क्रमस्तोत्रम् Krama Stotram

अयं दुःखव्रातव्रतपरिगमे पारणविधिर्महासौख्यासारप्रसरणरसे दुर्दिनमिदम् ।यदन्यन्यक्कृत्या विषमविशिखप्लोषणगुरोर्विभोः स्तोत्रे शाश्वत्प्रतिफलति चेतो गतभयम् ॥ १॥

ayaṃ duḥkhavrātavrataparigame pāraṇavidhirmahāsaukhyāsāraprasaraṇarase durdinamidam |yadanyanyakkṛtyā viṣamaviśikhaploṣaṇagurorvibhoḥ stotre śāśvatpratiphalati ceto gatabhayam || 1||

विमृश्य स्वात्मानं विमृशति पुनः स्तुत्यचरितंतथा स्तोता स्तोत्रे प्रकटयति भेदैकविषये ।विमृष्टश्च स्वात्मा निखिलविषयज्ञानसमयेतदित्थं त्वत्स्तोत्रेऽहमिह सततं यत्नरहितः ॥ २॥

vimṛśya svātmānaṃ vimṛśati punaḥ stutyacaritaṃtathā stotā stotre prakaṭayati bhedaikaviṣaye |vimṛṣṭaśca svātmā nikhilaviṣayajñānasamayetaditthaṃ tvatstotre'hamiha satataṃ yatnarahitaḥ || 2||

अनामृष्टः स्वात्मा न हि भवति भावप्रमितिभाक्अनामृष्टः स्वात्मेत्यपि हि न विनाऽऽमर्शनविधेः ।शिवश्चासौ स्वात्मा स्फुरदखिलभावैकसरसस्ततोऽहं त्वत्स्तोत्रे प्रवणहृदयो नित्यसुखितः ॥ ३॥

anāmṛṣṭaḥ svātmā na hi bhavati bhāvapramitibhākanāmṛṣṭaḥ svātmetyapi hi na vinā''marśanavidheḥ |śivaścāsau svātmā sphuradakhilabhāvaikasarasastato'haṃ tvatstotre pravaṇahṛdayo nityasukhitaḥ || 3||

विचित्रैर्जात्यादिभ्रमणपरिपाटीपरिकरैरवाप्तं सार्वज्ञं हृदय यदयत्नेन भवता ।तदन्तस्त्वद्वोधप्रसरसरणीभूतमहसिस्फुटं वाचि प्राप्य प्रकटय विभोः स्तोत्रमधुना ॥ ४॥

vicitrairjātyādibhramaṇaparipāṭīparikarairavāptaṃ sārvajñaṃ hṛdaya yadayatnena bhavatā |tadantastvadvodhaprasarasaraṇībhūtamahasisphuṭaṃ vāci prāpya prakaṭaya vibhoḥ stotramadhunā || 4||

विधुन्वानो बन्धाभिमतभवमार्गस्थितिमिमांरसीकृत्यानन्तस्तुतिहुतवहप्लोषितभिदाम् ।विचित्रस्वस्फारस्फुरितमहिमारम्भरभसात्पिबन् भावानेतान् वरद मदमत्तोऽस्मि सुखितः ॥ ५॥

vidhunvāno bandhābhimatabhavamārgasthitimimāṃrasīkṛtyānantastutihutavahaploṣitabhidām |vicitrasvasphārasphuritamahimārambharabhasātpiban bhāvānetān varada madamatto'smi sukhitaḥ || 5||

भवप्राज्यैश्वर्यप्रथितबहुशक्तेर्भगवतोविचित्रं चारित्रं हृदयमधिशेते यदि ततः ।कथं स्तोत्रं कुर्यादथ च कुरुते तेन सहसाशिवैकात्म्यप्राप्तौ शिवनतिरुपायः प्रथमकः ॥ ६॥

bhavaprājyaiśvaryaprathitabahuśakterbhagavatovicitraṃ cāritraṃ hṛdayamadhiśete yadi tataḥ |kathaṃ stotraṃ kuryādatha ca kurute tena sahasāśivaikātmyaprāptau śivanatirupāyaḥ prathamakaḥ || 6||

ज्वलद्रूपं भास्वत्पचनमथ दाहं प्रकटनंविमुच्यान्यद्वह्नेः किमपि घटते नैव हि वपुः ।स्तुवे संविद्रश्मीन् यदि निजनिजांस्तेन स नुतोभवेन्नान्यः कश्चिद् भवति परमेशस्य विभवः ॥ ७॥

jvaladrūpaṃ bhāsvatpacanamatha dāhaṃ prakaṭanaṃvimucyānyadvahneḥ kimapi ghaṭate naiva hi vapuḥ |stuve saṃvidraśmīn yadi nijanijāṃstena sa nutobhavennānyaḥ kaścid bhavati parameśasya vibhavaḥ || 7||

विचित्रारम्भत्वे गलितनियमे यः किल रसःपरिच्छेदाभावात् परमपरिपूर्णत्वमसमम् ।स्वयं भासां योगः सकलभवभावैकमयताविरुद्धैर्धर्मौघैः परचितिरनर्घोचितगुणा ॥ ८॥

vicitrārambhatve galitaniyame yaḥ kila rasaḥparicchedābhāvāt paramaparipūrṇatvamasamam |svayaṃ bhāsāṃ yogaḥ sakalabhavabhāvaikamayatāviruddhairdharmaughaiḥ paracitiranarghocitaguṇā || 8||

इतीदृक्षै रूपैर्वरद विविधं ते किल वपुर्विभाति स्वांशेऽस्मिन् जगति गतभेदं भगवतः ।तदेवैतत्स्तोतुं हृदयमथ गीर्बाह्यकरणप्रबन्धाश्च स्युर्मे सततमपरित्यक्तरभसः ॥ ९॥

itīdṛkṣai rūpairvarada vividhaṃ te kila vapurvibhāti svāṃśe'smin jagati gatabhedaṃ bhagavataḥ |tadevaitatstotuṃ hṛdayamatha gīrbāhyakaraṇaprabandhāśca syurme satatamaparityaktarabhasaḥ || 9||

तवैवैकस्यान्तः स्फुरितमहसो बोधजलधे (तवैकैकस्यान्तः)र्विचित्रोर्मिव्रातप्रसरणरसो यः स्वरसतः ।त एवामी सृष्टिस्थितिलयमयस्फूर्जितरुचांशशाङ्कार्काग्नीनां युगपदुदयापायविभवाः ॥ १०॥

tavaivaikasyāntaḥ sphuritamahaso bodhajaladhe (tavaikaikasyāntaḥ)rvicitrormivrātaprasaraṇaraso yaḥ svarasataḥ |ta evāmī sṛṣṭisthitilayamayasphūrjitarucāṃśaśāṅkārkāgnīnāṃ yugapadudayāpāyavibhavāḥ || 10||

अतश्चित्राचित्रक्रमतदितरादिस्थितिजुषोविभोः शक्तिः शश्वद् व्रजति न विभेदं कथमपि ।तदेतस्यां भूमावकुलमिति ते यत्किल पदंतदेकाग्रीभूयान्मम हृदयभूर्भैरव विभो ॥ ११॥

ataścitrācitrakramataditarādisthitijuṣovibhoḥ śaktiḥ śaśvad vrajati na vibhedaṃ kathamapi |tadetasyāṃ bhūmāvakulamiti te yatkila padaṃtadekāgrībhūyānmama hṛdayabhūrbhairava vibho || 11||

अमुष्मात् सम्पूर्णात् वत रसमहोल्लाससरसान्निजां शक्तिं भेदं गमयसि निजेच्छाप्रसरतः ।अनर्घं स्वातन्त्र्यं तव तदिदमत्यद्भुतमयींभवच्छक्तिं स्तुन्वन् विगलितभयोऽहं शिवमयः ॥ १२॥

amuṣmāt sampūrṇāt vata rasamahollāsasarasānnijāṃ śaktiṃ bhedaṃ gamayasi nijecchāprasarataḥ |anarghaṃ svātantryaṃ tava tadidamatyadbhutamayīṃbhavacchaktiṃ stunvan vigalitabhayo'haṃ śivamayaḥ || 12||

इदन्तावद्रूपं तव भगवतः शक्तिसरसंक्रमाभावादेव प्रसभविगलत्कालकलनम् ।मनःशक्त्या वाचाप्यथ करणचक्रैर्बहिरथोघटाद्यैस्तद्रूपं युगपदधितिष्ठेयमनिशम् ॥ १३॥

idantāvadrūpaṃ tava bhagavataḥ śaktisarasaṃkramābhāvādeva prasabhavigalatkālakalanam |manaḥśaktyā vācāpyatha karaṇacakrairbahirathoghaṭādyaistadrūpaṃ yugapadadhitiṣṭheyamaniśam || 13||

क्रमोल्लासं तस्यां भुवि विरचयन् भेदकलनांस्वशक्तीनां देव प्रथयसि सदा स्वात्मनि ततः । (देवः)क्रियाज्ञानेच्छाख्यां स्थितिलयमहासृष्टिविभवांत्रिरूपां भूयासं समधिशयितुं व्यग्रहृदयः ॥ १४॥ (त्रिरूपा)

kramollāsaṃ tasyāṃ bhuvi viracayan bhedakalanāṃsvaśaktīnāṃ deva prathayasi sadā svātmani tataḥ | (devaḥ)kriyājñānecchākhyāṃ sthitilayamahāsṛṣṭivibhavāṃtrirūpāṃ bhūyāsaṃ samadhiśayituṃ vyagrahṛdayaḥ || 14|| (trirūpā)

परा सृष्टिर्लीना हुतवहमयी यात्र विलसत् (विलसेत्)परोल्लासौन्मुख्यं व्रजति शशिसंस्पर्शसुभगा ।हुताशेन्दुस्फारोभयविभवभाग् भैरवविभोतवेयं सृष्ट्याख्या मम मनसि नित्यं विलसतात् ॥ १५॥

parā sṛṣṭirlīnā hutavahamayī yātra vilasat (vilaset)parollāsaunmukhyaṃ vrajati śaśisaṃsparśasubhagā |hutāśendusphārobhayavibhavabhāg bhairavavibhotaveyaṃ sṛṣṭyākhyā mama manasi nityaṃ vilasatāt || 15||

विसृष्टे भावांशे बहिरतिशयास्वादविरसेयदा तत्रैव त्वं भजसि रभसाद् रक्तिमयताम् ।तदा रक्ता देवी तव सकलभावेषु ननु मांक्रियाद्रक्तापानक्रमघटितगोष्ठीगतघृणम् ॥ १६॥

visṛṣṭe bhāvāṃśe bahiratiśayāsvādaviraseyadā tatraiva tvaṃ bhajasi rabhasād raktimayatām |tadā raktā devī tava sakalabhāveṣu nanu māṃkriyādraktāpānakramaghaṭitagoṣṭhīgataghṛṇam || 16||

बहिर्वृत्तिं हातुं चितिभुवमुदारां निवसितुंयदा भावाभेदं प्रथयसि विनष्टोर्मिचपलः ।स्थितेर्नाशं देवी कलयति तदा सा तव विभोस्थितेः सांसारिक्याः कलयतु विनाशं मम सदा ॥ १७॥

bahirvṛttiṃ hātuṃ citibhuvamudārāṃ nivasituṃyadā bhāvābhedaṃ prathayasi vinaṣṭormicapalaḥ |sthiternāśaṃ devī kalayati tadā sā tava vibhosthiteḥ sāṃsārikyāḥ kalayatu vināśaṃ mama sadā || 17||

जगत्संहारेण प्रशमयितुकामः स्वरभसात्स्वशङ्कातङ्काख्यं विधिमथ निषेधं प्रथयसि ।इमं सृष्ट्वेत्थं त्वं पुनरपि च शङ्कां विदलयन् (यमं सृष्ट्वेत्थं)महादेवी सेयं मम भवभयं सन्दलयताम् ॥ १८॥

jagatsaṃhāreṇa praśamayitukāmaḥ svarabhasātsvaśaṅkātaṅkākhyaṃ vidhimatha niṣedhaṃ prathayasi |imaṃ sṛṣṭvetthaṃ tvaṃ punarapi ca śaṅkāṃ vidalayan (yamaṃ sṛṣṭvetthaṃ)mahādevī seyaṃ mama bhavabhayaṃ sandalayatām || 18||

विलीने शङ्कौघे सपदि परिपूर्णे च विभवेगते लोकाचारे गलितविभवे शास्त्रनियमे ।अनन्तं भोग्यौघं ग्रसितुमभितो लम्पटरसाविभो संसाराख्या मम हृदि भिदांशं प्रहरतु ॥ १९॥

vilīne śaṅkaughe sapadi paripūrṇe ca vibhavegate lokācāre galitavibhave śāstraniyame |anantaṃ bhogyaughaṃ grasitumabhito lampaṭarasāvibho saṃsārākhyā mama hṛdi bhidāṃśaṃ praharatu || 19||

तदित्थं देवीभिः सपदि दलिते भेदविभवेविकल्पप्राणासौ प्रविलसति मातृस्थितिरलम् ।अतः संसारांशं निजहृदि विमृश्य स्थितिमयीप्रसन्ना स्यान्मृत्युप्रलयकरणी मे भगवती ॥ २०॥

taditthaṃ devībhiḥ sapadi dalite bhedavibhavevikalpaprāṇāsau pravilasati mātṛsthitiralam |ataḥ saṃsārāṃśaṃ nijahṛdi vimṛśya sthitimayīprasannā syānmṛtyupralayakaraṇī me bhagavatī || 20||

तदित्थं ते तिस्रो निजविभवविस्फारणवशादवाप्ताः षट्चक्रं क्रमकृतपदं शक्तय इमाः ।क्रमादुन्मेषेण प्रविदधति चित्रां भुवि दशामिमाभ्यो देवीभ्यः प्रवणहृदयः स्यां गतभयः ॥ २१॥

taditthaṃ te tisro nijavibhavavisphāraṇavaśādavāptāḥ ṣaṭcakraṃ kramakṛtapadaṃ śaktaya imāḥ |kramādunmeṣeṇa pravidadhati citrāṃ bhuvi daśāmimābhyo devībhyaḥ pravaṇahṛdayaḥ syāṃ gatabhayaḥ || 21||

इमां रुन्धे भूमिं भवभयभिदातङ्ककरणींइमां बोधैकान्तद्रुतिरसमयीं चापि विदधे ।तदित्थं सम्बोधद्रुतिमथ विलुप्याशुभततीर्यथेष्टं चाचारं भजति लसतात् सा मम हृदि ॥ २२॥

imāṃ rundhe bhūmiṃ bhavabhayabhidātaṅkakaraṇīṃimāṃ bodhaikāntadrutirasamayīṃ cāpi vidadhe |taditthaṃ sambodhadrutimatha vilupyāśubhatatīryatheṣṭaṃ cācāraṃ bhajati lasatāt sā mama hṛdi || 22||

क्रियाबुद्।ह्ध्यक्षादेः परिमितपदे मानपदवीमवाप्तस्य स्फारं निजनिजरुचा संहरति या ।इयं मार्तण्डस्य स्थितिपदयुजः सारमखिलंहठादाकर्षन्ती कृषतु मम भेदं भवभयात् ॥ २३॥

kriyābud|hdhyakṣādeḥ parimitapade mānapadavīmavāptasya sphāraṃ nijanijarucā saṃharati yā |iyaṃ mārtaṇḍasya sthitipadayujaḥ sāramakhilaṃhaṭhādākarṣantī kṛṣatu mama bhedaṃ bhavabhayāt || 23||

समग्रामक्षालीं क्रमविरहितामात्मनि मुहुर्निवेश्यानन्तान्तर्बहलितमहारश्मिनिवहा ।परा दिव्यानन्दं कलयितुमुदारादरवतीप्रसन्ना मे भूयात् हृदयपदवीं भूषयतु च ॥ २४॥

samagrāmakṣālīṃ kramavirahitāmātmani muhurniveśyānantāntarbahalitamahāraśminivahā |parā divyānandaṃ kalayitumudārādaravatīprasannā me bhūyāt hṛdayapadavīṃ bhūṣayatu ca || 24||

प्रमाणे संलीने शिवपदलसद्वैभववशाच्छरीरं प्राणादिर्मितकृतकमातृस्थितिमयः ।यदा कालोपाधिः प्रलयपदमासादयति तेतदा देवी यासौ लसति मम सा स्ताच्छिवमयी ॥ २५॥

pramāṇe saṃlīne śivapadalasadvaibhavavaśāccharīraṃ prāṇādirmitakṛtakamātṛsthitimayaḥ |yadā kālopādhiḥ pralayapadamāsādayati tetadā devī yāsau lasati mama sā stācchivamayī || 25||

प्रकाशाख्या संवित् क्रमविरहिता शून्यपदतोबहिर्लीनात्यन्तं प्रसरति समाच्छादकतया ।ततोऽप्यन्तःसारे गलितरभसादक्रमतयामहाकाली सेयं मम कलयतां कालमखिलम् ॥ २६॥

prakāśākhyā saṃvit kramavirahitā śūnyapadatobahirlīnātyantaṃ prasarati samācchādakatayā |tato'pyantaḥsāre galitarabhasādakramatayāmahākālī seyaṃ mama kalayatāṃ kālamakhilam || 26||

ततो देव्यां यस्यां परमपरिपूर्णस्थितिजुषिक्रमं विच्छिद्याशु स्थितिमतिरसात्संविदधति ।प्रमाणं मातारं मितिमथ समग्रं जगदिदं (मितमथ)स्थितां क्रोडीकृत्य श्रयति मम चित्तं चितिमिमाम् ॥ २७॥

tato devyāṃ yasyāṃ paramaparipūrṇasthitijuṣikramaṃ vicchidyāśu sthitimatirasātsaṃvidadhati |pramāṇaṃ mātāraṃ mitimatha samagraṃ jagadidaṃ (mitamatha)sthitāṃ kroḍīkṛtya śrayati mama cittaṃ citimimām || 27||

अनर्गलस्वात्ममये महेशे तिष्ठन्ति यस्मिन् विभुशक्तयस्ताः ।तं शक्तिमन्तं प्रणमामि देवं मन्थानसंज्ञं जगदेकसारम् ॥ २८॥

anargalasvātmamaye maheśe tiṣṭhanti yasmin vibhuśaktayastāḥ |taṃ śaktimantaṃ praṇamāmi devaṃ manthānasaṃjñaṃ jagadekasāram || 28||

इत्थं स्वशक्तिकिरणौघनुतिप्रबन्धान् (बन्धात्)आकर्ण्य देव यदि मे व्रजसि प्रसादम् ।तेनाशु सर्वजनतां निजशासनांशुसंशान्तिताखिलतमःपटलां विधेयाः ॥ २९॥

itthaṃ svaśaktikiraṇaughanutiprabandhān (bandhāt)ākarṇya deva yadi me vrajasi prasādam |tenāśu sarvajanatāṃ nijaśāsanāṃśusaṃśāntitākhilatamaḥpaṭalāṃ vidheyāḥ || 29||

षट्षष्ठिनामके वर्षे नवम्यामसितेऽहनि ।मयाऽभिनवगुप्तेन मार्गशीर्षे स्तुतः शिवः ॥ ३०॥

ṣaṭṣaṣṭhināmake varṣe navamyāmasite'hani |mayā'bhinavaguptena mārgaśīrṣe stutaḥ śivaḥ || 30||

॥ इति श्रीअभिनवगुप्तपादाचार्यकृतं क्रमस्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥

|| iti śrīabhinavaguptapādācāryakṛtaṃ kramastotraṃ sampūrṇam ||