शिवलिङ्गपूजावर्णनम् प्रदोषकाले Pradoshakaleshivalingapujavarnanam

बिल्वैः पुष्पैः पूजितं शाङ्गलिङ्गं धूपैः रत्नैर्दीपदानैरनन्तैः ।तत्वज्ञोऽयं तेन पुण्येन भूयः तस्मान्नित्यं पूज्य एव शिवः स्यात् ॥ ५२॥

bilvaiḥ puṣpaiḥ pūjitaṃ śāṅgaliṅgaṃ dhūpaiḥ ratnairdīpadānairanantaiḥ |tatvajño'yaṃ tena puṇyena bhūyaḥ tasmānnityaṃ pūjya eva śivaḥ syāt || 52||

पुण्यान्यनन्तान्यपि सन्ति किं तैः प्रदोषकाले शिवपूजनेन ।भवत्यवश्यं नृप तत्त्ववेत्ता सौभाग्यसौन्दर्यनिधिश्च मर्त्यः ॥ ५३॥

puṇyānyanantānyapi santi kiṃ taiḥ pradoṣakāle śivapūjanena |bhavatyavaśyaṃ nṛpa tattvavettā saubhāgyasaundaryanidhiśca martyaḥ || 53||

किं कौतुकं सृष्टमिदं शिवेन दृष्टं प्रदोषे शिवलिङ्गमात्रम् ।सूते सुखानि स्वयमेक एव नान्यत् परं किञ्चिदपेक्षितं च ॥ ५४॥

kiṃ kautukaṃ sṛṣṭamidaṃ śivena dṛṣṭaṃ pradoṣe śivaliṅgamātram |sūte sukhāni svayameka eva nānyat paraṃ kiñcidapekṣitaṃ ca || 54||

प्रदोषकाले शिवसम्मतोऽतः प्रदोषकालीनशिवार्चनेन ।प्रयाति शैवं पदमद्भुतं तत् न ज्ञायते भूप सुराधिपैश्च ॥ ५५॥

pradoṣakāle śivasammato'taḥ pradoṣakālīnaśivārcanena |prayāti śaivaṃ padamadbhutaṃ tat na jñāyate bhūpa surādhipaiśca || 55||

यः कोऽपि सायं शिवदर्शनेन भुक्त्वाऽपि भोगान् विपुलानपारान् ।शिवं प्रयात्येव विना प्रयत्नैः स योगिनामप्यतिदुर्लभो हि ॥ ५६॥

yaḥ ko'pi sāyaṃ śivadarśanena bhuktvā'pi bhogān vipulānapārān |śivaṃ prayātyeva vinā prayatnaiḥ sa yogināmapyatidurlabho hi || 56||

स यागवार्तां न करोति शम्भुः न योगवार्तामपि दानवार्ताम् ।परन्तु सायं शिवपूजकानां करोति वार्ता गिरिजासमेतः ॥ ५७॥

sa yāgavārtāṃ na karoti śambhuḥ na yogavārtāmapi dānavārtām |parantu sāyaṃ śivapūjakānāṃ karoti vārtā girijāsametaḥ || 57||

प्रदोषकाले समुपागतोऽद्य पुष्पं गृहीत्वा कमलं गृहीत्वा ।स बिल्वमादाय जलं गृहीत्वा स भूतिमादाय तिलाक्षतानि ॥ ५८॥

pradoṣakāle samupāgato'dya puṣpaṃ gṛhītvā kamalaṃ gṛhītvā |sa bilvamādāya jalaṃ gṛhītvā sa bhūtimādāya tilākṣatāni || 58||

स धूपमादाय समागतोऽद्य दीपं समादाय फलं गृहीत्वा ।ताम्बूलमादाय स सायमादौ लिङ्गार्चनासक्तमतिर्भवानि ॥ ५९॥

sa dhūpamādāya samāgato'dya dīpaṃ samādāya phalaṃ gṛhītvā |tāmbūlamādāya sa sāyamādau liṅgārcanāsaktamatirbhavāni || 59||

निरीक्ष्यते तेन महाप्रदोषे बिल्वार्चितं लिङ्गमनुत्तमं मे ।प्रदक्षिणं च प्रणतं च तेन ध्यातं च तेन क्षणमास्तिकेन ॥ ६०॥

nirīkṣyate tena mahāpradoṣe bilvārcitaṃ liṅgamanuttamaṃ me |pradakṣiṇaṃ ca praṇataṃ ca tena dhyātaṃ ca tena kṣaṇamāstikena || 60||

विभूतिपूतेन विलोकितं च पुनः पुनर्लिंङ्गमनुस्मृतं च ।रुद्राक्षमालाछविभूषणं च पुनः पुनस्तत् प्रणतं च लिङ्गम् ॥ ६१॥

vibhūtipūtena vilokitaṃ ca punaḥ punarliṃṅgamanusmṛtaṃ ca |rudrākṣamālāchavibhūṣaṇaṃ ca punaḥ punastat praṇataṃ ca liṅgam || 61||

ताम्बूलमादाय निवेदितं च द्राक्षाफलं तेन निवेदितं च ।तेनार्पितं तत्कदलीफलं च प्रदोषकाले शिवलिङ्गमूर्ध्नि ॥ ६२॥

tāmbūlamādāya niveditaṃ ca drākṣāphalaṃ tena niveditaṃ ca |tenārpitaṃ tatkadalīphalaṃ ca pradoṣakāle śivaliṅgamūrdhni || 62||

तेनाम्रपक्वोरुफलानि तानि दत्तानि लिङ्गोपरि तेन दत्तम् ।दुकूलमत्युज्वलमायतं च तदेव तावद्विपुलं मनोज्ञम् ॥ ६३॥

tenāmrapakvoruphalāni tāni dattāni liṅgopari tena dattam |dukūlamatyujvalamāyataṃ ca tadeva tāvadvipulaṃ manojñam || 63||

क्षीरप्रवाहैरभिषिक्तमद्य प्रदोषकालेषु दधिप्रवाहैः ।घृतप्रवाहश्च मधुप्रवाहैः सुशर्कराराशिभिरर्चिन्त च ॥ ६४॥

kṣīrapravāhairabhiṣiktamadya pradoṣakāleṣu dadhipravāhaiḥ |ghṛtapravāhaśca madhupravāhaiḥ suśarkarārāśibhirarcinta ca || 64||

मन्दारमालासमलङ्कृतं च लिङ्गं मदीयं घनचन्दनेन ।कस्तूरिकाकर्दमसंयुतेन प्रदोषकाले खलु शाम्भवेन ॥ ६५॥

mandāramālāsamalaṅkṛtaṃ ca liṅgaṃ madīyaṃ ghanacandanena |kastūrikākardamasaṃyutena pradoṣakāle khalu śāmbhavena || 65||

सुशर्करासद्घृतकुम्भयुक्तं क्षीरान्नमेतेन निवेदितं मे ।अपूपराशिश्च समर्पितो मे महाप्रदोषे खलु शाम्भवेन ॥ ६६॥

suśarkarāsadghṛtakumbhayuktaṃ kṣīrānnametena niveditaṃ me |apūparāśiśca samarpito me mahāpradoṣe khalu śāmbhavena || 66||

अनेन रत्नाभरणानि दत्तान्यनेन दत्ता खलु बिल्वमाला ।प्रदोषकाले मुहुरादरेण सृष्टं च लिङ्गं मम आदरेण ॥ ६७॥

anena ratnābharaṇāni dattānyanena dattā khalu bilvamālā |pradoṣakāle muhurādareṇa sṛṣṭaṃ ca liṅgaṃ mama ādareṇa || 67||

अयं हि हस्तो भगवानयं मे पुण्यस्वभावो भगवत्तरो मे ।अयं हि हस्तः खलु विश्वभेषजो यस्मादयं मेऽद्य शिवाभिमर्शनः ॥ ६८॥

ayaṃ hi hasto bhagavānayaṃ me puṇyasvabhāvo bhagavattaro me |ayaṃ hi hastaḥ khalu viśvabheṣajo yasmādayaṃ me'dya śivābhimarśanaḥ || 68||

अनेन भुक्तं न दिवा भवानि जलं न पीतं फलभक्षणं च ।कृतं न ताम्बूलमपि प्रदोषे त्यक्त्वा शिवाराधनमादरेण ॥ ६९॥

anena bhuktaṃ na divā bhavāni jalaṃ na pītaṃ phalabhakṣaṇaṃ ca |kṛtaṃ na tāmbūlamapi pradoṣe tyaktvā śivārādhanamādareṇa || 69||

एते मदीयाः सितभस्मपूताः प्रदोषकाले शिवपूजनाय ।कृतप्रयत्नाः शिवनामपूताः प्रकृष्टरुद्राक्षविभूषिताङ्गाः ॥ ७०॥

ete madīyāḥ sitabhasmapūtāḥ pradoṣakāle śivapūjanāya |kṛtaprayatnāḥ śivanāmapūtāḥ prakṛṣṭarudrākṣavibhūṣitāṅgāḥ || 70||

प्रदोषकालीनशिवार्चनेन भुक्त्वैव भोगान् विपुलानपारान् ।स्थास्यन्ति सर्वेऽपि ममैव पार्श्वे मत्पूजनं प्राप्य महोत्सवास्ते ॥ ७१॥

pradoṣakālīnaśivārcanena bhuktvaiva bhogān vipulānapārān |sthāsyanti sarve'pi mamaiva pārśve matpūjanaṃ prāpya mahotsavāste || 71||

एते विमानानि मनोहराणि प्राप्यान्तकाराधितपादपद्माः ।विधीन्द्रनारायणपूजिताश्च स्थास्यन्ति मत्पादनखप्रभाभिः ॥ ७२॥

ete vimānāni manoharāṇi prāpyāntakārādhitapādapadmāḥ |vidhīndranārāyaṇapūjitāśca sthāsyanti matpādanakhaprabhābhiḥ || 72||

धन्याः प्रदोषेषु शिवार्चकास्ते सर्वे ममैवापरविग्रहास्ते ।तेषां परं पादरजो यमोऽपि धत्ते शिरस्येव तथैव विष्णुः ॥ ७३॥

dhanyāḥ pradoṣeṣu śivārcakāste sarve mamaivāparavigrahāste |teṣāṃ paraṃ pādarajo yamo'pi dhatte śirasyeva tathaiva viṣṇuḥ || 73||

प्रदोषकालीनशिवार्चनाय मतिः शिवे स्यान्मदनुग्रहेण ।अघोरसंसारविकारसागरे पुनर्न दुःखानि तया भवन्ति ॥ ७४॥

pradoṣakālīnaśivārcanāya matiḥ śive syānmadanugraheṇa |aghorasaṃsāravikārasāgare punarna duḥkhāni tayā bhavanti || 74||

तावन्महापापभयं भवानि यावन्न पूजां रजनीमुखेषु ।करोति लिङ्गे सितभस्मवीतत्रिपुण्ड्ररुद्राक्षविभूषितः सन् ॥ ७५॥

tāvanmahāpāpabhayaṃ bhavāni yāvanna pūjāṃ rajanīmukheṣu |karoti liṅge sitabhasmavītatripuṇḍrarudrākṣavibhūṣitaḥ san || 75||

पूजां कोऽपि महाप्रदोषसमये कृत्वा विभूतिप्रभारुद्राक्षाभरणप्रभापरिवृतो लिङ्गे जलैर्वा फलैः ।बिल्वैर्वा नवकण्टकारिकुसुमैः दूर्वाङ्कुरैर्वा शिवेभूपालत्वमवाप्य मत्पदरजःपुञ्जेन सङ्क्रीडति ॥ ७८॥

pūjāṃ ko'pi mahāpradoṣasamaye kṛtvā vibhūtiprabhārudrākṣābharaṇaprabhāparivṛto liṅge jalairvā phalaiḥ |bilvairvā navakaṇṭakārikusumaiḥ dūrvāṅkurairvā śivebhūpālatvamavāpya matpadarajaḥpuñjena saṅkrīḍati || 78||

को वा तेन समः प्रदोषसमये येनाहमभ्यर्चितोबिल्वानां खलु मालया जललवैः श्रौतेन वा भस्मना ।उत्फुल्लैः करवीरचम्पकमहामल्लीप्रसूनैः शिवैःतत्पादाम्बुजरेणुभिर्मुहुरहो नारायणः पूजितः ॥ ७७॥

ko vā tena samaḥ pradoṣasamaye yenāhamabhyarcitobilvānāṃ khalu mālayā jalalavaiḥ śrautena vā bhasmanā |utphullaiḥ karavīracampakamahāmallīprasūnaiḥ śivaiḥtatpādāmbujareṇubhirmuhuraho nārāyaṇaḥ pūjitaḥ || 77||

आजन्माखिलकण्ठशोषणकरैः किं वेदपारायणैःकिं यागैर्धनधान्यनाशनकरैः कन्याप्रदानैरपि ।किञ्चोत्तुङ्गतुरङ्गदन्तिनिकररागारप्रदानैः शिवेसायङ्कालशिवार्चनार्जितफलाभावे न मुक्तिर्यतः ॥ ७८॥

ājanmākhilakaṇṭhaśoṣaṇakaraiḥ kiṃ vedapārāyaṇaiḥkiṃ yāgairdhanadhānyanāśanakaraiḥ kanyāpradānairapi |kiñcottuṅgaturaṅgadantinikararāgārapradānaiḥ śivesāyaṅkālaśivārcanārjitaphalābhāve na muktiryataḥ || 78||

क्षीणा स्यात् तनुरेव घोरतपसा दानैर्धनं नश्यतिव्यर्थं चायुरपि प्रयाति गिरिजे लिङ्गार्चनं तन्न चेत् ।तेनैवाखिलभाग्यभोगविभवो भ्रमण्डले जायतेपश्चान्मुक्तिमुपैति तेन सदृशं लिङ्गं न जाने ध्रुवम् ॥ ७९॥

kṣīṇā syāt tanureva ghoratapasā dānairdhanaṃ naśyativyarthaṃ cāyurapi prayāti girije liṅgārcanaṃ tanna cet |tenaivākhilabhāgyabhogavibhavo bhramaṇḍale jāyatepaścānmuktimupaiti tena sadṛśaṃ liṅgaṃ na jāne dhruvam || 79||

स्वर्गः केवलमङ्गजातसहितात् यागात् स सव्यङ्गतोव्यङ्गं लिङ्गसमर्चनं जललवैः श्रीबिल्वचूर्णैः कृतम् ।तेनापारसुरार्चितेन विभवैः स्वर्गापवर्गप्रदंलिङ्गाराधनमेव तेन सदृशो धर्मो न लोकत्रये ॥ ८०॥

svargaḥ kevalamaṅgajātasahitāt yāgāt sa savyaṅgatovyaṅgaṃ liṅgasamarcanaṃ jalalavaiḥ śrībilvacūrṇaiḥ kṛtam |tenāpārasurārcitena vibhavaiḥ svargāpavargapradaṃliṅgārādhanameva tena sadṛśo dharmo na lokatraye || 80||

चित्तं यस्य न लिङ्गपूजनरतं तज्जन्म तावद्गतंव्यर्थं तञ्जननीवयस्तरुवरच्छेदे कुठारः स तु ।तद्वार्ताऽप्यघसाधनाय गिरिजे लिङ्गार्चनाराधकोयस्तस्यानुचरोऽपि सोऽपि हि महान् कालाद्भयं तस्य न ॥ ८१॥

cittaṃ yasya na liṅgapūjanarataṃ tajjanma tāvadgataṃvyarthaṃ tañjananīvayastaruvaracchede kuṭhāraḥ sa tu |tadvārtā'pyaghasādhanāya girije liṅgārcanārādhakoyastasyānucaro'pi so'pi hi mahān kālādbhayaṃ tasya na || 81||

तज्जन्मातिमनोहरं सुखकरं मन्येऽतिमान्ये शिवेयः सायं शिवपूजनोद्यतमतिर्मध्याह्नकाले शिवे ।यं दृष्ट्वाऽपि यमादयोऽपि बहुधा कम्पायमानाः सदाधन्या तज्जननी पिता च सुतरां धन्यः स मान्यः सुरैः ॥ ८२॥

tajjanmātimanoharaṃ sukhakaraṃ manye'timānye śiveyaḥ sāyaṃ śivapūjanodyatamatirmadhyāhnakāle śive |yaṃ dṛṣṭvā'pi yamādayo'pi bahudhā kampāyamānāḥ sadādhanyā tajjananī pitā ca sutarāṃ dhanyaḥ sa mānyaḥ suraiḥ || 82||

॥ इति शिवरहस्यान्तर्गते प्रदोषकालेशिवलिङ्गपूजावर्णनं सम्पूर्णम् ॥॥ श्रीशिवरहस्यम् । हराख्यः तृतीयांशः । उत्तरार्धम् । अध्यायः ४ प्रदोषपूजादर्शनफलवर्णनम् । ५२८२॥

|| iti śivarahasyāntargate pradoṣakāleśivaliṅgapūjāvarṇanaṃ sampūrṇam |||| śrīśivarahasyam | harākhyaḥ tṛtīyāṃśaḥ | uttarārdham | adhyāyaḥ 4 pradoṣapūjādarśanaphalavarṇanam | 5282||

– ॥ श्रीशिवरहस्यम् ।हराख्यः तृतीयांशः ।उत्तरार्धम् ।अध्यायः ४ – प्रदोषपूजादर्शनफलवर्णनम् ।५२-८२॥

– || śrīśivarahasyam |harākhyaḥ tṛtīyāṃśaḥ |uttarārdham |adhyāyaḥ 4 – pradoṣapūjādarśanaphalavarṇanam | 52-82||