पीठस्तोत्रम् २ Pitha Stotram (2)

देवा देवेश्वराद्याश्च ऋषयो ऋषिसत्तमाः ।पृथगेवोपदेष्टारस्तेषां पीठं पृथक् पृथक् ॥ १॥

devā deveśvarādyāśca ṛṣayo ṛṣisattamāḥ |pṛthagevopadeṣṭārasteṣāṃ pīṭhaṃ pṛthak pṛthak || 1||

मनुष्येश्वरावतारा ये आचार्या मुरवैरिणः ।पारम्पर्यागतं तेषां पीठमेकं विशिष्यते ॥ २॥

manuṣyeśvarāvatārā ye ācāryā muravairiṇaḥ |pāramparyāgataṃ teṣāṃ pīṭhamekaṃ viśiṣyate || 2||

यथा महीभृतां पीठं जगतां पालनाय वै ।तथैवादेशिकानां च पीठं धर्मप्रवृत्तये ॥ ३॥

yathā mahībhṛtāṃ pīṭhaṃ jagatāṃ pālanāya vai |tathaivādeśikānāṃ ca pīṭhaṃ dharmapravṛttaye || 3||

पीठस्थ एव भूपालो यथा न्यायप्रवर्तकः ।तथा पीठस्थिताचार्यो योग्यो धर्मप्रवृत्तये ॥ ४॥

pīṭhastha eva bhūpālo yathā nyāyapravartakaḥ |tathā pīṭhasthitācāryo yogyo dharmapravṛttaye || 4||

पीठस्थितो यथा राजा मान्यो देवैर्नरैरपि ।तथा पीठस्थिताचार्यः पूज्यः स्यान्न विना च तम् ॥ ५॥

pīṭhasthito yathā rājā mānyo devairnarairapi |tathā pīṭhasthitācāryaḥ pūjyaḥ syānna vinā ca tam || 5||

यदा विलुप्यते पीठं पारम्पर्यक्रमागतम् ।देशकालप्रमादाद्यैस्तदा नूत्नं विधीयते ॥ ६॥

yadā vilupyate pīṭhaṃ pāramparyakramāgatam |deśakālapramādādyaistadā nūtnaṃ vidhīyate || 6||

देवर्षीणां च पूर्वेषां मन्त्रं वा नाममन्त्रकम् ।संयोज्य पीठमन्त्रेण पीठं संस्थापयेत्सुधीः ॥ ७॥

devarṣīṇāṃ ca pūrveṣāṃ mantraṃ vā nāmamantrakam |saṃyojya pīṭhamantreṇa pīṭhaṃ saṃsthāpayetsudhīḥ || 7||

राजपीठाङ्गवद्राजपीठाङ्गैः पीठमर्चयेत् ।अथवा भावनामात्रैः पूर्वोक्तं वा यथेप्सितम् ॥ ८॥

rājapīṭhāṅgavadrājapīṭhāṅgaiḥ pīṭhamarcayet |athavā bhāvanāmātraiḥ pūrvoktaṃ vā yathepsitam || 8||

अथवा सप्तदशभिर्यन्त्रैर्मन्त्रैर्निरूपितम् ।संराडाचार्यपीठं स्यात्समर्च्यं नित्यमेव तत् ॥ ९॥

athavā saptadaśabhiryantrairmantrairnirūpitam |saṃrāḍācāryapīṭhaṃ syātsamarcyaṃ nityameva tat || 9||

तस्य दक्षिणपार्श्वे तु कुर्याद्यन्त्रचतुष्टयम् ।तत्त्वतत्त्वेशर्षिदेवैरुपदेवैस्तदिष्यते ॥ १०॥

tasya dakṣiṇapārśve tu kuryādyantracatuṣṭayam |tattvatattveśarṣidevairupadevaistadiṣyate || 10||

वामे पार्श्वे चतुर्यन्त्री कुर्यात्साधकसत्तमः ।स्वरैर्वर्णैर्मन्त्रबीजैः पदैर्मानस्य सम्भवात् ॥ ११॥

vāme pārśve caturyantrī kuryātsādhakasattamaḥ |svarairvarṇairmantrabījaiḥ padairmānasya sambhavāt || 11||

पुरतः पदके तत्र पुनर्यन्त्रचतुष्टयम् ।गायत्र्या निगमानां च तथा वै शास्त्रमन्त्रयोः ॥ १२॥

purataḥ padake tatra punaryantracatuṣṭayam |gāyatryā nigamānāṃ ca tathā vai śāstramantrayoḥ || 12||

मध्ये सिद्धिनिधीयन्त्रमासनं तत्र कल्पयेत् ।गोपालयन्त्रराजं च पृष्ठे तस्याग्रतो भवेत् ॥ १३॥

madhye siddhinidhīyantramāsanaṃ tatra kalpayet |gopālayantrarājaṃ ca pṛṣṭhe tasyāgrato bhavet || 13||

सङ्ख्यायन्त्रं चाङ्कयन्त्रं पृष्ठे पीठस्य पृष्ठतः ।अधर्मचक्रं चक्रस्याधस्थं मूर्ध्नि गुरुर्विशेत् ॥ १४॥

saṅkhyāyantraṃ cāṅkayantraṃ pṛṣṭhe pīṭhasya pṛṣṭhataḥ |adharmacakraṃ cakrasyādhasthaṃ mūrdhni gururviśet || 14||

गोपालोपासकानां च एतत्सिंहासनं मतम् ।सौवर्णं राजतं ताम्रं काष्ठमाश्मं च मृन्मयम् ॥ १५॥

gopālopāsakānāṃ ca etatsiṃhāsanaṃ matam |sauvarṇaṃ rājataṃ tāmraṃ kāṣṭhamāśmaṃ ca mṛnmayam || 15||

असम्भवे भावनैव मन्त्रादीनां विधीयते ।उत्सेधः परिणाहश्च शास्त्रतो वाप्यभीप्सितः ॥ १६॥

asambhave bhāvanaiva mantrādīnāṃ vidhīyate |utsedhaḥ pariṇāhaśca śāstrato vāpyabhīpsitaḥ || 16||

आचार्यकुलसम्भूत आचार्यगुणसंश्रयः ।स्थित्वैव तत्त्वमाचार्या योग्यो व्याख्योपदेशयोः ॥ १७॥

ācāryakulasambhūta ācāryaguṇasaṃśrayaḥ |sthitvaiva tattvamācāryā yogyo vyākhyopadeśayoḥ || 17||

समृद्धयोऽस्य वर्द्धन्ते प्रतापोऽस्य यतो महान् ।आचार्यतो हरेर्भक्तिर्विरक्तिरपि जायते ॥ १८॥

samṛddhayo'sya varddhante pratāpo'sya yato mahān |ācāryato harerbhaktirviraktirapi jāyate || 18||

एतत्सिंहासनं दिव्यं राज्ञा शिष्यैश्च सम्मतैः ।पूजितं मननीयं स्यादाचार्यः साम्प्रदायिकः ॥ १९॥

etatsiṃhāsanaṃ divyaṃ rājñā śiṣyaiśca sammataiḥ |pūjitaṃ mananīyaṃ syādācāryaḥ sāmpradāyikaḥ || 19||

व्याससिंहासनं चान्यद्दीयते ऋषिभिर्द्विजैः ।रोमहर्षणये यद्वच्छास्त्रव्याख्याकृतेऽर्पितम् ॥ २०॥

vyāsasiṃhāsanaṃ cānyaddīyate ṛṣibhirdvijaiḥ |romaharṣaṇaye yadvacchāstravyākhyākṛte'rpitam || 20||

संश्रयेद् ब्राह्मणो विद्वान्सूतो नैव विलोमजः ।मन्त्रयोः प्रातिलोम्येन मखें जातस्तथोच्यते ॥ २१॥

saṃśrayed brāhmaṇo vidvānsūto naiva vilomajaḥ |mantrayoḥ prātilomyena makheṃ jātastathocyate || 21||

विनन्दन्निजकाण्डार्थं पाञ्चरात्रं सदागमम् ।वदन् स्वसंहितां गर्वाज्जज्ञे सङ्कर्षणश्च तम् ॥ २२॥

vinandannijakāṇḍārthaṃ pāñcarātraṃ sadāgamam |vadan svasaṃhitāṃ garvājjajñe saṅkarṣaṇaśca tam || 22||

आचार्यं मानयेद्धीमान्मनसा कर्मणा गिरा ।पञ्चाक्षरी महामन्त्रयन्त्रं स्थित्वा स्वयं हरिः ॥ २३॥

ācāryaṃ mānayeddhīmānmanasā karmaṇā girā |pañcākṣarī mahāmantrayantraṃ sthitvā svayaṃ hariḥ || 23||

इत्थं पीठस्य माहात्म्यं ज्ञात्वा पीठं समाश्रितम् ।राधिकायै ददौ पूर्वं ललितायै च सा ददौ ॥ २४॥

itthaṃ pīṭhasya māhātmyaṃ jñātvā pīṭhaṃ samāśritam |rādhikāyai dadau pūrvaṃ lalitāyai ca sā dadau || 24||

सा मह्यमददाद् देवी वागीशाय सदस्पतिः ।सङ्कल्पमस्य सङ्कल्प्य चरितं च महात्मनाम् ॥ २५॥

sā mahyamadadād devī vāgīśāya sadaspatiḥ |saṅkalpamasya saṅkalpya caritaṃ ca mahātmanām || 25||

पञ्चाक्षरं चाष्टवर्णं तथैवाष्टादशाक्षरम् ।नारायणाय शेषाय स ददौ त्रिपुरारये ॥ २६॥

pañcākṣaraṃ cāṣṭavarṇaṃ tathaivāṣṭādaśākṣaram |nārāyaṇāya śeṣāya sa dadau tripurāraye || 26||

दशार्णेन च संयुक्तान्सोऽदान्मन्त्रान्सुरर्षये ।द्वादशार्णेन संयुक्तान्तान् व्यासाय ददावसौ ॥ २७॥

daśārṇena ca saṃyuktānso'dānmantrānsurarṣaye |dvādaśārṇena saṃyuktāntān vyāsāya dadāvasau || 27||

नमः पीठाय महते आचार्याय नमो नमः ।उपदेशाय मन्त्रेभ्यः शिष्येभ्यश्च नमो नमः ॥ २८॥

namaḥ pīṭhāya mahate ācāryāya namo namaḥ |upadeśāya mantrebhyaḥ śiṣyebhyaśca namo namaḥ || 28||

छत्रायामृतवर्षाय वारणायातपस्य च ।नमश्चामरयुग्माय शङ्खयुग्माय वै नमः ॥ २९॥

chatrāyāmṛtavarṣāya vāraṇāyātapasya ca |namaścāmarayugmāya śaṅkhayugmāya vai namaḥ || 29||

वादित्रेभ्यो नमस्तस्य दरारिभ्यां नमो नमः ।ज्योतिर्युग्मायान्धकारमर्दनाय नमो नमः ॥ ३०॥

vāditrebhyo namastasya darāribhyāṃ namo namaḥ |jyotiryugmāyāndhakāramardanāya namo namaḥ || 30||

मायूरहस्तकद्वन्द्वस्वर्णवेत्रयुगं नमः ।रूप्यं वेत्रयुगं भव्यं हरिवक्त्रचतुष्टयम् ॥ ३१॥

māyūrahastakadvandvasvarṇavetrayugaṃ namaḥ |rūpyaṃ vetrayugaṃ bhavyaṃ harivaktracatuṣṭayam || 31||

आर्यसिंहासनं वन्दे केतुध्वजविराजितम् ।नीराजमानं यः पश्येत्प्रणमेत्स हरिं व्रजेत् ॥ ३२॥

āryasiṃhāsanaṃ vande ketudhvajavirājitam |nīrājamānaṃ yaḥ paśyetpraṇametsa hariṃ vrajet || 32||

(५६८७)इति श्रीशाण्डिल्यसंहितायां पञ्चमे भक्तिखण्डे तुरीयांशेसाम्प्रदायिकस्तोत्रनिरूपणं नामैकादशोऽध्याये पीठस्तोत्रं सम्पूर्णम् ।

(5687)iti śrīśāṇḍilyasaṃhitāyāṃ pañcame bhaktikhaṇḍe turīyāṃśesāmpradāyikastotranirūpaṇaṃ nāmaikādaśo'dhyāye pīṭhastotraṃ sampūrṇam |