विष्णुसहस्रनामस्तोत्रम् ६ विवर्णादि Vivarnadi Vishnu Sahasranamastotram

ॐ श्रीगणेशाय नमः ।ॐ विष्णुर्विश्वं विश्वकर्ता विश्वहृद्विश्वपालकः ।विश्वदूरो विश्वगतो विश्वात्मा विश्वचेतनः ॥ १॥

oṃ śrīgaṇeśāya namaḥ |oṃ viṣṇurviśvaṃ viśvakartā viśvahṛdviśvapālakaḥ |viśvadūro viśvagato viśvātmā viśvacetanaḥ || 1||

विश्वयन्ता विश्वतनुर्विश्वविद्विश्वदुर्गमः ।विश्वाज्ञेयात्मको विश्वनिदानं विश्वपावनः ॥ २॥

viśvayantā viśvatanurviśvavidviśvadurgamaḥ |viśvājñeyātmako viśvanidānaṃ viśvapāvanaḥ || 2||

विश्वोदयो विश्वलयो विविश्वो विश्वपारगः ।विश्वम्भरो विश्वमयो विश्वभुक् विश्वमोहनः ॥ ३॥

viśvodayo viśvalayo viviśvo viśvapāragaḥ |viśvambharo viśvamayo viśvabhuk viśvamohanaḥ || 3||

विश्वानन्दो विश्वदुःखदूरो विश्वसुखप्रदः ।विश्वप्रियो विश्वसखो विश्वधृद्विश्वरूपधृत् ॥ ४॥

viśvānando viśvaduḥkhadūro viśvasukhapradaḥ |viśvapriyo viśvasakho viśvadhṛdviśvarūpadhṛt || 4||

विश्वक्रीडो विश्वसेव्यो विश्वदो विश्वसम्मतः ।विश्वभोग्यो विश्वगुणो विश्वचक्षुर्विरिञ्चिकृत् ॥ ५॥

viśvakrīḍo viśvasevyo viśvado viśvasammataḥ |viśvabhogyo viśvaguṇo viśvacakṣurviriñcikṛt || 5||

विश्वचक्षुर्मण्डलस्थो विश्वचक्षुःप्रकाशकृत् ।विश्वो विश्वान्तरो विश्वतनुः विश्वप्रचोदनः ॥ ६॥

viśvacakṣurmaṇḍalastho viśvacakṣuḥprakāśakṛt |viśvo viśvāntaro viśvatanuḥ viśvapracodanaḥ || 6||

विश्वांशो विस्मयावासो विश्वकल्याणभाजनम् ।विश्वबिम्बो विश्वनिधिर्विश्वमायो विभामयः ॥ ७॥

viśvāṃśo vismayāvāso viśvakalyāṇabhājanam |viśvabimbo viśvanidhirviśvamāyo vibhāmayaḥ || 7||

विवस्वन्मण्डलान्तस्थो विद्यासुखसदात्मकः ।विवस्वान्विग्रहादित्यो विवस्वद्भासको विभुः ॥ ८॥

vivasvanmaṇḍalāntastho vidyāsukhasadātmakaḥ |vivasvānvigrahādityo vivasvadbhāsako vibhuḥ || 8||

विकर्तनसहस्राभो विष्वक्सेनो विकुण्ठगः ।विद्युत्पीताम्बरो विद्यामन्दिरो विष्टरश्रवाः ॥ ९॥

vikartanasahasrābho viṣvakseno vikuṇṭhagaḥ |vidyutpītāmbaro vidyāmandiro viṣṭaraśravāḥ || 9||

विनायको विप्रबन्धुर्विद्युत्त्वन्मुग्धविग्रहः ।वियद्गङ्गापदाम्भोजो विक्रमक्रान्तलोककः ॥ १०॥

vināyako viprabandhurvidyuttvanmugdhavigrahaḥ |viyadgaṅgāpadāmbhojo vikramakrāntalokakaḥ || 10||

विरिञ्चिनाभीकमलो विनतातनयध्वजः ।विषायनो विषधरस्वामिशय्यो विषोदयः ॥ ११॥

viriñcinābhīkamalo vinatātanayadhvajaḥ |viṣāyano viṣadharasvāmiśayyo viṣodayaḥ || 11||

विषापहारी विषधिस्तोमकुक्षिर्वियत्समः ।विलयाम्बुधिविश्रान्तो विकाररहितो विधुः ॥ १२॥

viṣāpahārī viṣadhistomakukṣirviyatsamaḥ |vilayāmbudhiviśrānto vikārarahito vidhuḥ || 12||

विधिरुद्रेन्द्रदासेरो विबुधावलिपक्षगः ।विबुधेशो विधूताघो विरुग्णमधुकैटभः ॥ १३॥

vidhirudrendradāsero vibudhāvalipakṣagaḥ |vibudheśo vidhūtāgho virugṇamadhukaiṭabhaḥ || 13||

विधुमण्डलमध्यस्थो विधुसूर्यविलोचनः ।विधुसुन्दरवक्त्राब्जो विधुहेतुहृदम्बुजः ॥ १४॥

vidhumaṇḍalamadhyastho vidhusūryavilocanaḥ |vidhusundaravaktrābjo vidhuhetuhṛdambujaḥ || 14||

विधुलेखानखो विज्ञो विभयो विद्रुमादरः ।विषण्णासुरराट्त्राता विनाथजनरक्षणः ॥ १५॥

vidhulekhānakho vijño vibhayo vidrumādaraḥ |viṣaṇṇāsurarāṭtrātā vināthajanarakṣaṇaḥ || 15||

विभवो विहतारातिर्विस्पष्टकमलेक्षणः ।विरिञ्चिवनितागीतो विमृष्टमणिनूपुरः ॥ १६॥

vibhavo vihatārātirvispaṣṭakamalekṣaṇaḥ |viriñcivanitāgīto vimṛṣṭamaṇinūpuraḥ || 16||

विद्युद्रुचिरलक्ष्मीको विलसत्स्मेरचन्द्रिकः ।विकस्वरसुरोर्वीजपुष्पमालानिभेक्षणः ॥ १७॥

vidyudruciralakṣmīko vilasatsmeracandrikaḥ |vikasvarasurorvījapuṣpamālānibhekṣaṇaḥ || 17||

विरूपाक्षप्रियो विद्वद्धृदयाम्बुजबम्भरः ।विमुक्तो विषयासक्तो विपत्समयबान्धवः ॥ १८॥

virūpākṣapriyo vidvaddhṛdayāmbujabambharaḥ |vimukto viṣayāsakto vipatsamayabāndhavaḥ || 18||

विपुलोरा विशालाक्षो विपुलांसो विजित्त्वरः ।विमलो विततख्यातिर्विश्वनामा विभीषणः ॥ १९॥

vipulorā viśālākṣo vipulāṃso vijittvaraḥ |vimalo vitatakhyātirviśvanāmā vibhīṣaṇaḥ || 19||

विलासी विलसद्भूषो विविधायुधभास्वरः ।विश्वम्भरापतिर्विश्वातिक्रान्तमहिमा विधिः ॥ २०॥

vilāsī vilasadbhūṣo vividhāyudhabhāsvaraḥ |viśvambharāpatirviśvātikrāntamahimā vidhiḥ || 20||

विधित्राता विधितपःफलदो विधिदेशिकः ।विधिस्तुतो विधिविधुश्रीकण्ठात्मा विधीश्वरः ॥ २१॥

vidhitrātā vidhitapaḥphalado vidhideśikaḥ |vidhistuto vidhividhuśrīkaṇṭhātmā vidhīśvaraḥ || 21||

विधिशक्तिप्रदो विश्वशक्तिर्विधिविमोहनः ।विविधात्मज्ञानबलक्रियाशक्तिर्विलक्षणः ॥ २२॥

vidhiśaktiprado viśvaśaktirvidhivimohanaḥ |vividhātmajñānabalakriyāśaktirvilakṣaṇaḥ || 22||

विश्वोत्तमो विसदृशो विद्वन्द्वो विगतव्ययः ।विमत्सरो विश्वसिद्धिर्विजितात्मा विमुक्तिदः ॥ २३॥

viśvottamo visadṛśo vidvandvo vigatavyayaḥ |vimatsaro viśvasiddhirvijitātmā vimuktidaḥ || 23||

विश्वम्भराभारहरो विष्वद्रीचीनवैभवः ।विविधप्राणिकरुणो विद्रावितजनान्तकः ॥ २४॥

viśvambharābhāraharo viṣvadrīcīnavaibhavaḥ |vividhaprāṇikaruṇo vidrāvitajanāntakaḥ || 24||

विधूतमायाविभवो विख्यातबलपौरुषः ।विनिद्रो विजरो वित्तो विदोषो विफलक्रियः ॥ २५॥

vidhūtamāyāvibhavo vikhyātabalapauruṣaḥ |vinidro vijaro vitto vidoṣo viphalakriyaḥ || 25||

विज्ञानवादी विमदो विक्रोधो विजितेन्द्रियः ।विनेता विश्रुतकथो विमलाशयदर्शनः ॥ २६॥

vijñānavādī vimado vikrodho vijitendriyaḥ |vinetā viśrutakatho vimalāśayadarśanaḥ || 26||

वितर्कहीनो विरुजो विभेदो विप्रियाप्रियः ।विज्वरो विकचाम्भोजचरणो विनताखिलः ॥ २७॥

vitarkahīno virujo vibhedo vipriyāpriyaḥ |vijvaro vikacāmbhojacaraṇo vinatākhilaḥ || 27||

विधिकर्ता विधानज्ञो विधिर्विधिफलप्रदः ।विधिदृष्टक्रियाभ्यर्च्यो विधिहीनो विधिप्रियः ॥ २८॥

vidhikartā vidhānajño vidhirvidhiphalapradaḥ |vidhidṛṣṭakriyābhyarcyo vidhihīno vidhipriyaḥ || 28||

विधिसूत्राबद्धलोको विधिवत्कृतकर्मपः ।विहितत्यागिसंशास्ता विहिताविहितागतिः ॥ २९॥

vidhisūtrābaddhaloko vidhivatkṛtakarmapaḥ |vihitatyāgisaṃśāstā vihitāvihitāgatiḥ || 29||

विहिताखिलमर्यादो विधिरुद्रादिशासनः ।विधिवत्कर्मसङ्गोप्ता विधिविद्वेषिभञ्जनः ॥ ३०॥

vihitākhilamaryādo vidhirudrādiśāsanaḥ |vidhivatkarmasaṅgoptā vidhividveṣibhañjanaḥ || 30||

विधातृदर्शितपदो विधिलोपापहाभिधः ।विलसत्कमलावक्षा विप्रदैवो विपद्धरः ॥ ३१॥

vidhātṛdarśitapado vidhilopāpahābhidhaḥ |vilasatkamalāvakṣā vipradaivo vipaddharaḥ || 31||

विधुविद्योतमानाब्जो विरोचनसुदर्शनः ।विद्विड्रक्ताचितगदो विपन्नाभयकृत्करः ॥ ३२॥

vidhuvidyotamānābjo virocanasudarśanaḥ |vidviḍraktācitagado vipannābhayakṛtkaraḥ || 32||

विशुद्धविज्ञानघनो विज्ञानकलनप्रभुः ।वितीर्णविमलप्रज्ञो विश्राणनसुरद्रुमः ॥ ३३॥

viśuddhavijñānaghano vijñānakalanaprabhuḥ |vitīrṇavimalaprajño viśrāṇanasuradrumaḥ || 33||

विधिकोटिशतानन्दो विवादाविषयो विशः ।विह्वलद्विरदत्राता विषाटीन्द्रविदारणः ॥ ३४॥

vidhikoṭiśatānando vivādāviṣayo viśaḥ |vihvaladviradatrātā viṣāṭīndravidāraṇaḥ || 34||

विविधाख्यानसंस्थाननिर्माता विश्वतोमुखः ।विष्वग्भुजानीकशतो विकचाब्जायुतेक्षणः ॥ ३५॥

vividhākhyānasaṃsthānanirmātā viśvatomukhaḥ |viṣvagbhujānīkaśato vikacābjāyutekṣaṇaḥ || 35||

विष्वक्शिरा विष्वगङ्घ्रिर्विष्वक्छ्रोत्रो विसृत्वरः ।विष्वगूरुर्विष्वगुरा विष्वक्कण्ठो विपुष्करः ॥ ३६॥

viṣvakśirā viṣvagaṅghrirviṣvakchrotro visṛtvaraḥ |viṣvagūrurviṣvagurā viṣvakkaṇṭho vipuṣkaraḥ || 36||

विद्युत्त्वत्केशनिचयो विटपिव्रातलोमकः ।विष्णुपद्यादितटिनीनाडीको विष्टपाकृतिः ॥ ३७॥

vidyuttvatkeśanicayo viṭapivrātalomakaḥ |viṣṇupadyāditaṭinīnāḍīko viṣṭapākṛtiḥ || 37||

विवस्वत्तनयोदारदंष्ट्रो विष्णुपदाक्षिकः ।विन्ध्यादिभूमिधरास्थिर्विद्याहासो विकम्पनः ॥ ३८॥

vivasvattanayodāradaṃṣṭro viṣṇupadākṣikaḥ |vindhyādibhūmidharāsthirvidyāhāso vikampanaḥ || 38||

विबुधेशभुजव्रातो वियद्वैद्योरुनाशिकः ।विदिक्कर्णो विधिस्थानमौलिर्विश्वम्भरापदः ॥ ३९॥

vibudheśabhujavrāto viyadvaidyorunāśikaḥ |vidikkarṇo vidhisthānamaulirviśvambharāpadaḥ || 39||

विहङ्गमव्याकरणो वियन्मध्यो विराड्वपुः ।विदीप्तसन्ध्यावसनो विधृतोडुसुमस्रजः ॥ ४०॥

vihaṅgamavyākaraṇo viyanmadhyo virāḍvapuḥ |vidīptasandhyāvasano vidhṛtoḍusumasrajaḥ || 40||

विदीर्णकाण्डपटहो वियदम्बुनिषिक्तपत् ।विलयाभिकृताचामो विश्वाहारो विशृङ्खलः ॥ ४१॥

vidīrṇakāṇḍapaṭaho viyadambuniṣiktapat |vilayābhikṛtācāmo viśvāhāro viśṛṅkhalaḥ || 41||

विसृत्वरतमस्सिन्धुमध्यस्थो विगताशयः ।विलीनशक्तिर्विश्रान्तो विहितात्मसुखाशनः ॥ ४२॥

visṛtvaratamassindhumadhyastho vigatāśayaḥ |vilīnaśaktirviśrānto vihitātmasukhāśanaḥ || 42||

विक्षेपहीनो विकृतिर्विगुणी विगतावृतिः ।विलीनपुरुषाज्ञानोपाधिद्विश्वपरायणः ॥ ४३॥

vikṣepahīno vikṛtirviguṇī vigatāvṛtiḥ |vilīnapuruṣājñānopādhidviśvaparāyaṇaḥ || 43||

विश्वादृष्टवशत्यक्तयोगनिद्रो विबुद्धधीः ।विश्वाब्जनाभिर्विविधप्राणिबीजकृतोदयः ॥ ४४॥

viśvādṛṣṭavaśatyaktayoganidro vibuddhadhīḥ |viśvābjanābhirvividhaprāṇibījakṛtodayaḥ || 44||

विरिञ्च्यादिप्रजानाथसमुत्पादितसत्प्रजः ।विश्वभूरुण्मूलकन्दो विश्ववृद्धिविधायकः ॥ ४५॥

viriñcyādiprajānāthasamutpāditasatprajaḥ |viśvabhūruṇmūlakando viśvavṛddhividhāyakaḥ || 45||

विचित्रवीर्यो विचित्रकृत्यो विश्वकुटुम्बकः ।विचित्रावतारो विश्वरक्षावहितमानसः ॥ ४६॥

vicitravīryo vicitrakṛtyo viśvakuṭumbakaḥ |vicitrāvatāro viśvarakṣāvahitamānasaḥ || 46||

विचित्रालयमायेशो विश्वपावनचेष्टितः ।विद्यानिधिर्विद्वदाप्तो विरक्तजनशेवधिः ॥ ४७॥

vicitrālayamāyeśo viśvapāvanaceṣṭitaḥ |vidyānidhirvidvadāpto viraktajanaśevadhiḥ || 47||

वितृप्तो विरतो विस्थो विक्रीडो विदितात्मकः ।विहतेन्द्रियसञ्चारो विदिताविदितेतरः ॥ ४८॥

vitṛpto virato vistho vikrīḍo viditātmakaḥ |vihatendriyasañcāro viditāviditetaraḥ || 48||

विपापो विकलो विस्स्वो विपुण्यो विपरो वियत् ।विदुःखो विसुखो विज्यो विवायुर्विविरोचनः ॥ ४९॥

vipāpo vikalo vissvo vipuṇyo viparo viyat |viduḥkho visukho vijyo vivāyurvivirocanaḥ || 49||

विजलो विगतस्पर्शो विरसो विगतध्वनिः ।विगन्धो विमहत्तत्त्वो विगताहङ्कृतिर्विधः ॥ ५०॥

vijalo vigatasparśo viraso vigatadhvaniḥ |vigandho vimahattattvo vigatāhaṅkṛtirvidhaḥ || 50||