जगन्नाथ वैदिक पूजापद्धतिः Shri Jagannatha Vaidika Puja Paddhati

वाजसनेयि माध्यन्दिनशाखीय यजुर्वेद, अध्याय ३१अथ पुरुषसूक्तम् ।ॐ तच्छं॒ योरावृ॑णीमहे । गा॒तुं य॒ज्ञाय॑ ।गा॒तुं य॒ज्ञप॑तये । दैवी\" स्व॒स्तिर॑स्तु नः ।स्व॒स्तिर्मानु॑षेभ्यः । ऊ॒र्ध्वं जि॑गातु भेष॒जम् ।शन्नो॑ अस्तु द्वि॒पदे\" । शं चतु॑ष्पदे ।ॐ शान्तिः॒ शान्तिः॒ शान्तिः॑ ।ॐ स॒हस्र॑शीर्षा॒ पुरु॑षः सहस्रा॒क्षः स॒हस्र॑पात् ।स भूमिँ॑ स॒र्वत॑ स्पृ॒त्वाऽत्य॑तिष्ठद्दशाङ्गु॒लम् ॥ १॥

vājasaneyi mādhyandinaśākhīya yajurveda, adhyāya 31atha puruṣasūktam |oṃ tacchaṃ yorāvṛṇīmahe | gātuṃ yajñāya |gātuṃ yajñapataye | daivī\" svastirastu naḥ |svastirmānuṣebhyaḥ | ūrdhvaṃ jigātu bheṣajam |śanno astu dvipade\" | śaṃ catuṣpade |oṃ śāntiḥ śāntiḥ śāntiḥ |oṃ sahasraśīrṣā puruṣaḥ sahasrākṣaḥ sahasrapāt |sa bhūmim̐ sarvata spṛtvā'tyatiṣṭhaddaśāṅgulam || 1||

पुरु॑ष ए॒वेदँ सर्वं यद्भू॒तँ यच्च॑ भा॒व्य॒म् ।उ॒तामृ॑त॒त्वस्येशा॑नो॒ यदन्ने॑नाति॒रोह॑ति ॥ २॥

puruṣa evedam̐ sarvaṃ yadbhūtam̐ yacca bhāvyam |utāmṛtatvasyeśāno yadannenātirohati || 2||

ए॒तावा॑नस्य महि॒मातो॒ ज्यायाँश्च॒ पूरु॑षः ।पादो॑ऽस्य॒ विश्वा॑ भू॒तानि॑ त्रि॒पाद॑स्या॒मृत॑न्दि॒वि ॥ ३॥

etāvānasya mahimāto jyāyām̐śca pūruṣaḥ |pādo'sya viśvā bhūtāni tripādasyāmṛtandivi || 3||

त्रि॒पादू॒र्ध्वऽ उदै॒त्पुरु॑षः॒ पादो॑स्ये॒हाभ॑व॒त्पुनः॑ ।ततो॒ विष्व॒ङ्व्य॒क्रामत् साशनानश॒ने अ॒भि ॥ ४॥

tripādūrdhva' udaitpuruṣaḥ pādosyehābhavatpunaḥ |tato viṣvaṅvyakrāmat sāśanānaśane abhi || 4||

ततो॒ वि॒राड॑जायत वि॒राजो॒ऽधि॒पूरु॑षः ।स जा॒तोऽत्य॑रिच्यत प॒श्चाद् भूमि॒मथो॑ पु॒रः ॥ ५॥

tato virāḍajāyata virājo'dhipūruṣaḥ |sa jāto'tyaricyata paścād bhūmimatho puraḥ || 5||

तस्मा॑द्य॒ज्ञात् स॑र्वहुतः॒ सम्भृ॑तम्पृषदा॒ज्यम् ।प॒शूँस्ताँश्च॑क्रे वाय॒व्या॒नार॒ण्या ग्रा॒म्याश्च॒ ये ॥ ६॥

tasmādyajñāt sarvahutaḥ sambhṛtampṛṣadājyam |paśūm̐stām̐ścakre vāyavyānāraṇyā grāmyāśca ye || 6||

तस्मा॑द्य॒ज्ञात्स॑र्व॒हुत॒ऽऋचः॒ सामा॑नि जज्ञिरे ।छन्दाँ॑सि जज्ञिरे॒ तस्मा॒द्यजु॒स्तस्मा॑दजायत ॥ ७॥

tasmādyajñātsarvahuta'ṛcaḥ sāmāni jajñire |chandām̐si jajñire tasmādyajustasmādajāyata || 7||

तस्मा॒दश्वा॑ऽजायन्त॒ ये के चो॑भ॒याद॑तः ।गावो॑ ह जज्ञिरे॒ तस्मा॒त्तस्मा॑ज्जा॒ताऽ॑जा॒वयः॑॥ ८॥

tasmādaśvā'jāyanta ye ke cobhayādataḥ |gāvo ha jajñire tasmāttasmājjātā'jāvayaḥ|| 8||

तँ य॒ज्ञम्ब॒र्हिषि॒ प्रौक्ष॒न्पुरु॑षञ्जा॒तम॑ग्रतः ।तेन॑ दे॒वाऽ॑यजन्त सा॒ध्याऽऋष॑यश्च॒ ये ॥ ९॥

tam̐ yajñambarhiṣi praukṣanpuruṣañjātamagrataḥ |tena devā'yajanta sādhyā'ṛṣayaśca ye || 9||

यत्पुरु॑षँ॒व्यद॑धुः कति॒धा व्य॑कल्पयन् ।मुख॒ङ्किम॑स्यासीत्किम्बा॒हू किमू॒रू पादा॑ऽउच्येते ॥ १०॥

yatpuruṣam̐vyadadhuḥ katidhā vyakalpayan |mukhaṅkimasyāsītkimbāhū kimūrū pādā'ucyete || 10||

ब्रा॒ह्म॒णो॒ऽस्य॒ मुख॑मासीद्बा॒हू रा॑ज॒न्यः॒ कृ॒तः ।ऊ॒रू तद॑स्य॒ यद्वैश्यः॑ प॒द्भ्याँ शू॒द्रोऽ॑जायत ॥ ११॥

brāhmaṇo'sya mukhamāsīdbāhū rājanyaḥ kṛtaḥ |ūrū tadasya yadvaiśyaḥ padbhyām̐ śūdro'jāyata || 11||

च॒न्द्रमा॒ मन॑सो जा॒तश्चक्षोः॒ सूर्योऽजायत ।श्रोत्रा॑द्वा॒युश्च॑ प्रा॒णश्च॒ मुखा॑द॒ग्निर॑जायत ॥ १२॥

candramā manaso jātaścakṣoḥ sūryo'jāyata |śrotrādvāyuśca prāṇaśca mukhādagnirajāyata || 12||

नाभ्या॑ऽसीद॒न्तरि॑क्षँ शी॒र्ष्णो द्यौः सम॑वर्तत ।प॒द्भ्याम्भूमि॒र्दिशः॒ श्रोत्रा॒त्तथा॑ लो॒काँऽ॑कल्पयन् ॥ १३॥

nābhyā'sīdantarikṣam̐ śīrṣṇo dyauḥ samavartata |padbhyāmbhūmirdiśaḥ śrotrāttathā lokām̐'kalpayan || 13||

यत्पुरु॑षेण ह॒विषा॑ दे॒वा य॒ज्ञमत॑न्वत ।व॒स॒न्तो॒ऽस्यासी॒दाज्य॑ङ्ग्री॒ष्मऽइ॒ध्म श॒रद्ध॒विः ॥ १४॥

yatpuruṣeṇa haviṣā devā yajñamatanvata |vasanto'syāsīdājyaṅgrīṣma'idhma śaraddhaviḥ || 14||

स॒प्तास्या॑सन्परि॒धय॒स्त्रिः स॒प्त स॒मिधः॑ कृ॒ताः ।दे॒वा यद्य॒ज्ञन्त॑न्वा॒नाऽब॑ध्न॒न्पुरु॑षम्प॒शुम् ॥ १५॥

saptāsyāsanparidhayastriḥ sapta samidhaḥ kṛtāḥ |devā yadyajñantanvānā'badhnanpuruṣampaśum || 15||

य॒ज्ञेन॑ य॒ज्ञम॑यजन्त दे॒वास्तानि॒ धर्माणि प्रथ॒मान्या॑सन् ।ते ह॒ नाक॑म्महि॒मानः॑ सचन्त॒ यत्र॒ पूर्वे सा॒ध्याः सन्ति॑ दे॒वाः ॥ १६॥

yajñena yajñamayajanta devāstāni dharmāṇi prathamānyāsan |te ha nākammahimānaḥ sacanta yatra pūrve sādhyāḥ santi devāḥ || 16||

अ॒द्भ्यः सम्भृ॑तः पृथि॒व्यै रसा॑च्च वि॒श्वक॑र्मणः॒ सम॑वर्त॒ताग्रे॑ ।तस्य॒ त्वष्टा॑ वि॒दध॑द्रू॒पमे॑ति॒ तन्मर्त्यस्य देव॒त्वमा॒जान॒मग्रे॑॥ १७॥

adbhyaḥ sambhṛtaḥ pṛthivyai rasācca viśvakarmaṇaḥ samavartatāgre |tasya tvaṣṭā vidadhadrūpameti tanmartyasya devatvamājānamagre|| 17||

वेदा॒हमे॒तम्पुरु॑षम्म॒हान्त॑मादि॒त्यव॑र्ण॒न्तम॑सः प॒रस्ता॑त् ।तमे॒व वि॑दि॒त्वाति॑ मृ॒त्युमे॑ति॒ नान्यः पन्था॑ विद्य॒तेय॑नाय ॥ १८॥

vedāhametampuruṣammahāntamādityavarṇantamasaḥ parastāt |tameva viditvāti mṛtyumeti nānyaḥ panthā vidyateyanāya || 18||

प्र॒जाप॑तिश्चरति॒ गर्भे॑ऽ॒न्तरजा॑यमानो बहु॒धा विजा॑यते ।तस्य॒ योनि॒म्परि॑पश्यन्ति॒ धीरा॒स्तस्मि॑न्ह तस्थु॒र्भुव॑नानि॒ विश्वा॑॥ १९॥

prajāpatiścarati garbhe'ntarajāyamāno bahudhā vijāyate |tasya yonimparipaśyanti dhīrāstasminha tasthurbhuvanāni viśvā|| 19||

यो दे॒वेभ्य॑ऽ॒तप॑ति॒ यो दे॒वाना॑म्पु॒रोहि॑तः ।पूर्वो॒ यो दे॒वेभ्यो॑ जा॒तो नमो॑ रु॒चाय॒ ब्राह्म॑ये ॥ २०॥

yo devebhya'tapati yo devānāmpurohitaḥ |pūrvo yo devebhyo jāto namo rucāya brāhmaye || 20||

रु॒चम्ब्रा॒ह्मञ्ज॒नय॑न्तो दे॒वाऽग्रे॒ तद॑ब्रुवन् ।यस्त्वै॒वम्ब्रा॑ह्म॒णो वि॒द्यात्तस्य॑ दे॒वाऽ॑स॒न्वशे॑॥ २१॥

rucambrāhmañjanayanto devā'gre tadabruvan |yastvaivambrāhmaṇo vidyāttasya devā'sanvaśe|| 21||

श्रीश्च॑ ते ल॒क्ष्मीश्च॒ पत्न्या॑वहोरा॒त्रे पा॒र्श्वे नक्ष॑त्राणि रू॒पम॒श्विनौ॒ व्यात्त॑म् ।इ॒ष्णन्नि॑षाणा॒मुम्म॑ऽइषाण सर्वलो॒कम्म॑ऽइषाण ॥ २२॥

śrīśca te lakṣmīśca patnyāvahorātre pārśve nakṣatrāṇi rūpamaśvinau vyāttam |iṣṇanniṣāṇāmumma'iṣāṇa sarvalokamma'iṣāṇa || 22||

ॐ तच्छं॒ योरावृ॑णीमहे । गा॒तुं य॒ज्ञाय॑ ।गा॒तुं यज्ञप॑तये । दैवी\"स्स्व॒स्तिर॑स्तु नः ।स्व॒स्तिर्मानु॑षेभ्यः । ऊ॒र्ध्वं जि॑गातु भेष॒जम् ।शन्नो॑ अस्तु द्वि॒पदे\" । शं चतु॑ष्पदे ।ॐ शान्तिः॒ शान्तिः॒ शान्तिः॑ ।

oṃ tacchaṃ yorāvṛṇīmahe | gātuṃ yajñāya |gātuṃ yajñapataye | daivī\"ssvastirastu naḥ |svastirmānuṣebhyaḥ | ūrdhvaṃ jigātu bheṣajam |śanno astu dvipade\" | śaṃ catuṣpade |oṃ śāntiḥ śāntiḥ śāntiḥ |

ॐ अस्य सहस्रशीर्षेति षोडशर्चस्य पुरुषसूक्त महामन्त्रस्य नारायण ऋषिः ।अनुष्टुप् छ्न्दः ।अन्त्याया त्रिष्टुप् छन्दः ।जगद्बीजं पुरुषो देवता ।पुरुष एवेदं इति बीजम् ।यज्ञेन यज्ञम् इति शक्तिः ।एतावानिति कीलकम् ।मम सकलाभीष्ट सिद्।ह्ध्यर्थे धन धान्य पुत्रादि सकल सम्पत् समृद्।ह्ध्यर्थे श्रीमन्नारायण प्रीति द्वारा सर्वविध पुरुषार्थ सम्पत्तये न्यास पूजा पाठ हवनाभिषेकेषु विनियोगः ।इति ॥

oṃ asya sahasraśīrṣeti ṣoḍaśarcasya puruṣasūkta mahāmantrasya nārāyaṇa ṛṣiḥ |anuṣṭup chndaḥ |antyāyā triṣṭup chandaḥ |jagadbījaṃ puruṣo devatā |puruṣa evedaṃ iti bījam |yajñena yajñam iti śaktiḥ |etāvāniti kīlakam |mama sakalābhīṣṭa sid|hdhyarthe dhana dhānya putrādi sakala sampat samṛd|hdhyarthe śrīmannārāyaṇa prīti dvārā sarvavidha puruṣārtha sampattaye nyāsa pūjā pāṭha havanābhiṣekeṣu viniyogaḥ |iti ||

ॐ श्रीमन्नारायणर्षये नमः शिरसि ।ॐ जगत्कारण पुरुष देवतायै नमो हृदये ।ॐ अनुष्टुप् त्रिष्टुप्छन्दोभ्यां नमो मुखे ।ॐ पुरुष एवेदं इति बीजाय नमो नाभौ ।ॐ यज्ञेन यज्ञमिति शक्तये नमः कट्याम् ।ॐ एतावान् इति कीलकाय नमः पादौ ।मम सकलाभीष्टं सिद्।ह्ध्यर्थे धन धान्य पुत्रादि सकल सम्पत् समृद्।ह्ध्यर्थे श्रीमन्नारायण प्रीति द्वारा सर्वविध पुरुषार्थ सम्पत्तये पुरुष सूक्त न्यास पूजा पाठ हवनाभिषेकेषु विनियोगाय नमः सर्वाङ्गेषु ।इति ॥

oṃ śrīmannārāyaṇarṣaye namaḥ śirasi |oṃ jagatkāraṇa puruṣa devatāyai namo hṛdaye |oṃ anuṣṭup triṣṭupchandobhyāṃ namo mukhe |oṃ puruṣa evedaṃ iti bījāya namo nābhau |oṃ yajñena yajñamiti śaktaye namaḥ kaṭyām |oṃ etāvān iti kīlakāya namaḥ pādau |mama sakalābhīṣṭaṃ sid|hdhyarthe dhana dhānya putrādi sakala sampat samṛd|hdhyarthe śrīmannārāyaṇa prīti dvārā sarvavidha puruṣārtha sampattaye puruṣa sūkta nyāsa pūjā pāṭha havanābhiṣekeṣu viniyogāya namaḥ sarvāṅgeṣu |iti ||

ॐ सहस्रशीर्षा इति वाम करे १ ।ॐ पुरुष एवेदं इति दक्षिण करे २ ।ॐ एतावानस्य इति वाम पादे ३ ।ॐ त्रिपादूर्ध्व इति दक्षिण पादे ४ ।ॐ ततो विराड इति वाम जानौ ५ ।ॐ तस्माद्यज्ञात् इति दक्षिण जानौ ६ ।ॐ तस्माद्यज्ञात्सर्वहुत ऋचः इति वाम कट्यां ७ ।ॐ तस्मादश्वा इति दक्षिण कट्यां ८ ।ॐ तं यज्ञं इति नाभौ ९ ।ॐ यत्पुरुषं इति हृदये १० ।ॐ ब्राह्मणोऽस्य इति कण्ठे११ ।ॐ चन्द्रमा मनसो इति वाम बाहौ १२ ।ॐ नाभ्या आसी इति दक्षिण बाहौ १३ ।ॐ यत्पुरुषेण इति मुखे १४ ।ॐ सप्तास्यासनिति नेत्रयोः १५ ।ॐ यज्ञेन यज्ञं इति मूर्ध्नि १६ ।इति ॥

oṃ sahasraśīrṣā iti vāma kare 1 |oṃ puruṣa evedaṃ iti dakṣiṇa kare 2 |oṃ etāvānasya iti vāma pāde 3 |oṃ tripādūrdhva iti dakṣiṇa pāde 4 |oṃ tato virāḍa iti vāma jānau 5 |oṃ tasmādyajñāt iti dakṣiṇa jānau 6 |oṃ tasmādyajñātsarvahuta ṛcaḥ iti vāma kaṭyāṃ 7 |oṃ tasmādaśvā iti dakṣiṇa kaṭyāṃ 8 |oṃ taṃ yajñaṃ iti nābhau 9 |oṃ yatpuruṣaṃ iti hṛdaye 10 |oṃ brāhmaṇo'sya iti kaṇṭhe11 |oṃ candramā manaso iti vāma bāhau 12 |oṃ nābhyā āsī iti dakṣiṇa bāhau 13 |oṃ yatpuruṣeṇa iti mukhe 14 |oṃ saptāsyāsaniti netrayoḥ 15 |oṃ yajñena yajñaṃ iti mūrdhni 16 |iti ||

ॐ ब्राह्मणोऽस्य इत्यङ्गुष्ठाभ्यां नमः ।

oṃ brāhmaṇo'sya ityaṅguṣṭhābhyāṃ namaḥ |

ॐ चन्द्रमा इति तर्जनीभ्यां नमः ।

oṃ candramā iti tarjanībhyāṃ namaḥ |

ॐ नाभ्याइति मध्यमाभ्यां नमः ।

oṃ nābhyāiti madhyamābhyāṃ namaḥ |

ॐ यत्पुरुषेण इत्यनामिकाभ्यां नमः ।

oṃ yatpuruṣeṇa ityanāmikābhyāṃ namaḥ |

ॐ सप्तास्यासन् इति कनिष्ठिकाभ्यां नमः ।

oṃ saptāsyāsan iti kaniṣṭhikābhyāṃ namaḥ |

ॐ यज्ञेन इति करतल करपृष्ठाभ्यां नमः ।

oṃ yajñena iti karatala karapṛṣṭhābhyāṃ namaḥ |

इति ॥

iti ||

ॐ ब्राह्मणोऽस्यैति हृदयाय नमः ।

oṃ brāhmaṇo'syaiti hṛdayāya namaḥ |

ॐ चन्द्रमाइति शिरसे स्वाहा ।ॐ नाभ्याइति शिखायै वषट् ।ॐ यत्पुरुषेणैति कवचाय हुम् ।ॐ सप्तास्यासनिति नेत्राभ्यां वौषट् ।ॐ यज्ञेन यज्ञं इति अस्त्राय फट् ।ॐ भूर्भुवः स्वरोमिति दिग्बन्धः ।इति ॥

oṃ candramāiti śirase svāhā |oṃ nābhyāiti śikhāyai vaṣaṭ |oṃ yatpuruṣeṇaiti kavacāya hum |oṃ saptāsyāsaniti netrābhyāṃ vauṣaṭ |oṃ yajñena yajñaṃ iti astrāya phaṭ |oṃ bhūrbhuvaḥ svaromiti digbandhaḥ |iti ||

ध्येयः सदा सवितृ मण्डल मध्यवर्ती, नारायण सरसिजासन सन्निविष्टः ।केयूरवान् मकर कुण्डलवान् किरीटी, हारी हिरण्मय वपुर्धृत शङ्खचक्रः ॥ १॥

dhyeyaḥ sadā savitṛ maṇḍala madhyavartī, nārāyaṇa sarasijāsana sanniviṣṭaḥ |keyūravān makara kuṇḍalavān kirīṭī, hārī hiraṇmaya vapurdhṛta śaṅkhacakraḥ || 1||

मृत्युभीतैः पुरा देवैरात्मनश्छादनाय च ।छन्दांसि संस्मृतानीह छादितास्तैस्ततोऽमराः ॥छादनाश्छन्द उद्दिष्टं वाससी कृत्तिरेव च ।छन्दोभिरावृतं सर्वं विद्यात्सर्वत्र नान्यतः ॥(बृहत् पराशर स्मृति, २/३९४०)

mṛtyubhītaiḥ purā devairātmanaśchādanāya ca |chandāṃsi saṃsmṛtānīha chāditāstaistato'marāḥ ||chādanāśchanda uddiṣṭaṃ vāsasī kṛttireva ca |chandobhirāvṛtaṃ sarvaṃ vidyātsarvatra nānyataḥ ||(bṛhat parāśara smṛti, 2/3940)

यस्मिन् मन्त्रे तु यो देवस्तेन देवेन चिह्नितम् ।मन्त्रं तद्दैवतं विद्यात् सन्ति तत्र तु देवताः ॥ ४१॥

yasmin mantre tu yo devastena devena cihnitam |mantraṃ taddaivataṃ vidyāt santi tatra tu devatāḥ || 41||

येन यद् ऋषिणा दृष्टं सिद्धिः प्राप्ता तु येन वै ।मन्त्रेण तस्य सः प्रोक्तो मुनि भावस्तदात्मकः ॥ ४२॥

yena yad ṛṣiṇā dṛṣṭaṃ siddhiḥ prāptā tu yena vai |mantreṇa tasya saḥ prokto muni bhāvastadātmakaḥ || 42||

यत्र कर्माणि चारब्धे जपहोमार्चनादिके ।क्रियन्ते येन मन्त्रेण विनियोगस्तु सः स्मृतः ॥ ४३॥

yatra karmāṇi cārabdhe japahomārcanādike |kriyante yena mantreṇa viniyogastu saḥ smṛtaḥ || 43||

अस्य मन्त्रस्य चार्थोऽयमयं मन्त्रोऽत्र वर्तते ।तत्तस्य ब्राह्मणं ज्ञेयं मन्त्रस्येति श्रुति क्रमः ॥ ४४॥

asya mantrasya cārtho'yamayaṃ mantro'tra vartate |tattasya brāhmaṇaṃ jñeyaṃ mantrasyeti śruti kramaḥ || 44||

एतद्धि पञ्चकं ज्ञात्वा क्रियते कर्म यद् द्विजः ।तदनन्त फलं तेषां भवेद्वेद निदर्शनात् ॥ ४५॥

etaddhi pañcakaṃ jñātvā kriyate karma yad dvijaḥ |tadananta phalaṃ teṣāṃ bhavedveda nidarśanāt || 45||

छन्दो दैवतमार्षं च विनियोगं च ब्राह्मणम् ।मन्त्रं पञ्चविधं ज्ञात्वा द्विजः कर्म समारभेत् ॥ २९४॥

chando daivatamārṣaṃ ca viniyogaṃ ca brāhmaṇam |mantraṃ pañcavidhaṃ jñātvā dvijaḥ karma samārabhet || 294||

दद्यात् पुरुष सूक्तेन आपः पुष्पाणि चैव हि ।अर्चित्ं स्यादिदं तेन विश्वं भुवन सप्तकम् ॥ ३८०॥

dadyāt puruṣa sūktena āpaḥ puṣpāṇi caiva hi |arcitṃ syādidaṃ tena viśvaṃ bhuvana saptakam || 380||

अनुष्टुभस्य सूक्तस्य त्रिष्टुबन्तस्य देवता ।पुरुषो यो जगद्बीजं ऋषिर्नारायणः स्मृतः ॥ ३८१॥

anuṣṭubhasya sūktasya triṣṭubantasya devatā |puruṣo yo jagadbījaṃ ṛṣirnārāyaṇaḥ smṛtaḥ || 381||

एतान्यविदित्वा योऽधीते ऽनुब्रूते जपति जुहोति यजते याजयते तस्य ब्रह्म निर्वीर्यं यातयामः भवत्यथातराश्व गर्तं वा पद्यते स्थाणुं वर्च्छति प्रमीयते वा पापीयाम्भवत्यथ विज्ञायैतानि योऽधीते तस्य वीर्यवदथ योऽर्थवित्तस्य वीर्यवत्तरं भवति जपित्वा हुत्वेष्ट्वा तत्फलेन युज्यते ।(सर्वानुक्रमणिका, १/१)

etānyaviditvā yo'dhīte 'nubrūte japati juhoti yajate yājayate tasya brahma nirvīryaṃ yātayāmaḥ bhavatyathātarāśva gartaṃ vā padyate sthāṇuṃ varcchati pramīyate vā pāpīyāmbhavatyatha vijñāyaitāni yo'dhīte tasya vīryavadatha yo'rthavittasya vīryavattaraṃ bhavati japitvā hutveṣṭvā tatphalena yujyate |(sarvānukramaṇikā, 1/1)

प्रथमां विन्यसेद्वामे द्वितीयां दक्षिणे करे ।तृतीयां वाम पादे च चतुर्थी दक्षिणे न्यसेत् ॥ ३८४॥

prathamāṃ vinyasedvāme dvitīyāṃ dakṣiṇe kare |tṛtīyāṃ vāma pāde ca caturthī dakṣiṇe nyaset || 384||

पञ्चमी वाम जानौ तु षष्ठी वै दक्षिणे न्यसेत् ।सप्तमीं वाम कट्यां तु दक्षिणस्यां तथाष्टमीम् ॥ ३८५॥

pañcamī vāma jānau tu ṣaṣṭhī vai dakṣiṇe nyaset |saptamīṃ vāma kaṭyāṃ tu dakṣiṇasyāṃ tathāṣṭamīm || 385||

नवमीं नाभि मध्ये तु दशमीं हृदये तथा ।एकादशीं वाम कुक्षौ द्वादशी दक्षिणे न्यसेत् ॥ ३८६॥

navamīṃ nābhi madhye tu daśamīṃ hṛdaye tathā |ekādaśīṃ vāma kukṣau dvādaśī dakṣiṇe nyaset || 386||

कण्ठे त्रयोदशीं न्यस्य तथा वक्त्रे चतुर्दशीम् ।अक्ष्णोः पञ्चदशीं चैव विन्यसेन्मूर्ध्नि षोडशीम् ॥ ३८७॥

kaṇṭhe trayodaśīṃ nyasya tathā vaktre caturdaśīm |akṣṇoḥ pañcadaśīṃ caiva vinyasenmūrdhni ṣoḍaśīm || 387||