिलजगतोऽप्याशु दळयस्यविद्यां निर्यत्नं निटिलनयनाख्ये जननि ताम् ॥ ८॥

trinetrasya glānistripuradanujādīn muraripoḥdaśagrīvapraṣṭhānapi dalayituṃ hanta kiyatī |niyantrī yā teṣāṃ nikhilajagato'pyāśu daḷayasyavidyāṃ niryatnaṃ niṭilanayanākhye janani tām || 8||

भवत्याः पन्थानश्शतमखमुखश्रीभिरभितःसुधासारैस्सिक्ताः कुसुमसमवायैश्च निचिताः ।क्रियन्ते निर्याहि स्मरभिदभिधे दीयत इतःकरालम्बो जाग्रद्विनयभरया मुक्तिरमया ॥ ९॥

bhavatyāḥ panthānaśśatamakhamukhaśrībhirabhitaḥsudhāsāraissiktāḥ kusumasamavāyaiśca nicitāḥ |kriyante niryāhi smarabhidabhidhe dīyata itaḥkarālambo jāgradvinayabharayā muktiramayā || 9||

शिवाख्ये जिह्वायां वहति भवतीं यस्तमखिलंशरद्राकाचन्द्रद्युतिमसितकण्ठं त्रिनयनम् ।विधून्मीलन्मौळिं विरचयसि केयं व्यसनिताविहन्तुं ते जीवेष्वहह शिवभावासुलभताम् ॥ १०॥

śivākhye jihvāyāṃ vahati bhavatīṃ yastamakhilaṃśaradrākācandradyutimasitakaṇṭhaṃ trinayanam |vidhūnmīlanmauḷiṃ viracayasi keyaṃ vyasanitāvihantuṃ te jīveṣvahaha śivabhāvāsulabhatām || 10||

समाचक्षाणस्य स्मरभिदभिधे देवि भवतींअहो यस्यां यस्यां हरिति नयनान्तोऽवतरति ।हरास्तस्यां तस्यामळिकनयनाश्चन्द्रमकुटाःशरज्ज्योत्स्नागौरास्सह गिरिजयोद्यन्ति शतशः ॥ ११॥

samācakṣāṇasya smarabhidabhidhe devi bhavatīṃaho yasyāṃ yasyāṃ hariti nayanānto'vatarati |harāstasyāṃ tasyāmaḷikanayanāścandramakuṭāḥśarajjyotsnāgaurāssaha girijayodyanti śataśaḥ || 11||

शिवः कामं क्रोधाकुलमतिरजैषीत् त्वदनुगैःजितः कामः क्रोधोऽप्यथ मुनिकुमारं यमभयात् ।शिवोऽरक्षीदेकं सयतनमिमे तद्भयहृतोऽखिलस्येक्षामात्राज्जितमिह शिवाख्ये त्वदनुगैः ॥ २॥

śivaḥ kāmaṃ krodhākulamatirajaiṣīt tvadanugaiḥjitaḥ kāmaḥ krodho'pyatha munikumāraṃ yamabhayāt |śivo'rakṣīdekaṃ sayatanamime tadbhayahṛto'khilasyekṣāmātrājjitamiha śivākhye tvadanugaiḥ || 2||

चरन्तीं त्वच्छायां शशिवदुपवाराशि वसतीत्यदोमुख्यासूक्तिष्वपि रसनया सङ्कलयतः ।परागं ब्रह्माद्याः पदकलितमञ्चन्ति शिरसाशिवाख्ये त्वन्निष्ठैर्जितमिति किमम्बाद्भुतमिदम् ॥ १३॥

carantīṃ tvacchāyāṃ śaśivadupavārāśi vasatītyadomukhyāsūktiṣvapi rasanayā saṅkalayataḥ |parāgaṃ brahmādyāḥ padakalitamañcanti śirasāśivākhye tvanniṣṭhairjitamiti kimambādbhutamidam || 13||

भवत्यां स्पृष्टायां बत पुरहराख्ये रसनयाकराळेन ग्रीवा भवति गरळेनास्य कलिता ।हुताशेनाश्लिष्टो भवति च करोऽङ्गानि भुजगैःभवन्ति क्रान्तानि श्रितकुशलदा त्वं तु विदिता ॥ १४॥

bhavatyāṃ spṛṣṭāyāṃ bata puraharākhye rasanayākarāḷena grīvā bhavati garaḷenāsya kalitā |hutāśenāśliṣṭo bhavati ca karo'ṅgāni bhujagaiḥbhavanti krāntāni śritakuśaladā tvaṃ tu viditā || 14||

दशायामन्त्यायां दळितबलदीनेन्द्रियततौमहेशाख्ये जिह्वां श्रवणमपि वा संश्रितवती ।भवत्येकैवास्य प्रतिभवति भद्राय महतेतदा केनान्येनोन्मिषतु कणिका वाप्युपकृतेः ॥ १५॥

daśāyāmantyāyāṃ daḷitabaladīnendriyatataumaheśākhye jihvāṃ śravaṇamapi vā saṃśritavatī |bhavatyekaivāsya pratibhavati bhadrāya mahatetadā kenānyenonmiṣatu kaṇikā vāpyupakṛteḥ || 15||

मनागप्यस्पृष्टा गहनदहनेनेह विषयाभिधानेनानेन क्षितिधरसुतानेतुरभिधे ।रमन्ते कामं ते कतिचिदधिकल्लोलितसुधाझरायां धारायां शिशिरशिशिरायां सुकृतिनः ॥ १६॥

manāgapyaspṛṣṭā gahanadahaneneha viṣayābhidhānenānena kṣitidharasutāneturabhidhe |ramante kāmaṃ te katicidadhikallolitasudhājharāyāṃ dhārāyāṃ śiśiraśiśirāyāṃ sukṛtinaḥ || 16||

वधूटीपुत्रादीन् वसुविसरमानम्रनृपतिच्छटाचूडारत्नच्छविकवचिताशां श्रियमपि ।जहत्येके धन्या जगति मदनद्रोग्धुरभिधेविहारे सोत्कण्ठा विहतिरहिते त्वल्लहरिषु ॥ १७॥

vadhūṭīputrādīn vasuvisaramānamranṛpaticchaṭācūḍāratnacchavikavacitāśāṃ śriyamapi |jahatyeke dhanyā jagati madanadrogdhurabhidhevihāre sotkaṇṭhā vihatirahite tvallahariṣu || 17||

अजस्रं तन्वानाः श्वसितुमपि मामक्षममिमंकदा वा क्रामन्तु प्रतिहतकराळोपहतयः ।पुरारातेराख्ये पुरभिदनुभूत्यूर्मिळसुखप्रतीपेभध्वंसप्रबलहरयस्त्वल्लहरयः ॥ १८॥

ajasraṃ tanvānāḥ śvasitumapi māmakṣamamimaṃkadā vā krāmantu pratihatakarāḷopahatayaḥ |purārāterākhye purabhidanubhūtyūrmiḷasukhapratīpebhadhvaṃsaprabalaharayastvallaharayaḥ || 18||

शिवाख्ये त्वत्स्रोतस्ततिषु विहृतिं बाधिषत माममाशक्त्यालस्यारतिगदनिहत्त्याद्यभिभवाः ।प्रकामं बाधन्तामितरमखिलं तेऽभित इमेप्रणामास्ते सन्तु प्रविरचय मत्काङ्क्षितमिदम् ॥ १९॥

śivākhye tvatsrotastatiṣu vihṛtiṃ bādhiṣata māmamāśaktyālasyāratigadanihattyādyabhibhavāḥ |prakāmaṃ bādhantāmitaramakhilaṃ te'bhita imepraṇāmāste santu praviracaya matkāṅkṣitamidam || 19||

किमन्यन्मन्यन्ते जगति न तृणायापि कतिचित्पदं मातश्शातक्रतवमपि वैरिञ्चमपि वा ।प्रधावन्ति त्यक्त्वा दहनमिव तत् प्रत्युत मनोभवारातेराख्ये त्वदमृतरसास्वादरसिकाः ॥ २०॥

kimanyanmanyante jagati na tṛṇāyāpi katicitpadaṃ mātaśśātakratavamapi vairiñcamapi vā |pradhāvanti tyaktvā dahanamiva tat pratyuta manobhavārāterākhye tvadamṛtarasāsvādarasikāḥ || 20||

दिवं क्षोणीं क्षोणीं दिवमपि निरिन्द्रं जगदिदंतथाऽन्येन्द्रं वीतद्रुहिणमपि वाऽन्यद्रुहिणकम् ।प्रगल्भन्ते कर्तुं प्रसवविशिखद्रोग्धुरभिधेप्रपन्नास्त्वां शान्त्याऽपि तु सहजयोदासत इमे ॥ २१॥

divaṃ kṣoṇīṃ kṣoṇīṃ divamapi nirindraṃ jagadidaṃtathā'nyendraṃ vītadruhiṇamapi vā'nyadruhiṇakam |pragalbhante kartuṃ prasavaviśikhadrogdhurabhidheprapannāstvāṃ śāntyā'pi tu sahajayodāsata ime || 21||

घनाः केऽपीशाख्ये त्वदमृतरसासारविसरैःजगत्कल्युद्दामज्वलदनलशान्त्या शिशिरताम् ।नयन्तः तन्वन्तस्समुचितफलस्याप्युपचितिंक्षमाभूषा भान्ति क्षपितहरिदुद्वेलतिमिराः ॥ २२॥

ghanāḥ ke'pīśākhye tvadamṛtarasāsāravisaraiḥjagatkalyuddāmajvaladanalaśāntyā śiśiratām |nayantaḥ tanvantassamucitaphalasyāpyupacitiṃkṣamābhūṣā bhānti kṣapitaharidudvelatimirāḥ || 22||

शिवाख्ये त्वद्वर्णद्वितयपरमाद्वैतरसिकाःप्रियप्राप्तौ शर्माप्रियसमुपलम्भे शुचमपि ।भयं वा कस्माच्चिद्भयजनकतां कस्य च तथान विन्दन्ते ब्रह्माद्यसुलभपरानन्दभरिताः ॥ २३॥

śivākhye tvadvarṇadvitayaparamādvaitarasikāḥpriyaprāptau śarmāpriyasamupalambhe śucamapi |bhayaṃ vā kasmāccidbhayajanakatāṃ kasya ca tathāna vindante brahmādyasulabhaparānandabharitāḥ || 23||

जनो धत्ते यो मां जगति रसनायां श्रवसि वादिगीशा धाता वा दिशमपि तदीयां परुषया ।दृशा जातु द्रष्टुं किमलमिति कामध्रुगभिधेत्वदीयप्रस्थानध्वनिभरमिषाद् गर्जसि मुहुः ॥ २४॥

jano dhatte yo māṃ jagati rasanāyāṃ śravasi vādigīśā dhātā vā diśamapi tadīyāṃ paruṣayā |dṛśā jātu draṣṭuṃ kimalamiti kāmadhrugabhidhetvadīyaprasthānadhvanibharamiṣād garjasi muhuḥ || 24||

निबन्धारस्तेऽमी मम नियतमात्मीयरसनाभुवीति त्वं त्रासादिव कुसुमचापध्रुगभिधे ।तृणं मेरुं मेरुं तृणमिति विलासव्यवहृतीरपि द्रागेतेषामयि सफलयन्ती विहरसे ॥ २५॥

nibandhāraste'mī mama niyatamātmīyarasanābhuvīti tvaṃ trāsādiva kusumacāpadhrugabhidhe |tṛṇaṃ meruṃ meruṃ tṛṇamiti vilāsavyavahṛtīrapi drāgeteṣāmayi saphalayantī viharase || 25||

परित्यज्याशेषं जननि भवतीमेव भजतांत्वमेवेशानाख्ये यदभिलषितं दैवतवरम् ।दृशं तत्तन्मूर्त्या श्रुतिमपि तदुक्त्या सफलतां (तदाकृत्या दृष्टिं श्रुतिमपि)नयन्ती धत्से नन्ववधिविधुरां निर्वृतिधुराम् ॥ २६॥

parityajyāśeṣaṃ janani bhavatīmeva bhajatāṃtvameveśānākhye yadabhilaṣitaṃ daivatavaram |dṛśaṃ tattanmūrtyā śrutimapi taduktyā saphalatāṃ (tadākṛtyā dṛṣṭiṃ śrutimapi)nayantī dhatse nanvavadhividhurāṃ nirvṛtidhurām || 26||

श्रुता ये स्वर्धेनुत्रिदशतरुमुख्यास्त्वदनुगानुगानां भ्रूवल्लीवलनवशगास्ते जगति तान् ।तवौदार्ये मातर्धरणिधरजानेतुरभिधेकथङ्कारं तुल्यान् कथयतु सलज्जो यदि जनः ॥ २७॥

śrutā ye svardhenutridaśatarumukhyāstvadanugānugānāṃ bhrūvallīvalanavaśagāste jagati tān |tavaudārye mātardharaṇidharajāneturabhidhekathaṅkāraṃ tulyān kathayatu salajjo yadi janaḥ || 27||

विधातुं सन्त्रातुं विलयमपि नेतुं जगदलंभवन्तोऽपीशाख्ये प्रशमसमुपेतास्त्वदनुगाः ।उपेक्ष्या लोकस्यावमतसकलास्सन्ति जगतित्वयैवैके तुष्टास्तव खलु त एते रसविदः ॥ २८॥

vidhātuṃ santrātuṃ vilayamapi netuṃ jagadalaṃbhavanto'pīśākhye praśamasamupetāstvadanugāḥ |upekṣyā lokasyāvamatasakalāssanti jagatitvayaivaike tuṣṭāstava khalu ta ete rasavidaḥ || 28||

शिवाख्ये त्वद्वर्णद्वितयमयि धत्ते श्रितवतांमुखे धर्मब्रह्मप्रमितिकरसर्वाक्षरगणम् ।पदे धत्ते वेधःप्रभृतिविभवान्नात्र तु रतिःविनैषां त्वद्वर्णद्वितयमिह कोऽयं मधुरिमा ॥ २९॥

śivākhye tvadvarṇadvitayamayi dhatte śritavatāṃmukhe dharmabrahmapramitikarasarvākṣaragaṇam |pade dhatte vedhaḥprabhṛtivibhavānnātra tu ratiḥvinaiṣāṃ tvadvarṇadvitayamiha ko'yaṃ madhurimā || 29||

महेशाख्ये जिह्वाञ्चलकलनमात्रात्तनुभृतांसमस्ताघच्छेत्रीं सकलसुखदात्रीं च भवतीम् ।अवष्टभ्यैवाहुर्भगवति महाकारुणिकतांशिवस्य त्वां हित्वा कथय कतमो निर्वहतु ताम् ॥ ३०॥

maheśākhye jihvāñcalakalanamātrāttanubhṛtāṃsamastāghacchetrīṃ sakalasukhadātrīṃ ca bhavatīm |avaṣṭabhyaivāhurbhagavati mahākāruṇikatāṃśivasya tvāṃ hitvā kathaya katamo nirvahatu tām || 30||

शिवाख्ये स्वाख्यासु त्रिपुरमथनः कैटभरिपुःतदीयान्या मूर्ती रघुपतिरपि त्वां समदधुः ।अमीष्वाद्यस्यैव प्रभवति भवत्या व्यवहृतिःतदीयस्तादृक्षस्सुकृतपरिपाको विजयते ॥ ३१॥

śivākhye svākhyāsu tripuramathanaḥ kaiṭabharipuḥtadīyānyā mūrtī raghupatirapi tvāṃ samadadhuḥ |amīṣvādyasyaiva prabhavati bhavatyā vyavahṛtiḥtadīyastādṛkṣassukṛtaparipāko vijayate || 31||

अशेषब्रह्माण्डाविरतचरिताशेषदुरितान्यलं ते सन्तृप्तिं न हि घटयितुं तां घटयितुम् ।मदीयैरेनोभिर्मदनमथनाख्ये बत यतेममागस्सोढव्यं तदिदमयि तुभ्यं नम इदम् ॥ ३२॥

aśeṣabrahmāṇḍāviratacaritāśeṣaduritānyalaṃ te santṛptiṃ na hi ghaṭayituṃ tāṃ ghaṭayitum |madīyairenobhirmadanamathanākhye bata yatemamāgassoḍhavyaṃ tadidamayi tubhyaṃ nama idam || 32||

अये जिह्वापीठे जननि समवस्थाप्य भवतींममाघौघं तुभ्यं मयि समुपहर्तुं व्यवसिते ।तव स्मृत्यैवासौ बत कबळितः किन्नु करवैक्षमस्वेमं मन्तुं भगवति पुरां भेत्तुरभिधे ॥ ३३॥

aye jihvāpīṭhe janani samavasthāpya bhavatīṃmamāghaughaṃ tubhyaṃ mayi samupahartuṃ vyavasite |tava smṛtyaivāsau bata kabaḷitaḥ kinnu karavaikṣamasvemaṃ mantuṃ bhagavati purāṃ bhetturabhidhe || 33||

निवेशो जिह्वायां निरवधिकपुण्योच्चयजुषांनिसर्गप्राप्तस्ते निटिलनयनाख्ये भवतु तत् ।निवेशं जिह्वायां मम यदि न धत्से जननि तेनितान्तं पापिष्ठोऽवित इति न सिद्।ह्ध्येन्ननु यशः ॥ ३४॥

niveśo jihvāyāṃ niravadhikapuṇyoccayajuṣāṃnisargaprāptaste niṭilanayanākhye bhavatu tat |niveśaṃ jihvāyāṃ mama yadi na dhatse janani tenitāntaṃ pāpiṣṭho'vita iti na sid|hdhyennanu yaśaḥ || 34||

शिवाख्ये मातस्त्वं ननु शशिवदित्यादिफणितिच्छलादप्याविश्य श्रमभरमकस्मात्तनुभृताम् ।हरस्येवं कर्तुं हरिरथ हरो वा स किमलंतदीयं माहात्म्यान्तरमपलपामस्तु न वयम् ॥ ३५॥

śivākhye mātastvaṃ nanu śaśivadityādiphaṇiticchalādapyāviśya śramabharamakasmāttanubhṛtām |harasyevaṃ kartuṃ hariratha haro vā sa kimalaṃtadīyaṃ māhātmyāntaramapalapāmastu na vayam || 35||

पितृभ्यां त्यक्तोऽसावहमतिदुरात्मेति गिरिजागिरीशाभ्यां त्यक्तो ननु जननि लोकेन च तथा ।ममास्त्यन्या काचिज्जगति न गतिर्यामि शरणंशिवाख्ये त्वामेकामयि जहिहि वा मां बिभृहि वा ॥ ३६॥

pitṛbhyāṃ tyakto'sāvahamatidurātmeti girijāgirīśābhyāṃ tyakto nanu janani lokena ca tathā |mamāstyanyā kācijjagati na gatiryāmi śaraṇaṃśivākhye tvāmekāmayi jahihi vā māṃ bibhṛhi vā || 36||

परित्याज्यं सर्वेऽप्यभिदधति पापिष्ठमयि तेशिवाख्ये सङ्ग्राह्यस्स जयति तवैतत् समुचितम् ।प्रपन्ना त्वं किन्नोदयिनि गरले चामृतरसेपयोधेस्तत्राद्यग्रहणरसिकं तं प्रभुमणिम् ॥ ३७॥

parityājyaṃ sarve'pyabhidadhati pāpiṣṭhamayi teśivākhye saṅgrāhyassa jayati tavaitat samucitam |prapannā tvaṃ kinnodayini garale cāmṛtarasepayodhestatrādyagrahaṇarasikaṃ taṃ prabhumaṇim || 37||

ममाजस्रं दोषान् समुपघटयन्तोऽन्तररयोजयन्तीशः पश्यन् हृदि वसति मद्दौःस्थ्यमखिलम् ।अथैवं सत्यागोऽखिलमपलपन्त्यम्ब बिभृषेकथं मामीशाख्ये कथय तव कः स्तौतु विभवम् ॥ ३८॥

mamājasraṃ doṣān samupaghaṭayanto'ntararayojayantīśaḥ paśyan hṛdi vasati maddauḥsthyamakhilam |athaivaṃ satyāgo'khilamapalapantyamba bibhṛṣekathaṃ māmīśākhye kathaya tava kaḥ stautu vibhavam || 38||

स्फुटायां द्वारीशेतरमितरया साधु नयतेयथा प्राप्यस्थानं सुहृदिह मनोजध्रुगभिधे ।स्वकर्मादावीशेतरमिममखेदं शिवपदंतथा कल्याणि त्वं ननु कलयसि त्वत्कलनया ॥ ३९॥

sphuṭāyāṃ dvārīśetaramitarayā sādhu nayateyathā prāpyasthānaṃ suhṛdiha manojadhrugabhidhe |svakarmādāvīśetaramimamakhedaṃ śivapadaṃtathā kalyāṇi tvaṃ nanu kalayasi tvatkalanayā || 39||

स्वकर्मादावीशं जनमपि भवत्येव बिभृतेविना त्वां तस्यापि स्वविरचितसाद्गुण्यविरहात् ।बुभूषोस्सर्वस्य त्वमसि तदुपास्या किमपरंत्वयाऽऽस्ते लब्धात्मा भगवति शिवाख्ये स च शिवः ॥ ४०॥

svakarmādāvīśaṃ janamapi bhavatyeva bibhṛtevinā tvāṃ tasyāpi svaviracitasādguṇyavirahāt |bubhūṣossarvasya tvamasi tadupāsyā kimaparaṃtvayā''ste labdhātmā bhagavati śivākhye sa ca śivaḥ || 40||

न कर्माध्वन्योऽहं भगवति न वा भक्तिपथिकोऽस्म्युपादेयः कोऽपि स्फुरति गुणलेशोऽपि न मयि ।असङ्ख्याता दोषाः किमत इह दौरात्म्यमितरत्तदम्ब त्वत्तोऽन्या न जगति शिवाख्ये मम गतिः ॥ ४१॥

na karmādhvanyo'haṃ bhagavati na vā bhaktipathiko'smyupādeyaḥ ko'pi sphurati guṇaleśo'pi na mayi |asaṅkhyātā doṣāḥ kimata iha daurātmyamitarattadamba tvatto'nyā na jagati śivākhye mama gatiḥ || 41||

सुतस्याख्यां नारायणगिरमुपादत्त यदजामिळस्तं तद्भीतास्तपनसुतदूताः प्रविजहुः ।त्वमीशाख्ये भीतिं नयसि विमतांस्ते मुदमथानुगान्कारुण्यार्द्रास्त्वहह निखिले ते त्वदनुगाः ॥ ४२॥

sutasyākhyāṃ nārāyaṇagiramupādatta yadajāmiḷastaṃ tadbhītāstapanasutadūtāḥ pravijahuḥ |tvamīśākhye bhītiṃ nayasi vimatāṃste mudamathānugānkāruṇyārdrāstvahaha nikhile te tvadanugāḥ || 42||

सुरभिशरभिदाख्ये सुन्दरे त्वज्झरेऽस्मिन्निरुपहति विहर्तुं नित्यमुद्ग्रीविताशम् ।अपनयसि किमेवं हन्त मामन्तरायैःमनसि न कुरु मातर्मामकान् देवि मन्तून् ॥ ४३॥

surabhiśarabhidākhye sundare tvajjhare'sminnirupahati vihartuṃ nityamudgrīvitāśam |apanayasi kimevaṃ hanta māmantarāyaiḥmanasi na kuru mātarmāmakān devi mantūn || 43||

किमकुरुत मुदे मे कर्म वर्णाश्रमार्हंकिमभजत मदङ्घ्रिं किं व्यधादेष को वा ।इति निजसमितौ मामीक्षमाणे गिरीशेमदनुग इति मातर्गर्ज धीरं शिवाख्ये ॥ ४४॥

kimakuruta mude me karma varṇāśramārhaṃkimabhajata madaṅghriṃ kiṃ vyadhādeṣa ko vā |iti nijasamitau māmīkṣamāṇe girīśemadanuga iti mātargarja dhīraṃ śivākhye || 44||

जगति वशिगिरा त्वद्व्यत्ययेनोल्लसन्त्याजननि परिगृहीतांस्त्वं स्वकर्मादिनिष्ठान् ।न किमवसि शिवाख्ये हा तयाऽनादृतं मांअवितुमिह विळम्बः कस्त्वदेकावलम्बम् ॥ ४५॥

jagati vaśigirā tvadvyatyayenollasantyājanani parigṛhītāṃstvaṃ svakarmādiniṣṭhān |na kimavasi śivākhye hā tayā'nādṛtaṃ māṃavitumiha viḷambaḥ kastvadekāvalambam || 45||

अम्ब त्वदीयमहिमाम्बुधिशीकराणुवेदी सुधीस्त्वयि निरन्तरवृत्त्यलाभे ।ईशाभिधे भुवि समेतु न किं पिपासोःअभ्यर्णगेऽम्भसि निरुद्धगतेरवस्थाम् ॥ ४६॥

amba tvadīyamahimāmbudhiśīkarāṇuvedī sudhīstvayi nirantaravṛttyalābhe |īśābhidhe bhuvi sametu na kiṃ pipāsoḥabhyarṇage'mbhasi niruddhagateravasthām || 46||

इतो रोगाः कामादय इत इतः स्त्रीसुतमुखाःकृतान्तास्सर्वत्रेत्ययमनवधिः क्लेशजलधिः ।तमेतं चाह्नाय त्वदनुगदयोल्लासघटभूःनिपीयेशाख्ये मामभिरमयतु त्वत्परिसरे ॥ ४७॥

ito rogāḥ kāmādaya ita itaḥ strīsutamukhāḥkṛtāntāssarvatretyayamanavadhiḥ kleśajaladhiḥ |tametaṃ cāhnāya tvadanugadayollāsaghaṭabhūḥnipīyeśākhye māmabhiramayatu tvatparisare || 47||

अम्ब प्रसीद कुरु मामनघं बलात्त्वंअङ्के च ते कुरु निषण्णममुं शिवाख्ये ।जम्बालसक्तममलं कुरुते न माताकिं बालकं न कुरुतेऽङ्कजुषञ्च हृष्टा ॥ ४८॥

amba prasīda kuru māmanaghaṃ balāttvaṃaṅke ca te kuru niṣaṇṇamamuṃ śivākhye |jambālasaktamamalaṃ kurute na mātākiṃ bālakaṃ na kurute'ṅkajuṣañca hṛṣṭā || 48||

आविर्भवस्ययि नृणां त्वमयत्नतोऽग्रेग्लानिं धुनोषि घटयस्यपि मङ्गलानि ।ईशाभिधे तव यशो न किमुज्जिहीतांईर्ष्याकुलत्वममरा न किमश्नुवीरन् ॥ ४९॥

āvirbhavasyayi nṛṇāṃ tvamayatnato'greglāniṃ dhunoṣi ghaṭayasyapi maṅgalāni |īśābhidhe tava yaśo na kimujjihītāṃīrṣyākulatvamamarā na kimaśnuvīran || 49||

मदनहन्त्रभिधे तव निर्झराःमधुसुधालहरीरतिशेरते ।कृतधियो विहरन्ति च तेष्वमीष्वरसिकोऽत्र हतोऽस्म्यहमेककः ॥ ५०॥

madanahantrabhidhe tava nirjharāḥmadhusudhālaharīratiśerate |kṛtadhiyo viharanti ca teṣvamīṣvarasiko'tra hato'smyahamekakaḥ || 50||

शिवाख्ये मा भैषीः पदममरनेतुर्ननु भवेदमुष्मै दातव्यं सरसिजभुवो वा पदमिति ।समीहे नाहं तत् किमपि सहसाऽभ्येहि रसनांममेमां मा हासीस्समभिलषितं मे पुनरिदम् ॥ ५१॥

śivākhye mā bhaiṣīḥ padamamaraneturnanu bhavedamuṣmai dātavyaṃ sarasijabhuvo vā padamiti |samīhe nāhaṃ tat kimapi sahasā'bhyehi rasanāṃmamemāṃ mā hāsīssamabhilaṣitaṃ me punaridam || 51||

प्रदाय त्रैलोक्यश्रियमथ विमुक्तिश्रियमपित्वमन्तर्लज्जार्ता भवसि किममुष्मै कृतमिति ।व्यथैषा दिष्ट्या त्वद्रसिकतिलकैस्ते परिहृताविना त्वामीशाख्ये न किमपि यदेषां रतिपदम् ॥ ५२॥

pradāya trailokyaśriyamatha vimuktiśriyamapitvamantarlajjārtā bhavasi kimamuṣmai kṛtamiti |vyathaiṣā diṣṭyā tvadrasikatilakaiste parihṛtāvinā tvāmīśākhye na kimapi yadeṣāṃ ratipadam || 52||

जन्मास्य वार्यमिति ते जननि प्रसादोजायेत चेन्मयि तदस्तु शिवाभिधे सः ।त्वन्निष्ठताभरनिरन्तरतातिरम्यंयज्जन्म तन्मम न जीर्यतु ते नमोऽस्तु ॥ ५३॥

janmāsya vāryamiti te janani prasādojāyeta cenmayi tadastu śivābhidhe saḥ |tvanniṣṭhatābharanirantaratātiramyaṃyajjanma tanmama na jīryatu te namo'stu || 53||

विश्वाधिनेतुरखिलार्थविदः स्मरारेःअज्ञाततां मदघराशिममुं नयन्ती ।मां त्रायसे मदनहन्त्रभिधेऽम्ब कस्तेचातुर्यसाहसभरौ चतुरोऽभिधातुम् ॥ ५४॥

viśvādhineturakhilārthavidaḥ smarāreḥajñātatāṃ madagharāśimamuṃ nayantī |māṃ trāyase madanahantrabhidhe'mba kastecāturyasāhasabharau caturo'bhidhātum || 54||

प्रसीद गिरिशाभिधे प्रदिश मन्मतावम्बयासह स्फुरणमूर्जितं सततमिन्दुमौळेर्विभोः ।तथाऽनिशमिहासिकां तव मदीयजिह्वाञ्चलेददस्व मम काङ्क्षितं द्वयमिदं त्वदेकास्पदम् ॥ ५५॥

prasīda giriśābhidhe pradiśa manmatāvambayāsaha sphuraṇamūrjitaṃ satatamindumauḷervibhoḥ |tathā'niśamihāsikāṃ tava madīyajihvāñcaledadasva mama kāṅkṣitaṃ dvayamidaṃ tvadekāspadam || 55||

न संस्फुरतु काङ्क्षतः स्फुरणमीश्वराख्ये कथंहृदि त्वदनुगस्य तद्भ्रुकुटिकिङ्करश्शङ्करः ।चरन्तु विषया हरस्फुरणरोधिनो हृद्यमीकथं कथय गर्जनैर्जननि तर्जयन्त्यां त्वयि ॥ ५६॥

na saṃsphuratu kāṅkṣataḥ sphuraṇamīśvarākhye kathaṃhṛdi tvadanugasya tadbhrukuṭikiṅkaraśśaṅkaraḥ |carantu viṣayā harasphuraṇarodhino hṛdyamīkathaṃ kathaya garjanairjanani tarjayantyāṃ tvayi || 56||

ममायमवबुद्।ह्ध्यतां मधुरिमाणमूर्जस्वलंकदापि विजहातु मां न रसनैतदीयेति मे ।दयस्व गिरिशाभिधे ननु ददीत सा मेऽथवातदेतदभिकाङ्क्षितं त्वदनुगेषु जात्वानतिः ॥ ५७॥

mamāyamavabud|hdhyatāṃ madhurimāṇamūrjasvalaṃkadāpi vijahātu māṃ na rasanaitadīyeti me |dayasva giriśābhidhe nanu dadīta sā me'thavātadetadabhikāṅkṣitaṃ tvadanugeṣu jātvānatiḥ || 57||

मनागपि मनः स्पृशेन्मम यदेदमर्थान्तरंतदा द्रुतमपैष्यहो त्वमपहाय जिह्वां मम ।तथाम्ब गिरिशाभिधे तव न विप्रलम्भः क्षमोभणेत् क इह किं प्रसूर्भवति विप्रलब्ध्री यदि ॥ ५८॥

manāgapi manaḥ spṛśenmama yadedamarthāntaraṃtadā drutamapaiṣyaho tvamapahāya jihvāṃ mama |tathāmba giriśābhidhe tava na vipralambhaḥ kṣamobhaṇet ka iha kiṃ prasūrbhavati vipralabdhrī yadi || 58||

यदा त्वमपयासि मां जननि वञ्चयित्वा स्वयंतदा नियतमाहरोपहरमुख्यसञ्जल्पनैः ।यथा कलितवञ्चनः पुरहराभिधे त्वामहंनयानि रसनां तथाऽञ्चतु विधेः प्रसादो मयि ॥ ५९॥

yadā tvamapayāsi māṃ janani vañcayitvā svayaṃtadā niyatamāharopaharamukhyasañjalpanaiḥ |yathā kalitavañcanaḥ puraharābhidhe tvāmahaṃnayāni rasanāṃ tathā'ñcatu vidheḥ prasādo mayi || 59||

शरणितवन्तः खलु ये शशिकन्दळशेखराभिधे भवतीम् ।तच्चरणाम्बुजविहरणसंसरणं सुरघटाकिरीटतटे ॥ ६०॥

śaraṇitavantaḥ khalu ye śaśikandaḷaśekharābhidhe bhavatīm |taccaraṇāmbujaviharaṇasaṃsaraṇaṃ suraghaṭākirīṭataṭe || 60||

शरणं जगतो ह्येते शरणितवन्तश्शिवाभिधे ये त्वाम् ।अभिलषितं यदमीषामसुलभमिति तन्न किं वियन्नळिनम् ॥ ६१॥

śaraṇaṃ jagato hyete śaraṇitavantaśśivābhidhe ye tvām |abhilaṣitaṃ yadamīṣāmasulabhamiti tanna kiṃ viyannaḷinam || 61||

महेशे तत्सङ्गिष्वपि कृतिषु पाषाणहृदयेवराके मय्यस्मिन् प्रविदधति सन्तः प्रणयिताम् ।कथङ्कारं मातर्दळय तदिहेमां मम हृदोदृषत्तामत्राम्ब स्मरभिदभिधे त्वं खलु गतिः ॥ ६२॥

maheśe tatsaṅgiṣvapi kṛtiṣu pāṣāṇahṛdayevarāke mayyasmin pravidadhati santaḥ praṇayitām |kathaṅkāraṃ mātardaḷaya tadihemāṃ mama hṛdodṛṣattāmatrāmba smarabhidabhidhe tvaṃ khalu gatiḥ || 62||

इति श्रीश्रीधरवेङ्कटशार्यविरचिता आख्याषष्टिः समाप्ता ।

iti śrīśrīdharaveṅkaṭaśāryaviracitā ākhyāṣaṣṭiḥ samāptā |