भज गोविन्दम् चर्पटपंजरी Charpatapanjari in Samavritta Metre (Marathi)

(श्री आद्य शंकराचार्य यांच्या चर्पटपंजरीवर आधारित)रचना\: श्री\। मधुकर सोनवणेभज गोविंदा, भज गोविंदा, वेड्या भक्ति करि हरिची ।येईल मृत्यू समोर तेंव्हां, व्यर्थचि रे पोपटपंची ॥ १॥

(śrī ādya śaṃkarācārya yāṃcyā carpaṭapaṃjarīvara ādhārita)racanā\: śrī\| madhukara sonavaṇebhaja goviṃdā, bhaja goviṃdā, veḍyā bhakti kari haricī |yeīla mṛtyū samora teṃvhāṃ, vyarthaci re popaṭapaṃcī || 1||

सोड तू वेड्या हांव धनाची, कांस धरी रे निजरूपाची ।जेही लाभे प्राक्तन योगे, तृप्ती तेणे हो चित्ताची ॥ २॥

soḍa tū veḍyā hāṃva dhanācī, kāṃsa dharī re nijarūpācī |jehī lābhe prāktana yoge, tṛptī teṇe ho cittācī || 2||

यौवन वैभव बघुनि नारीचे, मोहि गुंतशी कां वेड्या ।रक्त मांस चरबीच्या नश्वर, अस्थींच्या देही काड्या ॥ ३॥

yauvana vaibhava baghuni nārīce, mohi guṃtaśī kāṃ veḍyā |rakta māṃsa carabīcyā naśvara, asthīṃcyā dehī kāḍyā || 3||

कमलदलीच्या जल बिन्दु सम, जीवन अवघे एक क्षणाचे ।झुरे देह चिंता व्याधीने, तो तर भक्षची रे काळाचे ॥ ४॥

kamaladalīcyā jala bindu sama, jīvana avaghe eka kṣaṇāce |jhure deha ciṃtā vyādhīne, to tara bhakṣacī re kāḷāce || 4||

कमाविशी जोवरी तोवरी, तुझा कळवळा स्नेहिजना ।पराधीन होता म्हातारा, कवडीचीही किंमत ना ॥ ५॥

kamāviśī jovarī tovarī, tujhā kaḷavaḷā snehijanā |parādhīna hotā mhātārā, kavaḍīcīhī kiṃmata nā || 5||

जोवरी देही प्राणज्योति तंव, तोवरी पुसतील कुशल तुला ।देह अयोध्या राम सोडिता, शिवे न भार्या प्रेताला ॥ ६॥

jovarī dehī prāṇajyoti taṃva, tovarī pusatīla kuśala tulā |deha ayodhyā rāma soḍitā, śive na bhāryā pretālā || 6||

संपे खेळातची बालपण, अर्थ काम यौवनी तसे ।करीत चिंता, वृद्ध जाहला, आठव हरिचा परी नसे ॥ ७॥

saṃpe kheḷātacī bālapaṇa, artha kāma yauvanī tase |karīta ciṃtā, vṛddha jāhalā, āṭhava haricā parī nase || 7||

म्हणशी पत्नी, पुत्रही माझे, तुला न माहित तू कोणाचा ।आला कोठूनि, कुठे चालला, शोध करि रे तू सत्याचा ॥ ८॥

mhaṇaśī patnī, putrahī mājhe, tulā na māhita tū koṇācā |ālā koṭhūni, kuṭhe cālalā, śodha kari re tū satyācā || 8||

सत्संगाने, निःसंगत्वाचा, लाभे त्यातुनी निर्मोहत्व ।निर्मोहत्वे निश्चलतत्त्व नि, प्रतीत त्यातुनी ईश्वरतत्त्व ॥ ९॥

satsaṃgāne, niḥsaṃgatvācā, lābhe tyātunī nirmohatva |nirmohatve niścalatattva ni, pratīta tyātunī īśvaratattva || 9||

जर्जर देही कामवासना, सुकले जल जणु सरोवरी ।कवडि न हाती, दूर आप्तजन, तत्त्वचि नेइल पैलतिरी ॥ १०॥

jarjara dehī kāmavāsanā, sukale jala jaṇu sarovarī |kavaḍi na hātī, dūra āptajana, tattvaci neila pailatirī || 10||

धन यौवन नि सगे सोबती, गर्व सोड हे क्षणीक सारे ।माया बंधा तोडुनी मिळवी, सत्य असे जे कालातीत रे ॥ ११॥

dhana yauvana ni sage sobatī, garva soḍa he kṣaṇīka sāre |māyā baṃdhā toḍunī miḷavī, satya ase je kālātīta re || 11||

दिवस रात्र नि सकाळ संध्या, शिशिर वसंतही पुनःपुन्हा ।जीवन धावे काळासंगे, आशाबंधन सुटेचि ना ॥ १२॥

divasa rātra ni sakāḷa saṃdhyā, śiśira vasaṃtahī punaḥpunhā |jīvana dhāve kāḷāsaṃge, āśābaṃdhana suṭeci nā || 12||

धन नि कांता नकोच चिंता, वेड्या कुणी ना मार्ग दाविला ।घेई आसरा सत्पुरुषांचा, तरुनि जावया भव अब्धिला ॥ १३॥

dhana ni kāṃtā nakoca ciṃtā, veḍyā kuṇī nā mārga dāvilā |gheī āsarā satpuruṣāṃcā, taruni jāvayā bhava abdhilā || 13||

जटाधारि कुणी चमनचकोटा, भगवे कुणी ते संन्यासी ।पोटासाठी सोंगे नाना, परि न भजती गोविंदासी ॥ १४॥

jaṭādhāri kuṇī camanacakoṭā, bhagave kuṇī te saṃnyāsī |poṭāsāṭhī soṃge nānā, pari na bhajatī goviṃdāsī || 14||

जर्जर गात्रे, कंपित काया, केशकलाप न वय लपवी ।मंद चाल ती टेकित काठी, आशा परि बांधुनि ठेवी ॥ १५॥

jarjara gātre, kaṃpita kāyā, keśakalāpa na vaya lapavī |maṃda cāla tī ṭekita kāṭhī, āśā pari bāṃdhuni ṭhevī || 15||

आग पोटीची, घड्याळ तैसे, अखंड धावत तुज ठेवी ।चार घास नि झोप अपुरी, आशा बांधुनी तुज फिरवी ॥ १६॥

āga poṭīcī, ghaḍyāḷa taise, akhaṃḍa dhāvata tuja ṭhevī |cāra ghāsa ni jhopa apurī, āśā bāṃdhunī tuja phiravī || 16||

कुरुते गङ्गासागरगमनंव्रतपरिपालनमथवा दानम् ।ज्ञानविहीनः सर्वमतेनमुक्तिं न भजति जन्मशतेन ॥ १७॥

kurute gaṅgāsāgaragamanaṃvrataparipālanamathavā dānam |jñānavihīnaḥ sarvamatenamuktiṃ na bhajati janmaśatena || 17||

मंदिरी वा तू वृक्षाखाली, निवास करि साध्या वस्त्राने ।भू वरी शय्या, पूर्ण विरागी, नित्य राही तू संतोषाने ॥ १८॥

maṃdirī vā tū vṛkṣākhālī, nivāsa kari sādhyā vastrāne |bhū varī śayyā, pūrṇa virāgī, nitya rāhī tū saṃtoṣāne || 18||

रमता योगी अथवा भोगी, कांही लाभे रिक्त हात वा ।देह करि साऱ्या व्यापारा, स्वानंदाची कधि न वानवा ॥ १९॥

ramatā yogī athavā bhogī, kāṃhī lābhe rikta hāta vā |deha kari sāryā vyāpārā, svānaṃdācī kadhi na vānavā || 19||

वाच जरा तू भगवद्गीता, प्राशी गंगाजला जरा ।चरण आठवी तू श्रीहरिचे, यमा कोठला मग थारा ॥ २०॥

vāca jarā tū bhagavadgītā, prāśī gaṃgājalā jarā |caraṇa āṭhavī tū śrīharice, yamā koṭhalā maga thārā || 20||

पुन्हा जन्म नि मरण पुन्हा ते, नऊ मास जननी उदरी ।हा भवसागर अतीच दुस्तर, वेड्या हरिचरणासी धरी ॥ २१॥

punhā janma ni maraṇa punhā te, naū māsa jananī udarī |hā bhavasāgara atīca dustara, veḍyā haricaraṇāsī dharī || 21||

कवडी कवडी गोळा करुनी, खोपे केले वाळूंचे ।पापपुण्य ना केली चिंता, बीज पेरले बाभळीचे ॥ २२॥

kavaḍī kavaḍī goḷā karunī, khope kele vāḷūṃce |pāpapuṇya nā kelī ciṃtā, bīja perale bābhaḷīce || 22||

असे कोण तू, आला कोठुनि, किती जाहले माय पिता ।शोधि उत्तरे अंतरात तू, नाटकापरी सर्व वृथा ॥ २३॥

ase koṇa tū, ālā koṭhuni, kitī jāhale māya pitā |śodhi uttare aṃtarāta tū, nāṭakāparī sarva vṛthā || 23||

मजमाझी नि तुजमाझीही चराचरहि विष्णुमय सारे ।भेद ना करि सान थोर हा, समभावे जा शरण त्यास रे ॥ २४॥

majamājhī ni tujamājhīhī carācarahi viṣṇumaya sāre |bheda nā kari sāna thora hā, samabhāve jā śaraṇa tyāsa re || 24||

शत्रुमित्र वा पुत्र बंधु ही ओळख विसरी अलगपणाची ।पाही सकला निजरूपाने, नित्य प्रतीति अद्वैताची ॥ २५॥

śatrumitra vā putra baṃdhu hī oḷakha visarī alagapaṇācī |pāhī sakalā nijarūpāne, nitya pratīti advaitācī || 25||

क्रोध लोभ कामना मोह हे, सोड नि शोधी आत्मरुपाला ।स्वबोध नसता अंधचि पुरता, अविरत भोगी तो नरकाला ॥ २६॥

krodha lobha kāmanā moha he, soḍa ni śodhī ātmarupālā |svabodha nasatā aṃdhaci puratā, avirata bhogī to narakālā || 26||

वाच कधी तू गीता भागवत, ज्ञानेश्वरी नि कधी गाथा ।नित्य आठवी हरिचरणाशी, सत्संगे हरि दीन व्यथा ॥ २७॥

vāca kadhī tū gītā bhāgavata, jñāneśvarī ni kadhī gāthā |nitya āṭhavī haricaraṇāśī, satsaṃge hari dīna vyathā || 27||

भोग भोगिता, वाटे सुख परि, पुढच्या व्याधी साठविशी ।अटळ मृत्यू तो निश्चित येई, दुश्चरणा कां आचरिशी ॥ २८॥

bhoga bhogitā, vāṭe sukha pari, puḍhacyā vyādhī sāṭhaviśī |aṭaḷa mṛtyū to niścita yeī, duścaraṇā kāṃ ācariśī || 28||

अर्थ असे तो अनर्थ नुसता, कधि न लाभते सौख्य तयाने ।धनवंताला नित्य भय असे, स्वपुत्र फसविल कधी न जाणे ॥ २९॥

artha ase to anartha nusatā, kadhi na lābhate saukhya tayāne |dhanavaṃtālā nitya bhaya ase, svaputra phasavila kadhī na jāṇe || 29||

प्राणायाम नि प्रत्याहारे, नित्यानित्य विवेक विचारे ।सत्य नि माया भेद यातला, शोधुनी स्मर त्या भगवंता रे ॥ ३०॥

prāṇāyāma ni pratyāhāre, nityānitya viveka vicāre |satya ni māyā bheda yātalā, śodhunī smara tyā bhagavaṃtā re || 30||

श्रीगुरूच्या पदकमली आश्रय, सोड पाश हे संसाराचे ।इंद्रिये नि मन नित्य संयमे, अनुभवी हृदयी सदन हरीचे ॥ ३१॥

śrīgurūcyā padakamalī āśraya, soḍa pāśa he saṃsārāce |iṃdriye ni mana nitya saṃyame, anubhavī hṛdayī sadana harīce || 31||

नाद सोडी तू शास्त्र विधींचा, आचार्यांचा मार्ग अनुसरी ।दिव्यत्वाला ओळख आपुल्या, नकोच गुंतू या संसारी ॥ ३२॥

nāda soḍī tū śāstra vidhīṃcā, ācāryāṃcā mārga anusarī |divyatvālā oḷakha āpulyā, nakoca guṃtū yā saṃsārī || 32||

भज गोविंदा, गोविंदा भज, वेड्या स्मर त्या गोविंदाला ।इशस्मरणाविण अन्य मार्ग ना, जाया तरुनी भवाब्धिला ॥ ३३॥

bhaja goviṃdā, goviṃdā bhaja, veḍyā smara tyā goviṃdālā |iśasmaraṇāviṇa anya mārga nā, jāyā tarunī bhavābdhilā || 33||

चार दिसांचा असशी पाहुणा, इथले कांही तुझे नसे ।हे माझे नि तेही माझे, मनात भरले तुझ्या पिसे ॥दुर्मिळ जीवन वाया जाते, खेळी अडकला मायेच्या ।नको मृगजळासाठी धावू, शरणी जा गोविंदाच्या ॥जागृत होई, झडकरि वेड्या, जितुके क्षण तुझिया हाती ।एक एक क्षण बहुमोलाचा, नको करू त्याची माती ॥

cāra disāṃcā asaśī pāhuṇā, ithale kāṃhī tujhe nase |he mājhe ni tehī mājhe, manāta bharale tujhyā pise ||durmiḷa jīvana vāyā jāte, kheḷī aḍakalā māyecyā |nako mṛgajaḷāsāṭhī dhāvū, śaraṇī jā goviṃdācyā ||jāgṛta hoī, jhaḍakari veḍyā, jituke kṣaṇa tujhiyā hātī |eka eka kṣaṇa bahumolācā, nako karū tyācī mātī ||