भस्मधारणमहिमावर्णनम् Rishikashyapaproktam Bhasmadharanamahimavarnanam

(शिवरहस्यान्तर्गते भीमाख्ये)काश्यपः (उवाच) ।भस्माभ्यक्ततनुर्नित्यं पूजयेदिन्दुशेखरम् ।भस्मधारणहीनानां प्रसादो नैव शाम्भवः ॥ २॥

(śivarahasyāntargate bhīmākhye)kāśyapaḥ (uvāca) |bhasmābhyaktatanurnityaṃ pūjayedinduśekharam |bhasmadhāraṇahīnānāṃ prasādo naiva śāmbhavaḥ || 2||

भवेज्जन्मशतेष्वेव द्विजस्यापि विशेषतः ।भस्मधारणहीनानां ज्ञानं नैवोपजायते ॥ ३॥

bhavejjanmaśateṣveva dvijasyāpi viśeṣataḥ |bhasmadhāraṇahīnānāṃ jñānaṃ naivopajāyate || 3||

ज्ञानाङ्गत्वदिदं भस्म सृष्टमीशेन मुक्तिदम् ।भस्मभस्मेति यो ब्रूयात्स तु पापैः प्रमुच्यते ॥ ४॥

jñānāṅgatvadidaṃ bhasma sṛṣṭamīśena muktidam |bhasmabhasmeti yo brūyātsa tu pāpaiḥ pramucyate || 4||

भस्मना पादपर्यन्तं यः स्नाति नियतं सदा ।स तु सन्तरते घोरं संसारं दुःखदं नरः ॥ ५॥

bhasmanā pādaparyantaṃ yaḥ snāti niyataṃ sadā |sa tu santarate ghoraṃ saṃsāraṃ duḥkhadaṃ naraḥ || 5||

द्विजो वणिग्गृहस्थो वा यतिर्वापि वनाश्रमी ।त्रिकालं भस्मनिरतो देवदेवप्रसादभाक् ॥ ६॥

dvijo vaṇiggṛhastho vā yatirvāpi vanāśramī |trikālaṃ bhasmanirato devadevaprasādabhāk || 6||

भस्मस्नान विहीनात्मा कृत्वा कर्माण्यपि द्विजः ।नैव तत्फलमाप्नोति कुर्वन्यत्किञ्चिदप्यसौ ॥ ७॥

bhasmasnāna vihīnātmā kṛtvā karmāṇyapi dvijaḥ |naiva tatphalamāpnoti kurvanyatkiñcidapyasau || 7||

प्रत्यवैति द्विजो वापि भवत्येव न संशयः ।भस्मप्रभावो वेदान्तैः सर्वदा प्रतिपाद्यते ॥ ८॥

pratyavaiti dvijo vāpi bhavatyeva na saṃśayaḥ |bhasmaprabhāvo vedāntaiḥ sarvadā pratipādyate || 8||

अथर्वशिरसि स्वैरं भस्म प्रोक्तं हि पावनम् ।शिरोद्गतमिदं भस्मस्नानमापादमस्तकम् ॥ ९॥

atharvaśirasi svairaṃ bhasma proktaṃ hi pāvanam |śirodgatamidaṃ bhasmasnānamāpādamastakam || 9||

अग्निरित्यादिभिर्मन्त्रैः स्नात्वा पापैः प्रमुच्यते ।यो वा कोवाऽन्त्यजो वापि नित्यं भस्मतनुर्भवेत् ॥ १०॥

agnirityādibhirmantraiḥ snātvā pāpaiḥ pramucyate |yo vā kovā'ntyajo vāpi nityaṃ bhasmatanurbhavet || 10||

स महेशप्रसादस्य पात्रं भवति निश्चितम् ।द्विजो वाप्युत्तमाचारो भस्मस्नानविवर्जितः ॥ ११॥

sa maheśaprasādasya pātraṃ bhavati niścitam |dvijo vāpyuttamācāro bhasmasnānavivarjitaḥ || 11||

यो भस्मधारिणं दृष्ट्वा नाभिनन्दति दुर्मतिः ।तस्योत्पत्तौ च साङ्कर्यमनुमेयं विपश्चिता ॥ १२॥

yo bhasmadhāriṇaṃ dṛṣṭvā nābhinandati durmatiḥ |tasyotpattau ca sāṅkaryamanumeyaṃ vipaścitā || 12||

यतिर्वेदान्तनिष्ठोऽपि नैव तद्ज्ञानमाप्नुयात् ।पठन् वा पाठयन्वापि नैव तद्ज्ञानमाप्नुयात् ॥ १३॥

yatirvedāntaniṣṭho'pi naiva tadjñānamāpnuyāt |paṭhan vā pāṭhayanvāpi naiva tadjñānamāpnuyāt || 13||

जीवात्मैक्यं परं ज्ञानं भस्मस्नानेन जायते ।भस्माभ्यक्ततनुर्नित्यं त्रिपुण्ड्रपरिचिह्नितः ॥ १४॥

jīvātmaikyaṃ paraṃ jñānaṃ bhasmasnānena jāyate |bhasmābhyaktatanurnityaṃ tripuṇḍraparicihnitaḥ || 14||

स तपस्वी स दानार्हः सर्वकर्मार्हको भवेत् ।त्रिणेत्रदयया पात्रं पवित्रो भवति ध्रुवम् ॥ १५॥

sa tapasvī sa dānārhaḥ sarvakarmārhako bhavet |triṇetradayayā pātraṃ pavitro bhavati dhruvam || 15||

मित्रभूतः सुराणां च भवत्येव न संशयः ।भस्मधारणहीनो यः शिवलिङ्गं समर्चयेत् ॥ १६॥

mitrabhūtaḥ surāṇāṃ ca bhavatyeva na saṃśayaḥ |bhasmadhāraṇahīno yaḥ śivaliṅgaṃ samarcayet || 16||

न तस्य पूजां गृह्णाति महादेवः पराङ्मुखः ।भविष्यति न सन्देहः प्रत्युत प्रत्यवैति च ॥ १७॥

na tasya pūjāṃ gṛhṇāti mahādevaḥ parāṅmukhaḥ |bhaviṣyati na sandehaḥ pratyuta pratyavaiti ca || 17||

सर्वदा सर्वकालेषु भस्मधृक्पावनः शुचिः ।यः स्नाति स्नानदशकैर्विद्या बुद्ध्यापि मानवः ॥ १८॥

sarvadā sarvakāleṣu bhasmadhṛkpāvanaḥ śuciḥ |yaḥ snāti snānadaśakairvidyā buddhyāpi mānavaḥ || 18||

भस्मस्नानादिनिर्मुक्त सोऽशुचिः सर्वकर्मणि ।पवित्रं परमेतद्वै भस्मैव श्रुतिचोदितम् ॥ १९॥

bhasmasnānādinirmukta so'śuciḥ sarvakarmaṇi |pavitraṃ parametadvai bhasmaiva śruticoditam || 19||

श्रौतानलोद्भवं भस्म महापापनिवर्तकम् ।मुक्तिदं ज्ञानदं पुंसामग्निरित्यादिमन्त्रितम् ॥ २०॥

śrautānalodbhavaṃ bhasma mahāpāpanivartakam |muktidaṃ jñānadaṃ puṃsāmagnirityādimantritam || 20||

भस्मधृत्वैव सन्ध्यायामधिकारी न संशयः ।अधृत्वा यदि तद्भस्म सन्ध्यां कुर्याद् द्विजाधमः ॥ २१॥

bhasmadhṛtvaiva sandhyāyāmadhikārī na saṃśayaḥ |adhṛtvā yadi tadbhasma sandhyāṃ kuryād dvijādhamaḥ || 21||

भस्मधृत्वा पुनः सन्ध्यामाचरेत्सन्ध्ययोर्द्वयोः ।श्राद्धं यज्ञस्तथा होमो विवाहोपनयादिकम् ॥ २२॥

bhasmadhṛtvā punaḥ sandhyāmācaretsandhyayordvayoḥ |śrāddhaṃ yajñastathā homo vivāhopanayādikam || 22||

देवताभ्यर्चनं नित्यं काम्यं स्वध्यायतर्पणम् ।सर्वं भस्मधृगेवाशु सर्वेषां फलमश्नुते ॥ २३॥

devatābhyarcanaṃ nityaṃ kāmyaṃ svadhyāyatarpaṇam |sarvaṃ bhasmadhṛgevāśu sarveṣāṃ phalamaśnute || 23||

स तपस्वी सदा पात्रं सर्वान्त्सन्तारयेन्नरान् ।भस्मधारणमन्त्रेण दुःखं तरति मानवः ॥ २४॥

sa tapasvī sadā pātraṃ sarvāntsantārayennarān |bhasmadhāraṇamantreṇa duḥkhaṃ tarati mānavaḥ || 24||

अशुचिर्भिन्नमर्यादो भस्मधृक्पावनो भवेत् ।अभक्ष्यभक्षणं कृत्वा गत्वाऽगम्यामपि द्विजः ॥ २५॥

aśucirbhinnamaryādo bhasmadhṛkpāvano bhavet |abhakṣyabhakṣaṇaṃ kṛtvā gatvā'gamyāmapi dvijaḥ || 25||

भस्मनः स्नानमात्रेण सर्वपापैः प्रमुच्यते ।वराहं मूषकं बालमुन्मत्तं श्वानरासभम् ॥ २६॥

bhasmanaḥ snānamātreṇa sarvapāpaiḥ pramucyate |varāhaṃ mūṣakaṃ bālamunmattaṃ śvānarāsabham || 26||

स्पृष्ट्वा दृष्ट्वा द्विजो नित्यं भस्मस्नानं समाचरेत् ।उदङ्कीं सूतिकां दृष्ट्वा यस्तपस्यति भस्मना ॥ २७॥

spṛṣṭvā dṛṣṭvā dvijo nityaṃ bhasmasnānaṃ samācaret |udaṅkīṃ sūtikāṃ dṛṣṭvā yastapasyati bhasmanā || 27||

भस्मस्नानेन पापानां राशिर्वैभस्मसाद्भवेत् ।भस्मधृक्सर्वदा पूज्यो यथा(यतः) शिवमयो हि सः ॥ २८॥

bhasmasnānena pāpānāṃ rāśirvaibhasmasādbhavet |bhasmadhṛksarvadā pūjyo yathā(yataḥ) śivamayo hi saḥ || 28||

सन्ध्ययोरथ मध्याह्ने निशीये भस्मधृग्भवेत् ।साचारोऽपि दुराचारो भस्मधृक्पावनो भवेत् ॥ २९॥

sandhyayoratha madhyāhne niśīye bhasmadhṛgbhavet |sācāro'pi durācāro bhasmadhṛkpāvano bhavet || 29||

भस्मत्रिपुण्ड्रसहितो नित्यमर्चति शङ्करम् ।तेन दत्तं जलं पत्रं साक्षाद्गृह्णाति शङ्करः ॥ ३०॥

bhasmatripuṇḍrasahito nityamarcati śaṅkaram |tena dattaṃ jalaṃ patraṃ sākṣādgṛhṇāti śaṅkaraḥ || 30||

हव्यं गृह्णन्ति च सुराः कव्यं पितृगणाः स्मृताः ।भस्मधारणमात्रेण शम्भुस्तस्मै प्रसीदति ॥ ३१॥

havyaṃ gṛhṇanti ca surāḥ kavyaṃ pitṛgaṇāḥ smṛtāḥ |bhasmadhāraṇamātreṇa śambhustasmai prasīdati || 31||

प्रसादः (प्रसन्नः) शङ्करो यस्मिन्मुक्तिस्तस्य करे स्थिता ।दानं यद्दीयते दात्रा यो गृह्णात्यपि वै द्विजः ॥ ३२॥

prasādaḥ (prasannaḥ) śaṅkaro yasminmuktistasya kare sthitā |dānaṃ yaddīyate dātrā yo gṛhṇātyapi vai dvijaḥ || 32||

भस्मधारणमात्रेण उभयोर्वर्धते फलम् ।प्रातः स त्यज्यते विप्रो भस्मनाऽऽपादमस्तकम् ॥ ३३॥

bhasmadhāraṇamātreṇa ubhayorvardhate phalam |prātaḥ sa tyajyate vipro bhasmanā''pādamastakam || 33||

त्रिपुण्ड्रधृक्समस्तैश्च चरितैर्निशि पातकैः ।त्रियायुषं त्रिपुण्ड्राङ्कः रात्रिपापं व्यपोहति ॥ ३४॥

tripuṇḍradhṛksamastaiśca caritairniśi pātakaiḥ |triyāyuṣaṃ tripuṇḍrāṅkaḥ rātripāpaṃ vyapohati || 34||

मध्याह्नेऽपि तथा प्रातः पातकैः प्रविमुच्यते ।सायङ्काले भस्मधारी अपराह्णादघात्सदा ॥ ३५॥

madhyāhne'pi tathā prātaḥ pātakaiḥ pravimucyate |sāyaṅkāle bhasmadhārī aparāhṇādaghātsadā || 35||

मुक्तो भवति गौरीशप्रियकृत्स भविष्यति ॥ ३६॥

mukto bhavati gaurīśapriyakṛtsa bhaviṣyati || 36||

भस्माभ्यक्ततनुर्भवेदथ महारुद्राक्षमालाधरोरुद्राध्यायजपादरः शिवमहापञ्चाक्षरे सादरः ।श्रीमत् त्र्यम्बकपादपङ्कजवरे ध्यायन्विमुक्तो भवेत्पापौघाद्भवसागराद्धर महादेवाश्रयाद्भावतः ॥ ३७॥

bhasmābhyaktatanurbhavedatha mahārudrākṣamālādharorudrādhyāyajapādaraḥ śivamahāpañcākṣare sādaraḥ |śrīmat tryambakapādapaṅkajavare dhyāyanvimukto bhavetpāpaughādbhavasāgarāddhara mahādevāśrayādbhāvataḥ || 37||

॥ इति शिवरहस्यान्तर्गते ऋषिकश्यपप्रोक्तं भस्मधारणमहिमावर्णनं सम्पूर्णम् ॥॥ श्रीशिवरहस्यम् । भीमाख्यः अष्टमांशः । अध्यायः ९ । २३७॥

|| iti śivarahasyāntargate ṛṣikaśyapaproktaṃ bhasmadhāraṇamahimāvarṇanaṃ sampūrṇam |||| śrīśivarahasyam | bhīmākhyaḥ aṣṭamāṃśaḥ | adhyāyaḥ 9 | 237||

– ॥ श्रीशिवरहस्यम् ।भीमाख्यः अष्टमांशः ।अध्यायः ९ ।२-३७॥

– || śrīśivarahasyam |bhīmākhyaḥ aṣṭamāṃśaḥ |adhyāyaḥ 9 | 2-37||