देव्यथर्वशीर्षम् वा देव्युपनिषत् देव्यथर्वशिरोपनिषद् Shri Devyatharvashirsham Evam Devyupanishat

ॐ भद्रं कर्णेभिः शृणुयाम देवा भद्रं पश्येमाक्षभिर्यजत्राः ।स्थिरैरङ्गैस्तुष्टुवांसस्तनूभिर्व्यशेम देवहितं यदायुः ।स्वस्ति न इन्द्रो वृद्धश्रवाः स्वस्ति नः पूषा विश्ववेदाः ।स्वस्ति नस्तार्क्ष्यो अरिष्टनेमिः स्वस्ति नो बृहस्पतिर्दधातु ॥ॐ शान्तिः शान्तिः शान्तिः ।श्री गणेशाय नमः ।ॐ सर्वे वै देवा देवीमुपतस्थुः कासि त्वं महादेवीति ॥ १॥

oṃ bhadraṃ karṇebhiḥ śṛṇuyāma devā bhadraṃ paśyemākṣabhiryajatrāḥ |sthirairaṅgaistuṣṭuvāṃsastanūbhirvyaśema devahitaṃ yadāyuḥ |svasti na indro vṛddhaśravāḥ svasti naḥ pūṣā viśvavedāḥ |svasti nastārkṣyo ariṣṭanemiḥ svasti no bṛhaspatirdadhātu ||oṃ śāntiḥ śāntiḥ śāntiḥ |śrī gaṇeśāya namaḥ |oṃ sarve vai devā devīmupatasthuḥ kāsi tvaṃ mahādevīti || 1||

साऽब्रवीदहं ब्रह्मस्वरूपिणी । मत्तः प्रकृतिपुरुषात्मकं जगत् ।शून्यं चाशून्यं च ॥ २॥

sā'bravīdahaṃ brahmasvarūpiṇī | mattaḥ prakṛtipuruṣātmakaṃ jagat |śūnyaṃ cāśūnyaṃ ca || 2||

अहमानन्दानानन्दौ । अहं विज्ञानाविज्ञाने ।अहं ब्रह्माब्रह्मणी । द्वे ब्रह्मणी वेदितव्ये । वर् जुस्त् वेदितव्येइति चाथर्वणी श्रुतिः । अहं पञ्चभूतानि ।अहं पञ्चतन्मात्राणि । अहमखिलं जगत् ॥ ३॥

ahamānandānānandau | ahaṃ vijñānāvijñāne |ahaṃ brahmābrahmaṇī | dve brahmaṇī veditavye | var just veditavyeiti cātharvaṇī śrutiḥ | ahaṃ pañcabhūtāni |ahaṃ pañcatanmātrāṇi | ahamakhilaṃ jagat || 3||

वेदोऽहमवेदोऽहम् । विद्याहमविद्याहम् ।अजाहमनजाहम् । अधश्चोर्ध्वं च तिर्यक्चाहम् ॥ ४॥

vedo'hamavedo'ham | vidyāhamavidyāham |ajāhamanajāham | adhaścordhvaṃ ca tiryakcāham || 4||

अहं रुद्रेभिर्वसुभिश्चरामि । अहमादित्यैरुत विश्वदेवैः ।अहं मित्रावरुणावुभौ बिभर्मि । अहमिन्द्राग्नी अहमश्विनावुभौ ॥ ५॥

ahaṃ rudrebhirvasubhiścarāmi | ahamādityairuta viśvadevaiḥ |ahaṃ mitrāvaruṇāvubhau bibharmi | ahamindrāgnī ahamaśvināvubhau || 5||

अहं सोमं त्वष्टारं पूषणं भगं दधामि ।अहं विष्णुमुरुक्रमं ब्रह्माणमुत प्रजापतिं दधामि ॥ ६॥

ahaṃ somaṃ tvaṣṭāraṃ pūṣaṇaṃ bhagaṃ dadhāmi |ahaṃ viṣṇumurukramaṃ brahmāṇamuta prajāpatiṃ dadhāmi || 6||

अहं दधामि द्रविणं हविष्मते सुप्राव्ये यजमानाय सुन्वते । वर् सुव्रतेअहं राज्ञी सङ्गमनी वसूनां चिकितुषी प्रथमा यज्ञियानाम् । वर् राष्ट्रीअहं सुवे पितरमस्य मूर्धन्मम योनिरप्स्वन्तः समुद्रे ।य एवं वेद । स दैवीं सम्पदमाप्नोति ॥ ७॥

ahaṃ dadhāmi draviṇaṃ haviṣmate suprāvye yajamānāya sunvate | var suvrateahaṃ rājñī saṅgamanī vasūnāṃ cikituṣī prathamā yajñiyānām | var rāṣṭrīahaṃ suve pitaramasya mūrdhanmama yonirapsvantaḥ samudre |ya evaṃ veda | sa daivīṃ sampadamāpnoti || 7||

ते देवा अब्रुवन् ।नमो देव्यै महादेव्यै शिवायै सततं नमः ।नमः प्रकृत्यै भद्रायै नियताः प्रणताः स्म ताम् ॥ ८॥

te devā abruvan |namo devyai mahādevyai śivāyai satataṃ namaḥ |namaḥ prakṛtyai bhadrāyai niyatāḥ praṇatāḥ sma tām || 8||

तामग्निवर्णां तपसा ज्वलन्तीं वैरोचनीं कर्मफलेषु जुष्टाम् ।दुर्गां देवीं शरणं प्रपद्यामहेऽसुरान्नाशयित्र्यै ते नमः ॥ ९॥

tāmagnivarṇāṃ tapasā jvalantīṃ vairocanīṃ karmaphaleṣu juṣṭām |durgāṃ devīṃ śaraṇaṃ prapadyāmahe'surānnāśayitryai te namaḥ || 9||

देवीं वाचमजनयन्त देवास्तां विश्वरूपाः पशवो वदन्ति ।सा नो मन्द्रेषमूर्जं दुहाना धेनुर्वागस्मानुप सुष्टुतैतु ॥ १०॥

devīṃ vācamajanayanta devāstāṃ viśvarūpāḥ paśavo vadanti |sā no mandreṣamūrjaṃ duhānā dhenurvāgasmānupa suṣṭutaitu || 10||

कालरात्रीं ब्रह्मस्तुतां वैष्णवीं स्कन्दमातरम् ।सरस्वतीमदितिं दक्षदुहितरं नमामः पावनां शिवाम् ॥ ११॥

kālarātrīṃ brahmastutāṃ vaiṣṇavīṃ skandamātaram |sarasvatīmaditiṃ dakṣaduhitaraṃ namāmaḥ pāvanāṃ śivām || 11||

महालक्ष्म्यै च विद्महे सर्वशक्त्यै च धीमहि ।तन्नो देवी प्रचोदयात् ॥ १२॥

mahālakṣmyai ca vidmahe sarvaśaktyai ca dhīmahi |tanno devī pracodayāt || 12||

अदितिर्ह्यजनिष्ट दक्ष या दुहिता तव ।तां देवा अन्वजायन्त भद्रा अमृतबन्धवः ॥ १३॥

aditirhyajaniṣṭa dakṣa yā duhitā tava |tāṃ devā anvajāyanta bhadrā amṛtabandhavaḥ || 13||

कामो योनिः कमला वज्रपाणिर्गुहा हसा मातरिश्वाभ्रमिन्द्रः ।पुनर्गुहा सकला मायया च पुरूच्यैषा विश्वमातादिविद्योम् ॥ १४॥

kāmo yoniḥ kamalā vajrapāṇirguhā hasā mātariśvābhramindraḥ |punarguhā sakalā māyayā ca purūcyaiṣā viśvamātādividyom || 14||

वर् चापृथक् क्लेशा विश्वमातादिविद्याः ॥एषाऽऽत्मशक्तिः । एषा विश्वमोहिनी । पाशाङ्कुशधनुर्बाणधरा ।एषा श्रीमहाविद्या । य एवं वेद स शोकं तरति ॥ १५॥

var cāpṛthak kleśā viśvamātādividyāḥ ||eṣā''tmaśaktiḥ | eṣā viśvamohinī | pāśāṅkuśadhanurbāṇadharā |eṣā śrīmahāvidyā | ya evaṃ veda sa śokaṃ tarati || 15||

नमस्ते।स्तु भगवति मातरस्मान्पाहि सर्वतः ॥ १६॥

namaste|stu bhagavati mātarasmānpāhi sarvataḥ || 16||

सैषा वैष्णव्यष्टौ वसवः । सैषैकादश रुद्राः ।सैषा द्वादशादित्याः । सैषा विश्वेदेवाः सोमपा असोमपाश्च ।सैषा यातुधाना असुरा रक्षांसि पिशाचा यक्षा सिद्धाः ।सैषा सत्त्वरजस्तमांसि । सैषा ब्रह्मविष्णुरुद्ररूपिणी ।सैषा प्रजापतीन्द्रमनवः ।सैषा ग्रहनक्षत्रज्योतिःकलाकाष्ठादिविश्वरूपिणी ।वर् सैषा ग्रहनक्षत्रज्योतींषि । कलाकाष्ठादिविश्वरूपिणी ।तामहं प्रणौमि नित्यम् ।पापापहारिणीं देवीं भुक्तिमुक्तिप्रदायिनीम् ।अनन्तां विजयां शुद्धां शरण्यां शिवदां शिवाम् ॥ १७॥ वर् सर्वदां शिवाम्

saiṣā vaiṣṇavyaṣṭau vasavaḥ | saiṣaikādaśa rudrāḥ |saiṣā dvādaśādityāḥ | saiṣā viśvedevāḥ somapā asomapāśca |saiṣā yātudhānā asurā rakṣāṃsi piśācā yakṣā siddhāḥ |saiṣā sattvarajastamāṃsi | saiṣā brahmaviṣṇurudrarūpiṇī |saiṣā prajāpatīndramanavaḥ |saiṣā grahanakṣatrajyotiḥkalākāṣṭhādiviśvarūpiṇī |var saiṣā grahanakṣatrajyotīṃṣi | kalākāṣṭhādiviśvarūpiṇī |tāmahaṃ praṇaumi nityam |pāpāpahāriṇīṃ devīṃ bhuktimuktipradāyinīm |anantāṃ vijayāṃ śuddhāṃ śaraṇyāṃ śivadāṃ śivām || 17|| var sarvadāṃ śivām

वियदीकारसंयुक्तं वीतिहोत्रसमन्वितम् ।अर्धेन्दुलसितं देव्या बीजं सर्वार्थसाधकम् ॥ १८॥

viyadīkārasaṃyuktaṃ vītihotrasamanvitam |ardhendulasitaṃ devyā bījaṃ sarvārthasādhakam || 18||

एवमेकाक्षरं मन्त्रं यतयः शुद्धचेतसः । वर् एवमेकाक्षरं ब्रह्मध्यायन्ति परमानन्दमया ज्ञानाम्बुराशयः ॥ १९॥

evamekākṣaraṃ mantraṃ yatayaḥ śuddhacetasaḥ | var evamekākṣaraṃ brahmadhyāyanti paramānandamayā jñānāmburāśayaḥ || 19||

वाङ्माया ब्रह्मसूस्तस्मात् षष्ठं वक्त्रसमन्वितम् ।वर् ब्रह्मभूस्तस्मात्सूर्योऽवामश्रोत्रबिन्दुसंयुक्ताष्टात्तृतीयकम् ।नारायणेन संमिश्रो वायुश्चाधारयुक्ततः ।विच्चे नवार्णकोऽर्णः स्यान्महदानन्ददायकः ॥ २०॥

vāṅmāyā brahmasūstasmāt ṣaṣṭhaṃ vaktrasamanvitam |var brahmabhūstasmātsūryo'vāmaśrotrabindusaṃyuktāṣṭāttṛtīyakam |nārāyaṇena saṃmiśro vāyuścādhārayuktataḥ |vicce navārṇako'rṇaḥ syānmahadānandadāyakaḥ || 20||

वर् नवार्णकोणस्य महानानन्ददायकःहृत्पुण्डरीकमध्यस्थां प्रातःसूर्यसमप्रभाम् ।पाशाङ्कुशधरां सौम्यां वरदाभयहस्तकाम् ।त्रिनेत्रां रक्तवसनां भक्तकामदुघां भजे ॥ २१॥ वर् भक्तकामदुहं

var navārṇakoṇasya mahānānandadāyakaḥhṛtpuṇḍarīkamadhyasthāṃ prātaḥsūryasamaprabhām |pāśāṅkuśadharāṃ saumyāṃ varadābhayahastakām |trinetrāṃ raktavasanāṃ bhaktakāmadughāṃ bhaje || 21|| var bhaktakāmaduhaṃ

नमामि त्वां महादेवीं महाभयविनाशिनिम् ।वर् भजामि त्वां महादेवि महाभयविनाशिनि ।महादुर्गप्रशमनीं महाकारुण्यरूपिणीम् ॥ २२॥ वर् महादारिद्र्यशमनीं

namāmi tvāṃ mahādevīṃ mahābhayavināśinim |var bhajāmi tvāṃ mahādevi mahābhayavināśini |mahādurgapraśamanīṃ mahākāruṇyarūpiṇīm || 22|| var mahādāridryaśamanīṃ

यस्याः स्वरूपं ब्रह्मादयो न जानन्ति तस्मादुच्यते अज्ञेया ।यस्या अन्तो न लभ्यते तस्मादुच्यते अनन्ता ।यस्या लक्ष्यं नोपलक्ष्यते तस्मादुच्यते अलक्ष्या ।यस्या जननं नोपलक्ष्यते तस्मादुच्यते अजा ।एकैव सर्वत्र वर्तते तस्मादुच्यते एका ।एकैव विश्वरूपिणी तस्मादुच्यते नैका । वर् तस्मादुच्यतेऽनेका ।अत एवोच्यते आज्ञेयानन्तालक्ष्याजैका नैकेति ॥ २३॥

yasyāḥ svarūpaṃ brahmādayo na jānanti tasmāducyate ajñeyā |yasyā anto na labhyate tasmāducyate anantā |yasyā lakṣyaṃ nopalakṣyate tasmāducyate alakṣyā |yasyā jananaṃ nopalakṣyate tasmāducyate ajā |ekaiva sarvatra vartate tasmāducyate ekā |ekaiva viśvarūpiṇī tasmāducyate naikā | var tasmāducyate'nekā |ata evocyate ājñeyānantālakṣyājaikā naiketi || 23||

वर् आज्ञेयाऽनन्तालक्ष्याजैकानेकामन्त्राणां मातृका देवी शब्दानां ज्ञानरूपिणी ।ज्ञानानां चिन्मयातीता शून्यानां शून्यसाक्षिणी । वर् चिन्मयानन्दायस्याः परतरं नास्ति सैषा दुर्गा प्रकीर्तिता ॥ २४॥

var ājñeyā'nantālakṣyājaikānekāmantrāṇāṃ mātṛkā devī śabdānāṃ jñānarūpiṇī |jñānānāṃ cinmayātītā śūnyānāṃ śūnyasākṣiṇī | var cinmayānandāyasyāḥ parataraṃ nāsti saiṣā durgā prakīrtitā || 24||

तां दुर्गां दुर्गमां देवीं दुराचारविघातिनीम् ।नमामि भवभीतोऽहं संसारार्णवतारिणीम् ॥ २५॥

tāṃ durgāṃ durgamāṃ devīṃ durācāravighātinīm |namāmi bhavabhīto'haṃ saṃsārārṇavatāriṇīm || 25||

इदमथर्वशीर्षं योऽधीते स पञ्चाथर्वशीर्षफलमाप्नोति ।इदमथर्वशीर्षमज्ञात्वा योऽर्चां स्थापयति ।शतलक्षं प्रजप्त्वाऽपि सोऽर्चासिद्धिं न विन्दति ।वर् नाऽर्चाशुद्धिं च विन्दतिशतमष्टोत्तरं चास्य पुरश्चर्याविधिः स्मृतः ।दशवारं पठेद्यस्तु सद्यः पापैः प्रमुच्यते ।महादुर्गाणि तरति महादेव्याः प्रसादतः ॥ २६॥

idamatharvaśīrṣaṃ yo'dhīte sa pañcātharvaśīrṣaphalamāpnoti |idamatharvaśīrṣamajñātvā yo'rcāṃ sthāpayati |śatalakṣaṃ prajaptvā'pi so'rcāsiddhiṃ na vindati |var nā'rcāśuddhiṃ ca vindatiśatamaṣṭottaraṃ cāsya puraścaryāvidhiḥ smṛtaḥ |daśavāraṃ paṭhedyastu sadyaḥ pāpaiḥ pramucyate |mahādurgāṇi tarati mahādevyāḥ prasādataḥ || 26||

सायमधीयानो दिवसकृतं पापं नाशयति ।प्रातरधीयानो रात्रिकृतं पापं नाशयति ।सायं प्रातः प्रयुञ्जानोऽपापो भवति ।निशीथे तुरीयसंध्यायां जप्त्वा वाक्सिद्धिर्भवति ।नूतनायां प्रतिमायां जप्त्वा देवतासांनिध्यं भवति ।प्राणप्रतिष्ठायां जप्त्वा प्राणानां प्रतिष्ठा भवति ।भौमाश्विन्यां महादेवीसंनिधौ जप्त्वा महामृत्युंतरति स महामृत्युं तरति ।य एवं वेद ॥ इत्युपनिषत् ॥ २७॥

sāyamadhīyāno divasakṛtaṃ pāpaṃ nāśayati |prātaradhīyāno rātrikṛtaṃ pāpaṃ nāśayati |sāyaṃ prātaḥ prayuñjāno'pāpo bhavati |niśīthe turīyasaṃdhyāyāṃ japtvā vāksiddhirbhavati |nūtanāyāṃ pratimāyāṃ japtvā devatāsāṃnidhyaṃ bhavati |prāṇapratiṣṭhāyāṃ japtvā prāṇānāṃ pratiṣṭhā bhavati |bhaumāśvinyāṃ mahādevīsaṃnidhau japtvā mahāmṛtyuṃtarati sa mahāmṛtyuṃ tarati |ya evaṃ veda || ityupaniṣat || 27||

इति देव्यथर्वशीर्षं सम्पूर्णम् ॥ॐ भद्रं कर्णेभिः शृणुयाम देवा भद्रं पश्येमाक्षभिर्यजत्राः ।स्थिरैरङ्गैस्तुष्टुवांसस्तनूभिर्व्यशेम देवहितं यदायुः ।स्वस्ति न इन्द्रो वृद्धश्रवाः स्वस्ति नः पूषा विश्ववेदाः ।स्वस्ति नस्तार्क्ष्यो अरिष्टनेमिः स्वस्ति नो बृहस्पतिर्दधातु ॥ॐ शान्तिः शान्तिः शान्तिः ।

iti devyatharvaśīrṣaṃ sampūrṇam ||oṃ bhadraṃ karṇebhiḥ śṛṇuyāma devā bhadraṃ paśyemākṣabhiryajatrāḥ |sthirairaṅgaistuṣṭuvāṃsastanūbhirvyaśema devahitaṃ yadāyuḥ |svasti na indro vṛddhaśravāḥ svasti naḥ pūṣā viśvavedāḥ |svasti nastārkṣyo ariṣṭanemiḥ svasti no bṛhaspatirdadhātu ||oṃ śāntiḥ śāntiḥ śāntiḥ |