विशाखानन्दाभिधस्तोत्रम् Shri Vishakhanandabhidhastotram

भावनामगुणादीनामैक्यात्श्रीराधिकैव या ।कृष्णेन्दोः प्रेयसी सा मे श्रीविशाखा प्रसीदतु ॥ १॥

bhāvanāmaguṇādīnāmaikyātśrīrādhikaiva yā |kṛṣṇendoḥ preyasī sā me śrīviśākhā prasīdatu || 1||

जयति श्रीमती काचिद्वृन्दारण्यविहारिणी ।विधातुस्तरुणीसृष्टिकौशलश्रीऋ इहोज्ज्वला ॥ २॥

jayati śrīmatī kācidvṛndāraṇyavihāriṇī |vidhātustaruṇīsṛṣṭikauśalaśrīṛ ihojjvalā || 2||

छिन्नस्वर्णसदृक्षाङ्गी रक्तवस्त्रावगुण्ठिनी ।निर्बन्धबद्धवेणीका चारुकाश्मीरचर्चिता ॥ ३॥

chinnasvarṇasadṛkṣāṅgī raktavastrāvaguṇṭhinī |nirbandhabaddhaveṇīkā cārukāśmīracarcitā || 3||

द्विकालेन्दुललाटोद्यत्कस्तूरीतिलकोज्ज्वला ।स्फुटकोकनदद्वन्द्व बन्धुरीकृतकर्णिका ॥ ४॥

dvikālendulalāṭodyatkastūrītilakojjvalā |sphuṭakokanadadvandva bandhurīkṛtakarṇikā || 4||

विचित्रवर्णविन्यास चित्रितीकृतविग्रहाकृष्णचोरभयाच्चोली गुम्फीकृतमणिस्तनी ॥ ५॥

vicitravarṇavinyāsa citritīkṛtavigrahākṛṣṇacorabhayāccolī gumphīkṛtamaṇistanī || 5||

हारमञ्जीरकेयूर चूडानासाग्रमौक्तिकैः ।मुद्रिकादिभिरन्यैश्च भूषिता भूषणोत्तमैः ॥ ६॥

hāramañjīrakeyūra cūḍānāsāgramauktikaiḥ |mudrikādibhiranyaiśca bhūṣitā bhūṣaṇottamaiḥ || 6||

सुदीप्तकज्जलोद्दीप्त नयनेन्दीवरद्वय ।सौरभोज्ज्वलताम्बूल मञ्जुला श्रीमुखाम्बुजा ॥ ७॥

sudīptakajjaloddīpta nayanendīvaradvaya |saurabhojjvalatāmbūla mañjulā śrīmukhāmbujā || 7||

स्मितलेशलसत्पक्व चारुबिम्बफलाधरा ।मधुरालापपीयूष सञ्जीवितसखीकुला ॥ ८॥

smitaleśalasatpakva cārubimbaphalādharā |madhurālāpapīyūṣa sañjīvitasakhīkulā || 8||

वृषभानुकुलोत्कीर्ति वर्धिका भानुसेविका ।कीर्तिदाखणिरत्नश्रीः श्रीजितश्रीः श्रियोज्ज्वला ॥ ९॥

vṛṣabhānukulotkīrti vardhikā bhānusevikā |kīrtidākhaṇiratnaśrīḥ śrījitaśrīḥ śriyojjvalā || 9||

अनङ्गमञ्जरीज्येष्ठा श्रीदामानन्ददानुजा ।मुखरादृष्टिपीयूष वर्तिनप्त्री तदाश्रिता ॥ १०॥

anaṅgamañjarījyeṣṭhā śrīdāmānandadānujā |mukharādṛṣṭipīyūṣa vartinaptrī tadāśritā || 10||

पौर्णमासीबहिःखेलत्प्राणपञ्जरसारिका ।सुबलप्रणयोल्लासा तत्र विन्यस्तभारका ॥ ११॥

paurṇamāsībahiḥkhelatprāṇapañjarasārikā |subalapraṇayollāsā tatra vinyastabhārakā || 11||

व्रजेश्याः कृष्णवत्प्रेम पात्री तत्राति भक्तिका ।अम्बावात्सल्यसंसिक्ता रोहिणीघ्रातमस्तका ॥ १२॥

vrajeśyāḥ kṛṣṇavatprema pātrī tatrāti bhaktikā |ambāvātsalyasaṃsiktā rohiṇīghrātamastakā || 12||

व्रजेन्द्रचरणाम्भोजे ऽर्पितभक्तिपरम्परा ।तस्यापि प्रेमपात्रीयं पितुर्भानोरिव स्फुटम् ॥ १३॥

vrajendracaraṇāmbhoje 'rpitabhaktiparamparā |tasyāpi premapātrīyaṃ piturbhānoriva sphuṭam || 13||

गुरुबुद्।ह्ध्या प्रलम्बारौ नतिं दूरे वितन्वती ।वधूबुद्।ह्ध्यैव तस्यापि प्रेमभूमीह ह्रीयुता ॥ १४॥

gurubud|hdhyā pralambārau natiṃ dūre vitanvatī |vadhūbud|hdhyaiva tasyāpi premabhūmīha hrīyutā || 14||

ललिताललिता स्वीय प्राणोरुललितावृता ।ललिताप्राणरक्षैकरक्षिता तद्वशात्मिका ॥ १५॥

lalitālalitā svīya prāṇorulalitāvṛtā |lalitāprāṇarakṣaikarakṣitā tadvaśātmikā || 15||

वृन्दाप्रसाधितोत्तुङ्ग कुडुङ्गानङ्गवेश्मनि ।कृष्णखण्डितमानत्वाल् ललिताभीतिकम्पिनी ॥ १६॥

vṛndāprasādhitottuṅga kuḍuṅgānaṅgaveśmani |kṛṣṇakhaṇḍitamānatvāl lalitābhītikampinī || 16||

विशाखनर्मसख्येन सुखिता तद्गतात्मिका ।विशाखाप्राणदीपालि निर्मञ्छ्यनखचन्द्रिका ॥ १७॥

viśākhanarmasakhyena sukhitā tadgatātmikā |viśākhāprāṇadīpāli nirmañchyanakhacandrikā || 17||

सखीवर्गैकजीवातुस्मितकैरवकोरका ।स्नेहफुल्लीकृतस्वीयगणा गोविन्दवल्लभा ॥ १८॥

sakhīvargaikajīvātusmitakairavakorakā |snehaphullīkṛtasvīyagaṇā govindavallabhā || 18||

वृन्दारण्यमहाराज्यमहासेकमहोज्ज्वला ।गोष्ठसर्वजनाजीव्यवदना रदनोत्तमा ॥ १९॥

vṛndāraṇyamahārājyamahāsekamahojjvalā |goṣṭhasarvajanājīvyavadanā radanottamā || 19||

ज्ञातवृन्दाटवीसर्वलतातरुमृगद्विजा ।तदीयसख्यसौरभ्यसुरभीकृतमानसा ॥ २०॥

jñātavṛndāṭavīsarvalatātarumṛgadvijā |tadīyasakhyasaurabhyasurabhīkṛtamānasā || 20||

सर्वत्र कुर्वति स्नेहं स्निग्धप्रकृतिराभवम् ।नाममात्रजगाचित्तद्राविका दीनपालिका ॥ २१॥

sarvatra kurvati snehaṃ snigdhaprakṛtirābhavam |nāmamātrajagācittadrāvikā dīnapālikā || 21||

गोकुले कृष्णचन्द्रस्य सर्वापच्छान्तिपूर्वकम् ।धीरलालित्यवृद्।ह्ध्यर्थं क्रियमाणव्रताधिका ॥ २२॥

gokule kṛṣṇacandrasya sarvāpacchāntipūrvakam |dhīralālityavṛd|hdhyarthaṃ kriyamāṇavratādhikā || 22||

गुरुगोविप्रसत्काररता विनयसन्नता ।तदाशीःशतवर्धिष्णुसौभाग्यादिगुणाञ्चिता ॥ २३॥

gurugoviprasatkāraratā vinayasannatā |tadāśīḥśatavardhiṣṇusaubhāgyādiguṇāñcitā || 23||

आयुर्गोश्रीयशोदायिपाको दुर्वाससो वरात् ।अतः कुन्दलतानीयमाना राज्ञ्याः समाज्ञया ॥ २४॥

āyurgośrīyaśodāyipāko durvāsaso varāt |ataḥ kundalatānīyamānā rājñyāḥ samājñayā || 24||

गोष्ठजीवातुगोविन्दजीवातुलपितामृता ।निजप्रानार्बुदश्रेणिरक्ष्यतत्पादरेणुका ॥ २५॥

goṣṭhajīvātugovindajīvātulapitāmṛtā |nijaprānārbudaśreṇirakṣyatatpādareṇukā || 25||

कृष्णपदारविन्दोद्यन्मकरन्दमये मुदा ।अरिष्टमर्दि कासारे स्नात्री निर्बन्धतोऽन्वहम् ॥ २६॥

kṛṣṇapadāravindodyanmakarandamaye mudā |ariṣṭamardi kāsāre snātrī nirbandhato'nvaham || 26||

निजकुन्दपुरस्तीरे रत्नस्थल्यामहर्निशम् ।प्रेष्ठनर्मालिभिर्भङ्ग्या समं नर्म वितन्वती ॥ २७॥

nijakundapurastīre ratnasthalyāmaharniśam |preṣṭhanarmālibhirbhaṅgyā samaṃ narma vitanvatī || 27||

गोवर्धनगुहालक्ष्मीर्गोवर्धनविहारिणी ।धृतगोवर्धनप्रेमा धृतगोवर्धनप्रिया ॥ २८॥

govardhanaguhālakṣmīrgovardhanavihāriṇī |dhṛtagovardhanapremā dhṛtagovardhanapriyā || 28||

गान्धर्वाद्भुतगान्धर्वा राधा बाधापहारिणी ।चन्द्रकान्तिश्चलापङ्गी राधिका भानुराधिका ॥ २९॥

gāndharvādbhutagāndharvā rādhā bādhāpahāriṇī |candrakāntiścalāpaṅgī rādhikā bhānurādhikā || 29||

गान्धर्विका स्वगन्धातिसुगन्धीकृतगोकुला ।इति पञ्चभिराहूता नामभिर्गोकुले जनैः ॥ ३०॥

gāndharvikā svagandhātisugandhīkṛtagokulā |iti pañcabhirāhūtā nāmabhirgokule janaiḥ || 30||

हरिणी हरिणीनेत्रा रङ्गिणी रङ्गिणीप्रिया ।रङ्गिणीध्वनिनागच्छत्सुरङ्गध्वनिहासिनी ॥ ३१॥

hariṇī hariṇīnetrā raṅgiṇī raṅgiṇīpriyā |raṅgiṇīdhvanināgacchatsuraṅgadhvanihāsinī || 31||

बद्धनन्दीश्वरोत्कण्ठा कान्तकृष्णैककङ्क्षया ।नवानुरागसम्बन्धमदिरोन्मत्तमानसा ॥ ३२॥

baddhanandīśvarotkaṇṭhā kāntakṛṣṇaikakaṅkṣayā |navānurāgasambandhamadironmattamānasā || 32||

मदनोन्मादिगोविन्दमकस्मात्प्रेक्ष्य हासिनी ।लपन्ती रुदती कम्प्रा रुष्टा दष्टाधरातुरा ॥ ३३॥

madanonmādigovindamakasmātprekṣya hāsinī |lapantī rudatī kamprā ruṣṭā daṣṭādharāturā || 33||

विलोकयति गोविन्दे स्मित्वा चारुमुखाम्बुजम् ।पुष्पाकृष्टिमिषादूर्ध्वे धृतदोर्मुलचालना ॥ ३४॥

vilokayati govinde smitvā cārumukhāmbujam |puṣpākṛṣṭimiṣādūrdhve dhṛtadormulacālanā || 34||

समक्षमपि गोविन्दमविलोक्येव भावतः ।दले विलिख्य तन्मूर्तिं पश्यन्ती तद्विलोकिताम् ॥ ३५॥

samakṣamapi govindamavilokyeva bhāvataḥ |dale vilikhya tanmūrtiṃ paśyantī tadvilokitām || 35||

लीलया याचकं कृष्णमवधीर्येव भामिनी ।गिरीन्द्रगाह्वरं भङ्ग्या पश्यन्ती विकसद्दृशा ॥ ३६॥

līlayā yācakaṃ kṛṣṇamavadhīryeva bhāminī |girīndragāhvaraṃ bhaṅgyā paśyantī vikasaddṛśā || 36||

सुबलस्कन्धविन्यस्तबाहौ पश्यति माधवे ।स्मेरा स्मेरारविन्देन तमालं तडयन्त्यथ ॥ ३७॥

subalaskandhavinyastabāhau paśyati mādhave |smerā smerāravindena tamālaṃ taḍayantyatha || 37||

लीलया केलिपाथोजं स्मित्वा चुम्बितमाधवे ।स्मित्वा भालात्तकस्तूरीरसं घृतवती क्वचित् ॥ ३८॥

līlayā kelipāthojaṃ smitvā cumbitamādhave |smitvā bhālāttakastūrīrasaṃ ghṛtavatī kvacit || 38||

महाभावोज्ज्वलाचिन्तारत्नोद्भवितविग्रहाम् ।सखीप्रणयसद्गन्धवरोद्वर्तनसुप्रभाम् ॥ ३९॥

mahābhāvojjvalācintāratnodbhavitavigrahām |sakhīpraṇayasadgandhavarodvartanasuprabhām || 39||

कारुण्यामृतवीचिभिस्तारुण्यामृतधारया ।लावण्यामृतवन्याभिः स्नपितां ग्लपितेन्दिराम् ॥ ४०॥

kāruṇyāmṛtavīcibhistāruṇyāmṛtadhārayā |lāvaṇyāmṛtavanyābhiḥ snapitāṃ glapitendirām || 40||

ह्रीपट्टवस्त्रगुप्ताङ्गीं सौन्दर्यघुसृणाञ्चिताम् ।श्यामलोज्ज्वलकस्तूरीविचित्रितकलेवराम् ॥ ४१॥

hrīpaṭṭavastraguptāṅgīṃ saundaryaghusṛṇāñcitām |śyāmalojjvalakastūrīvicitritakalevarām || 41||

कम्पाश्रुपुलकस्तम्भस्वेदगद्गदरक्तता ।उन्मदो जाड्यमित्येतै रत्नैर्नवभिरुत्तमैः ॥ ४२॥

kampāśrupulakastambhasvedagadgadaraktatā |unmado jāḍyamityetai ratnairnavabhiruttamaiḥ || 42||

कॢप्तालङ्कृतिसंश्लिष्टां गुणालिपुष्पमालिनीम् ।धीराधिरत्वसद्वषपटवासैः परिष्कृताम् ॥ ४३॥

kḷptālaṅkṛtisaṃśliṣṭāṃ guṇālipuṣpamālinīm |dhīrādhiratvasadvaṣapaṭavāsaiḥ pariṣkṛtām || 43||

प्रच्छन्नमानधम्मिल्लां सौभाग्यतिलकोज्ज्वलाम् ।कृष्णनामयशःश्रावावतंसोल्लासिकर्णिकाम् ॥ ४४॥

pracchannamānadhammillāṃ saubhāgyatilakojjvalām |kṛṣṇanāmayaśaḥśrāvāvataṃsollāsikarṇikām || 44||

रागतम्बूलरक्तोष्ठीं प्रेमकौटिल्यकज्जलाम् ।नर्मभाषितनिःस्यन्दस्मितकर्पूरवासिताम् ॥ ४५॥

rāgatambūlaraktoṣṭhīṃ premakauṭilyakajjalām |narmabhāṣitaniḥsyandasmitakarpūravāsitām || 45||

सौरभान्तःपुरे गर्वपर्यङ्कोपरि लीलया ।निविष्टां प्रेमवैचित्त्यविचलत्तरलाञ्चिताम् ॥ ४६॥

saurabhāntaḥpure garvaparyaṅkopari līlayā |niviṣṭāṃ premavaicittyavicalattaralāñcitām || 46||

प्रणयक्रोधसाचोलीबन्धगुप्तिकृतस्तनाम् ।सपत्नीवक्त्रहृच्छोशियशःश्रीकच्छपीरवाम् ॥ ४७॥

praṇayakrodhasācolībandhaguptikṛtastanām |sapatnīvaktrahṛcchośiyaśaḥśrīkacchapīravām || 47||

मध्यतात्मसखीस्कन्धलीलान्यस्तकराम्बुजाम् ।श्यामां श्यामस्मरामोदमधुलीपरिवेशिकाम् ॥ ४८॥

madhyatātmasakhīskandhalīlānyastakarāmbujām |śyāmāṃ śyāmasmarāmodamadhulīpariveśikām || 48||

सुभगवल्गुविञ्छोलीमौलीभूषणमञ्जरी ।आवैकुण्ठमजाण्डालिवतंसीकृतसद्यशः ॥ ४९॥

subhagavalguviñcholīmaulībhūṣaṇamañjarī |āvaikuṇṭhamajāṇḍālivataṃsīkṛtasadyaśaḥ || 49||

वैदग्ध्यैकसुधासिन्धुश्चाटुर्यैकसुधापुरी ।माधुर्यैकसुधावल्ली गुणरत्नैकपेटिका ॥ ५०॥

vaidagdhyaikasudhāsindhuścāṭuryaikasudhāpurī |mādhuryaikasudhāvallī guṇaratnaikapeṭikā || 50||

गोविन्दानङ्गराजीवे भानुश्रीर्वार्षभानवी ।कृष्णहृत्कुमुदोल्लासे सुधाकारकरस्थितिः ॥ ५१॥

govindānaṅgarājīve bhānuśrīrvārṣabhānavī |kṛṣṇahṛtkumudollāse sudhākārakarasthitiḥ || 51||

कृष्णमानसहंसस्य मानसी सरसी वरा ।कृष्णचातकजीवातुनवाम्भोदपयःश्रुतिः ॥ ५२॥

kṛṣṇamānasahaṃsasya mānasī sarasī varā |kṛṣṇacātakajīvātunavāmbhodapayaḥśrutiḥ || 52||

सिद्धाञ्जनसुधावार्तिः कृष्णलोचनयोर्द्वयोः ।विलासश्रान्तकृष्णाङ्गे वातली माधवी मता ॥ ५३॥

siddhāñjanasudhāvārtiḥ kṛṣṇalocanayordvayoḥ |vilāsaśrāntakṛṣṇāṅge vātalī mādhavī matā || 53||

मुकुन्दमत्तमातङ्गविहारापरदीर्घिका ।कृष्णप्राणमहामीनखेलनानन्दवारिधिः ॥ ५४॥

mukundamattamātaṅgavihārāparadīrghikā |kṛṣṇaprāṇamahāmīnakhelanānandavāridhiḥ || 54||

गिरीन्द्रधारिरोलम्बरसालनवमञ्जरी ।कृष्णकोकिलसम्मोदिमन्दरोद्यानविस्तृतिः ॥ ५५॥

girīndradhārirolambarasālanavamañjarī |kṛṣṇakokilasammodimandarodyānavistṛtiḥ || 55||

कृष्णकेलिवरारामविहाराद्भुतकोकिला ।नादाकृष्टबकद्वेषिवीरधीरमनोमृगा ॥ ५६॥

kṛṣṇakelivarārāmavihārādbhutakokilā |nādākṛṣṭabakadveṣivīradhīramanomṛgā || 56||

प्रणयोद्रेकसिद्।ह्ध्येकवशिकृतधृताचला ।माधवातिवशा लोके माधवी माधवप्रिया ॥ ५७॥

praṇayodrekasid|hdhyekavaśikṛtadhṛtācalā |mādhavātivaśā loke mādhavī mādhavapriyā || 57||

कृष्णमञ्जुलतापिञ्छे विलसत्स्वर्णयूथिका ।गोविन्दनव्यपाथोदे स्थिरविद्युल्लताद्भुता ॥ ५८॥

kṛṣṇamañjulatāpiñche vilasatsvarṇayūthikā |govindanavyapāthode sthiravidyullatādbhutā || 58||

ग्रीष्मे गोविन्दसर्वाङ्गे चन्द्रचन्दनचन्द्रिका ।शीते श्यामशुभाङ्गेषु पीतपट्टलसत्पटी ॥ ५९॥

grīṣme govindasarvāṅge candracandanacandrikā |śīte śyāmaśubhāṅgeṣu pītapaṭṭalasatpaṭī || 59||

मधौ कृष्णतरूल्लासे मधुश्रीर्मधुराकृतिः ।मञ्जुमल्लाररागश्रीः प्रावृषी श्यामहर्षिणी ॥ ६०॥

madhau kṛṣṇatarūllāse madhuśrīrmadhurākṛtiḥ |mañjumallārarāgaśrīḥ prāvṛṣī śyāmaharṣiṇī || 60||

ऋतौ शरदि रासैकरसिकेन्द्रमिह स्फुटम् ।वरितुं हन्त रासश्रीर्विहरन्ती सखीश्रिता ॥ ६१॥

ṛtau śaradi rāsaikarasikendramiha sphuṭam |varituṃ hanta rāsaśrīrviharantī sakhīśritā || 61||

हेमान्ते स्मरयुद्धार्थमटन्तं राजनन्दनम् ।पौरुषेण पराजेतुं जयश्रीर्मूर्तिधारिणी ॥ ६२॥

hemānte smarayuddhārthamaṭantaṃ rājanandanam |pauruṣeṇa parājetuṃ jayaśrīrmūrtidhāriṇī || 62||

सर्वतः सकलस्तव्यवस्तुतो यत्नतश्चिरात् ।सारणाकृष्य तैर्युक्त्या निर्मायाद्भुतशोभया ॥ ६३॥

sarvataḥ sakalastavyavastuto yatnataścirāt |sāraṇākṛṣya tairyuktyā nirmāyādbhutaśobhayā || 63||

स्वश्लाघं कुर्वता फुल्लविधिना श्लाघिता मुहुः ।गौरीश्रीमृग्यसौन्दर्यवन्दितश्रीनखप्रभा ॥ ६४॥

svaślāghaṃ kurvatā phullavidhinā ślāghitā muhuḥ |gaurīśrīmṛgyasaundaryavanditaśrīnakhaprabhā || 64||

शरत्सरोजशुभ्रांशुमणिदर्पनमालया ।निर्मञ्छितमुखाम्भोजविलसत्सुषमकणा ॥ ६५॥

śaratsarojaśubhrāṃśumaṇidarpanamālayā |nirmañchitamukhāmbhojavilasatsuṣamakaṇā || 65||

स्थायीसञ्चारिसूद्दीप्तसत्त्विकैरनुभावकैः ।विभावाद्यैर्विभावोऽपि स्वयं श्रीरसतां गता ॥ ६६॥

sthāyīsañcārisūddīptasattvikairanubhāvakaiḥ |vibhāvādyairvibhāvo'pi svayaṃ śrīrasatāṃ gatā || 66||

सौभाग्यदुन्दुभिप्रोद्यद्।ह्ध्वनिकोलाहलैः सदा ।वित्रस्तीकृतगर्विष्ठविपक्षाखिलगोपिका ॥ ६७॥

saubhāgyadundubhiprodyad|hdhvanikolāhalaiḥ sadā |vitrastīkṛtagarviṣṭhavipakṣākhilagopikā || 67||

विपक्षलक्षाहृत्कम्पासम्पादकमुखश्रिया ।वशीकृतबकारातिमानसा मदनालसा ॥ ६८॥

vipakṣalakṣāhṛtkampāsampādakamukhaśriyā |vaśīkṛtabakārātimānasā madanālasā || 68||

कन्दर्पकोटिरम्यश्रीजयिश्रीगिरिधारिणा ।चञ्चलापङ्गभङ्गेन विस्मारितसतीव्रता ॥ ६९॥

kandarpakoṭiramyaśrījayiśrīgiridhāriṇā |cañcalāpaṅgabhaṅgena vismāritasatīvratā || 69||

कृष्णेतिवर्णयुग्मोरुमोहमन्त्रेण मोहिता ।कृष्णदेहवरामोदहृद्यमादनमादिता ॥ ७०॥

kṛṣṇetivarṇayugmorumohamantreṇa mohitā |kṛṣṇadehavarāmodahṛdyamādanamāditā || 70||

कुटिलभ्रूचलाचण्डकन्दर्पोद्दण्डकर्मुका ।न्यस्तापङ्गशरक्षेपैर्विह्वलीकृतमाधवा ॥ ७१॥

kuṭilabhrūcalācaṇḍakandarpoddaṇḍakarmukā |nyastāpaṅgaśarakṣepairvihvalīkṛtamādhavā || 71||

निजाङ्गसौरभोद्गारमदकौषधिवात्यया ।उन्मदीकृतसर्वैकमदकप्रवराच्युता ॥ ७२॥

nijāṅgasaurabhodgāramadakauṣadhivātyayā |unmadīkṛtasarvaikamadakapravarācyutā || 72||

दैवाच्छ्रुतिपथायातनामनीहारवायुना ।प्रोद्यद्रोमाञ्चशीत्कारकम्पिकृष्णमनोहरा ॥ ७३॥

daivācchrutipathāyātanāmanīhāravāyunā |prodyadromāñcaśītkārakampikṛṣṇamanoharā || 73||

कृष्णनेत्रलसञ्जिह्वालेह्यवक्त्रप्रभामृता ।कृष्णान्यतृष्णासंहारी सुधासारैकझर्झरी ॥ ७४॥

kṛṣṇanetralasañjihvālehyavaktraprabhāmṛtā |kṛṣṇānyatṛṣṇāsaṃhārī sudhāsāraikajharjharī || 74||

रासलास्यरसोल्लासवशीकृतबलानुजा ।गानफुल्लीकृतोपेन्द्रा पिकोरुमधुरस्वरा ॥ ७५॥

rāsalāsyarasollāsavaśīkṛtabalānujā |gānaphullīkṛtopendrā pikorumadhurasvarā || 75||

कृष्णकेलिसुधासिन्धुमकरी मकरध्वजम् ।वर्धयन्ती स्फुटं तस्य नर्मास्फलनखेलया ॥ ७६॥

kṛṣṇakelisudhāsindhumakarī makaradhvajam |vardhayantī sphuṭaṃ tasya narmāsphalanakhelayā || 76||

गतिर्मत्तगजः कुम्भौ कुचौ गन्धमदोद्धुरौ ।मध्यमुद्दामसिंहोऽयं त्रिबल्यो दुर्गभित्तयः ॥ ७७॥

gatirmattagajaḥ kumbhau kucau gandhamadoddhurau |madhyamuddāmasiṃho'yaṃ tribalyo durgabhittayaḥ || 77||

रोमाली नागपाशश्रीर्नितम्बो रथ उल्बनः ।दान्ता दुर्दन्तसामान्ताः पादाङ्गुल्यः पदातयः ॥ ७८॥

romālī nāgapāśaśrīrnitambo ratha ulbanaḥ |dāntā durdantasāmāntāḥ pādāṅgulyaḥ padātayaḥ || 78||

पादौ पदतिकाध्यक्षौ पुलकः पृथुकङ्कतः ।ऊरू जयमणिस्तम्भौ बाहू पाशवरौ दृढौ ॥ ७९॥

pādau padatikādhyakṣau pulakaḥ pṛthukaṅkataḥ |ūrū jayamaṇistambhau bāhū pāśavarau dṛḍhau || 79||

भ्रूद्वन्द्वं कर्मुकं क्रूरं कटाक्षाः शनिताः शराः ।भालमर्धेन्दुदिव्यास्त्रमङ्कुशाणि नखाङ्कुराः ॥ ८०॥

bhrūdvandvaṃ karmukaṃ krūraṃ kaṭākṣāḥ śanitāḥ śarāḥ |bhālamardhendudivyāstramaṅkuśāṇi nakhāṅkurāḥ || 80||

स्वर्णेन्दुफलकं वक्त्रं कृपणी करयोर्द्युतिः ।भल्लभारः कराङ्गुल्यो गण्डौ कनकदर्पनौ ॥ ८१॥

svarṇenduphalakaṃ vaktraṃ kṛpaṇī karayordyutiḥ |bhallabhāraḥ karāṅgulyo gaṇḍau kanakadarpanau || 81||

केशपाशः कटुक्रोधः कर्णौ मौर्वगुणोत्तमौ ।बन्धुकाधररागोऽतिप्रतापः करकम्पकः ॥ ८२॥

keśapāśaḥ kaṭukrodhaḥ karṇau maurvaguṇottamau |bandhukādhararāgo'tipratāpaḥ karakampakaḥ || 82||

दुन्दुभ्यादिरवश्चूडाकिङ्किनीनूपुरस्वनः ।चिबुकं स्वस्तिकं शास्तं कण्ठः शङ्खो जयप्रदः ॥ ८३॥

dundubhyādiravaścūḍākiṅkinīnūpurasvanaḥ |cibukaṃ svastikaṃ śāstaṃ kaṇṭhaḥ śaṅkho jayapradaḥ || 83||

परिष्वङ्गो हि विद्।ह्ध्यस्त्रं सौरभं मदकौषदम् ।वाणी मोहनमन्त्रश्रीर्देहबुद्धिविमोहिनी ॥ ८४॥

pariṣvaṅgo hi vid|hdhyastraṃ saurabhaṃ madakauṣadam |vāṇī mohanamantraśrīrdehabuddhivimohinī || 84||

नाभी रत्नादिभाण्डारं नासाश्रीः सकलोन्नता ।स्मितलेशोऽप्यचिन्त्यादि वशीकरणतन्त्रकः ॥ ८५॥

nābhī ratnādibhāṇḍāraṃ nāsāśrīḥ sakalonnatā |smitaleśo'pyacintyādi vaśīkaraṇatantrakaḥ || 85||

अलकानां कुलं भीष्मं भृङ्गास्त्रं भङ्गदायकम् ।मूर्तिः कन्दर्पयुद्धश्रीर्वेणी सञ्जयिनी ध्वजा ॥ ८६॥

alakānāṃ kulaṃ bhīṣmaṃ bhṛṅgāstraṃ bhaṅgadāyakam |mūrtiḥ kandarpayuddhaśrīrveṇī sañjayinī dhvajā || 86||

इति ते कामसङ्ग्रामसामग्यो दुर्घटाः परैः ।ईदृश्यो ललितादीनां सेनानीनां च राधिके ॥ ८७॥

iti te kāmasaṅgrāmasāmagyo durghaṭāḥ paraiḥ |īdṛśyo lalitādīnāṃ senānīnāṃ ca rādhike || 87||

अतो दर्पमदाद्यूतं दानीन्द्रमवधीर्य माम् ।महामारमहाराजनियुक्तं प्रथितं व्रजे ॥ ८८॥

ato darpamadādyūtaṃ dānīndramavadhīrya mām |mahāmāramahārājaniyuktaṃ prathitaṃ vraje || 88||

सुष्ठु सीमान्तसिन्दूर तिलकानां वरत्विषाम् ।हाराङ्गदादिचोलीनां नासामौक्तिकवाससाम् ॥ ८९॥

suṣṭhu sīmāntasindūra tilakānāṃ varatviṣām |hārāṅgadādicolīnāṃ nāsāmauktikavāsasām || 89||

केयूरमुद्रिकादीनां कज्जलोद्यद्वतंसयोः ।एतावद्युद्धवस्तूनां परार्ध्यानां परर्ध्यतः ॥ ९०॥

keyūramudrikādīnāṃ kajjalodyadvataṃsayoḥ |etāvadyuddhavastūnāṃ parārdhyānāṃ parardhyataḥ || 90||

तथा दध्यादिगव्यानाममूल्यानानां व्रजोद्भवात् ।अदत्त्वा मे करं न्याय्यं खेलन्त्यो भ्रमतेह यत् ॥ ९१॥

tathā dadhyādigavyānāmamūlyānānāṃ vrajodbhavāt |adattvā me karaṃ nyāyyaṃ khelantyo bhramateha yat || 91||

ततो मया समं युद्धं कर्तुमिच्छत बुध्यते ।किं चैकोऽहं शतं यूयं कुरुध्वं क्रमशस्ततः ॥ ९२॥

tato mayā samaṃ yuddhaṃ kartumicchata budhyate |kiṃ caiko'haṃ śataṃ yūyaṃ kurudhvaṃ kramaśastataḥ || 92||

प्रथमं ललितोच्चण्डा चरताच्चण्डसङ्गरम् ।ततस्त्वं तदनु प्रेष्ठसङ्गराः सकलाः क्रमात् ॥ ९३॥

prathamaṃ lalitoccaṇḍā caratāccaṇḍasaṅgaram |tatastvaṃ tadanu preṣṭhasaṅgarāḥ sakalāḥ kramāt || 93||

अथ चेन्मिलिताः कर्तुं कामयध्वे रणं मदात् ।अग्रे सरत तद्दोर्भ्यां पिनष्मि सकलाः क्षणात् ॥ ९४॥

atha cenmilitāḥ kartuṃ kāmayadhve raṇaṃ madāt |agre sarata taddorbhyāṃ pinaṣmi sakalāḥ kṣaṇāt || 94||

इति कृष्णवचः श्रुत्वा साटोपं नर्मनिर्मितम् ।सानन्दं मदनाक्रान्तमानसालिकुलान्विता ॥ ९५॥

iti kṛṣṇavacaḥ śrutvā sāṭopaṃ narmanirmitam |sānandaṃ madanākrāntamānasālikulānvitā || 95||

स्मित्वा नेत्रान्तबाणैस्तं स्तब्धीकृत्य मदोद्धतम् ।गच्छन्ती हंसवद्भङ्ग्या स्मित्वा तेन धृताञ्चला ॥ ९६॥

smitvā netrāntabāṇaistaṃ stabdhīkṛtya madoddhatam |gacchantī haṃsavadbhaṅgyā smitvā tena dhṛtāñcalā || 96||

लीलयाञ्चलमाकृष्य चलन्ती चारुहेलया ।पुरो रुद्धपथं तं तु पश्यन्ती रुष्टया दृशा ॥ ९७॥

līlayāñcalamākṛṣya calantī cāruhelayā |puro ruddhapathaṃ taṃ tu paśyantī ruṣṭayā dṛśā || 97||

मानसस्वर्धुनीं तूर्णमुत्तरीतुं तरीं श्रिता ।कम्पितायां तरौ भीत्या स्तुवन्ती कृष्णनाविकम् ॥ ९८॥

mānasasvardhunīṃ tūrṇamuttarītuṃ tarīṃ śritā |kampitāyāṃ tarau bhītyā stuvantī kṛṣṇanāvikam || 98||

निजकुण्डपयःकेलिलीलानिर्जितमच्युतम् ।हसितुं युञ्जती भङ्ग्या स्मेरा स्मेरमुखीः सखीः ॥ ९९॥

nijakuṇḍapayaḥkelilīlānirjitamacyutam |hasituṃ yuñjatī bhaṅgyā smerā smeramukhīḥ sakhīḥ || 99||

मकन्दमकुलस्यन्दिमरन्दस्यन्दिमन्दिरे ।केलितल्पे मुकुन्देन कुन्दवृन्देन मण्डिता ॥ १००॥

makandamakulasyandimarandasyandimandire |kelitalpe mukundena kundavṛndena maṇḍitā || 100||

नानापुष्पमणिव्रातपिञ्छागुञ्जाफलादिभिः ।कृष्णगुम्फितधम्मिल्लोत्फुल्लरोमस्मरङ्कुरा ॥ १०१॥

nānāpuṣpamaṇivrātapiñchāguñjāphalādibhiḥ |kṛṣṇagumphitadhammillotphullaromasmaraṅkurā || 101||

मञ्जुकुञ्जे मुकुन्दस्य कुचौ चित्रयतः करम् ।क्षपयन्ती कुचक्षेपैः सुसख्यमधुनोन्मदा ॥ १०२॥

mañjukuñje mukundasya kucau citrayataḥ karam |kṣapayantī kucakṣepaiḥ susakhyamadhunonmadā || 102||

विलासे यत्नतः कृष्णदत्तं ताम्बूलचर्वितम् ।स्मित्वा वाम्यादगृह्णाना तत्रारोपितदूषणम् ॥ १०३॥

vilāse yatnataḥ kṛṣṇadattaṃ tāmbūlacarvitam |smitvā vāmyādagṛhṇānā tatrāropitadūṣaṇam || 103||

द्यूते पाणिकृतां वंशीं जित्वा कृष्णसुगोपिताम् ।हसित्वाच्छिद्य गृह्णाना स्तुता स्मेरालिसञ्चयैः ॥ १०४॥

dyūte pāṇikṛtāṃ vaṃśīṃ jitvā kṛṣṇasugopitām |hasitvācchidya gṛhṇānā stutā smerālisañcayaiḥ || 104||

विशाखागूढनर्मोक्तिजितकृष्णार्पितस्मिता ।नर्माध्यायवराचार्या भारतीजयवाग्मिता ॥ १०५॥

viśākhāgūḍhanarmoktijitakṛṣṇārpitasmitā |narmādhyāyavarācāryā bhāratījayavāgmitā || 105||

विशाखाग्रे रहःकेलिकथोद्घाटकमाधवम् ।ताडयन्ती द्विरब्जेन सभ्रूभङ्गेन लीलया ॥ १०६॥

viśākhāgre rahaḥkelikathodghāṭakamādhavam |tāḍayantī dvirabjena sabhrūbhaṅgena līlayā || 106||

ललितादिपुरः साक्षात्कृष्णसम्भोगलञ्छने ।सूच्यमाने दृशा दूत्या स्मित्वा हुङ्कुर्वती रुषा ॥ १०७॥

lalitādipuraḥ sākṣātkṛṣṇasambhogalañchane |sūcyamāne dṛśā dūtyā smitvā huṅkurvatī ruṣā || 107||

क्वचित्प्रणयमानेन स्मितमावृत्य मौनिनी ।भीत्या स्मरशरैर्भङ्ग्यलिङ्गन्ती सस्मितं हरिम् ॥ १०८॥

kvacitpraṇayamānena smitamāvṛtya mauninī |bhītyā smaraśarairbhaṅgyaliṅgantī sasmitaṃ harim || 108||

कुपितं कौतुकैः क्र्ष्णं विहारे बाढमौनिनम् ।कतरा परिरभ्याशु मानयन्ती स्मिताननम् ॥ १०९॥

kupitaṃ kautukaiḥ krṣṇaṃ vihāre bāḍhamauninam |katarā parirabhyāśu mānayantī smitānanam || 109||

मिथः प्रणयमानेन मौनिनी मौनिनं हरिम् ।निर्मौना स्मरमित्रेण निर्मौनं वीक्ष्य सस्मिता ॥ ११०॥

mithaḥ praṇayamānena mauninī mauninaṃ harim |nirmaunā smaramitreṇa nirmaunaṃ vīkṣya sasmitā || 110||

क्वचित्पथि मिलाचन्द्रावलीसम्भोगदूषणम् ।श्रुत्वा क्रूरसखीवक्त्रान्मुकुन्दे मानिनी रुषा ॥ १११॥

kvacitpathi milācandrāvalīsambhogadūṣaṇam |śrutvā krūrasakhīvaktrānmukunde māninī ruṣā || 111||

पादलक्षारसोल्लासिशिरस्कं कंसविद्विषम् ।कृतकाकुशतं सास्रा पश्यन्तीषाचलद्दृशा ॥ ११२॥

pādalakṣārasollāsiśiraskaṃ kaṃsavidviṣam |kṛtakākuśataṃ sāsrā paśyantīṣācaladdṛśā || 112||

क्वचित्कलिन्दजातीरे पुष्पत्रोटनखेलया ।विहरन्ती मुकुन्देन सार्धमालीकुलावृता ॥ ११३॥

kvacitkalindajātīre puṣpatroṭanakhelayā |viharantī mukundena sārdhamālīkulāvṛtā || 113||

तत्र पुष्पकृते कोपाद्व्रजन्ती प्रेमकारितात् ।व्याघोतिता मुकुन्देन स्मित्वा धृत्वा पटाञ्चलम् ॥ ११४॥

tatra puṣpakṛte kopādvrajantī premakāritāt |vyāghotitā mukundena smitvā dhṛtvā paṭāñcalam || 114||

विहारश्रान्तितः कान्तं ललितान्यस्तमस्तकम् ।वीजयन्ती स्वयं प्रेम्णा कृष्णं रक्तपटाञ्चलैः ॥ ११५॥

vihāraśrāntitaḥ kāntaṃ lalitānyastamastakam |vījayantī svayaṃ premṇā kṛṣṇaṃ raktapaṭāñcalaiḥ || 115||

पुष्पकल्पितदोलायां कलगानकुतूहलैः ।प्रेम्णा प्रेष्ठसखीवर्गैर्दोलिता हरिभूषिता ॥ ११६॥

puṣpakalpitadolāyāṃ kalagānakutūhalaiḥ |premṇā preṣṭhasakhīvargairdolitā haribhūṣitā || 116||

कुण्डकुञ्जाङ्गने वल्गु गायदालीगणान्विता ।वीणानन्दितगोविन्ददत्तचुम्बेन लज्जिता ॥ ११७॥

kuṇḍakuñjāṅgane valgu gāyadālīgaṇānvitā |vīṇānanditagovindadattacumbena lajjitā || 117||

गोविन्दवदनाम्भोजे स्मित्वा ताम्बूलवीटिकाम् ।युञ्जतीह मिथो नर्मकेलिकर्पूरवासिताम् ॥ ११८॥

govindavadanāmbhoje smitvā tāmbūlavīṭikām |yuñjatīha mitho narmakelikarpūravāsitām || 118||

गिरीन्द्रगाह्वरे तल्पे गोविन्दोरसि सालसम् ।शयना ललितावीज्यमाना स्वीयपटाञ्चलैः ॥ ११९॥

girīndragāhvare talpe govindorasi sālasam |śayanā lalitāvījyamānā svīyapaṭāñcalaiḥ || 119||

अपूर्वबन्धगान्धर्वाकलयोन्मद्य माधवम् ।स्मित्वा हरिततद्वेणुहारा स्मेरविशाखया ॥ १२०॥

apūrvabandhagāndharvākalayonmadya mādhavam |smitvā haritatadveṇuhārā smeraviśākhayā || 120||

वीणाध्वनिधुतोपेन्द्रहस्ताच्च्योतितवंशिका ।चूडास्वनहृतश्यामदेहगेहपथस्मृतिः ॥ १२१॥

vīṇādhvanidhutopendrahastāccyotitavaṃśikā |cūḍāsvanahṛtaśyāmadehagehapathasmṛtiḥ || 121||

मुरलीगिलितोत्तुङ्गगृहधर्मकुलस्थितिः ।शृङ्गतो दत्ततत्सर्वसतिलापोऽञ्जलित्रया ॥ १२२॥

muralīgilitottuṅgagṛhadharmakulasthitiḥ |śṛṅgato dattatatsarvasatilāpo'ñjalitrayā || 122||

कृष्णपुष्टिकरामोदिसुधासाराधिकाधरा ।स्वमधुरित्वसम्पादिकृष्णपादाम्बुजामृता ॥ १२३॥

kṛṣṇapuṣṭikarāmodisudhāsārādhikādharā |svamadhuritvasampādikṛṣṇapādāmbujāmṛtā || 123||

राधेति निजनाम्नैव जगत्ख्यापितमाधवा ।माधवस्यैव राधेति ज्ञापितात्मा जगत्त्रये ॥ १२४॥

rādheti nijanāmnaiva jagatkhyāpitamādhavā |mādhavasyaiva rādheti jñāpitātmā jagattraye || 124||

मृगनाभेः सुगन्धश्रीरिवेन्दोरिव चन्द्रिका ।तरोः सुमञ्जरीवेह कृष्णस्याभिन्नतां गता ॥ १२५॥

mṛganābheḥ sugandhaśrīrivendoriva candrikā |taroḥ sumañjarīveha kṛṣṇasyābhinnatāṃ gatā || 125||

रङ्गिना सङ्गरङ्गेन सानङ्गरङिनीकृता ।सानङ्गरङ्गभङ्गेन सुरङ्गीकृतरङ्गदा ॥ १२६॥

raṅginā saṅgaraṅgena sānaṅgaraṅinīkṛtā |sānaṅgaraṅgabhaṅgena suraṅgīkṛtaraṅgadā || 126||

इत्येतन्नामलीलाक्तपद्यैः पीयूषवर्षकैः ।तद्रसास्वादनिष्णातवसनावासितान्तरैः ॥ १२७॥

ityetannāmalīlāktapadyaiḥ pīyūṣavarṣakaiḥ |tadrasāsvādaniṣṇātavasanāvāsitāntaraiḥ || 127||

गीयमानं जनैर्धन्यैः स्नेहविक्लिन्नमानसैः ।नत्वा तां कृपयाविष्टां दुष्टोऽपि निष्ठुरः शठः ॥ १२८॥

gīyamānaṃ janairdhanyaiḥ snehaviklinnamānasaiḥ |natvā tāṃ kṛpayāviṣṭāṃ duṣṭo'pi niṣṭhuraḥ śaṭhaḥ || 128||

जनोऽयं याचते दुःखी रुदन्नुच्चैरिदं मुहुः ।तत्पदाम्भोजयुग्मैकगतिः कातरतां गतः ॥ १२९॥

jano'yaṃ yācate duḥkhī rudannuccairidaṃ muhuḥ |tatpadāmbhojayugmaikagatiḥ kātaratāṃ gataḥ || 129||

कृत्वा निजगणस्यान्तः कारुण्यान्निजसेवने ।नियिजयतु मां साक्षात्सेयं वृन्दावनेश्वरी ॥ १३०॥

kṛtvā nijagaṇasyāntaḥ kāruṇyānnijasevane |niyijayatu māṃ sākṣātseyaṃ vṛndāvaneśvarī || 130||

भजामि राधामरविन्दनेत्रांस्मरामि राधां मधुरस्मितास्याम् ।वदामि राधां करुणभरार्द्रांततो ममान्यास्ति गतिर्न कापि ॥ १३१॥

bhajāmi rādhāmaravindanetrāṃsmarāmi rādhāṃ madhurasmitāsyām |vadāmi rādhāṃ karuṇabharārdrāṃtato mamānyāsti gatirna kāpi || 131||

लीलानामाङ्कितस्तोत्रं विशाखानन्ददाभिधम् ।यः पठेन्नियतं गोष्ठे वसेन्निर्भरदीनधीः ॥ १३२॥

līlānāmāṅkitastotraṃ viśākhānandadābhidham |yaḥ paṭhenniyataṃ goṣṭhe vasennirbharadīnadhīḥ || 132||

आत्मालङ्कृतिराधायां प्रीतिमुत्पद्य मोदभाक्नियोजयति तां कृष्णः साक्षात्तत्प्रियसेवने ॥ १३३॥

ātmālaṅkṛtirādhāyāṃ prītimutpadya modabhākniyojayati tāṃ kṛṣṇaḥ sākṣāttatpriyasevane || 133||

श्रीमद्रूपपदाम्भोजधूलीमात्रैकसेविनाकेनचिद्ग्रथिता पद्यैर्मालाघ्रेया तदाश्रयैः ॥ १३४॥

śrīmadrūpapadāmbhojadhūlīmātraikasevinākenacidgrathitā padyairmālāghreyā tadāśrayaiḥ || 134||

इति श्रीरघुनाथदासगोस्वामिविरचितस्तवावल्यांश्रीविशाखानन्दाभिधस्तोत्रं सम्पूर्णम् ।

iti śrīraghunāthadāsagosvāmiviracitastavāvalyāṃśrīviśākhānandābhidhastotraṃ sampūrṇam |