विवेकानन्दस्तोत्रम् ४ Shri Vivekananda Stotram (2)

जीवसेवाव्रतं यस्य लक्ष्यमासीन्महीतलेज्ञानमात्मगतं यो वै तेन मार्गेण सङ्गतः ।कर्मिणे ज्ञानिने चैव भक्ताय स्वामिने पुनःविवेकानन्दरूपाय भूयो भूयो नमाम्यहम् ॥ १॥

jīvasevāvrataṃ yasya lakṣyamāsīnmahītalejñānamātmagataṃ yo vai tena mārgeṇa saṅgataḥ |karmiṇe jñānine caiva bhaktāya svāmine punaḥvivekānandarūpāya bhūyo bhūyo namāmyaham || 1||

यत्सेवाव्रतमामनन्ति मुनयो बुद्धो जिनः शङ्करःश्रीरामः कमनीयकाम्यकवने वृन्दावने माधवः ।जाह्नव्याः सुतटेषु गौड़गहने गौराङ्गदेवस्तथातत्सेवाव्रतमद्य साधकवरः स्वामी पुनर्घोषते ॥ २॥

yatsevāvratamāmananti munayo buddho jinaḥ śaṅkaraḥśrīrāmaḥ kamanīyakāmyakavane vṛndāvane mādhavaḥ |jāhnavyāḥ sutaṭeṣu gauड़gahane gaurāṅgadevastathātatsevāvratamadya sādhakavaraḥ svāmī punarghoṣate || 2||

देवा नागाश्च यक्षाः खगभुजगगनाश्चाप्सरोरंशभूतागन्धर्वा राक्षसा ये सकलभुवनजाश्चासुरा वृक्षजाताः ।शत्रुर्मित्रं च ये वा निखिलनरकजा यातनास्थाश्च जीवाआब्रह्म स्तम्बरूपं जगदिदमखिलं तृप्यतां तृप्यतां भोः ॥ ३॥

devā nāgāśca yakṣāḥ khagabhujagaganāścāpsaroraṃśabhūtāgandharvā rākṣasā ye sakalabhuvanajāścāsurā vṛkṣajātāḥ |śatrurmitraṃ ca ye vā nikhilanarakajā yātanāsthāśca jīvāābrahma stambarūpaṃ jagadidamakhilaṃ tṛpyatāṃ tṛpyatāṃ bhoḥ || 3||

चण्डालो ब्राह्मणो वा गुरुरुत वयसा लाघवः पण्डितो वामूर्खो दीनो धनाढ्यः सकलगुणगणैरन्वितो निर्गुणो वा ।सर्वे नारायणास्ते वयमपि च तथा यूयमप्यत्र भूताआत्मा नारायणोऽयं प्रचरति बहुशः सेव्यतामात्मरूपः ॥ ४॥

caṇḍālo brāhmaṇo vā gururuta vayasā lāghavaḥ paṇḍito vāmūrkho dīno dhanāḍhyaḥ sakalaguṇagaṇairanvito nirguṇo vā |sarve nārāyaṇāste vayamapi ca tathā yūyamapyatra bhūtāātmā nārāyaṇo'yaṃ pracarati bahuśaḥ sevyatāmātmarūpaḥ || 4||

द्वारे भिक्षुर्बुभुक्षुः कथयति करुणं मुष्टिनेयं कदन्नंक्षुद्रो मार्जारको मे विलपति नितरां देहि मे मत्स्यखण्डम् ।ते सर्वे भूतजाताः सममपि जगतां सेविताश्चेद्भवेयुर्नूनं सैवात्मसेवा भवति च सकला नान्यताः सेवनान्मे ॥ ५॥

dvāre bhikṣurbubhukṣuḥ kathayati karuṇaṃ muṣṭineyaṃ kadannaṃkṣudro mārjārako me vilapati nitarāṃ dehi me matsyakhaṇḍam |te sarve bhūtajātāḥ samamapi jagatāṃ sevitāścedbhaveyurnūnaṃ saivātmasevā bhavati ca sakalā nānyatāḥ sevanānme || 5||

एवं पुत्राश्च दाराः सकलपरिजना बान्धवाश्चार्थराशिःसर्वं यद्वास्मदीयं भवति च भुवने तत्तु नारायणार्थम् ।वाक्यं कायो मनो मे भवति भगवता चालितं हृद्गतेनदीनोऽहं भगवन् तवैव नियतं दासोऽस्मि दासाधमः ॥ ६॥

evaṃ putrāśca dārāḥ sakalaparijanā bāndhavāścārtharāśiḥsarvaṃ yadvāsmadīyaṃ bhavati ca bhuvane tattu nārāyaṇārtham |vākyaṃ kāyo mano me bhavati bhagavatā cālitaṃ hṛdgatenadīno'haṃ bhagavan tavaiva niyataṃ dāso'smi dāsādhamaḥ || 6||

दासोऽहं भवतो गृहाण कृपया मत्कर्मलब्धं फलमेवं कर्मफलं समर्प्य भगवन्नारायणोद्देशतः ।मुक्तः कर्मफलाद्विशुद्धहृदयो योगे मनो दीयतांमुक्तिं बन्धनतो लभस्व नियतां कस्त्वं पुनश्चिन्त्यताम् ॥ ७॥

dāso'haṃ bhavato gṛhāṇa kṛpayā matkarmalabdhaṃ phalamevaṃ karmaphalaṃ samarpya bhagavannārāyaṇoddeśataḥ |muktaḥ karmaphalādviśuddhahṛdayo yoge mano dīyatāṃmuktiṃ bandhanato labhasva niyatāṃ kastvaṃ punaścintyatām || 7||

नाहं कायो जघन्यः कफमलसहितः पञ्चभूतात्मको वानाहं छेद्यो न दाह्यो न च मरणवशो नापि जातः कदाचित् ।नाहं कर्मी न भक्तो न च सुखमपि वा दुःखलेशो मदीयःसोऽहं यः षष्ठचक्रे विलसति नियतं सच्चिदानन्दरूपः ॥ ८॥

nāhaṃ kāyo jaghanyaḥ kaphamalasahitaḥ pañcabhūtātmako vānāhaṃ chedyo na dāhyo na ca maraṇavaśo nāpi jātaḥ kadācit |nāhaṃ karmī na bhakto na ca sukhamapi vā duḥkhaleśo madīyaḥso'haṃ yaḥ ṣaṣṭhacakre vilasati niyataṃ saccidānandarūpaḥ || 8||

इत्येतत्तत्त्वजातं नवतरभुवने प्राच्यपाश्चात्यभागेयोऽयं नव्यावतारो गुरुकुलतिलको घोषयामास नादैः ।येनायं धर्मराज्ये सकलजनगुरुर्भारतोऽस्यां धरण्याह्येत्यतत् साधितं वै सुनिपुणवचसा पूजितः सर्वथाऽसौ ॥ ९॥

ityetattattvajātaṃ navatarabhuvane prācyapāścātyabhāgeyo'yaṃ navyāvatāro gurukulatilako ghoṣayāmāsa nādaiḥ |yenāyaṃ dharmarājye sakalajanagururbhārato'syāṃ dharaṇyāhyetyatat sādhitaṃ vai sunipuṇavacasā pūjitaḥ sarvathā'sau || 9||

हे मुक्त ! लोकस्थितसिद्धसाधो !भक्ताधमोऽहं न च कर्मलिप्सुः ।ज्ञानामृतं किं न हि तत् प्रजानेनिराश्रयोऽहं शरणं प्रयाचे ॥ १०॥

he mukta ! lokasthitasiddhasādho !bhaktādhamo'haṃ na ca karmalipsuḥ |jñānāmṛtaṃ kiṃ na hi tat prajānenirāśrayo'haṃ śaraṇaṃ prayāce || 10||

इति श्रीदक्षिणारञ्जनभट्टाचार्यविरचितंश्रीविवेकानन्दस्तोत्रम् सम्पूर्णम् ।

iti śrīdakṣiṇārañjanabhaṭṭācāryaviracitaṃśrīvivekānandastotram sampūrṇam |