ललितोपाख्यानम् Shri Lalitopakhyanam

श्रीगणेशाय नमः ।

śrīgaṇeśāya namaḥ |

श्रीललितोपाख्यानस्य विषयानुक्रमणिका ।(ब्रह्माण्डपुराणे उत्तरभागे अध्यायक्रमाङ्कः)

śrīlalitopākhyānasya viṣayānukramaṇikā |(brahmāṇḍapurāṇe uttarabhāge adhyāyakramāṅkaḥ)

प्रथमाध्याये (५)अखिलमहीमण्डलं पर्यटतोऽगस्त्यस्य भगवता हयग्रीवेणसमागमः । अगस्त्येन जगदुद्धारसाधनप्रश्ने हयग्रीवेणपराशक्त्यर्चनोपदेशः ।

prathamādhyāye (5)akhilamahīmaṇḍalaṃ paryaṭato'gastyasya bhagavatā hayagrīveṇasamāgamaḥ | agastyena jagaduddhārasādhanapraśne hayagrīveṇaparāśaktyarcanopadeśaḥ |

द्वितीयाध्याये (६)हयग्रीवं मुनिं प्रत्यगस्त्यकृतदेवीप्रादुर्भावादिप्रश्नः । इन्द्रं प्रतिदुर्वासःशापवृत्तान्तकथनम् । इन्द्रबृहस्पत्योर्धर्माधर्मसंवादःतत्र हननदोषविचारः । स्तेयदोषविचारः ।द्विजवर्मनामकिरातोपाख्यानम् । मद्यपानगुणदोषविचारः ।

dvitīyādhyāye (6)hayagrīvaṃ muniṃ pratyagastyakṛtadevīprādurbhāvādipraśnaḥ | indraṃ pratidurvāsaḥśāpavṛttāntakathanam | indrabṛhaspatyordharmādharmasaṃvādaḥtatra hananadoṣavicāraḥ | steyadoṣavicāraḥ |dvijavarmanāmakirātopākhyānam | madyapānaguṇadoṣavicāraḥ |

तृतीयाध्याये (७)बृहस्पतिं प्रति इन्द्रकृतागम्यागमनतत्प्रायश्चित्तादिप्रश्नः ।अभोज्यवस्तुविचारः ।

tṛtīyādhyāye (7)bṛhaspatiṃ prati indrakṛtāgamyāgamanatatprāyaścittādipraśnaḥ |abhojyavastuvicāraḥ |

चतुर्थाध्याये (८)इन्द्रेण बृहस्पतिं प्रति स्वीयदौर्भाग्यप्रतीकारप्रश्नःविश्वरूपोपाख्यानम् । समुद्रमथनप्रस्तावः । क्षीराब्धेः श्रियःप्रादुर्भावः ।

caturthādhyāye (8)indreṇa bṛhaspatiṃ prati svīyadaurbhāgyapratīkārapraśnaḥviśvarūpopākhyānam | samudramathanaprastāvaḥ | kṣīrābdheḥ śriyaḥprādurbhāvaḥ |

पञ्चमाध्याये (९)श्रीविष्णोर्मोहिनीरूपेणावतारः । मोहिनीचरितं श्रुत्वा महादेवेनविष्णुमायादर्शनाय विष्णुलोकगमनम् । भण्डासुरचरितारम्भः ।भण्डासुरवधार्थं श्रीललिताम्बावतारः ।

pañcamādhyāye (9)śrīviṣṇormohinīrūpeṇāvatāraḥ | mohinīcaritaṃ śrutvā mahādevenaviṣṇumāyādarśanāya viṣṇulokagamanam | bhaṇḍāsuracaritārambhaḥ |bhaṇḍāsuravadhārthaṃ śrīlalitāmbāvatāraḥ |

षष्ठाध्याये (१०)भण्डासुरोत्पत्तिकथनम् । भण्डासुरवरग्रहणम् ।

ṣaṣṭhādhyāye (10)bhaṇḍāsurotpattikathanam | bhaṇḍāsuravaragrahaṇam |

सप्तमाध्याये (११)भण्डासुरपट्टाभिषेकादि । विष्णुकृतमायासृष्टिः ।इन्द्रादिकृतमहायागविधानम् । श्रीललिताम्बिकाप्रादुर्भावः ।

saptamādhyāye (11)bhaṇḍāsurapaṭṭābhiṣekādi | viṣṇukṛtamāyāsṛṣṭiḥ |indrādikṛtamahāyāgavidhānam | śrīlalitāmbikāprādurbhāvaḥ |

अष्टमाध्याये (१२)ललितास्तवराजः ।

aṣṭamādhyāye (12)lalitāstavarājaḥ |

नवमाध्याये (१३)देवीदर्शनाय ब्रह्माद्यागमनादिकथनम् ।

navamādhyāye (13)devīdarśanāya brahmādyāgamanādikathanam |

दशमाध्याये \ – (१४)श्रीललिताम्बिकाकामेश्वरयोर्विवाहः । श्रीललिताम्बिकापट्टाभिषेकः ।

daśamādhyāye \ – (14)śrīlalitāmbikākāmeśvarayorvivāhaḥ | śrīlalitāmbikāpaṭṭābhiṣekaḥ |

एकादशाध्याये \ – (१५)भण्डासुरवधाय देवीप्रस्थानकथनम् । सम्पत्करीदेव्या रणप्रस्थानम् ।अश्वारूढादेव्याः प्रस्थानम् । दण्डनाथारणप्रस्थानम् ।मन्त्रिण्यम्बारणप्रस्थानम् । श्रीललिताम्बिकाप्रस्थानवर्णनम् ।

ekādaśādhyāye \ – (15)bhaṇḍāsuravadhāya devīprasthānakathanam | sampatkarīdevyā raṇaprasthānam |aśvārūḍhādevyāḥ prasthānam | daṇḍanāthāraṇaprasthānam |mantriṇyambāraṇaprasthānam | śrīlalitāmbikāprasthānavarṇanam |

द्वादशाध्याये \ – (१६)चक्रराजरथपर्वदेवतावर्णनम् । गीतिचक्ररथपर्वदेवतावर्णनम् ।

dvādaśādhyāye \ – (16)cakrarājarathaparvadevatāvarṇanam | gīticakrarathaparvadevatāvarṇanam |

त्रयोदशाध्याये \ – (१७)किरिचकरथपर्वदेवतावर्णनम् ।

trayodaśādhyāye \ – (17)kiricakarathaparvadevatāvarṇanam |

चतुर्दशाध्याये \ – (१८)शून्यनगरोत्पातप्रादुर्भावः । भण्डादीनां मन्त्रक्रमः ।

caturdaśādhyāye \ – (18)śūnyanagarotpātaprādurbhāvaḥ | bhaṇḍādīnāṃ mantrakramaḥ |

पञ्चदशाध्याये \ – (१९)विषङ्गकृतसन्मन्त्रोपदेशः । भण्डासुराहङ्कारवर्णनं च ।

pañcadaśādhyāye \ – (19)viṣaṅgakṛtasanmantropadeśaḥ | bhaṇḍāsurāhaṅkāravarṇanaṃ ca |

षोडशाध्याये \ – (२०)भण्डासुरसेनासन्नाहः । सम्पत्करीकृतदुर्मदवधः ।

ṣoḍaśādhyāye \ – (20)bhaṇḍāsurasenāsannāhaḥ | sampatkarīkṛtadurmadavadhaḥ |

सप्तदशाध्याये \ – (२१)अथारुढाकृतकुरुण्डवधः ।

saptadaśādhyāye \ – (21)athāruḍhākṛtakuruṇḍavadhaḥ |

अष्टादशाध्याये \ – (२२)नकुलीदेवीकृतकरङ्कादिपञ्चसेनापतिवधः ।

aṣṭādaśādhyāye \ – (22)nakulīdevīkṛtakaraṅkādipañcasenāpativadhaḥ |

एकोनविंशाध्याये \ – (२३)तिरस्करिणिकाम्बाकृतबलाहकादिसप्तसेनापतिवधः ।

ekonaviṃśādhyāye \ – (23)tiraskariṇikāmbākṛtabalāhakādisaptasenāpativadhaḥ |

विशाध्याये (२४)रात्रौ विषङ्गकृतकूटयुद्धवर्णनम् । नित्यापराक्रमवर्णनम् ।विषङ्गपलायनम् ।

viśādhyāye (24)rātrau viṣaṅgakṛtakūṭayuddhavarṇanam | nityāparākramavarṇanam |viṣaṅgapalāyanam |

एकविंशाध्याये (२५)वह्निप्राकाररचना ।

ekaviṃśādhyāye (25)vahniprākāraracanā |

द्वाविंशाध्याये (२६)बालाम्बाकृतभण्डपुत्रवधः ।

dvāviṃśādhyāye (26)bālāmbākṛtabhaṇḍaputravadhaḥ |

त्रयोविंशाध्याये (२७)भण्डासुरप्रलापः । विशुक्रकृतजयविघ्नयन्त्रम् ।गणेश्वरप्रादुर्भावः । गणेश्वरपराक्रमः ।

trayoviṃśādhyāye (27)bhaṇḍāsurapralāpaḥ | viśukrakṛtajayavighnayantram |gaṇeśvaraprādurbhāvaḥ | gaṇeśvaraparākramaḥ |

चतुर्विंशाध्याये (२८)विशुक्रविषङ्गयुद्धवर्णनम् । रणमध्ये सुधासिन्धोराविर्भावः ।विशुक्रविषङ्गवधः ।

caturviṃśādhyāye (28)viśukraviṣaṅgayuddhavarṇanam | raṇamadhye sudhāsindhorāvirbhāvaḥ |viśukraviṣaṅgavadhaḥ |

पञ्चविंशाध्याये (२९)श्रीललिताभण्डासुरयुद्धम् ।

pañcaviṃśādhyāye (29)śrīlalitābhaṇḍāsurayuddham |

षड्विंशाध्याये (३०)श्रीललिताभण्डासुरदिव्यास्त्रप्रयोगः । भण्डासुरवधः ।

ṣaḍviṃśādhyāye (30)śrīlalitābhaṇḍāsuradivyāstraprayogaḥ | bhaṇḍāsuravadhaḥ |

सप्तविंशाध्याये (३१)ब्रह्मादिकृतललितास्तुतिः । मन्मथस्य पुनरुज्जीवनम् ।शिवपार्वत्योर्विवाहः । महासेनोद्भवः । तारकासुरवधश्च ।

saptaviṃśādhyāye (31)brahmādikṛtalalitāstutiḥ | manmathasya punarujjīvanam |śivapārvatyorvivāhaḥ | mahāsenodbhavaḥ | tārakāsuravadhaśca |

अष्टाविंशाध्याये (३२)श्रीनगरनिर्माणकथनम् । लोहादिसप्तसाललक्षणानि ।मातझोपाख्यानम् । सप्तसालरक्षकदेवतादिकथनम् ।

aṣṭāviṃśādhyāye (32)śrīnagaranirmāṇakathanam | lohādisaptasālalakṣaṇāni |mātajhopākhyānam | saptasālarakṣakadevatādikathanam |

एकोनत्रिशाध्याये (३३)रत्नसाललक्षणादिकथनम् ।

ekonatriśādhyāye (33)ratnasālalakṣaṇādikathanam |

त्रिंशाध्याये (३४)रुद्रालयरुदविशेषनामादिकथनम् ।

triṃśādhyāye (34)rudrālayarudaviśeṣanāmādikathanam |

एकत्रिंशाध्याये (३५)महापद्माटवीवर्णनम् ।

ekatriṃśādhyāye (35)mahāpadmāṭavīvarṇanam |

द्वाविंशाध्याये (३६)चिन्तामणिगृहान्तरवर्णनम् ।

dvāviṃśādhyāye (36)cintāmaṇigṛhāntaravarṇanam |

प्रयस्त्रिंशाध्याये (३७)गृहराजान्तरकथनम् ।

prayastriṃśādhyāye (37)gṛharājāntarakathanam |

चतुर्विंशाध्याये (३८)मनराजतत्साधनादिकथनम् ।

caturviṃśādhyāye (38)manarājatatsādhanādikathanam |

पञ्चत्रिंशाध्याये (३९)काञ्चीनगरीमाहात्म्यवर्णनम् ।

pañcatriṃśādhyāye (39)kāñcīnagarīmāhātmyavarṇanam |

षत्रिंशाध्याये (४०)श्रीमत्रिपुरसुन्दर्या दशरथाय पुत्रवरदानम् ।

ṣatriṃśādhyāye (40)śrīmatripurasundaryā daśarathāya putravaradānam |

सप्तत्रिंशाध्याये (४१)श्रीयन्त्रराजप्रकारोपासनादिकथनम् ।

saptatriṃśādhyāye (41)śrīyantrarājaprakāropāsanādikathanam |

अष्टत्रिंशाध्याये (४२)मुद्रालक्षणप्रकारादिकथनम् ।

aṣṭatriṃśādhyāye (42)mudrālakṣaṇaprakārādikathanam |

एकोनचत्वारिंशाध्याये (४३)देवीदर्शनदीक्षावर्णनम् ।

ekonacatvāriṃśādhyāye (43)devīdarśanadīkṣāvarṇanam |

चत्वारिंशाध्याये (४४)मन्त्रोपासनप्रकारादिकथनम् ।फलश्रुतिः (ग्रन्थोपसंहारः)

catvāriṃśādhyāye (44)mantropāsanaprakārādikathanam |phalaśrutiḥ (granthopasaṃhāraḥ)

इति श्रीललितोपाख्यानानुक्रमणी ॥

iti śrīlalitopākhyānānukramaṇī ||

श्रीः ।अथ ब्रह्माण्डमहापुराणे उत्तरभागे हयग्रीवागस्त्यसंवादेश्रीललितोपाख्यानं प्रारभ्यते ।

śrīḥ |atha brahmāṇḍamahāpurāṇe uttarabhāge hayagrīvāgastyasaṃvādeśrīlalitopākhyānaṃ prārabhyate |

ललितोपाख्याने प्रथमोऽध्यायः । (ब्रह्माण्डपुराणे उत्तरभागे पञ्चमोऽध्यायः)श्रीमत्रिपुरसुन्दर्यै ललिताम्बायै नमः ।(अखिलमहीमण्डलं पर्यटतोऽगस्त्यस्य काञ्चीनगरे भगवता हयग्रीवेणसमागमः १, अगस्त्येन जगदुद्धारसाधनप्रश्ने हयग्रीवेणश्रीललिताम्बापरिचर्योपदेशः २)शुक्लाम्बरधरं विष्णुं शशिवर्ण चतुर्भुजम् ।प्रसन्नवदनं ध्यायेत्सर्वविघ्नोपशान्तये ॥चतुर्भुजे चन्द्रकलावतंसे कुचोन्नते कुङ्कुमरागशोणे ।पुण्ड्रेक्षुपाशाङ्कुशपुष्पबाणहस्ते नमस्ते जगदेकमातः ॥ १॥

lalitopākhyāne prathamo'dhyāyaḥ | (brahmāṇḍapurāṇe uttarabhāge pañcamo'dhyāyaḥ)śrīmatripurasundaryai lalitāmbāyai namaḥ |(akhilamahīmaṇḍalaṃ paryaṭato'gastyasya kāñcīnagare bhagavatā hayagrīveṇasamāgamaḥ 1, agastyena jagaduddhārasādhanapraśne hayagrīveṇaśrīlalitāmbāparicaryopadeśaḥ 2)śuklāmbaradharaṃ viṣṇuṃ śaśivarṇa caturbhujam |prasannavadanaṃ dhyāyetsarvavighnopaśāntaye ||caturbhuje candrakalāvataṃse kuconnate kuṅkumarāgaśoṇe |puṇḍrekṣupāśāṅkuśapuṣpabāṇahaste namaste jagadekamātaḥ || 1||

अस्तु वः श्रेयसे नित्यं वस्तु वामाङ्गसुन्दरम् । (वामाङ्गमैश्वरम्)यतस्तृतीयो विदुषां तृतीयस्तु परं महः ॥ २॥ (तुरीयं तत्परं महः)

astu vaḥ śreyase nityaṃ vastu vāmāṅgasundaram | (vāmāṅgamaiśvaram)yatastṛtīyo viduṣāṃ tṛtīyastu paraṃ mahaḥ || 2|| (turīyaṃ tatparaṃ mahaḥ)

अगस्त्यो नाम देवर्षिर्वेदवेदाङ्गपारगः ।सर्वसिद्धान्तसारज्ञो ब्रह्मानन्दरसात्मकः ॥ ३॥

agastyo nāma devarṣirvedavedāṅgapāragaḥ |sarvasiddhāntasārajño brahmānandarasātmakaḥ || 3||

चचाराद्भुतहेतूनि तीर्थान्यायतनानि च ।शैलारण्यापगामुख्यान्सर्वाञ्जनपदानपि ॥ ४॥

cacārādbhutahetūni tīrthānyāyatanāni ca |śailāraṇyāpagāmukhyānsarvāñjanapadānapi || 4||

तेषु तेष्वखिलाञ्जन्तूनज्ञानतिमिरावृतान् ।शिश्नोदरपरान्दृष्ट्वा चिन्तयामास तान्प्रति ॥ ५॥

teṣu teṣvakhilāñjantūnajñānatimirāvṛtān |śiśnodaraparāndṛṣṭvā cintayāmāsa tānprati || 5||

तस्य चिन्तयमानस्य चरतो वसुधामिमाम् ।प्राप्तमासीन्महापुण्यं काञ्चीनगरमुत्तमम् ॥ ६॥

tasya cintayamānasya carato vasudhāmimām |prāptamāsīnmahāpuṇyaṃ kāñcīnagaramuttamam || 6||