शिवधर्मानुवर्णनम् Shri Shankaraproktam Shivadharmanuvarnanam

लिङ्गार्चकाराधकसेवकान् वा दृष्ट्वा प्रयत्नेन नतो नयेन ।कृताञ्जलिः स्यादत एव मित्रं यमो मदीयं गिरिराजकन्ये ॥ ४०॥

liṅgārcakārādhakasevakān vā dṛṣṭvā prayatnena nato nayena |kṛtāñjaliḥ syādata eva mitraṃ yamo madīyaṃ girirājakanye || 40||

यन्मन्दिरे नार्मदलिङ्गपूजा तन्मन्दिरस्थान् न यमो गवादीन् ।विलोक्य दूरात् प्रणतोऽतिनम्रः करोति तस्य स्तुतिमादरेण ॥ ४१॥

yanmandire nārmadaliṅgapūjā tanmandirasthān na yamo gavādīn |vilokya dūrāt praṇato'tinamraḥ karoti tasya stutimādareṇa || 41||

धन्यं गृहं तस्य तदेव तावत् पवित्रमत्र त्रिपुरान्तकस्य ।लिङ्गं मनोज्ञं वसतीति मत्वा नमत्ययं मन्दिरमप्यपारम् ॥ ४२॥

dhanyaṃ gṛhaṃ tasya tadeva tāvat pavitramatra tripurāntakasya |liṅgaṃ manojñaṃ vasatīti matvā namatyayaṃ mandiramapyapāram || 42||

लिङ्गालयं पश्यति यः प्रयत्नात्तमेव दृष्ट्वा स यमोऽतिभक्त्या ।धन्योऽतिधन्यः सुतरां स धन्यो मान्यो यमेति प्रवदत्यवश्यम् ॥ ४३॥

liṅgālayaṃ paśyati yaḥ prayatnāttameva dṛṣṭvā sa yamo'tibhaktyā |dhanyo'tidhanyaḥ sutarāṃ sa dhanyo mānyo yameti pravadatyavaśyam || 43||

तन्मन्दिरं शङ्करमन्दिरत्वात् वृन्दारवन्द्यं मुनिवृन्दवन्द्यम् ।तत्सर्ववन्द्यं भवतीति मत्वा पुनः पुनः स प्रणमत्यवश्यम् ॥ ४४॥

tanmandiraṃ śaṅkaramandiratvāt vṛndāravandyaṃ munivṛndavandyam |tatsarvavandyaṃ bhavatīti matvā punaḥ punaḥ sa praṇamatyavaśyam || 44||

यदङ्गे रुद्राक्षाः स तु भवति भालाक्ष इति धीःविभूतेर्वा लेशो यदि भवति तत्भालफलके ।सकृद्वा मन्नामप्रजपनपरा यस्य रसनातमालोक्यालोक्य प्रणमति पुनर्नृत्यति यमः ॥ ४५॥

yadaṅge rudrākṣāḥ sa tu bhavati bhālākṣa iti dhīḥvibhūtervā leśo yadi bhavati tatbhālaphalake |sakṛdvā mannāmaprajapanaparā yasya rasanātamālokyālokya praṇamati punarnṛtyati yamaḥ || 45||

पिबन्ति ये वा शिवनामरूपां सुधां मुहुस्तान् प्रणमत्यवश्यम् ।एते महेशप्रियविग्रहत्वात् पूज्या इति स्तौति यमः स गौरि ॥ ४६॥

pibanti ye vā śivanāmarūpāṃ sudhāṃ muhustān praṇamatyavaśyam |ete maheśapriyavigrahatvāt pūjyā iti stauti yamaḥ sa gauri || 46||

यस्यैव मय्यव्यभिचारिणी स्यात् भक्तिस्तमाशु प्रणतोऽतिभक्त्या ।स्तौति प्रनृत्यत्यपि गौरि नित्यं स एव मित्रं मम नात्र चित्रम् ॥ ४७॥

yasyaiva mayyavyabhicāriṇī syāt bhaktistamāśu praṇato'tibhaktyā |stauti pranṛtyatyapi gauri nityaṃ sa eva mitraṃ mama nātra citram || 47||

लिङ्गानि ये वा रजनीमुखेषु दृष्ट्वा प्रयत्नेन नमन्ति धीराः ।तानाशु दृष्ट्वा प्रणमत्यवश्यं कालस्तदाराधनसक्तचित्तान् ॥ ४८॥

liṅgāni ye vā rajanīmukheṣu dṛṣṭvā prayatnena namanti dhīrāḥ |tānāśu dṛṣṭvā praṇamatyavaśyaṃ kālastadārādhanasaktacittān || 48||

त्रिपुण्ड्ररुद्राक्षधरान् विलोक्य दूरादपि प्राञ्जलिरेव भक्त्या ।तानाशु दृष्ट्वा प्रणमत्यवश्यं कालस्तदाराधनसक्तचित्तान् ॥ ४९॥

tripuṇḍrarudrākṣadharān vilokya dūrādapi prāñjalireva bhaktyā |tānāśu dṛṣṭvā praṇamatyavaśyaṃ kālastadārādhanasaktacittān || 49||

ये प्रातरुत्थाय शिवं स्मरन्ति मामव्ययं पातकनाशहेतुम् ।तानाशु दृष्ट्वा प्रणमत्यवश्यं कालस्तदाराधनसक्तचित्तान् ॥ ५०॥

ye prātarutthāya śivaṃ smaranti māmavyayaṃ pātakanāśahetum |tānāśu dṛṣṭvā praṇamatyavaśyaṃ kālastadārādhanasaktacittān || 50||

काशीपुरीदर्शनपूतचित्तान् शिवार्चनोत्पन्नसुखप्रवाहान् ।तानाशु दृष्ट्वा प्रणमत्यवश्यं कालस्तदाराधनसक्तचित्तान् ॥ ५१॥

kāśīpurīdarśanapūtacittān śivārcanotpannasukhapravāhān |tānāśu dṛṣṭvā praṇamatyavaśyaṃ kālastadārādhanasaktacittān || 51||

मल्लिङ्गपूजाजनितोत्सवा ये मल्लिङ्गसन्दर्शनपावनाश्च ।तानाशु दृष्ट्वा प्रणमत्यवश्यं कालस्तदाराधनसक्तचित्तान् ॥ ५२॥

malliṅgapūjājanitotsavā ye malliṅgasandarśanapāvanāśca |tānāśu dṛṣṭvā praṇamatyavaśyaṃ kālastadārādhanasaktacittān || 52||

हे विश्वेश्वर चन्द्रशेखर महादेव स्मरारे हरश्रीकण्ठ त्रिपुरान्तक त्रिनयन श्रीकालकालाव माम् ।दीनं मामिति ये वदन्ति विलसद्रुद्राक्षभूतिप्रभासंवीताः सुकृतैस्त एव गिरिजे कालार्चिताः केवलम् ॥ ५८॥

he viśveśvara candraśekhara mahādeva smarāre haraśrīkaṇṭha tripurāntaka trinayana śrīkālakālāva mām |dīnaṃ māmiti ye vadanti vilasadrudrākṣabhūtiprabhāsaṃvītāḥ sukṛtaista eva girije kālārcitāḥ kevalam || 58||

गौरीवल्लभ मन्मथान्तकरिपो भालाक्ष विश्वाधिकश्रीकण्ठ प्रमथाधिपाव भगवन् इत्यादरात् सन्ततम् ।दीनं मामिति ये वदन्ति विलसद्रुद्राक्षभूतिप्रभासंवीताः सुकृतैस्त एव गिरिजे कालार्चिताः केवलम् ॥ ५९॥

gaurīvallabha manmathāntakaripo bhālākṣa viśvādhikaśrīkaṇṭha pramathādhipāva bhagavan ityādarāt santatam |dīnaṃ māmiti ye vadanti vilasadrudrākṣabhūtiprabhāsaṃvītāḥ sukṛtaista eva girije kālārcitāḥ kevalam || 59||

ये भर्ग त्रिदशार्चिताङ्घ्रिकमल श्रीपुञ्जविश्रामभूःभूधारीश्वरकन्यकाकुचगिरिश्रीपूरसारादर ।दीनं मामव ये वदन्ति विलसद्रुद्राक्षभूतिप्रभासंवीताः सुकृतैस्त एव गिरिजे कालार्चिताः केवलम् ॥ ६०॥

ye bharga tridaśārcitāṅghrikamala śrīpuñjaviśrāmabhūḥbhūdhārīśvarakanyakākucagiriśrīpūrasārādara |dīnaṃ māmava ye vadanti vilasadrudrākṣabhūtiprabhāsaṃvītāḥ sukṛtaista eva girije kālārcitāḥ kevalam || 60||

शम्भो नार्मदतुङ्गलिङ्गनिलयामेय प्रभो धूर्जटेसंसारार्तिभिषक्तमोत्तम महादेवामराधीश्वर ।दीनं मामव ये वदन्ति विलसद्रुद्राक्षभूतिप्रभासंवीताः सुकृतैस्त एव गिरिजे कालार्चिताः केवलम् ॥ ६१॥

śambho nārmadatuṅgaliṅganilayāmeya prabho dhūrjaṭesaṃsārārtibhiṣaktamottama mahādevāmarādhīśvara |dīnaṃ māmava ye vadanti vilasadrudrākṣabhūtiprabhāsaṃvītāḥ sukṛtaista eva girije kālārcitāḥ kevalam || 61||

रुद्राक्षप्रिय भूतिभूषण लसद्बिल्वीदलाभ्यर्चितश्रीशूलिन् मृगशावचिह्नितकराम्भोजाम्बुजाराधित ।दीनं मामव ये वदन्ति विलसद्रुद्राक्षभूतिप्रभासंवीताः सुकृतैस्त एव गिरिजे कालार्चिताः केवलम् ॥ ६२॥

rudrākṣapriya bhūtibhūṣaṇa lasadbilvīdalābhyarcitaśrīśūlin mṛgaśāvacihnitakarāmbhojāmbujārādhita |dīnaṃ māmava ye vadanti vilasadrudrākṣabhūtiprabhāsaṃvītāḥ sukṛtaista eva girije kālārcitāḥ kevalam || 62||

श्री मृत्युञ्जय कालकण्ठ करुणासिन्धो कपर्दिन् विभोभक्ताभीप्सितदानलोल ललितादेवीसमाराधित ।दीनं मामव ये वदन्ति विलसद्रुद्राक्षभूतिप्रभासंवीताः सुकृतैस्त एव गिरिजे कालार्चिताः केवलम् ॥ ६३॥

śrī mṛtyuñjaya kālakaṇṭha karuṇāsindho kapardin vibhobhaktābhīpsitadānalola lalitādevīsamārādhita |dīnaṃ māmava ye vadanti vilasadrudrākṣabhūtiprabhāsaṃvītāḥ sukṛtaista eva girije kālārcitāḥ kevalam || 63||

श्रीमन्मेरुशरासनातिरुचिरव्यापारसारादरस्वामिन् चारुसुधाकरार्धघटित भाकोटिपीताम्बर ।दीनं मामव ये वदन्ति विलसद्रुद्राक्षभूतिप्रभासंवीताः सुकृतैस्त एव गिरिजे कालार्चिताः केवलम् ॥ ६४॥

śrīmanmeruśarāsanātiruciravyāpārasārādarasvāmin cārusudhākarārdhaghaṭita bhākoṭipītāmbara |dīnaṃ māmava ye vadanti vilasadrudrākṣabhūtiprabhāsaṃvītāḥ sukṛtaista eva girije kālārcitāḥ kevalam || 64||

विश्वाधीश्वर हे महेश्वर महारुद्रान्तकारे हरज्ञानानन्दधनानपाय विलसत्सौभाग्यभाग्योदय ।दीनं मामव ये वदन्ति विलसद्रुद्राक्षभूतिप्रभासंवीताः सुकृतैस्त एव गिरिजे कालार्चिताः केवलम् ॥ ६५॥

viśvādhīśvara he maheśvara mahārudrāntakāre harajñānānandadhanānapāya vilasatsaubhāgyabhāgyodaya |dīnaṃ māmava ye vadanti vilasadrudrākṣabhūtiprabhāsaṃvītāḥ sukṛtaista eva girije kālārcitāḥ kevalam || 65||

भो शम्भो भव भीमशङ्कर हर व्योमान्तकेशानघब्रह्माण्डोदयपालनव्यतिकरव्यापार विश्वेश्वर ।दीनं मामव ये वदन्ति विलसद्रुद्राक्षभूतिप्रभासंवीताः सुकृतैस्त एव गिरिजे कालार्चिताः केवलम् ॥ ६६॥

bho śambho bhava bhīmaśaṅkara hara vyomāntakeśānaghabrahmāṇḍodayapālanavyatikaravyāpāra viśveśvara |dīnaṃ māmava ye vadanti vilasadrudrākṣabhūtiprabhāsaṃvītāḥ sukṛtaista eva girije kālārcitāḥ kevalam || 66||

मन्नामोत्सुकमानसो मुहुरयं कालः प्रपश्यत्ययंमत्पूजानिरतांश्च पश्यति मुहुर्भस्मत्रिपुण्ड्राङ्कितान् ।रुद्राक्षाभरणांश्च तच्चरणजान् रेणून् शिरस्यादरात्धृत्वा नृत्यति शर्व शङ्कर महादेवेति शैलात्मजे ॥ ६७॥

mannāmotsukamānaso muhurayaṃ kālaḥ prapaśyatyayaṃmatpūjāniratāṃśca paśyati muhurbhasmatripuṇḍrāṅkitān |rudrākṣābharaṇāṃśca taccaraṇajān reṇūn śirasyādarātdhṛtvā nṛtyati śarva śaṅkara mahādeveti śailātmaje || 67||

मन्नाम स्मृतमेव जीवनमिति ज्ञात्वा स्मरत्यादरात्मामीशं शिवमप्रमेयविभवं ये ते परं शैलजे ।कैलासं समुपेत्य मत्पदरजः पुञ्जैः सह क्रीडनंकुर्वन्त्युत्तमभूतिभूषितमहारुद्राक्षवक्षःस्थलाः ॥ ६८॥

mannāma smṛtameva jīvanamiti jñātvā smaratyādarātmāmīśaṃ śivamaprameyavibhavaṃ ye te paraṃ śailaje |kailāsaṃ samupetya matpadarajaḥ puñjaiḥ saha krīḍanaṃkurvantyuttamabhūtibhūṣitamahārudrākṣavakṣaḥsthalāḥ || 68||

उद्धृत्याद्य भुजद्वयं निगदितं लिङ्गार्चनं केवलंमोक्षोपायतया श्रुतं श्रुतिशतैस्तेनैव मुक्तिः परा ।तत्र स्यादधिकारितापि भसिनोद्धूलनं सर्वथातेनैवानुलवं त्रिपुण्ड्ररचना भालादिके बालिके ॥ ८७॥

uddhṛtyādya bhujadvayaṃ nigaditaṃ liṅgārcanaṃ kevalaṃmokṣopāyatayā śrutaṃ śrutiśataistenaiva muktiḥ parā |tatra syādadhikāritāpi bhasinoddhūlanaṃ sarvathātenaivānulavaṃ tripuṇḍraracanā bhālādike bālike || 87||

यन्नामस्मरणेन केवलमुमे प्राणप्रयाणेप्सितंभस्माङ्गे करकण्टकर्णयुगले रुद्राक्षमाला यदि ।मुक्तिः स्यादनपायिनी मम सखा स स्यान्मदीयं धनंसर्वं तस्य वशे स केवलमहं सत्यं त्रिसत्यं शिवे ॥ ८८॥

yannāmasmaraṇena kevalamume prāṇaprayāṇepsitaṃbhasmāṅge karakaṇṭakarṇayugale rudrākṣamālā yadi |muktiḥ syādanapāyinī mama sakhā sa syānmadīyaṃ dhanaṃsarvaṃ tasya vaśe sa kevalamahaṃ satyaṃ trisatyaṃ śive || 88||

॥ इति शिवरहस्यान्तर्गते श्रीशङ्करप्रोक्तं शिवधर्मानुवर्णनं सम्पूर्णम् ॥॥ श्रीशिवरहस्यम् । हराख्यः तृतीयांशः । उत्तरार्धम् । अध्यायः १२। वावृत्तश्लोकाः ॥– ॥ श्रीशिवरहस्यम् । हराख्यः तृतीयांशः । उत्तरार्धम् । अध्यायः १२। वावृत्तश्लोकाः ॥

|| iti śivarahasyāntargate śrīśaṅkaraproktaṃ śivadharmānuvarṇanaṃ sampūrṇam |||| śrīśivarahasyam | harākhyaḥ tṛtīyāṃśaḥ | uttarārdham | adhyāyaḥ 12| vāvṛttaślokāḥ ||– || śrīśivarahasyam | harākhyaḥ tṛtīyāṃśaḥ | uttarārdham | adhyāyaḥ 12| vāvṛttaślokāḥ ||