हंसगुह्यंनामविष्णुस्तोत्रम् Dakshaprajapatikritam Hamsaguhyam Nama Vishnu Stotram

प्रजापतिरुवाच ।नमः परायावितथानुभूतयेगुणत्रयाभासनिमित्तबन्धवे ।अदृष्टधाम्ने गुणतत्त्वबुद्धिभिर्निवृत्तमानाय दधे स्वयम्भुवे ॥ २३॥

prajāpatiruvāca |namaḥ parāyāvitathānubhūtayeguṇatrayābhāsanimittabandhave |adṛṣṭadhāmne guṇatattvabuddhibhirnivṛttamānāya dadhe svayambhuve || 23||

न यस्य सख्यं पुरुषोऽवैति सख्युःसखा वसन् संवसतः पुरेऽस्मिन् ।गुणो यथा गुणिनो व्यक्तदृष्टेस्तस्मै महेशाय नमस्करोमि ॥ २४॥

na yasya sakhyaṃ puruṣo'vaiti sakhyuḥsakhā vasan saṃvasataḥ pure'smin |guṇo yathā guṇino vyaktadṛṣṭestasmai maheśāya namaskaromi || 24||

देहोऽसवोऽक्षा मनवो भूतमात्रानात्मानमन्यं च विदुः परं यत् ।सर्वं पुमान् वेद गुणांश्च तज्ज्ञोन वेद सर्वज्ञमनन्तमीडे ॥ २५॥

deho'savo'kṣā manavo bhūtamātrānātmānamanyaṃ ca viduḥ paraṃ yat |sarvaṃ pumān veda guṇāṃśca tajjñona veda sarvajñamanantamīḍe || 25||

यदोपरामो मनसो नामरूपरूपस्य दृष्टस्मृतिसम्प्रमोषात् ।य ईयते केवलया स्वसंस्थयाहंसाय तस्मै शुचिसद्मने नमः ॥ २६॥

yadoparāmo manaso nāmarūparūpasya dṛṣṭasmṛtisampramoṣāt |ya īyate kevalayā svasaṃsthayāhaṃsāya tasmai śucisadmane namaḥ || 26||

मनीषिणोऽन्तर्हृदि सन्निवेशितंस्वशक्तिभिर्नवभिश्च त्रिवृद्भिः ।वह्निं यथा दारुणि पाञ्चदश्यंमनीषया निष्कर्षन्ति गूढम् ॥ २७॥

manīṣiṇo'ntarhṛdi sanniveśitaṃsvaśaktibhirnavabhiśca trivṛdbhiḥ |vahniṃ yathā dāruṇi pāñcadaśyaṃmanīṣayā niṣkarṣanti gūḍham || 27||

स वै ममाशेषविशेषमायानिषेधनिर्वाणसुखानुभूतिः ।स सर्वनामा स च विश्वरूपःप्रसीदतामनिरुक्तात्मशक्तिः ॥ २८॥

sa vai mamāśeṣaviśeṣamāyāniṣedhanirvāṇasukhānubhūtiḥ |sa sarvanāmā sa ca viśvarūpaḥprasīdatāmaniruktātmaśaktiḥ || 28||

यद्यन्निरुक्तं वचसा निरूपितंधियाक्षभिर्वा मनसोऽत यस्य ।मा भूत्स्वरूपं गुणरूपं हि तत्तत्स वै गुणापायविसर्गलक्षणः ॥ २९॥

yadyanniruktaṃ vacasā nirūpitaṃdhiyākṣabhirvā manaso'ta yasya |mā bhūtsvarūpaṃ guṇarūpaṃ hi tattatsa vai guṇāpāyavisargalakṣaṇaḥ || 29||

यस्मिन् यतो येन च यस्य यस्मैयद्यो यथा कुरुते कार्यते च ।परावरेषां परमं प्राक्प्रसिद्धंतद्ब्रह्म तद्धेतुरनन्यदेकम् ॥ ३०॥

yasmin yato yena ca yasya yasmaiyadyo yathā kurute kāryate ca |parāvareṣāṃ paramaṃ prākprasiddhaṃtadbrahma taddheturananyadekam || 30||

यच्छक्तयो वदतां वादिनां वैविवादसंवादभुवो भवन्ति ।कुर्वन्ति चैषां मुहुरात्ममोहंतस्मै नमोऽनन्तगुणाय भूम्ने ॥ ३१॥

yacchaktayo vadatāṃ vādināṃ vaivivādasaṃvādabhuvo bhavanti |kurvanti caiṣāṃ muhurātmamohaṃtasmai namo'nantaguṇāya bhūmne || 31||

अस्तीति नास्तीति च वस्तुनिष्ठयोरेकस्थयोर्भिन्नविरुद्धधर्मयोः ।अवेक्षितं किञ्चन योगसाङ्ख्ययोःसमं परं ह्यनुकूलं बृहत्तत् ॥ ३२॥

astīti nāstīti ca vastuniṣṭhayorekasthayorbhinnaviruddhadharmayoḥ |avekṣitaṃ kiñcana yogasāṅkhyayoḥsamaṃ paraṃ hyanukūlaṃ bṛhattat || 32||

योऽनुग्रहार्थं भजतां पादमूलमनामरूपो भगवाननन्तः ।नामानि रूपाणि च जन्मकर्मभिर्भेजे स मह्यं परमः प्रसीदतु ॥ ३३॥

yo'nugrahārthaṃ bhajatāṃ pādamūlamanāmarūpo bhagavānanantaḥ |nāmāni rūpāṇi ca janmakarmabhirbheje sa mahyaṃ paramaḥ prasīdatu || 33||

यः प्राकृतैर्ज्ञानपथैर्जनानांयथाशयं देहगतो विभाति ।यथानिलः पार्थिवमाश्रितो गुणंस ईश्वरो मे कुरुतान्मनोरथम् ॥ ३४॥

yaḥ prākṛtairjñānapathairjanānāṃyathāśayaṃ dehagato vibhāti |yathānilaḥ pārthivamāśrito guṇaṃsa īśvaro me kurutānmanoratham || 34||

इति श्रीमद्भागवतमहापुराणे षष्ठस्कन्धे चतुर्थाध्यायान्तर्गतंदक्ष्रप्रजापतिकृतं विष्णुस्तोत्रं समाप्तम् ।भागवतपुराण । अध्याय ६/४/२३३४॥भागवतपुराण । अध्याय ६/४/२३-३४॥

iti śrīmadbhāgavatamahāpurāṇe ṣaṣṭhaskandhe caturthādhyāyāntargataṃdakṣraprajāpatikṛtaṃ viṣṇustotraṃ samāptam |bhāgavatapurāṇa | adhyāya 6/4/2334||bhāgavatapurāṇa | adhyāya 6/4/23-34||