हयग्रीवस्तोत्रम् ४ शतदूषणीस्थ Shatadushanistha Hayagrivastotram

श्रीलक्ष्मीहयवदनपरब्रह्मणे नमः ।श्रीमान् वेङ्कटनाथार्यः कवितार्किककेसरी ।वेदान्ताचार्यवर्यो मे सन्निधत्तां सदा हृदि ॥समाहारस्साम्नां प्रतिपदमृचां धाम यजुषालयः प्रत्यूहानां लहरिविततिर्बोधजलधेः ।कथादर्पक्षुभ्यत्कलिकथककोलाहलभवंहरत्वन्तर्ध्वान्तं हयवदनहेषाहलहलः ॥ १॥

śrīlakṣmīhayavadanaparabrahmaṇe namaḥ |śrīmān veṅkaṭanāthāryaḥ kavitārkikakesarī |vedāntācāryavaryo me sannidhattāṃ sadā hṛdi ||samāhārassāmnāṃ pratipadamṛcāṃ dhāma yajuṣālayaḥ pratyūhānāṃ laharivitatirbodhajaladheḥ |kathādarpakṣubhyatkalikathakakolāhalabhavaṃharatvantardhvāntaṃ hayavadanaheṣāhalahalaḥ || 1||

हयग्रीवसुधासिन्धुहर्षहेषारवोर्मयः।जयन्ति वादवेलान्तक्षिप्तबाह्यकुदृष्टयः ॥ २॥

hayagrīvasudhāsindhuharṣaheṣāravormayaḥ|jayanti vādavelāntakṣiptabāhyakudṛṣṭayaḥ || 2||

संप्रज्ञातस्थितिमधिगते निर्विकल्पे समाधौशान्तावद्यं स्तिमितबहुलानन्दसन्दाहमन्तः ।यत्तद्ब्रह्म स्फुरति यमिनां पूर्णषाड्गुण्यरूपंसा मे नित्यं हृदि हयमुखी देवता सन्निधत्ताम् ॥ ३॥

saṃprajñātasthitimadhigate nirvikalpe samādhauśāntāvadyaṃ stimitabahulānandasandāhamantaḥ |yattadbrahma sphurati yamināṃ pūrṇaṣāḍguṇyarūpaṃsā me nityaṃ hṛdi hayamukhī devatā sannidhattām || 3||

यदात्मानो वेदा यदनुगुणवर्णाकृतिजुषःप्रमाणं यत्रैते नियतमपरिच्छेध्यविभवे ।य एषामाहर्ता दनुजमथनो वाजिवदनःस मे देवः श्रीमान् विदलयतु सम्मोहमखिलम् ॥ ४॥

yadātmāno vedā yadanuguṇavarṇākṛtijuṣaḥpramāṇaṃ yatraite niyatamaparicchedhyavibhave |ya eṣāmāhartā danujamathano vājivadanaḥsa me devaḥ śrīmān vidalayatu sammohamakhilam || 4||

अबाधादध्यक्षप्रभृति मितिवर्गेष्ववधृतंशरीरं यस्येदं जगदखिलमन्तर्यमयितुः ।स मे तर्कैरेतैर्निजविभवलुण्टाकमथनैःप्रसीदत्वासीदन्निगमशतसीमा हयमुखः ॥ ५॥

abādhādadhyakṣaprabhṛti mitivargeṣvavadhṛtaṃśarīraṃ yasyedaṃ jagadakhilamantaryamayituḥ |sa me tarkairetairnijavibhavaluṇṭākamathanaiḥprasīdatvāsīdannigamaśatasīmā hayamukhaḥ || 5||

अज्ञानसन्तमसमाश्रयणोन्मुखानांसंवित्प्रदीपमहसा सहसा निरुन्धन् ।विद्यास्वयंवरपतिर्व्यपहन्त्वविद्यांसर्वानुभूः स भगवान् पुरुषोत्तमो नः ॥ ६॥

ajñānasantamasamāśrayaṇonmukhānāṃsaṃvitpradīpamahasā sahasā nirundhan |vidyāsvayaṃvarapatirvyapahantvavidyāṃsarvānubhūḥ sa bhagavān puruṣottamo naḥ || 6||

विदितमनुवदन्तो विश्वमेतद्यथावत्विदधति निगमान्ताः केवलं यन्मयत्वम् ।अविदितबहुभूमा नित्यमन्तर्विधत्तांहयवरवदनोसौ सन्निधिः सन्निधिं नः ॥ ७॥

viditamanuvadanto viśvametadyathāvatvidadhati nigamāntāḥ kevalaṃ yanmayatvam |aviditabahubhūmā nityamantarvidhattāṃhayavaravadanosau sannidhiḥ sannidhiṃ naḥ || 7||

हयमुखमुखैस्तत्तद्रूपैरकर्मविनिर्मितैरुपदिशति यस्तथ्यं पथ्यं सतामवसीदताम् ।जननपदवीयातायातश्रमापहरां धियंजनयतु स मे देवः श्रीमान् धनञ्जयसारथिः ॥ ८॥

hayamukhamukhaistattadrūpairakarmavinirmitairupadiśati yastathyaṃ pathyaṃ satāmavasīdatām |jananapadavīyātāyātaśramāpaharāṃ dhiyaṃjanayatu sa me devaḥ śrīmān dhanañjayasārathiḥ || 8||

नमस्त्रेधा विभक्तानामात्मनामन्तरात्मने ।ब्रह्मणे हयवक्त्राय बन्धमोक्षैकहेतवे ॥ ९॥

namastredhā vibhaktānāmātmanāmantarātmane |brahmaṇe hayavaktrāya bandhamokṣaikahetave || 9||

य एको दुर्लङ्घ्यत्रिगुणनिजमयानिगलितैर्विचित्रैः क्षेत्रज्ञैर्विहरति सरोजासहचरः ।जगत्सर्गक्षेमक्षपणपरिकर्मीणमहिमादयालुर्देवोसौ तुरगवदनस्तारयतु नः ॥ १०॥

ya eko durlaṅghyatriguṇanijamayānigalitairvicitraiḥ kṣetrajñairviharati sarojāsahacaraḥ |jagatsargakṣemakṣapaṇaparikarmīṇamahimādayālurdevosau turagavadanastārayatu naḥ || 10||

अनन्यानां पुंसामनवधिकभक्तिस्थितिजुषामविद्याध्वंसो यञ्चरणवरिवस्यापरिणतेः ।तदेकं सत्संवित्सुखमवघिदूरिकृतगुणंहताशेषावद्यं हयवदनमीडीमहि महः ॥ ११॥

ananyānāṃ puṃsāmanavadhikabhaktisthitijuṣāmavidyādhvaṃso yañcaraṇavarivasyāpariṇateḥ |tadekaṃ satsaṃvitsukhamavaghidūrikṛtaguṇaṃhatāśeṣāvadyaṃ hayavadanamīḍīmahi mahaḥ || 11||

हताशेषक्लेशा निरवधि महानन्दधनिनोवयं भूयास्मेति स्थिरमनघवर्मन्यधिकृताः ।अनाघ्रातद्वन्द्वा हयमुखपदद्वन्द्वरुचयःस्वदन्तां मे सन्तः श्रुतिजलधिमुष्टिन्धयधियः ॥ १२॥

hatāśeṣakleśā niravadhi mahānandadhaninovayaṃ bhūyāsmeti sthiramanaghavarmanyadhikṛtāḥ |anāghrātadvandvā hayamukhapadadvandvarucayaḥsvadantāṃ me santaḥ śrutijaladhimuṣṭindhayadhiyaḥ || 12||

कवितार्किकसिंहाय कल्याणगुणशालिने ।श्रीमते वेङ्कटेशाय वेदान्तगुरवे नमः ॥इति श्रीशतदूषणीस्थहयग्रीवस्तोत्रं सम्पूर्णम् ।

kavitārkikasiṃhāya kalyāṇaguṇaśāline |śrīmate veṅkaṭeśāya vedāntagurave namaḥ ||iti śrīśatadūṣaṇīsthahayagrīvastotraṃ sampūrṇam |