शिवसहस्रनामस्तोत्रम् (शिवरहस्यान्तर्गतम् द्वादशांशे अध्यायः २४ ओङ्कारकण्ठनिलयः ओङ्कारार्थप्रकाशकृत्) Shri Shiva Sahasranama Stotra from Shivarahasya Adhyaya 24

(शिवरहस्यान्तर्गते ईशाख्ये)ॐ श्रीगणेशाय नमः ।स्कन्द उवाचॐ ओङ्कारकण्ठनिलयः ओङ्कारार्थप्रकाशकृत् ।ओङ्कारबीजसुप्रीतः ओङ्कारस्वरमात्रकः ॥ १॥

(śivarahasyāntargate īśākhye)oṃ śrīgaṇeśāya namaḥ |skanda uvācaoṃ oṅkārakaṇṭhanilayaḥ oṅkārārthaprakāśakṛt |oṅkārabījasuprītaḥ oṅkārasvaramātrakaḥ || 1||

ओङ्कारार्थः ओमितीड्यो नानामन्त्रस्वरूपवान् ।नादरूपो नाशिताघो नामरूपगुणातिगः ॥ ३॥

oṅkārārthaḥ omitīḍyo nānāmantrasvarūpavān |nādarūpo nāśitāgho nāmarūpaguṇātigaḥ || 3||

नागाजिनोत्तरासङ्गो नामप्रीतो नताखिलः ।मायातीतो माधवेयो मार्गमाणो महेश्वरः ॥ ४॥

nāgājinottarāsaṅgo nāmaprīto natākhilaḥ |māyātīto mādhaveyo mārgamāṇo maheśvaraḥ || 4||

मांसादनो मातृमेयमानादिगुणवर्जितः ।शिवः शिवतरोऽशीतः शीतांशुकृतभूषणः ॥ ५॥

māṃsādano mātṛmeyamānādiguṇavarjitaḥ |śivaḥ śivataro'śītaḥ śītāṃśukṛtabhūṣaṇaḥ || 5||

शिवेतरहरः शम्भुः शिशिरर्तुप्रवर्तकः ।वामदेवो वशी शान्तो वाद्यमोदोऽवसानकृत् ॥ ६॥

śivetaraharaḥ śambhuḥ śiśirartupravartakaḥ |vāmadevo vaśī śānto vādyamodo'vasānakṛt || 6||

वामश्चक्रप्रदो वाग्मी वाय्वाहारोऽगदो वसुः ।यामीनीशकलामौलिर्यातायानप्रियोयमी ॥ ७॥

vāmaścakraprado vāgmī vāyvāhāro'gado vasuḥ |yāmīnīśakalāmauliryātāyānapriyoyamī || 7||

यमप्रभथनो यष्टा यजमानो यतीश्वरः ।सिन्धुनिषङ्गः सिंहेन्द्रः सिनीवालीस्तुतिप्रियः ॥ ८॥

yamaprabhathano yaṣṭā yajamāno yatīśvaraḥ |sindhuniṣaṅgaḥ siṃhendraḥ sinīvālīstutipriyaḥ || 8||

सिन्धुसिंहासनासीनः सिन्धुराङ्गत्वगम्बरः ।धनाधीशोऽन्धसां नाथ धर्माधर्मविचारकः ॥ ९॥

sindhusiṃhāsanāsīnaḥ sindhurāṅgatvagambaraḥ |dhanādhīśo'ndhasāṃ nātha dharmādharmavicārakaḥ || 9||

धौम्यो धाता धराधीशो धूर्जटिर्धर्मकेतनः ।नमिताषेषदिक्पालो नरनारायणार्चितः ॥ १०॥

dhaumyo dhātā dharādhīśo dhūrjaṭirdharmaketanaḥ |namitāṣeṣadikpālo naranārāyaṇārcitaḥ || 10||

नतिप्रीतो नमस्कार्य नगधृङ्नगवासभूः ।मयस्करो मन्त्ररूप मस्करी मस्तकाम्बुधृक् ॥ ११॥

natiprīto namaskārya nagadhṛṅnagavāsabhūḥ |mayaskaro mantrarūpa maskarī mastakāmbudhṛk || 11||

मन्मथान्तकरो मन्युः मनस्वी मननातिगः ।कपालपाणिः कालात्मा किष्कुः कीर्तिप्रदायकः ॥ १२॥

manmathāntakaro manyuḥ manasvī mananātigaḥ |kapālapāṇiḥ kālātmā kiṣkuḥ kīrtipradāyakaḥ || 12||

कुसुमार्चनसुप्रीतः कुशलः केकयेश्वरः ।कैलासमौलिनिलयः कोपात्मा कौलमार्गवित् ॥ १३॥

kusumārcanasuprītaḥ kuśalaḥ kekayeśvaraḥ |kailāsamaulinilayaḥ kopātmā kaulamārgavit || 13||

कटाक्षपूज्यः कस्तुरीगन्धः वासैकमेदुरः ।खण्डपर्शुः खाण्डवासः खिल्यः खीरप्रियः खुसः (खसः) ॥ १४॥

kaṭākṣapūjyaḥ kasturīgandhaḥ vāsaikameduraḥ |khaṇḍaparśuḥ khāṇḍavāsaḥ khilyaḥ khīrapriyaḥ khusaḥ (khasaḥ) || 14||

खण्डपः खेटधृक् खैरः खान्तकृत् स्वर्धुनीश्वरः ।खण्डितारातिनिलयः खर्जूरवनमध्यगः ॥ १५॥

khaṇḍapaḥ kheṭadhṛk khairaḥ khāntakṛt svardhunīśvaraḥ |khaṇḍitārātinilayaḥ kharjūravanamadhyagaḥ || 15||

गयासुरहरो गार्ग्यो गिरीशो गीतिवर्धनः ।गुरुर्गुर्जरगो गेयो गौरीभर्ताथ गैरिकः ॥ १६॥

gayāsuraharo gārgyo girīśo gītivardhanaḥ |gururgurjarago geyo gaurībhartātha gairikaḥ || 16||

गोवर्धनो गन्धवहो गन्ता गर्वप्रणाशकृत् ।घण्टाध्वनिप्रियो घस्थो घनगर्भो घनाघनः ॥ १७॥

govardhano gandhavaho gantā garvapraṇāśakṛt |ghaṇṭādhvanipriyo ghastho ghanagarbho ghanāghanaḥ || 17||

चन्द्रचूडश्चारुरूपश्चित्रकर्मा चितिप्रियः ।चीनाजिनी चञ्चुचूडश्चैत्री चैत्ररथाश्रितः ॥ १८॥

candracūḍaścārurūpaścitrakarmā citipriyaḥ |cīnājinī cañcucūḍaścaitrī caitrarathāśritaḥ || 18||

चेतोऽच्युतोऽथ चण्डांशुः चमसोद्भेदवासकृत् ।छत्रधृक् छान्दसश्छागवाहनः छद्मरूपधृक् ॥ १९॥

ceto'cyuto'tha caṇḍāṃśuḥ camasodbhedavāsakṛt |chatradhṛk chāndasaśchāgavāhanaḥ chadmarūpadhṛk || 19||

छेत्ता छेदकरोऽच्छोदः छन्दोगश्छान्दसप्रियः ।जयदो जागतो जिग्युर्जयदा जीवितप्रदः ॥ २०॥

chettā chedakaro'cchodaḥ chandogaśchāndasapriyaḥ |jayado jāgato jigyurjayadā jīvitapradaḥ || 20||

जयकृत् जैत्रसञ्जेता जिष्णुर्जपपरायणः ।जकुटाद्रिकृतावासो जटिलो जम्बुकेश्वरः ॥ २१॥

jayakṛt jaitrasañjetā jiṣṇurjapaparāyaṇaḥ |jakuṭādrikṛtāvāso jaṭilo jambukeśvaraḥ || 21||

जननो जूतिगो जूटी जङ्गमाजङ्गमात्मकः ।झञ्झावाद्यरतो झङ्कारवप्रीतोऽथ झर्झरी ॥ २२॥

janano jūtigo jūṭī jaṅgamājaṅgamātmakaḥ |jhañjhāvādyarato jhaṅkāravaprīto'tha jharjharī || 22||

झङ्कारकृत् झाङ्करिको झषकेतननाशनः ।यमो यामप्रियो यन्ता यजमानो यमी यजुः ॥ २३॥

jhaṅkārakṛt jhāṅkariko jhaṣaketananāśanaḥ |yamo yāmapriyo yantā yajamāno yamī yajuḥ || 23||

यशस्करो यत्नपरो यष्टा यज्ञेश्वरो यतिः ।टङ्काप्रियष्टङ्ककरष्टक्कारष्टारवाहनः ॥ २४॥

yaśaskaro yatnaparo yaṣṭā yajñeśvaro yatiḥ |ṭaṅkāpriyaṣṭaṅkakaraṣṭakkāraṣṭāravāhanaḥ || 24||

नीलकण्ठः कालकालः कमेरः कश्मलापहा ।वैकुण्ठपूजापीठस्थः द्विठान्तमनुमध्यगः ॥ २५॥

nīlakaṇṭhaḥ kālakālaḥ kameraḥ kaśmalāpahā |vaikuṇṭhapūjāpīṭhasthaḥ dviṭhāntamanumadhyagaḥ || 25||

डाम्भिको डमरुप्रीतो डामरीतन्त्रपूरकः ।दाडिमीफलसुप्रीतः डम्भो डम्भप्रियो जडः ॥ २६॥

ḍāmbhiko ḍamaruprīto ḍāmarītantrapūrakaḥ |dāḍimīphalasuprītaḥ ḍambho ḍambhapriyo jaḍaḥ || 26||

ढक्कारवप्रियो ढक्काधरो ढक्कारिकाप्रियः ।ढुण्ढो गूढो महाबाढो गूढपाद् वरभूषणः ॥ २७॥

ḍhakkāravapriyo ḍhakkādharo ḍhakkārikāpriyaḥ |ḍhuṇḍho gūḍho mahābāḍho gūḍhapād varabhūṣaṇaḥ || 27||

णकारवाच्यो गणपः फणाधरवरप्रियः ।वीणापाणिः शूलपाणिः कणपाद् कणभक्षणः ॥ २८॥

ṇakāravācyo gaṇapaḥ phaṇādharavarapriyaḥ |vīṇāpāṇiḥ śūlapāṇiḥ kaṇapād kaṇabhakṣaṇaḥ || 28||

तस्करस्तीर्थकृत् तीर्थ्यस्तुर्यस्तूर्यरवप्रियः ।तेजस्वी तेजसां नाथस्तोषणस्तौल्यलालितः ॥ २९॥

taskarastīrthakṛt tīrthyasturyastūryaravapriyaḥ |tejasvī tejasāṃ nāthastoṣaṇastaulyalālitaḥ || 29||

तन्तुस्तमालनीलाङ्गस्तारकस्ताम्रतारणः ।धकारो (थकारो) मन्मथारातिः प्रमथेश कुथावृतः ॥ ३०॥

tantustamālanīlāṅgastārakastāmratāraṇaḥ |dhakāro (thakāro) manmathārātiḥ pramatheśa kuthāvṛtaḥ || 30||

कम्पाकोऽथ कथाप्रीतः कौथुमो गीतसुप्रियः ।दमनो दान्तनिलयो दिनेशो दानवानलः ॥ ३१॥

kampāko'tha kathāprītaḥ kauthumo gītasupriyaḥ |damano dāntanilayo dineśo dānavānalaḥ || 31||

दुर्दान्तो दूतहरणो देशकालोऽथ दैववित् ।दोषघ्नो दुर्गतिघ्नोऽथ दण्डपाणिर्दयापरः ॥ ३२॥

durdānto dūtaharaṇo deśakālo'tha daivavit |doṣaghno durgatighno'tha daṇḍapāṇirdayāparaḥ || 32||

धनदो धान्यदो धारो धुन्धुकौको धुरन्धरः ।धेनुप्रियो धैर्यधनो धर्माधर्मविशारदः ॥ ३३॥

dhanado dhānyado dhāro dhundhukauko dhurandharaḥ |dhenupriyo dhairyadhano dharmādharmaviśāradaḥ || 33||

नम्योऽनादिर्नीतिरतो नृत्तज्ञो नेत्रपालकः ।नतार्तिशमनो नेताऽनन्तो नामविवर्जितः ॥ ३४॥

namyo'nādirnītirato nṛttajño netrapālakaḥ |natārtiśamano netā'nanto nāmavivarjitaḥ || 34||

पद्मनेत्रप्रपूज्याङ्घ्रिः पार्वतीशः प्रसादकृत् ।पीयूषकः पीतवासाः पीनाङ्गः पालकः पविः ॥ ३५॥

padmanetraprapūjyāṅghriḥ pārvatīśaḥ prasādakṛt |pīyūṣakaḥ pītavāsāḥ pīnāṅgaḥ pālakaḥ paviḥ || 35||

पोषणाः पैतृकः पोषः पन्नगाभरणः परः ।फणीश्वरधरः भालनयनः फल्गुकेश्वरः ॥ ३६॥

poṣaṇāḥ paitṛkaḥ poṣaḥ pannagābharaṇaḥ paraḥ |phaṇīśvaradharaḥ bhālanayanaḥ phalgukeśvaraḥ || 36||

फूत्कारकृद्युतशिराः फणितः फणिताकृतिः ।बर्बरो बाहुमान् बिन्दुर्बिल्मिनिर्बुधवर्धनः ॥ ३७॥

phūtkārakṛdyutaśirāḥ phaṇitaḥ phaṇitākṛtiḥ |barbaro bāhumān bindurbilminirbudhavardhanaḥ || 37||

जम्बूप्रीतोऽम्बरगतो बैन्दवासनसंस्थितः ।बोधदो बौद्धहृद्बन्धो बलप्रमथनो बली ॥ ३८॥

jambūprīto'mbaragato baindavāsanasaṃsthitaḥ |bodhado bauddhahṛdbandho balapramathano balī || 38||

भयहृद्भानुदृक् भिल्लो भीतिदो भूतिभूषणः ।भेरीवाद्यप्रियो देवो भैरवो भोगभाग् भवः ॥ ३९॥

bhayahṛdbhānudṛk bhillo bhītido bhūtibhūṣaṇaḥ |bherīvādyapriyo devo bhairavo bhogabhāg bhavaḥ || 39||

भोज्यपूज्यो भण्डखण्ड भीमो भागविवर्जितः ।मनोन्मनो माणवको मितिकृन्मीनलोचनः ॥ ४०॥

bhojyapūjyo bhaṇḍakhaṇḍa bhīmo bhāgavivarjitaḥ |manonmano māṇavako mitikṛnmīnalocanaḥ || 40||

मुनिप्रियो मूकपालो मेनकाजनको मनुः ।मैनाकवरदो मोचाफलप्रीतो मरुत्वकः ॥ ४१॥

munipriyo mūkapālo menakājanako manuḥ |mainākavarado mocāphalaprīto marutvakaḥ || 41||

मौनिपूज्यो मन्थरको मस्करी मयशिल्पदः ।यशोधनो यायजूको यज्ञकृत् यज्ञनाशनः ॥ ४२॥

maunipūjyo mantharako maskarī mayaśilpadaḥ |yaśodhano yāyajūko yajñakṛt yajñanāśanaḥ || 42||

यात्रिको यन्त्रमध्यस्थो यशोदातनयार्चितः ।रमणो रावणप्रीतो रतिदो रुग्विनाशकृत् ॥ ४३॥

yātriko yantramadhyastho yaśodātanayārcitaḥ |ramaṇo rāvaṇaprīto ratido rugvināśakṛt || 43||

रेतस्वी रैभ्यवरदो रोदनोऽरातिनाशनः ।रन्धनो रसपो रामो रतिदा रगणस्थितः ॥ ४४॥

retasvī raibhyavarado rodano'rātināśanaḥ |randhano rasapo rāmo ratidā ragaṇasthitaḥ || 44||

ललाटनयनो लीनो लिङ्गस्थोलिङ्गमस्तक ।लुलायवाहहरणो ललूर्लयविवर्जितः ॥ ४५॥

lalāṭanayano līno liṅgastholiṅgamastaka |lulāyavāhaharaṇo lalūrlayavivarjitaḥ || 45||

वसुदो वामदेवश्च विश्वनाथो विशालकृत् ।वीतिहोत्रमहानेत्रो वेनो वैश्वानरो वटुः ॥ ४६॥

vasudo vāmadevaśca viśvanātho viśālakṛt |vītihotramahānetro veno vaiśvānaro vaṭuḥ || 46||

वौषिट्कृत् वामदेव्योऽथ वामभागाङ्गनो वशी ।षडध्वगः षडाधारः पाषण्डप्राणखण्डकः ॥ ४७॥

vauṣiṭkṛt vāmadevyo'tha vāmabhāgāṅgano vaśī |ṣaḍadhvagaḥ ṣaḍādhāraḥ pāṣaṇḍaprāṇakhaṇḍakaḥ || 47||

उच्चैर्घोषो घोरवेषो भीषणो बहुभाषणः ।शाङ्गः शान्तः शिवः शीतः शुनकः शून्यकृत् शठः ॥ ४८॥

uccairghoṣo ghoraveṣo bhīṣaṇo bahubhāṣaṇaḥ |śāṅgaḥ śāntaḥ śivaḥ śītaḥ śunakaḥ śūnyakṛt śaṭhaḥ || 48||

शेषो विशेषणः शास्ता शतात्मा शौनकार्चितः ।सनातनश्च सावित्रः सिन्धुजूटः सुनीथकः ॥ ४९॥

śeṣo viśeṣaṇaḥ śāstā śatātmā śaunakārcitaḥ |sanātanaśca sāvitraḥ sindhujūṭaḥ sunīthakaḥ || 49||

सूतः सेतुः सौतिकरः सैकतः सन्नतिः समः ।क्षपापतिकलाधारी क्षात्रकर्मा क्षितीरभः ॥ ५०॥

sūtaḥ setuḥ sautikaraḥ saikataḥ sannatiḥ samaḥ |kṣapāpatikalādhārī kṣātrakarmā kṣitīrabhaḥ || 50||

क्षुद्रकर्मविनाशात्मा क्षुत्तृष्णादिविवर्जितः ।हाहाहूहूमुखस्तुत्यो हानि(ह्रास)वृद्धिविवर्जितः ॥ ५१॥

kṣudrakarmavināśātmā kṣuttṛṣṇādivivarjitaḥ |hāhāhūhūmukhastutyo hāni(hrāsa)vṛddhivivarjitaḥ || 51||

हस्तिकृत्तिप्रियो हर्ता हरिकेशो हरो हनुः ।हैयङ्गवीनहृदयो हरिदश्वान्तरस्थितः ॥ ५२॥

hastikṛttipriyo hartā harikeśo haro hanuḥ |haiyaṅgavīnahṛdayo haridaśvāntarasthitaḥ || 52||

हंसकाख्यमहानागो हंसकूटाद्रिवासकृत् ।भुजङ्गभोगभूषाढ्यो भूतिभूषितविग्रहः ॥ ५३॥

haṃsakākhyamahānāgo haṃsakūṭādrivāsakṛt |bhujaṅgabhogabhūṣāḍhyo bhūtibhūṣitavigrahaḥ || 53||

न्यङ्कुहस्तः शम्बरारिनिहन्ताऽथ महेश्वरः ।अर्णवान्तःस्थितो योगी भोगी रागविवर्जितः ॥ ५४॥

nyaṅkuhastaḥ śambarārinihantā'tha maheśvaraḥ |arṇavāntaḥsthito yogī bhogī rāgavivarjitaḥ || 54||

कपालधृक् कालकालः कालातीतोऽक्षरः परः ।पर्णशय्यो महावैद्य आद्योऽभेद्यो विशारदः ॥ ५५॥

kapāladhṛk kālakālaḥ kālātīto'kṣaraḥ paraḥ |parṇaśayyo mahāvaidya ādyo'bhedyo viśāradaḥ || 55||

हिरण्यदशनोऽहार्यो मुञ्जिकेशो हरिद्युतिः ।हव्यवाहाम्बको नित्यः स्तुत्यो वप्त्याप्रवर्तकः ॥ ५६॥

hiraṇyadaśano'hāryo muñjikeśo haridyutiḥ |havyavāhāmbako nityaḥ stutyo vaptyāpravartakaḥ || 56||

गयास्तुतो गुणी गोप्ता निर्गुणस्त्रिगुणातिगः ।विष्णुप्रीतिकरः शोणः शोणाक्षाः शोणतीरगः ॥ ५७॥

gayāstuto guṇī goptā nirguṇastriguṇātigaḥ |viṣṇuprītikaraḥ śoṇaḥ śoṇākṣāḥ śoṇatīragaḥ || 57||

शतावर्तः शाश्वतात्मा शमनान्तकरः शठः ।उगणो भगणोऽधीशः प्रभुः सम्मुख ईश्वरः ॥ ५८॥

śatāvartaḥ śāśvatātmā śamanāntakaraḥ śaṭhaḥ |ugaṇo bhagaṇo'dhīśaḥ prabhuḥ sammukha īśvaraḥ || 58||

सद्योजातो वामदेव ईशानोऽघोरपूरुषः ।पञ्चब्रह्ममयः पञ्चमुखः पञ्चार्णमध्यगः ॥ ५९॥

sadyojāto vāmadeva īśāno'ghorapūruṣaḥ |pañcabrahmamayaḥ pañcamukhaḥ pañcārṇamadhyagaḥ || 59||

पञ्चाक्षरीमध्यगतः पञ्चकोशविवर्जितः ।पादपः पवनः पाशः पशुपाशविवर्जितः ॥ ६०॥

pañcākṣarīmadhyagataḥ pañcakośavivarjitaḥ |pādapaḥ pavanaḥ pāśaḥ paśupāśavivarjitaḥ || 60||

पथ्यः पद्मजपूज्याङ्घ्रिः प्रघसः पङ्कजेक्षणः ।विश्वो विश्वाधिको नेता विश्वाक्षो विश्वतोमुखः ॥ ६१॥

pathyaḥ padmajapūjyāṅghriḥ praghasaḥ paṅkajekṣaṇaḥ |viśvo viśvādhiko netā viśvākṣo viśvatomukhaḥ || 61||

विष्णुपूज्यो विशां श्रेष्ठो विनायकवरप्रद: ।गङ्गाधरोऽम्बिकाभर्ता धर्ता हर्ता जनेश्वरः ॥ ६२॥

viṣṇupūjyo viśāṃ śreṣṭho vināyakavaraprada: |gaṅgādharo'mbikābhartā dhartā hartā janeśvaraḥ || 62||

मेघवाहः प्रसन्नात्मा कङ्कालकवरो मधुः ।वीतिहोत्रो महानेत्रः सत्रपात्रो दिगम्बरः ॥ ६३॥

meghavāhaḥ prasannātmā kaṅkālakavaro madhuḥ |vītihotro mahānetraḥ satrapātro digambaraḥ || 63||

महाश्मशाननिलय ईशानोऽथ गराशनः ।महाग्रासो महाभीमो विद्युत्यः शुक्ल ईश्वरः ॥ ६४॥

mahāśmaśānanilaya īśāno'tha garāśanaḥ |mahāgrāso mahābhīmo vidyutyaḥ śukla īśvaraḥ || 64||

कन्दर्पदर्पहा कान्तः कपर्दी नीललोहितः ।पिनाकपाणिः कालात्मा गोपतिर्वृषवाहनः ॥ ६५॥

kandarpadarpahā kāntaḥ kapardī nīlalohitaḥ |pinākapāṇiḥ kālātmā gopatirvṛṣavāhanaḥ || 65||

सुरमन्दारमालाढ्यः कन्धरोऽनन्तविक्रमः ।क्षयद्वीरो मारहारो हरः शीतांशुशेखरः ॥ ६६॥

suramandāramālāḍhyaḥ kandharo'nantavikramaḥ |kṣayadvīro mārahāro haraḥ śītāṃśuśekharaḥ || 66||

शताङ्गवरदो होता यजमानो यशस्करः ।मयस्करः शङ्करश्च शिपिविष्टः प्रतिष्ठितः ॥ ६७॥

śatāṅgavarado hotā yajamāno yaśaskaraḥ |mayaskaraḥ śaṅkaraśca śipiviṣṭaḥ pratiṣṭhitaḥ || 67||

प्रजापतिः पशुपतिः यतीनां पतिरग्निभूः ।सामगानप्रियः शुद्धः प्रशान्तात्मा स्थिरः प्रभुः ॥ ६८॥

prajāpatiḥ paśupatiḥ yatīnāṃ patiragnibhūḥ |sāmagānapriyaḥ śuddhaḥ praśāntātmā sthiraḥ prabhuḥ || 68||

विभुर्विभासकोऽनन्तो रुद्र उग्रो महेश्वरः ।जागर्तको जाङ्गलेशो जङ्गमाजङ्गमात्मकः ॥ ६९॥

vibhurvibhāsako'nanto rudra ugro maheśvaraḥ |jāgartako jāṅgaleśo jaṅgamājaṅgamātmakaḥ || 69||

जातुकर्णप्रियो ज्येष्ठः कनिष्ठः श्रेष्ठ उत्तमः ।प्रतिष्ठा परमं धाम परमात्मा ऋतं महत् ॥ ७०॥

jātukarṇapriyo jyeṣṭhaḥ kaniṣṭhaḥ śreṣṭha uttamaḥ |pratiṣṭhā paramaṃ dhāma paramātmā ṛtaṃ mahat || 70||

यन्त्रात्मा मन्त्ररूपात्मा मन्त्ररूपः सदाशिवः ।निगमागमसंसेव्यः सुराद्यः प्रपितामहः ॥ ७१॥

yantrātmā mantrarūpātmā mantrarūpaḥ sadāśivaḥ |nigamāgamasaṃsevyaḥ surādyaḥ prapitāmahaḥ || 71||

सुरासुरगणाध्यक्षः त्र्यक्षो दक्षमखान्तकः ।महोक्षवाह उक्षेड्य भगाक्षिहरणोऽक्षतः ॥ ७२॥

surāsuragaṇādhyakṣaḥ tryakṣo dakṣamakhāntakaḥ |mahokṣavāha ukṣeḍya bhagākṣiharaṇo'kṣataḥ || 72||

अनल्पकल्पः शिल्पादिः सुशीलः कौलपूजितः ।स्तव्यो नव्यो भव्यरूपो हव्यकव्यभुगव्ययः ॥ ७३॥

analpakalpaḥ śilpādiḥ suśīlaḥ kaulapūjitaḥ |stavyo navyo bhavyarūpo havyakavyabhugavyayaḥ || 73||

महाबलो महोत्साहो महादेवो महाङ्गधृक् ।शतावर्तः शान्तमनाः सहमानः स्तुतिप्रियः ॥ ७४॥

mahābalo mahotsāho mahādevo mahāṅgadhṛk |śatāvartaḥ śāntamanāḥ sahamānaḥ stutipriyaḥ || 74||

सनातनो वामदेवो मनस्वी मानवर्जितः ।गतिदो नतपो वाग्मी उच्चैर्घोषो महाहनुः ॥ ७५॥

sanātano vāmadevo manasvī mānavarjitaḥ |gatido natapo vāgmī uccairghoṣo mahāhanuḥ || 75||

त्रिपुण्ड्रभालो भस्माङ्गः पुण्डरीकत्वगम्बरः ।गायत्रीमध्यनिलयो मित्ररूपो जगत्प्रभुः ॥ ७६॥

tripuṇḍrabhālo bhasmāṅgaḥ puṇḍarīkatvagambaraḥ |gāyatrīmadhyanilayo mitrarūpo jagatprabhuḥ || 76||

प्रसेनजित्कक्षवासो नरसिंहनिपातनः ।कोलदंष्ट्राधरो भूतो भूतनाथो रतिप्लुतः ॥ ७७॥

prasenajitkakṣavāso narasiṃhanipātanaḥ |koladaṃṣṭrādharo bhūto bhūtanātho ratiplutaḥ || 77||

कूर्माम्रेडितपादाब्जश्चन्द्रचूडः स्थिरो मृडः ।गुढपाद्वरहाराढ्य आढ्यो मौढ्यविनाशकः ॥ ७८॥

kūrmāmreḍitapādābjaścandracūḍaḥ sthiro mṛḍaḥ |guḍhapādvarahārāḍhya āḍhyo mauḍhyavināśakaḥ || 78||

दण्डी कुण्डी तण्डुपूज्यो मुण्डी पाषण्डवर्जितः ।अलिङ्गो लिङ्गनिलयः स्फुलिङ्गसदृशेक्षणः ॥ ७९॥

daṇḍī kuṇḍī taṇḍupūjyo muṇḍī pāṣaṇḍavarjitaḥ |aliṅgo liṅganilayaḥ sphuliṅgasadṛśekṣaṇaḥ || 79||

बिल्वपूज्यो बिल्मिनिश्च बिलेशयफणाधरः ।बाणालिङ्गार्चनप्रीतो वडवानलससम्भवः ॥ ८०॥

bilvapūjyo bilminiśca bileśayaphaṇādharaḥ |bāṇāliṅgārcanaprīto vaḍavānalasasambhavaḥ || 80||

बलारातिभुजस्तम्भो भूपतिर्विप्रपूजितः ।अन्धकान्तकरो भर्गो गोवृषाङ्क उमाधवः ॥ ८१॥

balārātibhujastambho bhūpatirviprapūjitaḥ |andhakāntakaro bhargo govṛṣāṅka umādhavaḥ || 81||

धनञ्जयाक्षः कञ्चाक्षपूज्यपादाम्बुजद्वयः ।वीतरागः सान्द्रसुखो वङ्कशङ्कुशरो हरः ॥ ८२॥

dhanañjayākṣaḥ kañcākṣapūjyapādāmbujadvayaḥ |vītarāgaḥ sāndrasukho vaṅkaśaṅkuśaro haraḥ || 82||

हयग्रीवार्चितो हेतिधरो भिक्षाटनप्रियः ।त्रिमधुस्त्रिसुपर्णात्मा पर्णशायी महेश्वरः ॥ ८३॥

hayagrīvārcito hetidharo bhikṣāṭanapriyaḥ |trimadhustrisuparṇātmā parṇaśāyī maheśvaraḥ || 83||

अञ्जनाक्षः खञ्जनात्मा रञ्जनो रङ्गनृत्यकृत् ।वायुरायुःप्रदो मध्यो गह्वरेष्टोऽन्तकान्तकः ॥ ८४॥

añjanākṣaḥ khañjanātmā rañjano raṅganṛtyakṛt |vāyurāyuḥprado madhyo gahvareṣṭo'ntakāntakaḥ || 84||

शर्वः सर्वगतः स्थाणुः स्थविष्ठः सुप्रसन्नवाक् ।शब्दः स्पर्शो रसो रूपं गन्धश्चन्द्रो विभावसुः ॥ ८५॥

śarvaḥ sarvagataḥ sthāṇuḥ sthaviṣṭhaḥ suprasannavāk |śabdaḥ sparśo raso rūpaṃ gandhaścandro vibhāvasuḥ || 85||

सर्वेन्द्रियगुणातीतः सर्वेन्द्रियविवर्जितः ।सर्वेषां प्रभुरीशानः सर्वेषां शरणं सुहृत् ॥ ८६॥

sarvendriyaguṇātītaḥ sarvendriyavivarjitaḥ |sarveṣāṃ prabhurīśānaḥ sarveṣāṃ śaraṇaṃ suhṛt || 86||

सीमा भूमा महानात्मा प्रतिष्ठा पुरुषः परः ।पुच्छं ब्रह्म ऋतं सत्यं हरो वैष्णवपिङ्गलः ॥ ८७॥

sīmā bhūmā mahānātmā pratiṣṭhā puruṣaḥ paraḥ |pucchaṃ brahma ṛtaṃ satyaṃ haro vaiṣṇavapiṅgalaḥ || 87||

ऊर्ध्वरेता विरूपाक्षः क्षितीशः क्षान्तिवर्धनः ।सविशेषो निर्विशेषः शेषाहिकटकोज्ज्वलः ॥ ८८॥

ūrdhvaretā virūpākṣaḥ kṣitīśaḥ kṣāntivardhanaḥ |saviśeṣo nirviśeṣaḥ śeṣāhikaṭakojjvalaḥ || 88||

रस आनन्द आतार्यः शष्पः फेन्यः सिकत्यकः ।प्रवाह्यो गेह्यवाह्यश्च प्रसाद्यः प्रमथाधिपः ॥ ८९॥

rasa ānanda ātāryaḥ śaṣpaḥ phenyaḥ sikatyakaḥ |pravāhyo gehyavāhyaśca prasādyaḥ pramathādhipaḥ || 89||

ज्ञानदो धनदो धीरो दुन्दुभ्यो भीतिनाशकृत् ।मयस्करो मस्करी च तस्करो भास्करेक्षणः ॥ ९०॥

jñānado dhanado dhīro dundubhyo bhītināśakṛt |mayaskaro maskarī ca taskaro bhāskarekṣaṇaḥ || 90||

यशस्करः कुलुञ्चेशो भिषजामधिपो युवा ।वर्णी वन्यो गृहस्थश्च सन्यासी न्यासमध्यगः ॥ ९१॥

yaśaskaraḥ kuluñceśo bhiṣajāmadhipo yuvā |varṇī vanyo gṛhasthaśca sanyāsī nyāsamadhyagaḥ || 91||

भीमः सोमः प्रशान्तात्मा धाम धूमसवर्णभृत् ।कामदः काममथनः क्रथनः कनकाम्बरः ॥ ९२॥

bhīmaḥ somaḥ praśāntātmā dhāma dhūmasavarṇabhṛt |kāmadaḥ kāmamathanaḥ krathanaḥ kanakāmbaraḥ || 92||

समो निः सीममहिमा वनेशः क्षेत्रनायकः ।कैलासशैलनिलयो विलयो लयवर्जितः ॥ ९३॥

samo niḥ sīmamahimā vaneśaḥ kṣetranāyakaḥ |kailāsaśailanilayo vilayo layavarjitaḥ || 93||

रक्षाकरो राक्षसघ्नो लास्यप्रीतो रतिप्रदः ।प्रदोषताण्डवपरः सर्वदोषहरो हरिः ॥ ९४॥

rakṣākaro rākṣasaghno lāsyaprīto ratipradaḥ |pradoṣatāṇḍavaparaḥ sarvadoṣaharo hariḥ || 94||

आखण्डलमुखस्तुत्यो मेरुकोदण्डधृग्वरः ।वेदघोषः पाटिताशोह्यहिज्यो ब्रह्मसारथिः ॥ ९५॥

ākhaṇḍalamukhastutyo merukodaṇḍadhṛgvaraḥ |vedaghoṣaḥ pāṭitāśohyahijyo brahmasārathiḥ || 95||

सूर्यचन्द्रमहाचक्रो हरिबाणोऽम्बरावृतः ।क्ष्मारथस्त्रिपुरारातिः कण्वपूज्यो विचारकः ॥ ९६॥

sūryacandramahācakro haribāṇo'mbarāvṛtaḥ |kṣmārathastripurārātiḥ kaṇvapūjyo vicārakaḥ || 96||

शूली हली लाङ्गली च मुसली कुशली बली ।गदी शङ्खी वशी चक्री कवची चान्धसां पतिः ॥ ९७॥

śūlī halī lāṅgalī ca musalī kuśalī balī |gadī śaṅkhī vaśī cakrī kavacī cāndhasāṃ patiḥ || 97||

निषङ्गसागरः शम्भुः शान्तः सङ्गविवर्जितः ।धीरोदात्त उदात्तश्च स्वरितः प्रचयस्वरः ॥ ९८॥

niṣaṅgasāgaraḥ śambhuḥ śāntaḥ saṅgavivarjitaḥ |dhīrodātta udāttaśca svaritaḥ pracayasvaraḥ || 98||

प्रणवः प्राणदः शोणः कणादः फणिकङ्कणः ।मौनी मानी जितारातिः रीति धातुमयो महान् ॥ ९९॥

praṇavaḥ prāṇadaḥ śoṇaḥ kaṇādaḥ phaṇikaṅkaṇaḥ |maunī mānī jitārātiḥ rīti dhātumayo mahān || 99||

अणोरणीयान् सुभगो महतोऽपि महत्तरः ।स्वराट् सम्राट् विराड् धाता विधातो सर्वतोमुखः ॥ १००॥

aṇoraṇīyān subhago mahato'pi mahattaraḥ |svarāṭ samrāṭ virāḍ dhātā vidhāto sarvatomukhaḥ || 100||

मेधाधिपो गाधिपूज्योह्याधिव्याधिविनाशनः ।गाधाधिपो व्याधिनीशः कलधौतप्रभोऽबलः ॥ १०१॥

medhādhipo gādhipūjyohyādhivyādhivināśanaḥ |gādhādhipo vyādhinīśaḥ kaladhautaprabho'balaḥ || 101||

वेदगर्भो नीलकण्ठः कुण्ठिताघः कृपाकरः ।जगदम्बापतिः साम्बस्त्र्यम्बको रविबिम्बगः ॥ १०२॥

vedagarbho nīlakaṇṭhaḥ kuṇṭhitāghaḥ kṛpākaraḥ |jagadambāpatiḥ sāmbastryambako ravibimbagaḥ || 102||

सुधासागरमध्यस्थो मणिद्वीपनिकेतनः ।कदम्बवनमध्यस्थः नीपवापीप्रपान्तरः ॥ १०३॥

sudhāsāgaramadhyastho maṇidvīpaniketanaḥ |kadambavanamadhyasthaḥ nīpavāpīprapāntaraḥ || 103||

पापतापहरो गोप्ता शम्बरारिनिषूदनः ।त्रियम्बको वरनटो जटाजूटविभूषितः ॥ १०४॥

pāpatāpaharo goptā śambarāriniṣūdanaḥ |triyambako varanaṭo jaṭājūṭavibhūṣitaḥ || 104||

काट्यो नीप्यश्च सूद्यश्च सरस्यो मेध्य वैद्युतः ।ईध्य्र आतप्य आतार्य आलाद्यश्चन्द्रशेखरः ॥ १०५॥

kāṭyo nīpyaśca sūdyaśca sarasyo medhya vaidyutaḥ |īdhyra ātapya ātārya ālādyaścandraśekharaḥ || 105||

रेष्म्यो रस्यश्च वैशन्तोऽनाद्यः कूप्यो वट्योद्भवः ।आहनन्यश्च दुन्दुभ्यः सिकत्यः फेन्यवन्यकः ॥ १०६॥

reṣmyo rasyaśca vaiśanto'nādyaḥ kūpyo vaṭyodbhavaḥ |āhananyaśca dundubhyaḥ sikatyaḥ phenyavanyakaḥ || 106||

प्रवाह्यश्च सिकत्यश्च प्रवाह्यो गेह्य एव च ।हिरण्यतल्प आताम्रो भवो रुद्रः पितामहः ॥ १०७॥

pravāhyaśca sikatyaśca pravāhyo gehya eva ca |hiraṇyatalpa ātāmro bhavo rudraḥ pitāmahaḥ || 107||

संसारवैद्यो विश्वात्मा गजश्चक्रप्रवर्तकः ।मेरुः पिता स्विषुः पाता गरिष्ठो गह्वरस्तरुः ॥ १०८॥

saṃsāravaidyo viśvātmā gajaścakrapravartakaḥ |meruḥ pitā sviṣuḥ pātā gariṣṭho gahvarastaruḥ || 108||

हिरण्यबाहुराशास्यः सेनानीर्गिरिशो मृडः ।सुधन्वा बिल्वपत्रार्च्यो गोनर्दोऽथ वृषाकपिः ॥ १०९॥

hiraṇyabāhurāśāsyaḥ senānīrgiriśo mṛḍaḥ |sudhanvā bilvapatrārcyo gonardo'tha vṛṣākapiḥ || 109||

उरुगायः कल्पवृक्षो ज्योतिर्हेतिर्विभावसुः ।सुतिथिः कौशिको धूर्तो धुत्तूरकुसुमप्रियः ॥ ११०॥

urugāyaḥ kalpavṛkṣo jyotirhetirvibhāvasuḥ |sutithiḥ kauśiko dhūrto dhuttūrakusumapriyaḥ || 110||

उमाधवो माधवार्च्यो भस्मरुद्राक्षभूषितः ।गङ्गातुङ्गजटामौलिर्नर्मदाशर्मदायकः ॥ १११॥

umādhavo mādhavārcyo bhasmarudrākṣabhūṣitaḥ |gaṅgātuṅgajaṭāmaulirnarmadāśarmadāyakaḥ || 111||

तमालमालासुगलः करवाललसत्करः ।अट्टाट्टहासो विकटो दंष्ट्राकुटिलवक्त्रकः ॥ ११२॥

tamālamālāsugalaḥ karavālalasatkaraḥ |aṭṭāṭṭahāso vikaṭo daṃṣṭrākuṭilavaktrakaḥ || 112||

रक्तवृत्तेक्षणः सुभ्रूः श्वभ्रो हर्ता कवीश्वरः ।फुल्लनीलोत्पलस्रग्वी शम्याकार्च्यो विरोधहा ॥ ११३॥

raktavṛttekṣaṇaḥ subhrūḥ śvabhro hartā kavīśvaraḥ |phullanīlotpalasragvī śamyākārcyo virodhahā || 113||

आर्यः सूर्यप्रभः शास्ता सुहस्तो बस्तचर्मधृक् ।क्षेत्रेशो जन्महा चात्मा अमोघश्चाद्रिजापतिः ॥ ११४॥

āryaḥ sūryaprabhaḥ śāstā suhasto bastacarmadhṛk |kṣetreśo janmahā cātmā amoghaścādrijāpatiḥ || 114||

शाणचीरधरोऽघोर बर्बरो भैरवः सखा ।उष्णीषवसनाच्छन्न उपानत्पात्प्लवः शिवः ॥ ११५॥

śāṇacīradharo'ghora barbaro bhairavaḥ sakhā |uṣṇīṣavasanācchanna upānatpātplavaḥ śivaḥ || 115||

वृक्षपल्लवसन्मौलिः शुनां पतिरपां पतिः ।जघन्यो बुध्नियश्छन्दोऽप्यरुणो भगणेन्द्रधृक् ॥ ११६॥

vṛkṣapallavasanmauliḥ śunāṃ patirapāṃ patiḥ |jaghanyo budhniyaśchando'pyaruṇo bhagaṇendradhṛk || 116||

कुमारजनको वेत्ता परिवीतोपवीतधृक् ।बभ्रुः सुचेता मीढ्वांश्च आषाढो द्रापिरुत्तमः ॥ ११७॥

kumārajanako vettā parivītopavītadhṛk |babhruḥ sucetā mīḍhvāṃśca āṣāḍho drāpiruttamaḥ || 117||

एकाक्षोऽनैकपात् सुभ्रूः अधिपो मित्रपः शिवः ।क्षेत्रपः स्वपतिर्देवो धनपः शत्रुनाशकृत् ॥ ११८॥

ekākṣo'naikapāt subhrūḥ adhipo mitrapaḥ śivaḥ |kṣetrapaḥ svapatirdevo dhanapaḥ śatrunāśakṛt || 118||

अन्नेषुश्चैव वातेषुस्तीर्थेषुप्रपथां पतिः ।आयुर्दो धनदो धीरो रसः शिवतरो भृगुः ॥ ११९॥

anneṣuścaiva vāteṣustīrtheṣuprapathāṃ patiḥ |āyurdo dhanado dhīro rasaḥ śivataro bhṛguḥ || 119||

इति श्रीशिवरहस्ये द्वादशांशे स्कन्दकृतंशिवसहस्रनामस्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥– ॥ श्रीशिवरहस्यम् । द्वादशांशः । अध्यायः २४ स्कन्दकृतशिवसहस्रनामस्तुति । १११९ ॥

iti śrīśivarahasye dvādaśāṃśe skandakṛtaṃśivasahasranāmastotraṃ sampūrṇam ||– || śrīśivarahasyam | dvādaśāṃśaḥ | adhyāyaḥ 24 skandakṛtaśivasahasranāmastuti | 1119 ||

– ॥ श्रीशिवरहस्यम् ।द्वादशांशः ।अध्यायः २४ स्कन्दकृतशिवसहस्रनामस्तुति ।१-११९ ॥

– || śrīśivarahasyam |dvādaśāṃśaḥ |adhyāyaḥ 24 skandakṛtaśivasahasranāmastuti | 1-119 ||