मनाचेश्लोक Shri Ramadasasvaminche Shri Manache Shloka

॥ जय जय रघुवीर समर्थ ॥गणाधीश जो ईश सर्वा गुणांचामुळारंभ आरंभ तो निर्गुणाचा ।नमूं शारदा मूळ चत्वार वाचागमू पंथ आनंत या राघवाचा ॥ १॥

|| jaya jaya raghuvīra samartha ||gaṇādhīśa jo īśa sarvā guṇāṃcāmuḷāraṃbha āraṃbha to nirguṇācā |namūṃ śāradā mūḷa catvāra vācāgamū paṃtha ānaṃta yā rāghavācā || 1||

मना सज्जना भक्तिपंथेची जावेतरी श्रीहरी पाविजेतो स्वभावे ।जनीं निंद्य ते सर्व सोडूनी द्यावेजनीं वंद्य ते सर्व भावे करावे ॥ २॥

manā sajjanā bhaktipaṃthecī jāvetarī śrīharī pāvijeto svabhāve |janīṃ niṃdya te sarva soḍūnī dyāvejanīṃ vaṃdya te sarva bhāve karāve || 2||

प्रभाते मनीं राम चिंतीत जावापुढे वैखरी राम आधी वदावा ।जनीं तोचि तो मानवी धन्य होतो ॥ ३॥

prabhāte manīṃ rāma ciṃtīta jāvāpuḍhe vaikharī rāma ādhī vadāvā |janīṃ toci to mānavī dhanya hoto || 3||

मना वासना दुष्ट कामा न ये रेमना सर्वथा पापबुद्धी नको रे ।मना सर्वथा नीति सोडू नको होमना अंतरी सार वीचार राहो ॥ ४॥

manā vāsanā duṣṭa kāmā na ye remanā sarvathā pāpabuddhī nako re |manā sarvathā nīti soḍū nako homanā aṃtarī sāra vīcāra rāho || 4||

मना पापसंकल्प सोडूनि द्यावामना सत्य संकल्प जीवी धरावा ।मना कल्पना ते नको वीषयांचीविकारे घडे हो जनीं सर्व ची ची ॥ ५॥

manā pāpasaṃkalpa soḍūni dyāvāmanā satya saṃkalpa jīvī dharāvā |manā kalpanā te nako vīṣayāṃcīvikāre ghaḍe ho janīṃ sarva cī cī || 5||

नको रे मना क्रोध हा खेदकारीनको रे मना काम नाना विकारी ।नको रे मना सर्वदा अंगिकारूनको रे मना मत्सरू दंभ भारू ॥ ६॥

nako re manā krodha hā khedakārīnako re manā kāma nānā vikārī |nako re manā sarvadā aṃgikārūnako re manā matsarū daṃbha bhārū || 6||

मना श्रेष्ठ धारिष्ट जीवी धरावेमना बोलणे नीच सोशीत जावे ।स्वये सर्वदा नम्र वाचे वदावेमना सर्व लोकांसि रे नीववावे ॥ ७॥

manā śreṣṭha dhāriṣṭa jīvī dharāvemanā bolaṇe nīca sośīta jāve |svaye sarvadā namra vāce vadāvemanā sarva lokāṃsi re nīvavāve || 7||

देहे त्यागिता कीर्ति मागे उरावीमना सज्जना हेचि क्रीया धरावी ।मना चंदनाचे परी त्वां झिजावेपरी अंतरी सज्जना नीववावे ॥ ८॥

dehe tyāgitā kīrti māge urāvīmanā sajjanā heci krīyā dharāvī |manā caṃdanāce parī tvāṃ jhijāveparī aṃtarī sajjanā nīvavāve || 8||

नको रे मना द्रव्य ते पूढिलांचेअति स्वार्थबुद्धी नुरे पाप सांचे ।घडे भोगणे पाप ते कर्म खोटेन होता मनासारिखे दुःख मोठे ॥ ९॥

nako re manā dravya te pūḍhilāṃceati svārthabuddhī nure pāpa sāṃce |ghaḍe bhogaṇe pāpa te karma khoṭena hotā manāsārikhe duḥkha moṭhe || 9||

सदा सर्वदा प्रीति रामी धरावीसुखाची स्वये सांडि जीवी करावी ।देहेदुःख ते सूख मानीत जावेविवेके सदा स्वस्वरूपी भरावे ॥ १०॥

sadā sarvadā prīti rāmī dharāvīsukhācī svaye sāṃḍi jīvī karāvī |deheduḥkha te sūkha mānīta jāveviveke sadā svasvarūpī bharāve || 10||

जनीं सर्वसूखी असा कोण आहेविचारे मना तूचि शोधूनि पाहे ।मना त्वाचि रे पूर्वसंचीत केलेतयासारिखे भोगणे प्राप्त झाले ॥ ११॥

janīṃ sarvasūkhī asā koṇa āhevicāre manā tūci śodhūni pāhe |manā tvāci re pūrvasaṃcīta keletayāsārikhe bhogaṇe prāpta jhāle || 11||

मना मानसी दुःख आणू नको रेमना सर्वथा शोक चिंता नको रे ।विवेके देहेबुद्धि सोडूनि द्यावीविदेहीपणे मुक्ति भोगीत जावी ॥ १२॥

manā mānasī duḥkha āṇū nako remanā sarvathā śoka ciṃtā nako re |viveke dehebuddhi soḍūni dyāvīvidehīpaṇe mukti bhogīta jāvī || 12||

मना सांग पां राखणा काय जालेअकस्मात ते राज्य सर्वै बुडाले ।म्हणोनी कुडी वासना सांडि वेगीबळे लागला काळ हा पाठिलागी ॥ १३॥

manā sāṃga pāṃ rākhaṇā kāya jāleakasmāta te rājya sarvai buḍāle |mhaṇonī kuḍī vāsanā sāṃḍi vegībaḷe lāgalā kāḷa hā pāṭhilāgī || 13||

जिवा कर्मयोगे जनीं जन्म जालापरी शेवटी काळमूखी निमाला ।महाथोर ते मृत्युपंथेचि गेलेकितीएक ते जन्मले आणि मेले ॥ १४॥

jivā karmayoge janīṃ janma jālāparī śevaṭī kāḷamūkhī nimālā |mahāthora te mṛtyupaṃtheci gelekitīeka te janmale āṇi mele || 14||

मना पाहता सत्य हे मृत्युभूमीजितां बोलती सर्वही जीव मी मी ।चिरंजीव हे सर्वही मानितातीअकस्मात सांडूनिया सर्व जाती ॥ १५॥

manā pāhatā satya he mṛtyubhūmījitāṃ bolatī sarvahī jīva mī mī |ciraṃjīva he sarvahī mānitātīakasmāta sāṃḍūniyā sarva jātī || 15||

मरे एक त्याचा दुजा शोक वाहेअकस्मात तोही पुढे जात आहे ।पुरेना जनीं लोभ रे क्शोभ त्यातेम्हणोनी जनीं मागुता जन्म घेते ॥ १६॥

mare eka tyācā dujā śoka vāheakasmāta tohī puḍhe jāta āhe |purenā janīṃ lobha re kśobha tyātemhaṇonī janīṃ māgutā janma ghete || 16||

मनी मानवा व्यर्थ चिंता वहातेअकस्मात होणार होऊन जाते ।घडे भोगणे सर्वही कर्मयोगेमतीमंद ते खेद मानी वियोगे ॥ १७॥

manī mānavā vyartha ciṃtā vahāteakasmāta hoṇāra hoūna jāte |ghaḍe bhogaṇe sarvahī karmayogematīmaṃda te kheda mānī viyoge || 17||

मना राघवेवीण आशा नको रेमना मानवाची नको कीर्ति तू रे ।जया वर्णिती वेद शास्त्रे पुराणेतया वर्णिता सर्वही श्लाघ्यवाणे ॥ १८॥

manā rāghavevīṇa āśā nako remanā mānavācī nako kīrti tū re |jayā varṇitī veda śāstre purāṇetayā varṇitā sarvahī ślāghyavāṇe || 18||

मना सर्वथा सत्य सांडू नको रेमना सर्वथा मिथ्य मांडू नको रे ।मना सत्य ते सत्य वाचे वदावेमना मिथ्य ते मिथ्य सोडूनि द्यावे ॥ १९॥

manā sarvathā satya sāṃḍū nako remanā sarvathā mithya māṃḍū nako re |manā satya te satya vāce vadāvemanā mithya te mithya soḍūni dyāve || 19||

बहू हिंपुटी होईजे मायपोटीनको रे मना यातना तेचि मोठी ।निरोधे पचे कोंडिले गर्भवासीअधोमूख रे दुःख त्या बाळकासी ॥ २०॥

bahū hiṃpuṭī hoīje māyapoṭīnako re manā yātanā teci moṭhī |nirodhe pace koṃḍile garbhavāsīadhomūkha re duḥkha tyā bāḷakāsī || 20||

मना वासना चूकवी येरझारामना कामना सोडि रे द्रव्यदारा ।मना यातना थोर हे गर्भवासीमना सज्जना भेटवी राघवासी ॥ २१॥

manā vāsanā cūkavī yerajhārāmanā kāmanā soḍi re dravyadārā |manā yātanā thora he garbhavāsīmanā sajjanā bheṭavī rāghavāsī || 21||

मना सज्जना हीत माझे करावेरघूनायका दृढ चित्ती धरावे ।जना उद्धरी नाथ लोकत्रयाचा ॥ २२॥

manā sajjanā hīta mājhe karāveraghūnāyakā dṛḍha cittī dharāve |janā uddharī nātha lokatrayācā || 22||

न बोले मना राघवेवीण काहीमनी वाउगे बोलता सूख नाही ।घडीने घडी काळ आयुष्य नेतोदेहांती तुला कोण सोडू पहातो ॥ २३॥

na bole manā rāghavevīṇa kāhīmanī vāuge bolatā sūkha nāhī |ghaḍīne ghaḍī kāḷa āyuṣya netodehāṃtī tulā koṇa soḍū pahāto || 23||

रघूनायकावीण वाया शिणावेजनासारिखे व्यर्थ का वोसणावे ।सदा सर्वदा नाम वाचे वसो देअहंता मनी पापिणी ते नसो दे ॥ २४॥

raghūnāyakāvīṇa vāyā śiṇāvejanāsārikhe vyartha kā vosaṇāve |sadā sarvadā nāma vāce vaso deahaṃtā manī pāpiṇī te naso de || 24||

मना वीट मानू नको बोलण्याचापुढे मागुता राम जोडेल कैचा ।सुखाची घडी लोटता सूख आहेपुढे सर्व जाईल काही न राहे ॥ २५॥

manā vīṭa mānū nako bolaṇyācāpuḍhe māgutā rāma joḍela kaicā |sukhācī ghaḍī loṭatā sūkha āhepuḍhe sarva jāīla kāhī na rāhe || 25||

देहेरक्शणाकारणे यत्न केलापरी शेवटी काळ घेऊन गेलाकरी रे मना भक्ति या राघवाचीपुढे अंतरी सोडि चिंता भवाची ॥ २६॥

deherakśaṇākāraṇe yatna kelāparī śevaṭī kāḷa gheūna gelākarī re manā bhakti yā rāghavācīpuḍhe aṃtarī soḍi ciṃtā bhavācī || 26||

भवाच्या भये काय भीतोस लंडीधरी रे मना धीर धाकासि सांडी ।रघूनायकासारिखा स्वामि शीरीनुपेक्शी कदा कोपल्या दंडधारी ॥ २७॥

bhavācyā bhaye kāya bhītosa laṃḍīdharī re manā dhīra dhākāsi sāṃḍī |raghūnāyakāsārikhā svāmi śīrīnupekśī kadā kopalyā daṃḍadhārī || 27||

दिनानाथ हा राम कोदंडधारीपुढे देखता काळ पोटी थरारी ।मना वाक्य नेमस्त हे सत्य मानीनुपेक्शी कदा राम दासाभिमानी ॥ २८॥

dinānātha hā rāma kodaṃḍadhārīpuḍhe dekhatā kāḷa poṭī tharārī |manā vākya nemasta he satya mānīnupekśī kadā rāma dāsābhimānī || 28||

पदी राघवाचे सदा ब्रीद गाजेबळे भक्तरीपूशिरी कांबि वाजे ।पुरी वाहिली सर्व जेणें विमानीनुपेक्शी कदा राम दासाभिमानी ॥ २९॥

padī rāghavāce sadā brīda gājebaḷe bhaktarīpūśirī kāṃbi vāje |purī vāhilī sarva jeṇeṃ vimānīnupekśī kadā rāma dāsābhimānī || 29||

समर्थाचिया सेवका वक्र पाहेअसा सर्व भूमंडळी कोण आहे ।जयाची लिला वर्णिती लोक तीन्हीनुपेक्शी कदा राम दासाभिमानी ॥ ३०॥

samarthāciyā sevakā vakra pāheasā sarva bhūmaṃḍaḷī koṇa āhe |jayācī lilā varṇitī loka tīnhīnupekśī kadā rāma dāsābhimānī || 30||

महासंकटी सोडिले देव जेणेप्रतापे बळे आगळा सर्वगूणे ।जयाते स्मरे शैलजा शूलपाणीनुपेक्शी कदा राम दासाभिमानी ॥ ३१॥

mahāsaṃkaṭī soḍile deva jeṇepratāpe baḷe āgaḷā sarvagūṇe |jayāte smare śailajā śūlapāṇīnupekśī kadā rāma dāsābhimānī || 31||

अहल्या शिळा राघवे मुक्त केलीपदी लागता दिव्य होऊनि गेली ।जया वर्णिता शीणली वेदवाणीनुपेक्शी कदा राम दासाभिमानी ॥ ३२॥

ahalyā śiḷā rāghave mukta kelīpadī lāgatā divya hoūni gelī |jayā varṇitā śīṇalī vedavāṇīnupekśī kadā rāma dāsābhimānī || 32||

वसे मेरुमांदार हे सृष्टिलीलाशशी सूर्य तारांगणे मेघमाला ।चिरंजीव केले जनीं दास दोन्हीनुपेक्शी कदा राम दासाभिमानी ॥ ३३॥

vase merumāṃdāra he sṛṣṭilīlāśaśī sūrya tārāṃgaṇe meghamālā |ciraṃjīva kele janīṃ dāsa donhīnupekśī kadā rāma dāsābhimānī || 33||

उपेक्शी कदा रामरूपी असेनाजिवा मानवा निश्चयो तो वसेना ।शिरी भार वाहेन बोले पुराणीनुपेक्शी कदा राम दासाभिमानी ॥ ३४॥

upekśī kadā rāmarūpī asenājivā mānavā niścayo to vasenā |śirī bhāra vāhena bole purāṇīnupekśī kadā rāma dāsābhimānī || 34||

असे हो जया अंतरी भाव जैसावसे हो तया अंतरी देव तैसा ।अनन्यास रक्शीतसे चापपाणीनुपेक्शी कदा राम दासाभिमानी ॥ ३५॥

ase ho jayā aṃtarī bhāva jaisāvase ho tayā aṃtarī deva taisā |ananyāsa rakśītase cāpapāṇīnupekśī kadā rāma dāsābhimānī || 35||

सदा सर्वदा देव सन्नीध आहेकृपाळूपणे अल्प धारिष्ट पाहे ।सुखानंद आनंद कैवल्यदानीनुपेक्शी कदा राम दासाभिमानी ॥ ३६॥

sadā sarvadā deva sannīdha āhekṛpāḷūpaṇe alpa dhāriṣṭa pāhe |sukhānaṃda ānaṃda kaivalyadānīnupekśī kadā rāma dāsābhimānī || 36||

सदा चक्रवाकासि मार्तंड जैसाउडी घालितो संकटी स्वामि तैसा ।हरीभक्तिचा घाव गाजे निशाणीनुपेक्शी कदा राम दासाभिमानी ॥ ३७॥

sadā cakravākāsi mārtaṃḍa jaisāuḍī ghālito saṃkaṭī svāmi taisā |harībhakticā ghāva gāje niśāṇīnupekśī kadā rāma dāsābhimānī || 37||

मना प्रार्थना तूजला एक आहेरघूराज थक्कीत होऊनि पाहे ।अवज्ञा कदा हो यदर्थी न कीजेमना सज्जना राघवी वस्ति कीजे ॥ ३८॥

manā prārthanā tūjalā eka āheraghūrāja thakkīta hoūni pāhe |avajñā kadā ho yadarthī na kījemanā sajjanā rāghavī vasti kīje || 38||

जया वर्णिती वेद शास्त्रे पुराणेजयाचेनि योगे समाधान बाणे ।तयालागि हे सर्व चांचल्य दीजेमना सज्जना राघवी वस्ति कीजे ॥ ३९॥

jayā varṇitī veda śāstre purāṇejayāceni yoge samādhāna bāṇe |tayālāgi he sarva cāṃcalya dījemanā sajjanā rāghavī vasti kīje || 39||

मना पाविजे सर्वही सूख जेथेअती आदरे ठेविजे लक्श तेथे ।विविके कुडी कल्पना पालटीजेमना सज्जना राघवी वस्ति कीजे ॥ ४०॥

manā pāvije sarvahī sūkha jetheatī ādare ṭhevije lakśa tethe |vivike kuḍī kalpanā pālaṭījemanā sajjanā rāghavī vasti kīje || 40||

बहू हिंडता सौख्य होणार नाहीशिणावे परी नातुडे हीत काही ।विचारे बरे अंतरा बोधवीजेमना सज्जना राघवी वस्ति कीजे ॥ ४१॥

bahū hiṃḍatā saukhya hoṇāra nāhīśiṇāve parī nātuḍe hīta kāhī |vicāre bare aṃtarā bodhavījemanā sajjanā rāghavī vasti kīje || 41||

बहुतांपरी हेचि आता धरावेरघूनायका आपुलेसे करावे ।दिनानाथ हे तोडरी ब्रीद गाजेमना सज्जना राघवी वस्ति कीजे ॥ ४२॥

bahutāṃparī heci ātā dharāveraghūnāyakā āpulese karāve |dinānātha he toḍarī brīda gājemanā sajjanā rāghavī vasti kīje || 42||

मना सज्जना एक जीवी धरावेजनीं आपुले हीत तुवां करावे ।रघूनायकावीण बोलो नको होसदा मानसी तो निजध्यास राहो ॥ ४३॥

manā sajjanā eka jīvī dharāvejanīṃ āpule hīta tuvāṃ karāve |raghūnāyakāvīṇa bolo nako hosadā mānasī to nijadhyāsa rāho || 43||

मना रे जनीं मौनमुद्रा धरावीकथा आदरे राघवाची करावी ।नसे रामे ते धाम सोडूनि द्यावेसुखालागि आरण्य सेवीत जावे ॥ ४४॥

manā re janīṃ maunamudrā dharāvīkathā ādare rāghavācī karāvī |nase rāme te dhāma soḍūni dyāvesukhālāgi āraṇya sevīta jāve || 44||

जयाचेनि संगे समाधान भंगेअहंता अकस्मात येऊनि लागे ।तये संगतीची जनीं कोण गोडीजिये संगतीने मती राम सोडी ॥ ४५॥

jayāceni saṃge samādhāna bhaṃgeahaṃtā akasmāta yeūni lāge |taye saṃgatīcī janīṃ koṇa goḍījiye saṃgatīne matī rāma soḍī || 45||

मना जे घडी राघवेवीण गेलीजनीं आपुली ते तुवा हानि केली ।जनीं दक्श तो लक्श लावूनि पाहे ॥ ४६॥

manā je ghaḍī rāghavevīṇa gelījanīṃ āpulī te tuvā hāni kelī |janīṃ dakśa to lakśa lāvūni pāhe || 46||

मनीं लोचनी श्रीहरी तोचि पाहेजनीं जाणता मुक्त होऊनि राहे ।गुणी प्रीति राखे क्रमूं साधनाचाजगी धन्य तो दास सर्वोत्तमाचा ॥ ४७॥

manīṃ locanī śrīharī toci pāhejanīṃ jāṇatā mukta hoūni rāhe |guṇī prīti rākhe kramūṃ sādhanācājagī dhanya to dāsa sarvottamācā || 47||

सदा देवकाजी झिजे देह ज्याचासदा रामनामे वदे सत्य साचा ।स्वधर्मेचि चाले सदा उत्तमाचाजगी धन्य तो दास सर्वोत्तमाचा ॥ ४८॥

sadā devakājī jhije deha jyācāsadā rāmanāme vade satya sācā |svadharmeci cāle sadā uttamācājagī dhanya to dāsa sarvottamācā || 48||

सदा बोलण्यासारिखे चालताहेअनेकी सदा एक देवासि पाहे ।सगूणी भजे लेश नाही भ्रमाचाजगी धन्य तो दास सर्वोत्तमाचा ॥ ४९॥

sadā bolaṇyāsārikhe cālatāheanekī sadā eka devāsi pāhe |sagūṇī bhaje leśa nāhī bhramācājagī dhanya to dāsa sarvottamācā || 49||

नसे अंतरी काम नानाविकारीउदासीन जो तापसी ब्रह्मचारी ।निवाला मनीं लेश नाही तमाचाजगी धन्य तो दास सर्वोत्तमाचा ॥ ५०॥

nase aṃtarī kāma nānāvikārīudāsīna jo tāpasī brahmacārī |nivālā manīṃ leśa nāhī tamācājagī dhanya to dāsa sarvottamācā || 50||