गरुडपञ्चाशत्स्तोत्रम् Garudapanchashatstotram

वेदान्तदेशिककृतम् ।१। परव्यूहवर्णकःअङ्गेष्वानन्दमुख्यश्रुतिशिखरमिलद्दण्डकं गण्डपूर्वंप्रागेवाभ्यस्य षट्सु प्रतिदिशमनघं न्यस्य शुद्धास्त्रबन्धाः ।पक्षि व्यत्यस्तपक्षिद्वितयमुखपुटप्रस्फुटोदारतारंमन्त्रं गारुत्मतं तं हुतवहदयिताशेखरं शीलयामः ॥ १॥

vedāntadeśikakṛtam | 1| paravyūhavarṇakaḥaṅgeṣvānandamukhyaśrutiśikharamiladdaṇḍakaṃ gaṇḍapūrvaṃprāgevābhyasya ṣaṭsu pratidiśamanaghaṃ nyasya śuddhāstrabandhāḥ |pakṣi vyatyastapakṣidvitayamukhapuṭaprasphuṭodāratāraṃmantraṃ gārutmataṃ taṃ hutavahadayitāśekharaṃ śīlayāmaḥ || 1||

वेदः स्वार्थाधिरूढो बहिरबहिरभिव्यक्तिमभ्येति यस्यांसिद्धिः साङ्कर्षणी सा परिणमति यया सापवर्गत्रिवर्गा ।प्राणस्य प्राणमन्ये प्रणिहितमनसो यत्र निर्धारयन्तिप्राची सा ब्रह्मविद्या परिचितगहना पातु गारुत्मती नः ॥ २॥

vedaḥ svārthādhirūḍho bahirabahirabhivyaktimabhyeti yasyāṃsiddhiḥ sāṅkarṣaṇī sā pariṇamati yayā sāpavargatrivargā |prāṇasya prāṇamanye praṇihitamanaso yatra nirdhārayantiprācī sā brahmavidyā paricitagahanā pātu gārutmatī naḥ || 2||

नेत्रं गायत्रमूचे त्रिवृदिति च शिरो नामधेयं यजूंषिछन्दांस्यङ्गानि धिष्ण्यात्मभिरजनि शफैर्विग्रहो वामदेव्यम् ।यस्य स्तोमात्मनोऽसौ बृहदितरगरुत्तादृशाम्नायपुच्छःस्वाच्छन्द्यं नः प्रसूतां श्रुतिशतशिखराभिष्टुतात्मा गरुत्मान् ॥ ३॥

netraṃ gāyatramūce trivṛditi ca śiro nāmadheyaṃ yajūṃṣichandāṃsyaṅgāni dhiṣṇyātmabhirajani śaphairvigraho vāmadevyam |yasya stomātmano'sau bṛhaditaragaruttādṛśāmnāyapucchaḥsvācchandyaṃ naḥ prasūtāṃ śrutiśataśikharābhiṣṭutātmā garutmān || 3||

यो यं धत्ते स्वनिष्ठं वहनमपि वरः स्पर्शितो येन यस्मैयस्माद्यस्याहवश्रीर्विदधति भजनं यत्र यत्रेति सन्तः ।प्रायो देवः स इत्थं हरिगरुडभिदाकल्पितारोह वाहस्वाभाव्यः स्वात्मभव्यः प्रदिशतु शकुनिर्ब्रह्मसब्रह्मतां नः ॥ ४॥

yo yaṃ dhatte svaniṣṭhaṃ vahanamapi varaḥ sparśito yena yasmaiyasmādyasyāhavaśrīrvidadhati bhajanaṃ yatra yatreti santaḥ |prāyo devaḥ sa itthaṃ harigaruḍabhidākalpitāroha vāhasvābhāvyaḥ svātmabhavyaḥ pradiśatu śakunirbrahmasabrahmatāṃ naḥ || 4||

एको विष्णोर्द्वितीयस्त्रिचतुरविदितं पञ्चवर्णीरहस्यंषाड्गुण्यं स्मेरसप्तस्वरगतिरणिमाद्यष्टसम्पन्नवात्मा ।देवो दर्वीकरारिर्दशशतनयनाराति साहस्रलक्षैःविक्रीडत्पक्षकोटिर्विघटयतु भयं वीतसङ्ख्योदयो नः ॥ ५॥

eko viṣṇordvitīyastricaturaviditaṃ pañcavarṇīrahasyaṃṣāḍguṇyaṃ smerasaptasvaragatiraṇimādyaṣṭasampannavātmā |devo darvīkarārirdaśaśatanayanārāti sāhasralakṣaiḥvikrīḍatpakṣakoṭirvighaṭayatu bhayaṃ vītasaṅkhyodayo naḥ || 5||

सत्याद्यैः सात्वतादि प्रथितमहिमभिः पञ्चभिर्व्यूहभेदैःपञ्चाभिख्यो निरुन्धन् भवगरलभवं प्राणिनां पञ्चभावम् ।प्राणापानादि भेदात्प्रतितनु मरुतो दैवतं पञ्चवृत्तेःपञ्चात्मा पञ्चधाऽसौ पुरुष उपनिषद्घोषितस्तोषयेन्नः ॥ ६॥

satyādyaiḥ sātvatādi prathitamahimabhiḥ pañcabhirvyūhabhedaiḥpañcābhikhyo nirundhan bhavagaralabhavaṃ prāṇināṃ pañcabhāvam |prāṇāpānādi bhedātpratitanu maruto daivataṃ pañcavṛtteḥpañcātmā pañcadhā'sau puruṣa upaniṣadghoṣitastoṣayennaḥ || 6||

श्लिष्यद्भोगीन्द्रभोगे श्रुतिनिकरनिधौ मूर्तिभेदे स्वकीयेवर्णव्यक्तीर्विचित्राः परिकलयति यो वक्त्रबाहूरुपादैः ।प्राणः सर्वस्य जन्तोः प्रकटितपरमब्रह्मभावः स इत्थंक्लेशं छिन्दन् खगेशः सपदि विपदि नः सन्निधिः सन्निधत्ताम् ॥ ७॥

śliṣyadbhogīndrabhoge śrutinikaranidhau mūrtibhede svakīyevarṇavyaktīrvicitrāḥ parikalayati yo vaktrabāhūrupādaiḥ |prāṇaḥ sarvasya jantoḥ prakaṭitaparamabrahmabhāvaḥ sa itthaṃkleśaṃ chindan khageśaḥ sapadi vipadi naḥ sannidhiḥ sannidhattām || 7||

अग्रे तिष्ठन्नुदग्रो मणिमुकुर इवानन्यदृष्टेर्मुरारेःपायान्मायाभुजङ्गीविषमविषभयाद्गाढमस्मान् गरुत्मान् ।क्षुभ्यत्क्षीराब्धिपाथः सहभवगरलस्पर्शशङ्की स शङ्केछायां धत्ते यदीयां हृदि हरिहृदयारोहधन्यो मणीन्द्रः ॥ ८॥

agre tiṣṭhannudagro maṇimukura ivānanyadṛṣṭermurāreḥpāyānmāyābhujaṅgīviṣamaviṣabhayādgāḍhamasmān garutmān |kṣubhyatkṣīrābdhipāthaḥ sahabhavagaralasparśaśaṅkī sa śaṅkechāyāṃ dhatte yadīyāṃ hṛdi harihṛdayārohadhanyo maṇīndraḥ || 8||

२। अमृतहरणवर्णकः ।आहर्तारं सुधाया दुरधिगममहाचक्रदुर्गस्थितायाःजेतारं वज्रपाणेः सह विबुधगणैराहवे बाहुवेगात् ।विष्णौ सम्प्रीयमाणे वरविनिमयतो विश्वविख्यातकीर्तिंदेवं याऽसूत साऽसौ दिशतु भगवती शर्म दाक्षायणी नः ॥ ९॥

2| amṛtaharaṇavarṇakaḥ |āhartāraṃ sudhāyā duradhigamamahācakradurgasthitāyāḥjetāraṃ vajrapāṇeḥ saha vibudhagaṇairāhave bāhuvegāt |viṣṇau samprīyamāṇe varavinimayato viśvavikhyātakīrtiṃdevaṃ yā'sūta sā'sau diśatu bhagavatī śarma dākṣāyaṇī naḥ || 9||

वित्रासाद्वीतिहोत्रं प्रथममधिगतैरन्तके मन्दधाम्नाभूयस्तेनैव सार्धं भयभरतरलैर्वन्दितो देववृन्दैः ।कल्पान्तक्षोभदक्षं कथमपि कृपया सङ्क्षिपन् धाम चण्डंभित्त्वाऽण्डं निर्जिहानो भवभयमिह नः खण्डयत्वण्डजेन्द्रः ॥ १०॥

vitrāsādvītihotraṃ prathamamadhigatairantake mandadhāmnābhūyastenaiva sārdhaṃ bhayabharataralairvandito devavṛndaiḥ |kalpāntakṣobhadakṣaṃ kathamapi kṛpayā saṅkṣipan dhāma caṇḍaṃbhittvā'ṇḍaṃ nirjihāno bhavabhayamiha naḥ khaṇḍayatvaṇḍajendraḥ || 10||

क्षुण्णक्षोणीधराणि क्षुभितचतुरकूपारतिम्यद्गरुन्तित्रुट्यत्तारासराणि स्थपुटितविबुधस्थानकानि क्षिपेयुः ।पातालब्रह्मसौधावधिविहितमुधावर्तनान्यस्मदार्तिंब्रह्माण्डस्यान्तराले बृहति खगपतेरर्भकक्रीडितानि ॥ ११॥

kṣuṇṇakṣoṇīdharāṇi kṣubhitacaturakūpāratimyadgaruntitruṭyattārāsarāṇi sthapuṭitavibudhasthānakāni kṣipeyuḥ |pātālabrahmasaudhāvadhivihitamudhāvartanānyasmadārtiṃbrahmāṇḍasyāntarāle bṛhati khagapaterarbhakakrīḍitāni || 11||

संविच्छस्त्रं दिशन्त्या सह विजयचमूराशिषः प्रेषयन्त्यासम्बध्नन्त्या तनुत्रं सुचरितमशनं पक्कणं निर्दिशन्त्या ।एनोऽस्मद्वैनतेयो नुदतु विनतया क्लृप्तरक्षाविशेषःकद्रूसङ्केतदास्यक्षपणपणसुधालक्षभैक्षं जिघृक्षुः ॥ १२॥

saṃvicchastraṃ diśantyā saha vijayacamūrāśiṣaḥ preṣayantyāsambadhnantyā tanutraṃ sucaritamaśanaṃ pakkaṇaṃ nirdiśantyā |eno'smadvainateyo nudatu vinatayā klṛptarakṣāviśeṣaḥkadrūsaṅketadāsyakṣapaṇapaṇasudhālakṣabhaikṣaṃ jighṛkṣuḥ || 12||

विक्षेपैः पक्षतीनामनिभृतगतिभिर्वादितव्योमतूर्योवाचालाम्भोधिवीचीवलयविरचितालोकशब्दानुबन्धः ।दिक्कन्या कीर्यमाणक्षरदुडुनिकरव्याजलाजाभिषेकोनाकोन्माथाय गच्छन् नरकमपि समये नागहन्ता निहन्तु ॥ १३॥

vikṣepaiḥ pakṣatīnāmanibhṛtagatibhirvāditavyomatūryovācālāmbhodhivīcīvalayaviracitālokaśabdānubandhaḥ |dikkanyā kīryamāṇakṣaraduḍunikaravyājalājābhiṣekonākonmāthāya gacchan narakamapi samaye nāgahantā nihantu || 13||

ऋक्षाक्षक्षेपदक्षो मिहिरहिमकरोत्तालतालाभिघातीवेला वाः केलि लोलो विविधघनघटाकन्दुकाघातशीलाः ।पायान्नः पातकेभ्यः पतगकुलपतेः पक्षविक्षेपजातोवातः पातालहेलापटहपटरवारम्भसंरम्भधीरः ॥ १४॥

ṛkṣākṣakṣepadakṣo mihirahimakarottālatālābhighātīvelā vāḥ keli lolo vividhaghanaghaṭākandukāghātaśīlāḥ |pāyānnaḥ pātakebhyaḥ patagakulapateḥ pakṣavikṣepajātovātaḥ pātālahelāpaṭahapaṭaravārambhasaṃrambhadhīraḥ || 14||

किं निर्घातः किमर्कः परिपतति दिवः किं समिद्धोऽयमौर्वःकिंस्वत्कार्तस्वराद्रिर्ननु विदितमिदं व्योमवर्त्मा गरुत्मान् ।आसीदत्याजिहीर्षत्यभिपतति हरत्यत्ति हा तात हाम्बेत्यालापोद्युक्तभिल्लाकुलजठरपुटः पातु नः पत्रिनाथः ॥ १५॥

kiṃ nirghātaḥ kimarkaḥ paripatati divaḥ kiṃ samiddho'yamaurvaḥkiṃsvatkārtasvarādrirnanu viditamidaṃ vyomavartmā garutmān |āsīdatyājihīrṣatyabhipatati haratyatti hā tāta hāmbetyālāpodyuktabhillākulajaṭharapuṭaḥ pātu naḥ patrināthaḥ || 15||

आसृक्वाक्तैरसृग्भिर्दुरुपरमतृषा शातनी शातदंष्ट्राकोटी लोटत्करोटी विकटकटकटारावघोरावतारा ।भिन्द्यात्सार्धं पुलिन्द्या सपदि परिहृतब्रह्मगा जिह्मगारेःउद्वेल्लद्भिल्लपल्लीनिगरणकरणापारणाकारणां नः ॥ १६॥

āsṛkvāktairasṛgbhirduruparamatṛṣā śātanī śātadaṃṣṭrākoṭī loṭatkaroṭī vikaṭakaṭakaṭārāvaghorāvatārā |bhindyātsārdhaṃ pulindyā sapadi parihṛtabrahmagā jihmagāreḥudvelladbhillapallīnigaraṇakaraṇāpāraṇākāraṇāṃ naḥ || 16||

स्वच्छन्दस्वर्गिवृन्दप्रथमतममहोत्पातनिर्घातघोरःस्वान्तध्वान्तं निरुन्ध्याद्धुतधरणिपयोराशिराशीविषारेः ।प्रत्युद्यद्भिल्लपल्लीभटरुधिरसरिल्लोलकल्लोलमालाहाला निर्वेशहेला हलहलबहुलो हर्षकोलाहलो नः ॥ १७॥

svacchandasvargivṛndaprathamatamamahotpātanirghātaghoraḥsvāntadhvāntaṃ nirundhyāddhutadharaṇipayorāśirāśīviṣāreḥ |pratyudyadbhillapallībhaṭarudhirasarillolakallolamālāhālā nirveśahelā halahalabahulo harṣakolāhalo naḥ || 17||

सान्द्रक्रोधानुबन्धात्सरसि नखमुखे पादपे गण्डशैलेतुण्डाग्रे कण्ठरन्ध्रे तदनु च जठरे निर्विशेषं युयुत्सू ।अव्यादस्मानभव्यादविदितनखरश्रेणिदंष्ट्रानिवेशौजीवग्राहं गृहीत्वा कमठकरटिनौ भक्षयन् पक्षिमल्लः ॥ १८॥

sāndrakrodhānubandhātsarasi nakhamukhe pādape gaṇḍaśailetuṇḍāgre kaṇṭharandhre tadanu ca jaṭhare nirviśeṣaṃ yuyutsū |avyādasmānabhavyādaviditanakharaśreṇidaṃṣṭrāniveśaujīvagrāhaṃ gṛhītvā kamaṭhakaraṭinau bhakṣayan pakṣimallaḥ || 18||

अल्पः कल्पान्तलीलानटमकुटसुधासूतिखण्डो बहूनांनिःसारस्त्वद्भुजाद्रेरनुभवतु मुदा मन्थनं त्वेष सिन्धुः ।राकाचन्द्रस्तु राहोः स्वमिति कथयतः प्रेक्ष्य कद्रूकुमारान्सान्तर्हासं खगेन्द्रः सपदि हृतसुधस्त्रायतामायतान्नः ॥ १९॥

alpaḥ kalpāntalīlānaṭamakuṭasudhāsūtikhaṇḍo bahūnāṃniḥsārastvadbhujādreranubhavatu mudā manthanaṃ tveṣa sindhuḥ |rākācandrastu rāhoḥ svamiti kathayataḥ prekṣya kadrūkumārānsāntarhāsaṃ khagendraḥ sapadi hṛtasudhastrāyatāmāyatānnaḥ || 19||

आरादभ्युत्थितैरावतममितजवोदञ्चदुच्चैःश्रवस्कंजातक्षोभं निमथ्नन् दिशि दिशि दिविषद्वाहिनीशं क्षणेन ।भ्राम्यन्सव्यापसव्यं सुमहति मिषति स्वर्गिसार्थे सुधार्थंप्रेङ्खन्नेत्रः श्रियं नः प्रकटयतु चिरं पक्षवान्मन्थशैलः ॥ २०॥

ārādabhyutthitairāvatamamitajavodañcaduccaiḥśravaskaṃjātakṣobhaṃ nimathnan diśi diśi diviṣadvāhinīśaṃ kṣaṇena |bhrāmyansavyāpasavyaṃ sumahati miṣati svargisārthe sudhārthaṃpreṅkhannetraḥ śriyaṃ naḥ prakaṭayatu ciraṃ pakṣavānmanthaśailaḥ || 20||

अस्थानेषु ग्रहाणामनियतविहितानन्तवक्रातिचाराविश्वोपाधिव्यवस्था विगमविलुलितप्रागवागादिभेदाः ।द्वित्राः सुत्रामभक्तग्रहकलहविधावण्डजेन्द्रस्य चण्डाःपक्षोत्क्षेपा विपक्षक्षपणसरभसाः शर्म मे निर्मिमीरन् ॥ २१॥

asthāneṣu grahāṇāmaniyatavihitānantavakrāticārāviśvopādhivyavasthā vigamavilulitaprāgavāgādibhedāḥ |dvitrāḥ sutrāmabhaktagrahakalahavidhāvaṇḍajendrasya caṇḍāḥpakṣotkṣepā vipakṣakṣapaṇasarabhasāḥ śarma me nirmimīran || 21||

तत्तत्प्रत्यर्थि सारावधि विहितमृषा रोषगन्धो रुषान्धैःएकः क्रीडन्ननेकैः सुरपतिसुभटैरक्षतो रक्षतान्नः ।अन्योन्याबद्धलक्षापहरणविहितामन्दमात्सर्यतुङ्गैःअङ्गैरेव स्वकीयैरहमहमिकया मानितो वैनतेयः ॥ २२॥

tattatpratyarthi sārāvadhi vihitamṛṣā roṣagandho ruṣāndhaiḥekaḥ krīḍannanekaiḥ surapatisubhaṭairakṣato rakṣatānnaḥ |anyonyābaddhalakṣāpaharaṇavihitāmandamātsaryatuṅgaiḥaṅgaireva svakīyairahamahamikayā mānito vainateyaḥ || 22||

अस्तव्योमान्तमन्तर्हितनिखिलहरिन्मण्डलं चण्डभानोःलुण्टाकैर्यैरकाण्डे जगदखिलमिदं शर्वरी वर्वरीति ।प्रेङ्खोलत्स्वर्गगोलस्खलदुडुनिकरस्कन्धबन्धान् निरुन्धन्रंहोभिस्तैर्मदम्हो हरतु तरलितब्रह्मसद्मा गरुत्मान् ॥ २३॥

astavyomāntamantarhitanikhilaharinmaṇḍalaṃ caṇḍabhānoḥluṇṭākairyairakāṇḍe jagadakhilamidaṃ śarvarī varvarīti |preṅkholatsvargagolaskhaladuḍunikaraskandhabandhān nirundhanraṃhobhistairmadamho haratu taralitabrahmasadmā garutmān || 23||

यः स्वाङ्गे सङ्गरान्तर्गरुदनिलवस्तम्भिते जम्भशत्रौकुण्ठास्त्रे सन्नकण्ठं प्रणयति पवये पक्षलेशं दिदेश ।सोऽस्माकं संविधत्तां सुरपतिपृतनाद्वन्द्वयुद्धैकमल्लोमाङ्गल्यं वालखिल्यद्विजवरतपसां कोऽपि मूर्तो विवर्तः ॥ २४॥

yaḥ svāṅge saṅgarāntargarudanilavastambhite jambhaśatraukuṇṭhāstre sannakaṇṭhaṃ praṇayati pavaye pakṣaleśaṃ dideśa |so'smākaṃ saṃvidhattāṃ surapatipṛtanādvandvayuddhaikamallomāṅgalyaṃ vālakhilyadvijavaratapasāṃ ko'pi mūrto vivartaḥ || 24||

रुद्रान् विद्राव्य सेन्द्रान् हुतवहसहितं गन्धवाहं गृहीत्वाकालं निष्काल्य धूत्वा निरृतिधनपतीपाशिनं क्लेशयित्वा ।सर्पाणां छाद्मिकानाममृतमयपणप्रापणप्राप्तदर्पोनिर्बाधं क्वापि सर्पन्नपहरतु हरेरौपवाह्यो मदंहः ॥ २५॥

rudrān vidrāvya sendrān hutavahasahitaṃ gandhavāhaṃ gṛhītvākālaṃ niṣkālya dhūtvā nirṛtidhanapatīpāśinaṃ kleśayitvā |sarpāṇāṃ chādmikānāmamṛtamayapaṇaprāpaṇaprāptadarponirbādhaṃ kvāpi sarpannapaharatu hareraupavāhyo madaṃhaḥ || 25||

३। नागदमनवर्णकःभुग्नभ्रूर्भ्रुकुटीभृद्भ्रमदमितगरुत्क्षोभितक्ष्मान्तरिक्षःचक्राक्षो वक्रतुण्डः खरतरनखरः क्रूरदंष्ट्राकरालः ।पायादस्मानपायाद्भयभरविगलद्दन्दशूकेन्द्रशूकःशौरेः सङ्क्रन्दनादि प्रतिभटपृतनाक्रन्दनः स्यन्दनेन्द्रः ॥ २६॥

3| nāgadamanavarṇakaḥbhugnabhrūrbhrukuṭībhṛdbhramadamitagarutkṣobhitakṣmāntarikṣaḥcakrākṣo vakratuṇḍaḥ kharataranakharaḥ krūradaṃṣṭrākarālaḥ |pāyādasmānapāyādbhayabharavigaladdandaśūkendraśūkaḥśaureḥ saṅkrandanādi pratibhaṭapṛtanākrandanaḥ syandanendraḥ || 26||

अर्यम्णा धुर्ययोक्त्रग्रहणभयभृता सान्त्वितोऽनूरुबन्धात्कोदण्डज्यां जिघृक्षेदिति चकितधिया शङ्कितः शङ्करेण ।तल्पे कल्पेत मा ते मतिरिति हरिणाऽप्यादरेणानुनीतःपक्षीन्द्रस्त्रायतां नः फणधरमहिषीपत्रभङ्गापहारी ॥ २७॥

aryamṇā dhuryayoktragrahaṇabhayabhṛtā sāntvito'nūrubandhātkodaṇḍajyāṃ jighṛkṣediti cakitadhiyā śaṅkitaḥ śaṅkareṇa |talpe kalpeta mā te matiriti hariṇā'pyādareṇānunītaḥpakṣīndrastrāyatāṃ naḥ phaṇadharamahiṣīpatrabhaṅgāpahārī || 27||

छायातार्क्ष्यानहीनां फणमणिमुकुरश्रेणिविस्पष्टबिम्बान्त्राणापेक्षाधृतस्वप्रतिकृतिमनसा वीक्ष्य जातानुकम्पः ।तेषां दृष्ट्वाऽथ चेष्टाः प्रतिगरुडगणाशङ्कया तुङ्गरोषःसर्पन् दर्पोद्धतो नः शमयतु दुरितं सर्पसन्तानहन्ता ॥ २८॥

chāyātārkṣyānahīnāṃ phaṇamaṇimukuraśreṇivispaṣṭabimbāntrāṇāpekṣādhṛtasvapratikṛtimanasā vīkṣya jātānukampaḥ |teṣāṃ dṛṣṭvā'tha ceṣṭāḥ pratigaruḍagaṇāśaṅkayā tuṅgaroṣaḥsarpan darpoddhato naḥ śamayatu duritaṃ sarpasantānahantā || 28||

उच्छ्वासाकृष्टतारागणघटितमृषा मौक्तिकाकल्पशिल्पःपक्षव्याधूतपाथोनिधिकुहरगुहागर्भदत्तावकाशः ।दृष्टिं दंष्ट्राङ्ग्रदूतीं पृथुषु फणभृतां प्रेषयन्नुत्तमाङ्गेष्वङ्गैरङ्गानि रुन्धन्नवतु पिपतिषुः पत्रिणामग्रणीर्नः ॥ २९॥

ucchvāsākṛṣṭatārāgaṇaghaṭitamṛṣā mauktikākalpaśilpaḥpakṣavyādhūtapāthonidhikuharaguhāgarbhadattāvakāśaḥ |dṛṣṭiṃ daṃṣṭrāṅgradūtīṃ pṛthuṣu phaṇabhṛtāṃ preṣayannuttamāṅgeṣvaṅgairaṅgāni rundhannavatu pipatiṣuḥ patriṇāmagraṇīrnaḥ || 29||

आ वेधः सौधशृङ्गादनुपरतगतेरा भुजङ्गेन्द्रलोकात्श्रेणीबन्धं वितन्वन् क्षणपरिणमितालातपातप्रकारः ।पायान्नः पुण्यपापप्रचयमयपुनर्गर्भकुम्भीनिपातात्पातालस्यान्तराले बृहति खगपतेर्निर्विघातो निपातः ॥ ३०॥

ā vedhaḥ saudhaśṛṅgādanuparatagaterā bhujaṅgendralokātśreṇībandhaṃ vitanvan kṣaṇapariṇamitālātapātaprakāraḥ |pāyānnaḥ puṇyapāpapracayamayapunargarbhakumbhīnipātātpātālasyāntarāle bṛhati khagapaternirvighāto nipātaḥ || 30||

प्रत्यग्राकीर्णतत्तत्फणमणिनिकरं शङ्कुला कोटिवक्रंतुण्डाग्रं सङ्क्ष्णुवानः कुलगिरिकठिने कर्परे कूर्मभर्तुः ।पातालक्षेत्रपक्वद्विरसनपृतनाशालि विच्छेदशालीशैलीं नः सप्तशैली लघिमदरभसः सौतु साध्वीं सुपर्णः ॥ ३१॥

pratyagrākīrṇatattatphaṇamaṇinikaraṃ śaṅkulā koṭivakraṃtuṇḍāgraṃ saṅkṣṇuvānaḥ kulagirikaṭhine karpare kūrmabhartuḥ |pātālakṣetrapakvadvirasanapṛtanāśāli vicchedaśālīśailīṃ naḥ saptaśailī laghimadarabhasaḥ sautu sādhvīṃ suparṇaḥ || 31||

पर्यस्यत्पन्नगीनां युगपदसमयानर्भकान् गर्भकोशाद्ब्रह्मस्तम्बप्रकम्पव्यतिषजदखिलोदन्वदुन्निद्रघोषम् ।चक्षुश्चक्षुः श्रुतीनां सपदि बधिरयत् पातु पत्रीश्वरस्यक्षिप्रक्षिप्तक्षमाभृत्क्षणघटितनभः स्फोटमास्फोटितं नः ॥ ३२॥

paryasyatpannagīnāṃ yugapadasamayānarbhakān garbhakośādbrahmastambaprakampavyatiṣajadakhilodanvadunnidraghoṣam |cakṣuścakṣuḥ śrutīnāṃ sapadi badhirayat pātu patrīśvarasyakṣiprakṣiptakṣamābhṛtkṣaṇaghaṭitanabhaḥ sphoṭamāsphoṭitaṃ naḥ || 32||

तोयस्कन्धो न सिन्धोः समघटत मिथः पक्षविक्षेपभिन्नःपातालं न प्रविष्टं पृथुनि च विवरे रश्मिभिस्तिग्मरश्मेः ।तावद्ग्रस्ताहिवक्त्रक्षरितविषमषीपङ्ककस्तूरिकाङ्कःप्रत्यायातः स्वयूथ्यैः स्थित इति विदितः पातु पत्रीश्वरो नः ॥ ३३॥

toyaskandho na sindhoḥ samaghaṭata mithaḥ pakṣavikṣepabhinnaḥpātālaṃ na praviṣṭaṃ pṛthuni ca vivare raśmibhistigmaraśmeḥ |tāvadgrastāhivaktrakṣaritaviṣamaṣīpaṅkakastūrikāṅkaḥpratyāyātaḥ svayūthyaiḥ sthita iti viditaḥ pātu patrīśvaro naḥ || 33||

बद्धस्पर्धैरिव स्वैर्बहुभिरभिमुखैरेककण्ठं स्तुवानेतत्तद्विश्वोपकारप्रणयिसुरगणप्रार्थितप्राणरक्षे ।पायान्नः प्रत्यहं ते कमपि विषधरं प्रेषयामीति भीतेसन्धित्सौ सर्पराजे सकरुणमरुणानन्तरं धाम दिव्यम् ॥ ३४॥

baddhaspardhairiva svairbahubhirabhimukhairekakaṇṭhaṃ stuvānetattadviśvopakārapraṇayisuragaṇaprārthitaprāṇarakṣe |pāyānnaḥ pratyahaṃ te kamapi viṣadharaṃ preṣayāmīti bhītesandhitsau sarparāje sakaruṇamaruṇānantaraṃ dhāma divyam || 34||

क्वाप्यस्थ्ना शर्कराढ्यं क्वचन घनतरासृक्छटा शीधु दिग्धंनिर्मोकैः क्वापि कीर्णं विषयमपरतो मण्डितं रत्नखण्डैः ।अध्यारूढैः स्ववारेष्वहमहमिकया वध्यवेषं दधानैःकाले खेलन् भुजङ्गैः कलयतु कुशलं काद्रवेयान्तको नः ॥ ३५॥

kvāpyasthnā śarkarāḍhyaṃ kvacana ghanatarāsṛkchaṭā śīdhu digdhaṃnirmokaiḥ kvāpi kīrṇaṃ viṣayamaparato maṇḍitaṃ ratnakhaṇḍaiḥ |adhyārūḍhaiḥ svavāreṣvahamahamikayā vadhyaveṣaṃ dadhānaiḥkāle khelan bhujaṅgaiḥ kalayatu kuśalaṃ kādraveyāntako naḥ || 35||

४। परिष्कारवर्णकः ।वामे वैकुण्ठशय्या फणिपतिकटको वासुकिब्रह्मसूत्रोरक्षेन्नस्तक्षकेन ग्रथितकटितटश्चारुकार्कोटहारः ।पद्मं कर्णेऽपसव्ये प्रथिमवति महापद्ममन्यत्र बिभ्रत्चूडायां शङ्खपालं गुलिकमपि भुजे दक्षिणे पक्षिमल्लः ॥ ३६॥

4| pariṣkāravarṇakaḥ |vāme vaikuṇṭhaśayyā phaṇipatikaṭako vāsukibrahmasūtrorakṣennastakṣakena grathitakaṭitaṭaścārukārkoṭahāraḥ |padmaṃ karṇe'pasavye prathimavati mahāpadmamanyatra bibhratcūḍāyāṃ śaṅkhapālaṃ gulikamapi bhuje dakṣiṇe pakṣimallaḥ || 36||

वर्त्याभ स्वस्तिकाग्रस्फुरदरुणशिखादीप्ररत्नप्रदीपैःबध्नद्भिस्तापमन्तर्बहुलविषमषीगन्धतैलाभिपूर्णैः ।नित्यं नीराजनार्थैर्निजफणफलकैर्घूर्णमानानि तूर्णंभोगैरापूरयेयुर्भुजगकुलरिपोर्भूषणानीषणां नः ॥ ३७॥

vartyābha svastikāgrasphuradaruṇaśikhādīpraratnapradīpaiḥbadhnadbhistāpamantarbahulaviṣamaṣīgandhatailābhipūrṇaiḥ |nityaṃ nīrājanārthairnijaphaṇaphalakairghūrṇamānāni tūrṇaṃbhogairāpūrayeyurbhujagakulariporbhūṣaṇānīṣaṇāṃ naḥ || 37||

अङ्गप्रत्यङ्गलीनामृतरसविसरस्पर्शलोभादिवान्तःत्रासाद्घ्रासानुबन्धादिव सहजमिथो वैरशङ्कोत्तरङ्गात् ।रुद्रागाढोपगूढोच्छ्वसननिबिडितस्थानयोगादिवास्मद्भद्राय स्युर्भजन्तो भगवति गरुडे गाढतां गूढपादः ॥ ३८॥

aṅgapratyaṅgalīnāmṛtarasavisarasparśalobhādivāntaḥtrāsādghrāsānubandhādiva sahajamitho vairaśaṅkottaraṅgāt |rudrāgāḍhopagūḍhocchvasananibiḍitasthānayogādivāsmadbhadrāya syurbhajanto bhagavati garuḍe gāḍhatāṃ gūḍhapādaḥ || 38||

कोटीरे रत्नकोटिप्रतिफलिततया नैकधा भिन्नमूर्तिःवल्मीकस्थान् स्वयूथ्यानभित इव निजैर्वेष्टनैः क्लृप्तरक्षः ।क्षेमं नः सौतु हेमाचलविधृतशरन्मेघलेखानुकारीरोचिश्चूडालचूडामणिरुरगरिपोरेष चूडाभुजङ्गः ॥ ३९॥

koṭīre ratnakoṭipratiphalitatayā naikadhā bhinnamūrtiḥvalmīkasthān svayūthyānabhita iva nijairveṣṭanaiḥ klṛptarakṣaḥ |kṣemaṃ naḥ sautu hemācalavidhṛtaśaranmeghalekhānukārīrociścūḍālacūḍāmaṇiruragariporeṣa cūḍābhujaṅgaḥ || 39||

द्राघीयः कर्णपाशद्युति परिभवनव्रीलयेव स्वभोगंसङ्क्षिप्याश्नन् समीरं दरविनतमुखो निःश्वसन् मन्दमन्दम् ।आसीदद्गण्डभित्तिप्रतिफलनमिषात् क्वापि गूढं विविक्षुःक्षिप्रं दोषान् क्षिपेन्नः खगपति कुहनाकुण्डलः कुण्डलीन्द्रः ॥ ४०॥

drāghīyaḥ karṇapāśadyuti paribhavanavrīlayeva svabhogaṃsaṅkṣipyāśnan samīraṃ daravinatamukho niḥśvasan mandamandam |āsīdadgaṇḍabhittipratiphalanamiṣāt kvāpi gūḍhaṃ vivikṣuḥkṣipraṃ doṣān kṣipennaḥ khagapati kuhanākuṇḍalaḥ kuṇḍalīndraḥ || 40||

वालाग्रग्रन्थिबन्धग्रथितपृथुशिरोरत्नसन्दर्शनीयोमुक्ता शुभ्रोदराभो हरिमणिशकलश्रेणिदृश्येतरांशः ।विष्वग्दम्भोलिधाराव्रणकिणविषमोत्तम्भनस्तब्धवृत्तिःव्यालाहारस्य हृद्यो हरतु स मदघं हारदर्वीकरेन्द्रः ॥ ४१॥

vālāgragranthibandhagrathitapṛthuśiroratnasandarśanīyomuktā śubhrodarābho harimaṇiśakalaśreṇidṛśyetarāṃśaḥ |viṣvagdambholidhārāvraṇakiṇaviṣamottambhanastabdhavṛttiḥvyālāhārasya hṛdyo haratu sa madaghaṃ hāradarvīkarendraḥ || 41||

वैकक्ष्यस्रग्विशेषच्छुरणपरिणमच्छस्त्रबन्धानुबन्धोवक्षः पीठाधिरूढो भुजगदमयितुर्ब्रह्मसूत्रायमाणः ।अश्रान्तस्वैरनिद्राविरचितविविधोच्छ्वासनिश्वासवेगक्षामोच्छूनाकृतिर्नः क्षपयतु दुरितं कोऽपि कद्रूकुमारः ॥ ४२॥

vaikakṣyasragviśeṣacchuraṇapariṇamacchastrabandhānubandhovakṣaḥ pīṭhādhirūḍho bhujagadamayiturbrahmasūtrāyamāṇaḥ |aśrāntasvairanidrāviracitavividhocchvāsaniśvāsavegakṣāmocchūnākṛtirnaḥ kṣapayatu duritaṃ ko'pi kadrūkumāraḥ || 42||

श्लिष्यद्रुद्रासुकीर्तिस्तनतटघुसृणालेपसङ्क्रान्तसारस्फारामोदाभिलाषोन्नमितपृथुफणाचक्रवालाभिरामः ।प्रायः प्रेयः पटीरद्रुमविटपधिया श्लिष्टपक्षीन्द्रबाहुःव्याहन्यादस्मदीयं वृजिनभरमसौ वृन्दशो दन्दशूकः ॥ ४३॥

śliṣyadrudrāsukīrtistanataṭaghusṛṇālepasaṅkrāntasārasphārāmodābhilāṣonnamitapṛthuphaṇācakravālābhirāmaḥ |prāyaḥ preyaḥ paṭīradrumaviṭapadhiyā śliṣṭapakṣīndrabāhuḥvyāhanyādasmadīyaṃ vṛjinabharamasau vṛndaśo dandaśūkaḥ || 43||

ग्रस्तानन्तर्निविष्टान् फणिन इव शुचा गाढमाश्लिष्य दुःख्यन्क्षुण्णानेकः स्वबन्धून् क्षुधमिव कुपितः पीडयन् वेष्टनेन ।व्यालस्तार्क्ष्र्योदरस्थो विपुलगळगुहावाहि फूत्कारवात्यापौनःपुन्येन हन्यात्पुनरुदरगुहागेहवास्तव्यतां नः ॥ ४४॥

grastānantarniviṣṭān phaṇina iva śucā gāḍhamāśliṣya duḥkhyankṣuṇṇānekaḥ svabandhūn kṣudhamiva kupitaḥ pīḍayan veṣṭanena |vyālastārkṣryodarastho vipulagaḷaguhāvāhi phūtkāravātyāpaunaḥpunyena hanyātpunarudaraguhāgehavāstavyatāṃ naḥ || 44||

गाढासक्तो गरुत्मत्कटितटनिकटे रक्तचण्डातकाङ्केफक्कत्काञ्चीमहिम्ना फणिमणिमहसा लोहिताङ्गो भुजङ्गः ।सत्तासांसिद्धिकं नः सपदि बहुविधं कर्मबन्धं निरुन्ध्याद्विन्ध्याद्र्यालीनसन्ध्या घनघटिततटित्कान्तचातुर्यधुर्यः ॥ ४५॥

gāḍhāsakto garutmatkaṭitaṭanikaṭe raktacaṇḍātakāṅkephakkatkāñcīmahimnā phaṇimaṇimahasā lohitāṅgo bhujaṅgaḥ |sattāsāṃsiddhikaṃ naḥ sapadi bahuvidhaṃ karmabandhaṃ nirundhyādvindhyādryālīnasandhyā ghanaghaṭitataṭitkāntacāturyadhuryaḥ || 45||

५। अद्भुतवर्णकः ।वेगोत्तानं वितानं व्यजनमनुगुणं वैजयन्ती जयन्तीमित्रं नित्याभ्यमित्रं युधि विजयरथो युग्ययोगानपेक्षः ।दासो निष्पर्युदासो दनुतनयभिदो निःसहायः सहायोदोधूयेतास्मदीयं दुरितमधरितारातिपक्षः स्वपक्षैः ॥ ४६॥

5| adbhutavarṇakaḥ |vegottānaṃ vitānaṃ vyajanamanuguṇaṃ vaijayantī jayantīmitraṃ nityābhyamitraṃ yudhi vijayaratho yugyayogānapekṣaḥ |dāso niṣparyudāso danutanayabhido niḥsahāyaḥ sahāyododhūyetāsmadīyaṃ duritamadharitārātipakṣaḥ svapakṣaiḥ || 46||

उक्षा दक्षान्तकस्य स्खलति वलजितः कुञ्जरः खञ्जरीतिःक्लान्तो धातुः शकुन्तोऽनुग इति दयया सामिरुद्धस्यदोऽपि ।ग्राहग्रस्तद्विपेन्द्रक्षतिभयचकिताकुण्ठवैकुण्ठचिन्तानासीरोदारमूर्तिर्नरकविहतये स्याद्विहङ्गेश्वरो नः ॥ ४७॥

ukṣā dakṣāntakasya skhalati valajitaḥ kuñjaraḥ khañjarītiḥklānto dhātuḥ śakunto'nuga iti dayayā sāmiruddhasyado'pi |grāhagrastadvipendrakṣatibhayacakitākuṇṭhavaikuṇṭhacintānāsīrodāramūrtirnarakavihataye syādvihaṅgeśvaro naḥ || 47||

वेगोद्वेलः सुवेलः किमिदमिति मिथो मन्त्रतो वानरेन्द्रैःमायामानुष्यलीलामभिनयति हरौ लब्धसेवाविशेषः ।वैदेहीकर्णपूरस्तबकसुरभिणा यः समाश्लेषि दोष्णातृष्णा पारिप्लवानां स भवतु गरुडो दुःखवारिप्लवो नः ॥ ४८॥

vegodvelaḥ suvelaḥ kimidamiti mitho mantrato vānarendraiḥmāyāmānuṣyalīlāmabhinayati harau labdhasevāviśeṣaḥ |vaidehīkarṇapūrastabakasurabhiṇā yaḥ samāśleṣi doṣṇātṛṣṇā pāriplavānāṃ sa bhavatu garuḍo duḥkhavāriplavo naḥ || 48||

दुग्धोदन्वत्प्रभूतः स्वकमहिमपृथुर्विष्णुना कृष्णनाम्नापिञ्छाकल्पानुकल्पः समघटि सुदृढो यत्प्रदिष्टः किरीटः ।वीरो वैरोचनास्त्रव्रणकिणगुणितोदग्रनिर्घातवातःसङ्घातं सर्वघाती स हरतु महतामस्मदत्याहितानाम् ॥ ४९॥

dugdhodanvatprabhūtaḥ svakamahimapṛthurviṣṇunā kṛṣṇanāmnāpiñchākalpānukalpaḥ samaghaṭi sudṛḍho yatpradiṣṭaḥ kirīṭaḥ |vīro vairocanāstravraṇakiṇaguṇitodagranirghātavātaḥsaṅghātaṃ sarvaghātī sa haratu mahatāmasmadatyāhitānām || 49||

रुन्ध्यात्संवर्तसन्न्ध्याघनपटलकनत्पक्षविक्षेपहेलावातूलास्फालतूलाञ्चलनिचयतुलाधेयदैतेयलोकः ।आस्माकैः कर्मपाकैरभिगतमहितानीकमप्रत्यनीकैःदीव्यन् दिव्यापदानैर्दनुजविजयिनो वैजयन्ती शकुन्तः ॥ ५०॥

rundhyātsaṃvartasanndhyāghanapaṭalakanatpakṣavikṣepahelāvātūlāsphālatūlāñcalanicayatulādheyadaiteyalokaḥ |āsmākaiḥ karmapākairabhigatamahitānīkamapratyanīkaiḥdīvyan divyāpadānairdanujavijayino vaijayantī śakuntaḥ || 50||

यत्पक्षस्था त्रिवेदी त्रिगुणजलनिधिर्लङ्घ्यते यद्गुणज्ञैःवर्गस्त्रैवर्गिकाणां गतिमिह लभते नाथवद्यत्सनाथः ।त्रैकाल्योपस्थितात् स त्रियुगनिधिरघादायतात् त्रायतां नःत्रातानेकस्त्रिधाम्नस्त्रिदशरिपुचमूमोहनो वाहनेन्द्रः ॥ ५१॥

yatpakṣasthā trivedī triguṇajalanidhirlaṅghyate yadguṇajñaiḥvargastraivargikāṇāṃ gatimiha labhate nāthavadyatsanāthaḥ |traikālyopasthitāt sa triyuganidhiraghādāyatāt trāyatāṃ naḥtrātānekastridhāmnastridaśaripucamūmohano vāhanendraḥ || 51||

सैकां पञ्चाशतं यामतनुत विनतानन्दनं नन्दयिष्यन्कृत्वा मौलौ तदाज्ञां कविकथकघटाकेसरी वेङ्कटेशः ।तामेतां शीलयन्तः शमितविषधरव्याधि दैवाधिपीडाःकाङ्क्षा पौरस्त्यलाभाः कृतमितरफलैस्तार्क्ष्यकल्पा भवन्ति ॥ ५२॥

saikāṃ pañcāśataṃ yāmatanuta vinatānandanaṃ nandayiṣyankṛtvā maulau tadājñāṃ kavikathakaghaṭākesarī veṅkaṭeśaḥ |tāmetāṃ śīlayantaḥ śamitaviṣadharavyādhi daivādhipīḍāḥkāṅkṣā paurastyalābhāḥ kṛtamitaraphalaistārkṣyakalpā bhavanti || 52||

इति वेदान्तदेशिककृतं गरुडपञ्चाशत्स्तोत्रं सम्पूर्णम् ।

iti vedāntadeśikakṛtaṃ garuḍapañcāśatstotraṃ sampūrṇam |