कृष्णस्तुतिः २ Krishnastutih

हितं न जानाम्यहितं न जाने नाकर्तुमीशो नच कर्तुमीशः ।यथा नटान्नाटकदारुयन्त्रं तथा हरेः प्रेरणयैव वर्ते ॥ १॥

hitaṃ na jānāmyahitaṃ na jāne nākartumīśo naca kartumīśaḥ |yathā naṭānnāṭakadāruyantraṃ tathā hareḥ preraṇayaiva varte || 1||

यदभूत्तद्धरेर्यच्च नाभूत्तच्च हरेः परात् ।जीवो विष्टिगृहीतोऽस्मात्किं भवेत्किं च नो भवेत् ॥ २॥

yadabhūttaddhareryacca nābhūttacca hareḥ parāt |jīvo viṣṭigṛhīto'smātkiṃ bhavetkiṃ ca no bhavet || 2||

कर्मणो यदि तत्कर्म स्वानिष्टं कुरुते कुतः ।अनाद्यनिष्टकर्माणि करोत्यन्यवशो ध्रुवम् ॥ ३॥

karmaṇo yadi tatkarma svāniṣṭaṃ kurute kutaḥ |anādyaniṣṭakarmāṇi karotyanyavaśo dhruvam || 3||

नित्यो जीवोऽस्वतन्त्रश्चेदनित्यं कर्म जन्मनि ।स्थितौ लये परापेक्षमन्याधीनं कथं न तत् ॥ ४॥

nityo jīvo'svatantraścedanityaṃ karma janmani |sthitau laye parāpekṣamanyādhīnaṃ kathaṃ na tat || 4||

यत इत्येकवचनादेको दाधार चेत्यलम् ।स्पष्टश्रुतेर्न कर्माणि कर्मद्वारा न चेतनाः ॥ ५॥

yata ityekavacanādeko dādhāra cetyalam |spaṣṭaśruterna karmāṇi karmadvārā na cetanāḥ || 5||

अनन्ताः सर्वजगतां कर्तारो लाघवादपि ।लोकेऽदृष्टद्वारकर्तृमात्रात्क्वापि क्रियाजनेः ॥ ६॥

anantāḥ sarvajagatāṃ kartāro lāghavādapi |loke'dṛṣṭadvārakartṛmātrātkvāpi kriyājaneḥ || 6||

कृतिपूर्वककर्तैव कर्ताऽन्यस्तूपचारतः ।अन्यथा कन्यकायाः स्याद्भर्ताऽपि पितृवत्पिता ॥ ७॥

kṛtipūrvakakartaiva kartā'nyastūpacārataḥ |anyathā kanyakāyāḥ syādbhartā'pi pitṛvatpitā || 7||

अतो नामुख्यकर्त्रैव महाकार्यमिदं भवेत् ।किं स्त्रीपुंसोर्विनाऽपि स्यात्पुत्रः पुत्रेष्टिमात्रतः ॥ ८॥

ato nāmukhyakartraiva mahākāryamidaṃ bhavet |kiṃ strīpuṃsorvinā'pi syātputraḥ putreṣṭimātrataḥ || 8||

न चेदुपादानमपि तद्वत्स्यादौपचारिकम् ।दृष्टानुसारतस्तच्चेत्कर्ताऽपि स्यात्तथैव हि ॥ ९॥

na cedupādānamapi tadvatsyādaupacārikam |dṛṣṭānusāratastaccetkartā'pi syāttathaiva hi || 9||

अदृष्टमपि बीजाद्यं कल्प्यं फलबलाद्यथा ।तथाऽदृष्टोऽपि कर्ताऽस्य कल्प्यः कोऽप्युरुशक्तिमान् ॥ १०॥

adṛṣṭamapi bījādyaṃ kalpyaṃ phalabalādyathā |tathā'dṛṣṭo'pi kartā'sya kalpyaḥ ko'pyuruśaktimān || 10||

न च कालादिकं तस्य प्रेरकं जडवस्तुनः ।स्वतः प्रवृत्ययोगेन प्रेर्यत्वात्कर्तृतोऽन्यतः ॥ ११॥

na ca kālādikaṃ tasya prerakaṃ jaḍavastunaḥ |svataḥ pravṛtyayogena preryatvātkartṛto'nyataḥ || 11||

नापि तत्प्रेरको ब्रह्मा नेशो नेन्द्रोऽपरे कुतः ।अङ्घ्रयर्चनेन तत्तीर्थजुष्ट्या तद्दत्तभूत्वतः ॥ १२॥

nāpi tatprerako brahmā neśo nendro'pare kutaḥ |aṅghrayarcanena tattīrthajuṣṭyā taddattabhūtvataḥ || 12||

किञ्च सृज्यं वशे स्रष्टुर्हार्यं हर्तुर्वशे परम् ।पातुर्वशे स्थितं सर्वमतो विष्णोर्वशेऽखिलम् ॥ १३॥

kiñca sṛjyaṃ vaśe sraṣṭurhāryaṃ harturvaśe param |pāturvaśe sthitaṃ sarvamato viṣṇorvaśe'khilam || 13||

न पिताऽधिपतिर्नॄनाँअ न हर्ता यामकोऽपि वा । ??किन्तु रक्षक एवातो विष्णुरेव जगत्पतिः ॥ १४॥

na pitā'dhipatirnṝnām̐a na hartā yāmako'pi vā | ??kintu rakṣaka evāto viṣṇureva jagatpatiḥ || 14||

दशदिक्पतिभावेन देवा ब्रह्मेशपूर्वकाः ।खण्डाधिपतयो विष्णुस्तदभावाज्जगत्पतिः ॥ १५॥

daśadikpatibhāvena devā brahmeśapūrvakāḥ |khaṇḍādhipatayo viṣṇustadabhāvājjagatpatiḥ || 15||

अस्य देवस्येति वेदे यथा विष्णोर्वशे हरः ।स्पष्टं श्रुतस्तथा वेदे न क्वापीशवशे हरिः ॥ १६॥

asya devasyeti vede yathā viṣṇorvaśe haraḥ |spaṣṭaṃ śrutastathā vede na kvāpīśavaśe hariḥ || 16||

श्रौतो लब्धपदः सोमो नेशो वेदविदां मते ।विश्वाधिकत्वगीः सावकाशेन्द्रादिश्रुताविव ॥ १७॥

śrauto labdhapadaḥ somo neśo vedavidāṃ mate |viśvādhikatvagīḥ sāvakāśendrādiśrutāviva || 17||

सोऽरोदीदिति वेदे हि रोदनाद्रुद्रतोदिता ।न ते महित्वमिति तु विष्णोरसमतोदिता ॥ १८॥

so'rodīditi vede hi rodanādrudratoditā |na te mahitvamiti tu viṣṇorasamatoditā || 18||

या ह्युच्छेषणभागो वै रुद्र इत्याह वेदवाक् ।जुषेथां यज्ञमित्याद्या सा विष्णुं वक्त्यतस्स राट् ॥ १९॥

yā hyuccheṣaṇabhāgo vai rudra ityāha vedavāk |juṣethāṃ yajñamityādyā sā viṣṇuṃ vaktyatassa rāṭ || 19||

प्रलये वटपत्रेऽप्सु शेते नारायणः किल ।तदा क्वान्ये सुरास्तस्मात्सर्वेशो विष्णुरेव हि ॥ २०॥

pralaye vaṭapatre'psu śete nārāyaṇaḥ kila |tadā kvānye surāstasmātsarveśo viṣṇureva hi || 20||

किञ्च गीतोपनिशदि सर्वं द्विपुरुषाख्यया ।सङ्गृहीतं हरिस्त्वेकः पुरुषोत्तम ईरितः ॥ २१॥

kiñca gītopaniśadi sarvaṃ dvipuruṣākhyayā |saṅgṛhītaṃ haristvekaḥ puruṣottama īritaḥ || 21||

रामः प्रभूरामभृत्या देवाः सर्वेऽपि वानराः ।कृष्णः प्रभुः कृष्णभृत्या देवा धर्मात्मजादयः ॥ २२॥

rāmaḥ prabhūrāmabhṛtyā devāḥ sarve'pi vānarāḥ |kṛṣṇaḥ prabhuḥ kṛṣṇabhṛtyā devā dharmātmajādayaḥ || 22||

अर्हत्तमो ह्यग्रपूजामर्हत्यन्यो न संसदि ।यथेवेह तथाऽमुत्र तद्विष्णुरखिलप्रभुः ॥ २३॥

arhattamo hyagrapūjāmarhatyanyo na saṃsadi |yatheveha tathā'mutra tadviṣṇurakhilaprabhuḥ || 23||

तस्मात्सर्वेश्वरो विष्णुः सर्वं सर्वत्र सर्वदा ।प्रवर्तयति सर्वत्र सर्वशक्तिः सनातनः ॥ २४॥

tasmātsarveśvaro viṣṇuḥ sarvaṃ sarvatra sarvadā |pravartayati sarvatra sarvaśaktiḥ sanātanaḥ || 24||

यद्भूतं भूतमेतस्माद्भवच्च भवति प्रभोः ।भाव्यं भविष्यतीह्यस्य कृपया नान्यतः क्वचित् ॥ २५॥

yadbhūtaṃ bhūtametasmādbhavacca bhavati prabhoḥ |bhāvyaṃ bhaviṣyatīhyasya kṛpayā nānyataḥ kvacit || 25||

अतः सर्वेष्टलाभाय सर्वानिष्टनिवृत्तये ।तमर्च्यमर्चय स्तुत्यं स्तुहि नम्यं नमाच्युतम् ॥ २६॥

ataḥ sarveṣṭalābhāya sarvāniṣṭanivṛttaye |tamarcyamarcaya stutyaṃ stuhi namyaṃ namācyutam || 26||

वादिराजयतिप्रोक्तमेवं कृष्णस्तवं नवम् ।पठन् सर्वेष्टमाप्नोति सर्वानिष्टनिवृत्तिमान् ॥ २७॥

vādirājayatiproktamevaṃ kṛṣṇastavaṃ navam |paṭhan sarveṣṭamāpnoti sarvāniṣṭanivṛttimān || 27||

इति श्रीमद्वादिराजपूज्यचरणविरचिता श्रीकृष्णस्तुतिः सम्पूर्णा ।भारतीरमणमुख्यप्राणान्तर्गत श्रीकृष्णार्पणमस्तु ।

iti śrīmadvādirājapūjyacaraṇaviracitā śrīkṛṣṇastutiḥ sampūrṇā |bhāratīramaṇamukhyaprāṇāntargata śrīkṛṣṇārpaṇamastu |