शिवसहस्रनामस्तोत्रम् (सौरपुराणान्तर्गतम् भवः शिवो हरो रुद्रः पुष्कलो मुग्धलोचनः) Shri Shiva Sahasranamastotram from Saurapurana

(सौरपुरणे ४१अध्यायान्तर्गतम् ।)ऋषयः ऊचुःसुदर्शनाख्यं यच्चक्रं लब्धवांस्तत्कथं हरिः ।महादेवाद्भगवतः सत्त तद्वक्तुमर्हसि ॥ १॥

(saurapuraṇe 41adhyāyāntargatam |)ṛṣayaḥ ūcuḥsudarśanākhyaṃ yaccakraṃ labdhavāṃstatkathaṃ hariḥ |mahādevādbhagavataḥ satta tadvaktumarhasi || 1||

सूत उवाचदेवासुराणामभवत्सङ्ग्रामोऽद्भुतदर्शनः ।देवा विनिर्जिता दैत्यैर्विष्णुं शरणमागताः ॥ २॥

sūta uvācadevāsurāṇāmabhavatsaṅgrāmo'dbhutadarśanaḥ |devā vinirjitā daityairviṣṇuṃ śaraṇamāgatāḥ || 2||

स्तुत्वा तं विविधैः स्तोत्रैः प्रणम्य पुरतः स्थिताः ।भयभीताश्च ते सर्वे क्षताङ्गाः क्लेशिता भृशम् ॥ ३॥

stutvā taṃ vividhaiḥ stotraiḥ praṇamya purataḥ sthitāḥ |bhayabhītāśca te sarve kṣatāṅgāḥ kleśitā bhṛśam || 3||

तान्दृष्ट्वा प्राह भगवान्देवदेवो जनार्दनः ।किमर्थमागता देवा वक्तुमर्हथ साम्प्रतम् ॥ ४॥

tāndṛṣṭvā prāha bhagavāndevadevo janārdanaḥ |kimarthamāgatā devā vaktumarhatha sāmpratam || 4||

वचः श्रुत्वा हरेर्देवाः प्रणम्योचुः सुरोत्तमाः ।निर्जिता दानवैः सर्वे शरणं त्वामिहाऽऽगताः ॥ ५॥

vacaḥ śrutvā harerdevāḥ praṇamyocuḥ surottamāḥ |nirjitā dānavaiḥ sarve śaraṇaṃ tvāmihā''gatāḥ || 5||

गतिस्त्वमेव देवानां त्राता त्वं पुरुषोत्तम ।हन्तुमर्हसि ताञ्शीघ्रमवध्यान्वारिजेक्षण ॥ ६॥

gatistvameva devānāṃ trātā tvaṃ puruṣottama |hantumarhasi tāñśīghramavadhyānvārijekṣaṇa || 6||

जालन्धरवधार्थाय यच्चक्रं शूलपाणिनः ।महादेववराल्लब्धं जहि तेन महाबलान् ॥ ७॥

jālandharavadhārthāya yaccakraṃ śūlapāṇinaḥ |mahādevavarāllabdhaṃ jahi tena mahābalān || 7||

तेषां तद्वचनं श्रुत्वा भगवान्वारिजेक्षणः ।अहं देवास्तथा नूनं करिष्यामीति सुव्रताः ॥ ८॥

teṣāṃ tadvacanaṃ śrutvā bhagavānvārijekṣaṇaḥ |ahaṃ devāstathā nūnaṃ kariṣyāmīti suvratāḥ || 8||

हिमवत्पर्वतं गत्वा पूजयामास शङ्करम् ।लिङ्गं तत्र प्रतिष्ठाप्य स्नाप्य गन्धोदकैः शुभैः ॥ ९॥

himavatparvataṃ gatvā pūjayāmāsa śaṅkaram |liṅgaṃ tatra pratiṣṭhāpya snāpya gandhodakaiḥ śubhaiḥ || 9||

त्वरिताख्येन रुद्रेण सम्पूज्य च महेश्वरम् ।ततो नाम्नां सहस्रेण तुष्टाव परमेश्वरम् ॥ १०॥

tvaritākhyena rudreṇa sampūjya ca maheśvaram |tato nāmnāṃ sahasreṇa tuṣṭāva parameśvaram || 10||

प्रतिनाम च पद्मानि तैरिष्ट्वा वृषभध्वजम् ।भवाद्यैर्नामभिर्भक्त्या स्तोतुं समुपचक्रमे ॥ ११॥

pratināma ca padmāni tairiṣṭvā vṛṣabhadhvajam |bhavādyairnāmabhirbhaktyā stotuṃ samupacakrame || 11||

श्रीविष्णुरुवाचॐ भवः शिवो हरो रुद्रः पुष्कलो मुग्धलोचनः ।अग्रगण्यः सदाचारः सर्वः शम्भुर्महेश्वरः ॥ १२॥

śrīviṣṇuruvācaoṃ bhavaḥ śivo haro rudraḥ puṣkalo mugdhalocanaḥ |agragaṇyaḥ sadācāraḥ sarvaḥ śambhurmaheśvaraḥ || 12||

ईश्वरः स्थाणुरीशानः सहस्राक्षः सहस्रपात् ।वरीयान्वरदो वन्द्यः शङ्करः परमेश्वरः ॥ १३॥ (वन्यः)

īśvaraḥ sthāṇurīśānaḥ sahasrākṣaḥ sahasrapāt |varīyānvarado vandyaḥ śaṅkaraḥ parameśvaraḥ || 13|| (vanyaḥ)

गङ्गाधरः शूलधरः परार्थैकप्रयोजकः ।सर्वज्ञः सर्वदेवादिर्गिरिधन्वा जटाधरः ॥ १४॥

gaṅgādharaḥ śūladharaḥ parārthaikaprayojakaḥ |sarvajñaḥ sarvadevādirgiridhanvā jaṭādharaḥ || 14||

चन्द्रापीडश्चन्द्रमौलिर्वेधा विश्वामरेश्वरः ।वेदान्तसारसन्दोहः कपाली नीललोहितः ॥ १५॥

candrāpīḍaścandramaulirvedhā viśvāmareśvaraḥ |vedāntasārasandohaḥ kapālī nīlalohitaḥ || 15||

ध्यानाहारोऽपरिच्छेद्यो गौरीभर्ता गणेश्वरः ।अष्टमूर्तिर्विश्वमूर्तिस्त्रिवर्गः स्वर्गसाधनः ॥ १६॥

dhyānāhāro'paricchedyo gaurībhartā gaṇeśvaraḥ |aṣṭamūrtirviśvamūrtistrivargaḥ svargasādhanaḥ || 16||

ज्ञानगम्यो दृढप्रज्ञो देवदेवस्त्रिलोचनः ।वामदेवो महादेवः पटुः परिवृढो दृढः ॥ १७॥

jñānagamyo dṛḍhaprajño devadevastrilocanaḥ |vāmadevo mahādevaḥ paṭuḥ parivṛḍho dṛḍhaḥ || 17||

विश्वरूपो विरूपाक्षो वागीशः श्रुतिमन्त्रगः ।सर्वप्रणवसंवादी वृषाङ्को वृषवाहनः ॥ १८॥

viśvarūpo virūpākṣo vāgīśaḥ śrutimantragaḥ |sarvapraṇavasaṃvādī vṛṣāṅko vṛṣavāhanaḥ || 18||

ईशः पिनाकी खट्वाङ्गी चित्रवेषश्चिरन्तनः ।मनोमयो महायोगी स्थिरो ब्रह्माण्डधूर्जटी ॥ १९॥

īśaḥ pinākī khaṭvāṅgī citraveṣaścirantanaḥ |manomayo mahāyogī sthiro brahmāṇḍadhūrjaṭī || 19||

कालकालः कृत्तिवासाः सुभगः प्रणवात्मकः ।नागचूडः सुचक्षुष्यो दुर्वासाः पुरशासनः ॥ २०॥

kālakālaḥ kṛttivāsāḥ subhagaḥ praṇavātmakaḥ |nāgacūḍaḥ sucakṣuṣyo durvāsāḥ puraśāsanaḥ || 20||

दृगायुधः स्कन्दगुरुः परमेष्ठी परायणः ।अनादिमध्यनिधनो गिरीशो गिरिजाधवः ॥ २१॥

dṛgāyudhaḥ skandaguruḥ parameṣṭhī parāyaṇaḥ |anādimadhyanidhano girīśo girijādhavaḥ || 21||

कुबेरबन्धुः श्रीकण्ठो लोकवन्द्योत्तमो मृदुः ।सामान्यो देवको दण्डी नीलकण्ठः परश्वधीः ॥ २२॥

kuberabandhuḥ śrīkaṇṭho lokavandyottamo mṛduḥ |sāmānyo devako daṇḍī nīlakaṇṭhaḥ paraśvadhīḥ || 22||

विशालाक्षो महाव्याधः सुरेशः सूर्यतापनः ।धर्मधामा क्षमाक्षेत्रं भगवान्भगनेत्रहा ॥ २३॥

viśālākṣo mahāvyādhaḥ sureśaḥ sūryatāpanaḥ |dharmadhāmā kṣamākṣetraṃ bhagavānbhaganetrahā || 23||

उग्रः पशुपतिस्तार्क्ष्यः प्रियभक्तः प्रियंवदः ।दाता दयाकरो दक्षः कपर्दी कामशासनः ॥ २४॥ (१००)

ugraḥ paśupatistārkṣyaḥ priyabhaktaḥ priyaṃvadaḥ |dātā dayākaro dakṣaḥ kapardī kāmaśāsanaḥ || 24|| (100)

श्मशाननिलयस्तिष्यः श्मशानस्थो महेश्वरः ।लोककर्ता भूतपतिर्महाकर्ता महौषधिः ॥ २५॥

śmaśānanilayastiṣyaḥ śmaśānastho maheśvaraḥ |lokakartā bhūtapatirmahākartā mahauṣadhiḥ || 25||

उत्तरो गोपतिर्गोप्ता ज्ञानगम्यः पुरातनः ।नीतिः सुनीतिः शुद्धात्मा सोमः सोमरतः सुधीः ॥ २५॥

uttaro gopatirgoptā jñānagamyaḥ purātanaḥ |nītiḥ sunītiḥ śuddhātmā somaḥ somarataḥ sudhīḥ || 25||

सोमपोऽमृतपः सौम्यो महानीतिर्महास्मृतिः ।अजातशत्रुरालोक्यः सम्भाव्यो हव्यवाहनः ॥ २७॥

somapo'mṛtapaḥ saumyo mahānītirmahāsmṛtiḥ |ajātaśatrurālokyaḥ sambhāvyo havyavāhanaḥ || 27||

लोककारो वेदकारः सूत्रकारः सनातनः ।महर्षिः कपिलाचार्यो विश्वदीप्तिर्विलोचनः ॥ २८॥

lokakāro vedakāraḥ sūtrakāraḥ sanātanaḥ |maharṣiḥ kapilācāryo viśvadīptirvilocanaḥ || 28||

पिनाकपाणिर्भूदेवः स्वस्तिकृत्स्वस्तिदः सुधा ।धात्रीधामा धामकरः सर्वगः सर्वगोचरः ॥ २९॥

pinākapāṇirbhūdevaḥ svastikṛtsvastidaḥ sudhā |dhātrīdhāmā dhāmakaraḥ sarvagaḥ sarvagocaraḥ || 29||

ब्रह्मसृग्विश्वसृक्सर्गः कर्णिकारः प्रियः कविः ।शाखो विशाखो गोशाखः शिवो भिषगनुत्तमः ॥ ३०॥

brahmasṛgviśvasṛksargaḥ karṇikāraḥ priyaḥ kaviḥ |śākho viśākho gośākhaḥ śivo bhiṣaganuttamaḥ || 30||

गङ्गाप्लवोदको भव्यः पुष्कलः स्थपतिः स्थितः ।विजितात्मा विधेयात्मा भूतवाहनसारथिः ॥ ३१॥

gaṅgāplavodako bhavyaḥ puṣkalaḥ sthapatiḥ sthitaḥ |vijitātmā vidheyātmā bhūtavāhanasārathiḥ || 31||

सगणो गणकायश्च सुकीर्तिश्छिन्नसंशयः ।कामदेवः कामकालो भस्मोद्धूलितविग्रहः ॥ ३२॥

sagaṇo gaṇakāyaśca sukīrtiśchinnasaṃśayaḥ |kāmadevaḥ kāmakālo bhasmoddhūlitavigrahaḥ || 32||

भस्मप्रियो भस्मशायी कामी कान्तः कृतागमः ।समावृत्तो निवृत्तात्मा धर्मपुञ्जः सदाशिवः ॥ ३३॥

bhasmapriyo bhasmaśāyī kāmī kāntaḥ kṛtāgamaḥ |samāvṛtto nivṛttātmā dharmapuñjaḥ sadāśivaḥ || 33||

अकल्मषश्चतुर्बाहुः सर्वावासो दुरासदः ।दुर्लभो दुर्गमो दुर्गः सर्वायुधविशारदः ॥ ३४॥

akalmaṣaścaturbāhuḥ sarvāvāso durāsadaḥ |durlabho durgamo durgaḥ sarvāyudhaviśāradaḥ || 34||

अध्यात्मयोगनिलयः सुतन्तुस्तन्तुवर्धनः ।शुभाङ्गो योगसारङ्गो जगदीशो जनार्दनः ॥ ३५॥

adhyātmayoganilayaḥ sutantustantuvardhanaḥ |śubhāṅgo yogasāraṅgo jagadīśo janārdanaḥ || 35||

भस्मशुद्धिकरो मेरुस्तेजस्वी शुद्धविग्रहः । (२००)हिरण्यरेतास्तरणिर्मरीचिर्महिमालयः ॥ ३६॥

bhasmaśuddhikaro merustejasvī śuddhavigrahaḥ | (200)hiraṇyaretāstaraṇirmarīcirmahimālayaḥ || 36||

महाह्रदो महागर्तः सिद्धवृन्दारवन्दितः ।व्याघ्रचर्मधरो व्याली महाभूतो महानिधिः ॥ ३७॥

mahāhrado mahāgartaḥ siddhavṛndāravanditaḥ |vyāghracarmadharo vyālī mahābhūto mahānidhiḥ || 37||

अमृतात्माऽमृतवपुः पञ्चयज्ञः प्रभञ्जनः ।पञ्चविंशतितत्त्वस्थः पारिजातः परापरः ॥ ३८॥

amṛtātmā'mṛtavapuḥ pañcayajñaḥ prabhañjanaḥ |pañcaviṃśatitattvasthaḥ pārijātaḥ parāparaḥ || 38||

सुलभः सुव्रतः शूरो वाग्मायैकनिधिर्निधिः । (वाङ्मायैकनिधिर्निधिः)वर्णाश्रमगुरुर्वर्णी शत्रुजिच्छत्रुतापनः ॥ ३९॥

sulabhaḥ suvrataḥ śūro vāgmāyaikanidhirnidhiḥ | (vāṅmāyaikanidhirnidhiḥ)varṇāśramagururvarṇī śatrujicchatrutāpanaḥ || 39||

आश्रमः क्षपणः क्षामो ज्ञानवानचलश्चलः ।प्रमाणभूतो दुर्ज्ञेयः सुपर्णो वायुवाहनः ॥ ४०॥ (दुर्जेयः)

āśramaḥ kṣapaṇaḥ kṣāmo jñānavānacalaścalaḥ |pramāṇabhūto durjñeyaḥ suparṇo vāyuvāhanaḥ || 40|| (durjeyaḥ)

धनुर्धरो धनुर्वेदो गुणराशिर्गुणाकरः ।अनन्तदृष्टिरानन्दो दण्डो दमयिता दमः ॥ ४१॥

dhanurdharo dhanurvedo guṇarāśirguṇākaraḥ |anantadṛṣṭirānando daṇḍo damayitā damaḥ || 41||

अविवाद्यो महाकायो विश्वकर्मा विशारदः ।वीतरागो विनीतात्मा तपस्वी भूतवाहनः ॥ ४२॥

avivādyo mahākāyo viśvakarmā viśāradaḥ |vītarāgo vinītātmā tapasvī bhūtavāhanaḥ || 42||

उन्मत्तवेषः प्रच्छन्नो जितकामो जितप्रियः ।कल्याणप्रकृतिः कल्पः सर्वलोकप्रजापतिः ॥ ४३॥

unmattaveṣaḥ pracchanno jitakāmo jitapriyaḥ |kalyāṇaprakṛtiḥ kalpaḥ sarvalokaprajāpatiḥ || 43||

तपस्वी तारको धीमान्प्रधानप्रभुरव्ययः ।लोकपालोऽन्तर्हितात्मा कल्पादिः कमलेक्षणः ॥ ४४॥

tapasvī tārako dhīmānpradhānaprabhuravyayaḥ |lokapālo'ntarhitātmā kalpādiḥ kamalekṣaṇaḥ || 44||

वेदशास्त्रार्थतत्त्वज्ञो नियमो नियमाश्रयः ।राहुः सूर्यः शनिः केतुर्विरामो विद्रुमच्छविः ॥ ४५॥

vedaśāstrārthatattvajño niyamo niyamāśrayaḥ |rāhuḥ sūryaḥ śaniḥ keturvirāmo vidrumacchaviḥ || 45||

भक्तिगम्यः परं ब्रह्म मृगबाणार्पणोऽनघः ।अद्रिद्रोणिकृतस्थानः पवनात्मा जगत्पतिः ॥ ४६॥

bhaktigamyaḥ paraṃ brahma mṛgabāṇārpaṇo'naghaḥ |adridroṇikṛtasthānaḥ pavanātmā jagatpatiḥ || 46||

सर्वकर्माचलस्त्वष्टा मङ्गल्यो मङ्गलप्रदः ।महातपा दीर्घतपाः स्थविष्णुः स्थविरो ध्रुवः ॥ ४७॥

sarvakarmācalastvaṣṭā maṅgalyo maṅgalapradaḥ |mahātapā dīrghatapāḥ sthaviṣṇuḥ sthaviro dhruvaḥ || 47||

अहः संवत्सरो व्यालः प्रमाणं परमं तपः । (३०२)संवत्सरकरो मन्त्रः प्रत्ययः सर्वदर्शनः ॥ ४८॥

ahaḥ saṃvatsaro vyālaḥ pramāṇaṃ paramaṃ tapaḥ | (302)saṃvatsarakaro mantraḥ pratyayaḥ sarvadarśanaḥ || 48||

अजः सर्वेश्वरः सिद्धो महारेता महाबलः ।योगी योगो महादेवः सिद्धः सर्वादिरच्युतः ॥ ४९॥

ajaḥ sarveśvaraḥ siddho mahāretā mahābalaḥ |yogī yogo mahādevaḥ siddhaḥ sarvādiracyutaḥ || 49||

वसुर्वसुमनाः सत्यः सर्वपापहरो हरः ।अमृतः शाश्वतः शान्तो बाणहस्तः प्रतापवान् ॥ ५०॥

vasurvasumanāḥ satyaḥ sarvapāpaharo haraḥ |amṛtaḥ śāśvataḥ śānto bāṇahastaḥ pratāpavān || 50||