गङ्गामहिमा अथवा गङ्गायात्रा विधि Ganga Mahima or Ganga Yatra Vidhi

गङ्गायात्रां चरेन्मर्त्यो मन उत्कण्ठते यदा ।स्नात्वा देवानृषींश्चैव पितॄंश्चैव यमर्च्चयेत् ॥ १॥

gaṅgāyātrāṃ carenmartyo mana utkaṇṭhate yadā |snātvā devānṛṣīṃścaiva pitṝṃścaiva yamarccayet || 1||

पिधाय वाससी शुक्ले प्राणायामं समाचरेत् ।मैथुनं कलहं हिंसां वर्जयेद्गाङ्गयात्रया ॥ २॥

pidhāya vāsasī śukle prāṇāyāmaṃ samācaret |maithunaṃ kalahaṃ hiṃsāṃ varjayedgāṅgayātrayā || 2||

वासश्च मलिनं नैव गृह्णीयाद्गाङ्गयात्रिकः ।गुरुं गणेशं विष्णुञ्च शिवं दुर्गां सरस्वतीम् ॥ ३॥

vāsaśca malinaṃ naiva gṛhṇīyādgāṅgayātrikaḥ |guruṃ gaṇeśaṃ viṣṇuñca śivaṃ durgāṃ sarasvatīm || 3||

गोब्राह्मणसतीश्चैव प्रणमेद्गाङ्गयात्रिकः ।गुरवः पितरो देवा दिक्पालाश्च ग्रहास्तथा ॥ ४॥

gobrāhmaṇasatīścaiva praṇamedgāṅgayātrikaḥ |guravaḥ pitaro devā dikpālāśca grahāstathā || 4||

ऋषयश्चारणाः सिद्धाः गन्धर्वाः किन्नरास्तथा ।सर्वा देव्यश्च देवानां प्रणम्यन्ते मयाधुना ॥ ५॥

ṛṣayaścāraṇāḥ siddhāḥ gandharvāḥ kinnarāstathā |sarvā devyaśca devānāṃ praṇamyante mayādhunā || 5||

गङ्गास्नानार्थचात्राया भवन्तु मम साधकाः ।इत्येवं मन्त्रमुच्चार्य्य गङ्गायात्रां समाचरेत् ॥ ६॥

gaṅgāsnānārthacātrāyā bhavantu mama sādhakāḥ |ityevaṃ mantramuccāryya gaṅgāyātrāṃ samācaret || 6||

गङ्गे देवि लोकमातर्विघ्नोत्सारिणि ते नमः ।त्वद्दर्शनाय सद्यात्रां करोम्यत्रानुमोदय ॥ ७॥

gaṅge devi lokamātarvighnotsāriṇi te namaḥ |tvaddarśanāya sadyātrāṃ karomyatrānumodaya || 7||

इत्येवं मन्त्रमुच्चार्य्य गङ्गायात्रां समाचरेत् ।विल्वञ्च तुलसीञ्चैव प्रणम्य भक्तिसंयुतः ॥ ८॥

ityevaṃ mantramuccāryya gaṅgāyātrāṃ samācaret |vilvañca tulasīñcaiva praṇamya bhaktisaṃyutaḥ || 8||

विल्वपत्रमुपाघ्नाय गङ्गायात्रां समाचरेत् ।शयने भोजने दाने पथि रात्रौ दिवा तथा ॥ ९॥

vilvapatramupāghnāya gaṅgāyātrāṃ samācaret |śayane bhojane dāne pathi rātrau divā tathā || 9||

गङ्गा गङ्गेति संस्मृत्य कालं संयापयेन्नरः ।गङ्गायात्रां समासाद्य पथि चेन्म्रियते जनः ॥ १०॥

gaṅgā gaṅgeti saṃsmṛtya kālaṃ saṃyāpayennaraḥ |gaṅgāyātrāṃ samāsādya pathi cenmriyate janaḥ || 10||

गङ्गामृत्युफलं तस्य भवत्येव न संशयः ।गङ्गाया दर्शने देवा आचरन्ति विरोधनम् ॥ ११॥

gaṅgāmṛtyuphalaṃ tasya bhavatyeva na saṃśayaḥ |gaṅgāyā darśane devā ācaranti virodhanam || 11||

येनासाववगाह्यैनां नास्माभिः समतामियात् ।कृतगङ्गार्थयात्रस्य शरीरे पापसञ्चयाः ॥ १२॥

yenāsāvavagāhyaināṃ nāsmābhiḥ samatāmiyāt |kṛtagaṅgārthayātrasya śarīre pāpasañcayāḥ || 12||

भवन्ति विकलाः सर्वे तमांसीव क्षपात्यये ।ते पि विघ्नानाचरन्ति येनासौ नैव गच्छतु ॥ १३॥

bhavanti vikalāḥ sarve tamāṃsīva kṣapātyaye |te pi vighnānācaranti yenāsau naiva gacchatu || 13||

गङ्गाया वायुसंसर्गं प्राप्य पापैर्विमुच्यते ।तदा विरोधं वै देवा आचरन्त्यस्य गच्छतः ॥ १४॥

gaṅgāyā vāyusaṃsargaṃ prāpya pāpairvimucyate |tadā virodhaṃ vai devā ācarantyasya gacchataḥ || 14||

गङ्गावायोस्तु संसर्गे पठेत्स्तवमिमं नरः ।सर्वदेवेश्वरो येन परितुष्यति केशवः ॥ १५॥

gaṅgāvāyostu saṃsarge paṭhetstavamimaṃ naraḥ |sarvadeveśvaro yena parituṣyati keśavaḥ || 15||

स्वे महिम्नि स्थितं देवमप्रमेयमजं विमुम् ।शोकमोहविनिर्मुक्तं ध्याये विष्णुं सनातनम् ॥ १६॥

sve mahimni sthitaṃ devamaprameyamajaṃ vimum |śokamohavinirmuktaṃ dhyāye viṣṇuṃ sanātanam || 16||

आसनाद्यैरसंस्पृष्टं सेवितं योगिभिः सदा ।निर्गुणं सर्वगं शान्तं ध्याये विष्णुं सनातनम् ॥ १७॥

āsanādyairasaṃspṛṣṭaṃ sevitaṃ yogibhiḥ sadā |nirguṇaṃ sarvagaṃ śāntaṃ dhyāye viṣṇuṃ sanātanam || 17||

सर्वदोषविनिर्मुक्तं सुप्रभावं सुनिर्मलम् ।निष्कलं शाश्वतं देवं ध्याये विष्णुं सनातनम् ॥ १८॥

sarvadoṣavinirmuktaṃ suprabhāvaṃ sunirmalam |niṣkalaṃ śāśvataṃ devaṃ dhyāye viṣṇuṃ sanātanam || 18||

अतुलं सुखधर्माणां व्योमदेहं सनातनम् ।धर्माधर्मसमायुक्तं ध्याये विष्णुं सनातनम् ॥ १९॥

atulaṃ sukhadharmāṇāṃ vyomadehaṃ sanātanam |dharmādharmasamāyuktaṃ dhyāye viṣṇuṃ sanātanam || 19||

क्षराक्षरविनिर्मुक्तं जन्ममृत्युविवर्जनम् ।अभयं सत्यसङ्कल्पं ध्याये विष्णुं सनातनम् ।अमृतं साधनं साध्यं यं पश्यन्ति मनीषिणः ॥ २०॥

kṣarākṣaravinirmuktaṃ janmamṛtyuvivarjanam |abhayaṃ satyasaṅkalpaṃ dhyāye viṣṇuṃ sanātanam |amṛtaṃ sādhanaṃ sādhyaṃ yaṃ paśyanti manīṣiṇaḥ || 20||

ज्ञेयाख्यं परमात्मानं ध्याये विष्णुं सनातनम् ।व्यासाद्यैरृषिभिः सर्वैर्ध्यानयोगपरायणैः ॥ २१॥

jñeyākhyaṃ paramātmānaṃ dhyāye viṣṇuṃ sanātanam |vyāsādyairṛṣibhiḥ sarvairdhyānayogaparāyaṇaiḥ || 21||

अर्च्चितं भावकुसुमैर्ध्याये विष्णुं सनातनम् ।विष्ण्वष्टकमिदं पुण्यं योगीनां हर्षदायकम् ॥ २२॥

arccitaṃ bhāvakusumairdhyāye viṣṇuṃ sanātanam |viṣṇvaṣṭakamidaṃ puṇyaṃ yogīnāṃ harṣadāyakam || 22||

यः पठेत्परया भक्त्या स विष्णुतुल्यतामियात् ।विष्णुतुल्यस्तदा भूत्वा गङ्गां पश्येदनन्यथा ॥ २३॥

yaḥ paṭhetparayā bhaktyā sa viṣṇutulyatāmiyāt |viṣṇutulyastadā bhūtvā gaṅgāṃ paśyedananyathā || 23||

दृष्ट्वा गङ्गां महापुण्यां प्रणमेद्दण्डवन्मुदा ।गङ्गे देवि जगन्मातः शिवशीर्षकृतालये ॥ २४॥

dṛṣṭvā gaṅgāṃ mahāpuṇyāṃ praṇameddaṇḍavanmudā |gaṅge devi jaganmātaḥ śivaśīrṣakṛtālaye || 24||

जन्मैतत्सफलम्मेऽस्तु भवतीं प्रणमाम्यहम् ।एतेन खलु मन्त्रेण ह्यष्टाङ्गैः प्रणमेच्छिवाम् ॥ २५॥

janmaitatsaphalamme'stu bhavatīṃ praṇamāmyaham |etena khalu mantreṇa hyaṣṭāṅgaiḥ praṇamecchivām || 25||

स्मृतासि गङ्गे दृष्टासि स्पृशामि त्वां महेश्वरीम् ।विष्णुदेहद्रवाकारे प्रसीद जगदम्बिके ॥ २६॥

smṛtāsi gaṅge dṛṣṭāsi spṛśāmi tvāṃ maheśvarīm |viṣṇudehadravākāre prasīda jagadambike || 26||

एतेन खलु मन्त्रेण स्पृशेद्देवीं सनातनीम् ।ततो द्विवासाः स्नायाच्च इष्टदेवप्रियार्थकः ॥ २७॥

etena khalu mantreṇa spṛśeddevīṃ sanātanīm |tato dvivāsāḥ snāyācca iṣṭadevapriyārthakaḥ || 27||

मज्जन्ति येऽस्मिन्किल देहभाजो न ते निमज्जन्ति पुनर्भवाब्धौ ।सोऽयं पुरस्तात्पयसां प्रभावो गङ्गेति यं गायति वेदवर्गः ॥ २८॥

majjanti ye'sminkila dehabhājo na te nimajjanti punarbhavābdhau |so'yaṃ purastātpayasāṃ prabhāvo gaṅgeti yaṃ gāyati vedavargaḥ || 28||

आवाहनञ्च तीर्थानां नापेक्ष्यं जाह्नवीजले ।निःसङ्कल्पोऽपियः स्नायात्स च पापैर्विमुच्यते ॥ २९॥

āvāhanañca tīrthānāṃ nāpekṣyaṃ jāhnavījale |niḥsaṅkalpo'piyaḥ snāyātsa ca pāpairvimucyate || 29||

देवर्षिपितृलोकानां तर्पणं विधितश्चरेत् ।सम्पूजयेदिष्टदेवं चिन्तान्तरपराङ्मुखः ॥ ३०॥

devarṣipitṛlokānāṃ tarpaṇaṃ vidhitaścaret |sampūjayediṣṭadevaṃ cintāntaraparāṅmukhaḥ || 30||

गङ्गातीरे वसेन्मर्त्यस्त्रिरात्रमपि नान्यथा ।यं क्षणं तत्र वसति स एव सार्थकः क्षणः ॥ ३१॥

gaṅgātīre vasenmartyastrirātramapi nānyathā |yaṃ kṣaṇaṃ tatra vasati sa eva sārthakaḥ kṣaṇaḥ || 31||

गमने प्रार्थयेद्देवीं पुनर्दर्शनकाम्यया ।मात्रा पित्रा दुहित्रा वा भार्य्यापुत्रधनादिभिः ॥ ३२॥

gamane prārthayeddevīṃ punardarśanakāmyayā |mātrā pitrā duhitrā vā bhāryyāputradhanādibhiḥ || 32||

त्यक्तस्य न तथा दुःखं यथा गङ्गावियोगजम् ।नैव स स्यात्क्षणो ब्रह्मन्यत्र गङ्गा न विद्यते ॥ ३३॥

tyaktasya na tathā duḥkhaṃ yathā gaṅgāviyogajam |naiva sa syātkṣaṇo brahmanyatra gaṅgā na vidyate || 33||

न गम्यते च देशोऽसौ यत्र गङ्गा न विद्यते ।एकपादस्थितो यस्तु तपत्ययुतवत्सरान् ॥ ३४॥

na gamyate ca deśo'sau yatra gaṅgā na vidyate |ekapādasthito yastu tapatyayutavatsarān || 34||

दण्डमात्रन्तु गङ्गायां वसेत्स तु विशिष्यते ।एवन्तु दण्डसङ्ख्याभिर्मासपक्षादिवासतः ॥ ३५॥

daṇḍamātrantu gaṅgāyāṃ vasetsa tu viśiṣyate |evantu daṇḍasaṅkhyābhirmāsapakṣādivāsataḥ || 35||

फलं दत्ते भगवती गङ्गावासिजनाय वै ।यान्कालान्स्वर्धूनीतीरे वसेन्मर्त्यः समाहितः ॥ ३६॥

phalaṃ datte bhagavatī gaṅgāvāsijanāya vai |yānkālānsvardhūnītīre vasenmartyaḥ samāhitaḥ || 36||

तावदेवास्य पितरो देवाश्च परितोषिताः ।तावत्तु ब्रह्मचर्य्येण कालं संयापयेद्विज ॥ ३७॥

tāvadevāsya pitaro devāśca paritoṣitāḥ |tāvattu brahmacaryyeṇa kālaṃ saṃyāpayedvija || 37||

तावदेव परस्यान्नं न भुञ्जीत कदाचन ।तैर्दत्तञ्च न गृह्णीयात्परनिन्दां न चाचरेत् ॥ ३८॥

tāvadeva parasyānnaṃ na bhuñjīta kadācana |tairdattañca na gṛhṇīyātparanindāṃ na cācaret || 38||

गङ्गातीरस्थितो यस्तु परनिन्दां समाचरेत् ।सर्वभूतमयो विष्णुस्तस्मै क्रुद्धेऽत् पराङ्मुखः ॥ ३९॥

gaṅgātīrasthito yastu paranindāṃ samācaret |sarvabhūtamayo viṣṇustasmai kruddhe't parāṅmukhaḥ || 39||

गङ्गास्नानार्थमागत्य यो गृह्णाति गृहीजनः ।तण्डुलं वा सुवर्णं वा वस्त्रादिं वा कदाचन ॥ ४०॥

gaṅgāsnānārthamāgatya yo gṛhṇāti gṛhījanaḥ |taṇḍulaṃ vā suvarṇaṃ vā vastrādiṃ vā kadācana || 40||

न तस्य फलसिद्धिः स्यात्सम्यग्गङ्गा प्रयोजनम् ।स पङ्गुः स सदा काणः स एव पापराशिमान् ॥ ४१॥

na tasya phalasiddhiḥ syātsamyaggaṅgā prayojanam |sa paṅguḥ sa sadā kāṇaḥ sa eva pāparāśimān || 41||

यो गङ्गानिकटं प्राप्य गङ्गास्नानमुपेक्षते ।सायं प्रातश्च मध्याह्ने द्रष्टव्या तीरवासिभिः ॥ ४२॥

yo gaṅgānikaṭaṃ prāpya gaṅgāsnānamupekṣate |sāyaṃ prātaśca madhyāhne draṣṭavyā tīravāsibhiḥ || 42||

गङ्गातीराद्गतो दूरं न स्नात्वा यस्तु जाह्नवीम् ।ब्रह्महयादिभिः पापैस्तत्क्षणात् स प्रलिप्यते ॥ ४३॥

gaṅgātīrādgato dūraṃ na snātvā yastu jāhnavīm |brahmahayādibhiḥ pāpaistatkṣaṇāt sa pralipyate || 43||

गङ्गास्नानरतं मर्त्यं गङ्गातीरनिवासिनम् ।पूजयित्वा यथान्यायमश्वमेधफलं लभेत् ॥ ४४॥

gaṅgāsnānarataṃ martyaṃ gaṅgātīranivāsinam |pūjayitvā yathānyāyamaśvamedhaphalaṃ labhet || 44||

अगङ्गदेशवासी यो भग्नरागो द्विजर्षभ ।न गङ्गामाश्रयेद्देवीं परः स विधिवञ्चितः ॥ ४५॥

agaṅgadeśavāsī yo bhagnarāgo dvijarṣabha |na gaṅgāmāśrayeddevīṃ paraḥ sa vidhivañcitaḥ || 45||

ग्रामजनपदाः शैला आश्रमाः शुचयो हिते ।येषां भागीरथी गङ्गा मध्ये याति सरिद्वरा ॥ ४६॥

grāmajanapadāḥ śailā āśramāḥ śucayo hite |yeṣāṃ bhāgīrathī gaṅgā madhye yāti saridvarā || 46||

मानुष्यं दुर्लभं प्राप्य विद्युत्सम्पातचञ्चलम् ।गङ्गां यः सेवते सोऽत्र बुद्धेः पारं परं गतः ॥ ४७॥

mānuṣyaṃ durlabhaṃ prāpya vidyutsampātacañcalam |gaṅgāṃ yaḥ sevate so'tra buddheḥ pāraṃ paraṃ gataḥ || 47||

कृतपुण्या महात्मानो देवलोकप्रपूजिताः ।सहस्रसूर्य्यप्रतिमां गङ्गां पश्यन्ति ते भुवि ॥ ४८॥

kṛtapuṇyā mahātmāno devalokaprapūjitāḥ |sahasrasūryyapratimāṃ gaṅgāṃ paśyanti te bhuvi || 48||

साधारणजलापूर्णां साधारणनदीमिव ।पश्यन्ति नास्तिका गङ्गां पापोपहतलोचनाः ॥ ४९॥

sādhāraṇajalāpūrṇāṃ sādhāraṇanadīmiva |paśyanti nāstikā gaṅgāṃ pāpopahatalocanāḥ || 49||

अगङ्गवासं सन्त्यज्य यो गङ्गावासमाव्रजेत् ।स हि बुद्धिमतां श्रेष्ठो देवैरपि सुदुर्लभः ॥ ५०॥

agaṅgavāsaṃ santyajya yo gaṅgāvāsamāvrajet |sa hi buddhimatāṃ śreṣṭho devairapi sudurlabhaḥ || 50||

पैतृकी वसतिर्यस्य गङ्गातीरे द्विजर्षभ ।मनुष्यचर्म्मणा नद्धः स शिवो नात्र संशयः ॥ ५१॥

paitṛkī vasatiryasya gaṅgātīre dvijarṣabha |manuṣyacarmmaṇā naddhaḥ sa śivo nātra saṃśayaḥ || 51||

गङ्गातीरनिवासाय कन्यां दत्ते तु यः शुभाम् ।प्रत्यहं पितरस्तस्य गयाश्राद्धस्य भोगिनः ॥ ५२॥

gaṅgātīranivāsāya kanyāṃ datte tu yaḥ śubhām |pratyahaṃ pitarastasya gayāśrāddhasya bhoginaḥ || 52||

गङ्गातीरनिवासाय यो भूमिं प्रददाति वै ।स्वर्गराज्यं स भुङ्क्ते वै यावदिन्द्राश्चतुर्द्दश ॥ ५३॥

gaṅgātīranivāsāya yo bhūmiṃ pradadāti vai |svargarājyaṃ sa bhuṅkte vai yāvadindrāścaturddaśa || 53||

कृतापराधञ्च नरं गङ्गातीरनिवासिनम् ।यस्ताड़येद्वचोदण्डैस्तस्य पापफलं शृणु ॥ ५४॥

kṛtāparādhañca naraṃ gaṅgātīranivāsinam |yastāड़yedvacodaṇḍaistasya pāpaphalaṃ śṛṇu || 54||

विमुखास्तस्य वै देवाः पितरश्चाप्युपोषिताः ।गङ्गा परित्यजेत्तं वै सोऽगतिश्चिरनारकी ॥ ५५॥

vimukhāstasya vai devāḥ pitaraścāpyupoṣitāḥ |gaṅgā parityajettaṃ vai so'gatiściranārakī || 55||

गङ्गातीरालयं मर्त्यं सूर्य्यतुल्यं य ईक्षते ।तस्यैव विमलं चक्षुर्देवदर्शनसाधनम् ॥ ५६॥

gaṅgātīrālayaṃ martyaṃ sūryyatulyaṃ ya īkṣate |tasyaiva vimalaṃ cakṣurdevadarśanasādhanam || 56||

गङ्गातीरालयान्लोकान्गङ्गालोकान्वदेत यः ।स एवानुगृहीतः स्याद्गङ्गया द्विजपुङ्गव ॥ ५७॥

gaṅgātīrālayānlokāngaṅgālokānvadeta yaḥ |sa evānugṛhītaḥ syādgaṅgayā dvijapuṅgava || 57||

गङ्गातीरालयान्मर्त्यान्देवैरर्यान्कुधीर्जनः ।मनुष्यबुद्।ह्ध्या पापिन्या जैमिने ह्यवमन्यते ॥ ५८॥

gaṅgātīrālayānmartyāndevairaryānkudhīrjanaḥ |manuṣyabud|hdhyā pāpinyā jaimine hyavamanyate || 58||

देवा मनुष्यरूपेण गङ्गातीरे चरन्ति वै ।तस्मात्तान्नावमन्येत श्रेयोर्थी न कदाचन ॥ ५९॥

devā manuṣyarūpeṇa gaṅgātīre caranti vai |tasmāttānnāvamanyeta śreyorthī na kadācana || 59||

गङ्गातीरद्वये विप्र पिशाचाश्च शिवाज्ञया ।कोटयः पञ्चलक्षाणि तिष्ठन्ति वायुरूपिणः ॥ ६०॥

gaṅgātīradvaye vipra piśācāśca śivājñayā |koṭayaḥ pañcalakṣāṇi tiṣṭhanti vāyurūpiṇaḥ || 60||

शृणु तेषाञ्च कर्म्माणि यदर्थे ते निरूपिताः ।ये तत्र पापकर्म्माणो गङ्गातीरे द्विजर्षभ ॥ ६१॥

śṛṇu teṣāñca karmmāṇi yadarthe te nirūpitāḥ |ye tatra pāpakarmmāṇo gaṅgātīre dvijarṣabha || 61||

त्यजन्ति विष्ठामूत्राणि श्लेष्मकेशनखादि च ।तत्रैव तांस्ते सर्वाणि भोजयन्त्यनुरूपतः ॥ ६२॥

tyajanti viṣṭhāmūtrāṇi śleṣmakeśanakhādi ca |tatraiva tāṃste sarvāṇi bhojayantyanurūpataḥ || 62||

ये मिथ्यावादिनो दुष्टा गुरुसेवापराङ्मुखाः ।वृथा हिंसारताः क्रूरा विश्वासघातिनस्तथा ॥ ६३॥

ye mithyāvādino duṣṭā gurusevāparāṅmukhāḥ |vṛthā hiṃsāratāḥ krūrā viśvāsaghātinastathā || 63||

तांस्ते गङ्गापिशाचा वै मुमूर्षून्गाङ्गरोधसि ।क्षेत्रान्नारायणान्नीत्वा स्थापयन्ति नभःस्थले ॥ ६४॥

tāṃste gaṅgāpiśācā vai mumūrṣūngāṅgarodhasi |kṣetrānnārāyaṇānnītvā sthāpayanti nabhaḥsthale || 64||

शून्ये सन्त्यज्य प्राणांस्ते यान्ति दुर्गतिमुत्तमाम् ।तन्न पश्यन्ति पापिष्ठाः पश्यन्ति दिव्यचक्षुषः ॥ ६५॥

śūnye santyajya prāṇāṃste yānti durgatimuttamām |tanna paśyanti pāpiṣṭhāḥ paśyanti divyacakṣuṣaḥ || 65||

जैमिने वर्णयाम्यस्य लक्षणानि निबोध मे ।शनिमङ्गलवारे वा निशीथे लुप्तबोधनः ॥ ६६॥

jaimine varṇayāmyasya lakṣaṇāni nibodha me |śanimaṅgalavāre vā niśīthe luptabodhanaḥ || 66||

विष्ठामूत्रं त्यजन्भूरि चिररोगी बहूनपि ।वासरान्लुप्तसङ्गश्च सदाघूर्णितलोचनः ॥ ६७॥

viṣṭhāmūtraṃ tyajanbhūri cirarogī bahūnapi |vāsarānluptasaṅgaśca sadāghūrṇitalocanaḥ || 67||

ऊद्धर्वश्वासो हृष्टदेहो गतसर्वेन्द्रियाशयः ।यो म्रियेत स एवायं पिशाचैर्यस्तु क्षिप्यते ॥ ६८॥

ūddharvaśvāso hṛṣṭadeho gatasarvendriyāśayaḥ |yo mriyeta sa evāyaṃ piśācairyastu kṣipyate || 68||

गङ्गाभैरवनामनः सन्त्यन्ये शिवकिङ्कराः ।ते रक्षन्ति सदा गङ्गां नानारूपविहारिणः ॥ ६९॥

gaṅgābhairavanāmanaḥ santyanye śivakiṅkarāḥ |te rakṣanti sadā gaṅgāṃ nānārūpavihāriṇaḥ || 69||

ते तु कुर्वन्ति कर्म्माणि तानि विप्र निबोध मे ।यान्यदत्तानि पुष्पाणि नैवेद्यादीनि यानि च ॥ ७०॥

te tu kurvanti karmmāṇi tāni vipra nibodha me |yānyadattāni puṣpāṇi naivedyādīni yāni ca || 70||

गङ्गाप्रवाहस्पृष्टानि गृहीत्वा तानि ते शिवाम् ।पूजयन्ति महाभाग शिवविष्ण्वादिकानपि ॥ ७१॥

gaṅgāpravāhaspṛṣṭāni gṛhītvā tāni te śivām |pūjayanti mahābhāga śivaviṣṇvādikānapi || 71||

वस्त्रनिष्पीड़ैतं वारि त्यक्तं चाधोऽंशुकं जले ।गृह्णन्ति शिरमा ते वै गङ्गापाताभिशङ्कया ॥ ७२॥

vastraniṣpīड़aitaṃ vāri tyaktaṃ cādho'ṃśukaṃ jale |gṛhṇanti śiramā te vai gaṅgāpātābhiśaṅkayā || 72||

मदमात्सर्य्यहिंसादियुक्तान्दुष्टधियो जनान् ।दूरीकुर्वन्ति ते देवा यत्ते स्युरन्यतो मृताः ॥ ७३॥

madamātsaryyahiṃsādiyuktānduṣṭadhiyo janān |dūrīkurvanti te devā yatte syuranyato mṛtāḥ || 73||

॥ इति गङ्गाज्ञानम् ॥॥ बृहद्धर्मपुराणम् । मध्यखण्डः । अध्यायः ५५ गङ्गाधर्मः ॥

|| iti gaṅgājñānam |||| bṛhaddharmapurāṇam | madhyakhaṇḍaḥ | adhyāyaḥ 55 gaṅgādharmaḥ ||