हरिहरस्तोत्रम् अथवा श्रीहरिहराद्वैतस्तोत्रं Hariharastotram

श्रीगणेशाय नमः ॥धर्मार्थकाममोक्षाख्यचतुर्वर्गप्रदायिनौ ।वन्दे हरिहरौ देवौ त्रैलोक्यपरिपायिनौ ॥ १॥

śrīgaṇeśāya namaḥ ||dharmārthakāmamokṣākhyacaturvargapradāyinau |vande hariharau devau trailokyaparipāyinau || 1||

एकमूर्ती द्विधा भिन्नौ संसारार्णवतारकौ ।वन्देऽहं कामदौ देवौ सततं शिवकेशवौ ॥ २॥

ekamūrtī dvidhā bhinnau saṃsārārṇavatārakau |vande'haṃ kāmadau devau satataṃ śivakeśavau || 2||

दयामयौ दीनदरिद्रतापहौ महौजसौ मान्यतमौ सदा समौ ।उदारलीलाललितौ सितासितौ नमामि नित्यं शिवकेशवावहम् ॥ ३॥

dayāmayau dīnadaridratāpahau mahaujasau mānyatamau sadā samau |udāralīlālalitau sitāsitau namāmi nityaṃ śivakeśavāvaham || 3||

अनन्तमाहात्म्यनिधी विधिस्तुतौ श्रिया युतौ लोकविधानकारिणौ ।सुरासुराधीशनुतौ नुतौ जगत्पती सदा विधत्तां शिवकेशवौ शिवम् ॥ ४॥

anantamāhātmyanidhī vidhistutau śriyā yutau lokavidhānakāriṇau |surāsurādhīśanutau nutau jagatpatī sadā vidhattāṃ śivakeśavau śivam || 4||

जगत्त्रयीपालननाशकारकौ प्रसन्नहासौ विलसत्सदाननौ ।महाबलौ मञ्जुलमूर्तिधारिणौ शिवं विधत्तां शिवकेशवौ सदा ॥ ५॥

jagattrayīpālananāśakārakau prasannahāsau vilasatsadānanau |mahābalau mañjulamūrtidhāriṇau śivaṃ vidhattāṃ śivakeśavau sadā || 5||

महस्विनौ मोदकरौ परौ वरौ मुनीश्वरैः सेवितपादपङ्कजौ ।अजौ सुजातौ जगदीश्वरौ सदा शिवं विधत्तां शिवकेशवौ मम ॥ ६॥

mahasvinau modakarau parau varau munīśvaraiḥ sevitapādapaṅkajau |ajau sujātau jagadīśvarau sadā śivaṃ vidhattāṃ śivakeśavau mama || 6||

नमोऽस्तु नित्यं शिविकेशवाभ्यां स्वभक्तसंरक्षणतत्पराभ्याम् ।देवेश्वराभ्यां करुणाकराभ्यां लोकत्रयीनिर्मितिकारणाभ्याम् ॥ ७॥

namo'stu nityaṃ śivikeśavābhyāṃ svabhaktasaṃrakṣaṇatatparābhyām |deveśvarābhyāṃ karuṇākarābhyāṃ lokatrayīnirmitikāraṇābhyām || 7||

सलीलशीलौ महनीयमूर्ती दयाकरौ मञ्जुलसच्चरित्रौ ।महोदयौ विश्वविनोदहेतू नमामि देवौ शिवकेशवौ तौ ॥ ८॥

salīlaśīlau mahanīyamūrtī dayākarau mañjulasaccaritrau |mahodayau viśvavinodahetū namāmi devau śivakeśavau tau || 8||

त्रिशूलपाणिं वरचक्रपाणिं पीताम्बरं स्पष्टदिगम्बरं च ।चतुर्भुजं वा दशबाहुयुक्तं हरिं हरं वा प्रणमामि नित्यम् ॥ ९॥

triśūlapāṇiṃ varacakrapāṇiṃ pītāmbaraṃ spaṣṭadigambaraṃ ca |caturbhujaṃ vā daśabāhuyuktaṃ hariṃ haraṃ vā praṇamāmi nityam || 9||

कपालमालाललितं शिवं च सद्वैजयन्तीस्रगुदारशोभम् ।विष्णुं च नित्यं प्रणिपत्य याचे भवत्पदाम्भोरुहयोः स्मृतिः स्तात् ॥ १०॥

kapālamālālalitaṃ śivaṃ ca sadvaijayantīsragudāraśobham |viṣṇuṃ ca nityaṃ praṇipatya yāce bhavatpadāmbhoruhayoḥ smṛtiḥ stāt || 10||

शिव त्वमेवाऽसि हरिस्वरूपो हरे त्वमेवाऽसि शिवस्वरूपः ।भ्रान्त्या जनास्त्वां द्विविधस्वरूपं पश्यन्ति मूढा ननु नाशहेतोः ॥ ११॥

śiva tvamevā'si harisvarūpo hare tvamevā'si śivasvarūpaḥ |bhrāntyā janāstvāṃ dvividhasvarūpaṃ paśyanti mūḍhā nanu nāśahetoḥ || 11||

हरे जना ये शिवरूपिणं त्वां त्वद्रूपमीशं कलयन्ति नित्यम् ।ते भाग्यवन्तः पुरुषाः कदाऽपि न यान्ति भास्वत्तनयस्य गेहम् ॥ १२॥

hare janā ye śivarūpiṇaṃ tvāṃ tvadrūpamīśaṃ kalayanti nityam |te bhāgyavantaḥ puruṣāḥ kadā'pi na yānti bhāsvattanayasya geham || 12||

शम्भो जना ये हरिरूपिणं त्वां भवत्स्वरूपं कमलालयेशम् ।पश्यन्ति भक्त्या खलु ते महान्तौ यमस्य नो यान्ति पुरं कदाचित् ॥ १३॥

śambho janā ye harirūpiṇaṃ tvāṃ bhavatsvarūpaṃ kamalālayeśam |paśyanti bhaktyā khalu te mahāntau yamasya no yānti puraṃ kadācit || 13||

शिवे हरौ भेदधियाऽऽधियुक्ता मुक्तिं लभन्ते न जना दुरापाम् ।भुक्तिं च नैवेह परन्तु दुःखं संसारकूपे पतिताः प्रयान्ति ॥ १४॥

śive harau bhedadhiyā''dhiyuktā muktiṃ labhante na janā durāpām |bhuktiṃ ca naiveha parantu duḥkhaṃ saṃsārakūpe patitāḥ prayānti || 14||

हरे हरौ भेददृशो भृशं वै संसारसिन्धौ पतिताः सतापाः ।पापाशया मोहमयान्धकारे भ्रान्ता महादुःखभरं लभन्ते ॥ १५॥

hare harau bhedadṛśo bhṛśaṃ vai saṃsārasindhau patitāḥ satāpāḥ |pāpāśayā mohamayāndhakāre bhrāntā mahāduḥkhabharaṃ labhante || 15||

सन्तो लसन्तः सुतरां हरौ च हरे च नित्यं वहुभक्तिमन्तः ।अन्तर्महान्तौ शिवकेशवौ तौ ध्यायन्त उच्चैर्मुदमाप्नुवन्ति ॥ १६॥

santo lasantaḥ sutarāṃ harau ca hare ca nityaṃ vahubhaktimantaḥ |antarmahāntau śivakeśavau tau dhyāyanta uccairmudamāpnuvanti || 16||

हरौ हरे चैक्यमुदारशीलाः पश्यन्ति शश्वत्सुखदायिलीलाः ।ते भुक्तिमुक्ती समवाप्य नूनं सुखं दुरापं सुतरां लभन्ते ॥ १७॥

harau hare caikyamudāraśīlāḥ paśyanti śaśvatsukhadāyilīlāḥ |te bhuktimuktī samavāpya nūnaṃ sukhaṃ durāpaṃ sutarāṃ labhante || 17||

शिवे शिवेशेऽपि च केशवे च पद्मापतौ देववरे महान्तः ।भेदं न पश्यन्ति परन्तु सन्तस्तयोरभेदं कलयन्ति सत्यम् ॥ १८॥

śive śiveśe'pi ca keśave ca padmāpatau devavare mahāntaḥ |bhedaṃ na paśyanti parantu santastayorabhedaṃ kalayanti satyam || 18||

रमापतिं वा गिरिजापतिं वा विश्वेश्वरं वा जगदीश्वरं वा ।पिनाकपाणिं खलु शार्ङ्गपाणिं हरि हरं वा प्रणमामि नित्यम् ॥ १९॥

ramāpatiṃ vā girijāpatiṃ vā viśveśvaraṃ vā jagadīśvaraṃ vā |pinākapāṇiṃ khalu śārṅgapāṇiṃ hari haraṃ vā praṇamāmi nityam || 19||

सुरेश्वरं वा परमेश्वरं वा वैकुण्ठलोकस्थितमच्युतं वा ।कैलासशैलस्थितमीश्वरं वा विष्णुं च शम्भुं च नमामि नित्यम् ॥ २०॥

sureśvaraṃ vā parameśvaraṃ vā vaikuṇṭhalokasthitamacyutaṃ vā |kailāsaśailasthitamīśvaraṃ vā viṣṇuṃ ca śambhuṃ ca namāmi nityam || 20||

हरिर्दयार्द्राशयतां प्रयातो हरो दयालूत्तमभावमाप्तः ।अनेकदिव्यास्त्रधरः परेशः पायादजस्रं कृपया नतं माम् ॥ २१॥

harirdayārdrāśayatāṃ prayāto haro dayālūttamabhāvamāptaḥ |anekadivyāstradharaḥ pareśaḥ pāyādajasraṃ kṛpayā nataṃ mām || 21||

शेषोऽस्ति यस्याभरणत्वमाप्तो यद्वा सुशय्यात्वमितः सदैव ।देवः स कोऽपीह हरिर्हरो वा करोतु मे मञ्जुलमङ्गलं द्राक् ॥ २२॥

śeṣo'sti yasyābharaṇatvamāpto yadvā suśayyātvamitaḥ sadaiva |devaḥ sa ko'pīha harirharo vā karotu me mañjulamaṅgalaṃ drāk || 22||

हरिं हरं चापि भजन्ति भक्त्या विभेदबुद्धिं प्रविहाय नूनम् ।सिद्धा महान्तो मुनयो महेच्छाः स्वच्छाशया नारदपर्वताद्याः ॥ २३॥

hariṃ haraṃ cāpi bhajanti bhaktyā vibhedabuddhiṃ pravihāya nūnam |siddhā mahānto munayo mahecchāḥ svacchāśayā nāradaparvatādyāḥ || 23||

सनत्कुमारादय उन्नतेच्छा मोहेन हीना मुनयो महान्तः ।स्वान्तःस्थितं शङ्करमच्युतं च भेदं परित्यज्य सदा भजन्ते ॥ २४॥

sanatkumārādaya unnatecchā mohena hīnā munayo mahāntaḥ |svāntaḥsthitaṃ śaṅkaramacyutaṃ ca bhedaṃ parityajya sadā bhajante || 24||

शिष्टा वसिष्ठादय आत्मनिष्ठाः श्रेष्ठाः स्वधर्मावनकर्मचित्ताः ।हृत्तापहारं मलहीनचित्ता हरिं हरं चैकतया भजन्ते ॥ २५॥

śiṣṭā vasiṣṭhādaya ātmaniṣṭhāḥ śreṣṭhāḥ svadharmāvanakarmacittāḥ |hṛttāpahāraṃ malahīnacittā hariṃ haraṃ caikatayā bhajante || 25||

अन्ये महात्मान उदारशीला भृग्वादयो ये परमर्षयस्ते ।पश्यन्ति चैक्यं हरिशर्वयोः श्रीसंयुक्तयोरत्र न संशयोऽस्ति ॥ २६॥

anye mahātmāna udāraśīlā bhṛgvādayo ye paramarṣayaste |paśyanti caikyaṃ hariśarvayoḥ śrīsaṃyuktayoratra na saṃśayo'sti || 26||

इन्द्रादयो देववरा उदारा त्रैलोक्यसंरक्षणदत्तचित्ताः ।हरिं हरं चैकस्वरूपमेव पश्यन्ति भक्त्या च भजन्ति नूनम् ॥ २७॥

indrādayo devavarā udārā trailokyasaṃrakṣaṇadattacittāḥ |hariṃ haraṃ caikasvarūpameva paśyanti bhaktyā ca bhajanti nūnam || 27||

सर्वेषु वेदेषु खलु प्रसिद्धवैकुण्ठकैलासगयोः सुधाम्नोः ।मुकुन्दबालेन्दुवतंसयोः सच्चरित्रयोरीश्वरयोरभेदः ॥ २८॥

sarveṣu vedeṣu khalu prasiddhavaikuṇṭhakailāsagayoḥ sudhāmnoḥ |mukundabālenduvataṃsayoḥ saccaritrayorīśvarayorabhedaḥ || 28||

सर्वाणि शास्त्राणि वदन्ति नूनं हरेर्हरस्यैक्यमुदारमूर्तेः ।नास्त्यत्र सन्देहलवोऽपि सत्यं नित्यं जना धर्मधना गदन्ति ॥ २९॥

sarvāṇi śāstrāṇi vadanti nūnaṃ harerharasyaikyamudāramūrteḥ |nāstyatra sandehalavo'pi satyaṃ nityaṃ janā dharmadhanā gadanti || 29||

सर्वैः पुराणैरिदमेव सूक्तं यद्विष्णुशम्भोर्महनीयमूर्त्योः ।ऐक्यं सदैवाऽस्ति न भेदलेशोऽप्यस्तीह चिन्त्यं सुजनैस्तदेवम् ॥ ३०॥

sarvaiḥ purāṇairidameva sūktaṃ yadviṣṇuśambhormahanīyamūrtyoḥ |aikyaṃ sadaivā'sti na bhedaleśo'pyastīha cintyaṃ sujanaistadevam || 30||

भेदं प्रपश्यन्ति नराधमा ये विष्णौ च शम्भौ च दयानिधाने ।ते यान्ति पापाः परितापयुक्ता घोरं विशालं निरयस्य वासम् ॥ ३१॥

bhedaṃ prapaśyanti narādhamā ye viṣṇau ca śambhau ca dayānidhāne |te yānti pāpāḥ paritāpayuktā ghoraṃ viśālaṃ nirayasya vāsam || 31||

भूताधिपं वा विबुधाधिपं वा रमेश्वरं वा परमेश्वरं वा ।पीताम्बरं वा हरिदम्बरं वा हरिं हरं वा पुरुषा भजध्वम् ॥ ३२॥

bhūtādhipaṃ vā vibudhādhipaṃ vā rameśvaraṃ vā parameśvaraṃ vā |pītāmbaraṃ vā haridambaraṃ vā hariṃ haraṃ vā puruṣā bhajadhvam || 32||

महस्विवर्यं कमनीयदेहमुदारसारं सुखदायिचेष्टम् ।सर्वेष्टदेवं दुरितापहारं विष्णुं शिवं वा सततं भजध्वम् ॥ ३३॥

mahasvivaryaṃ kamanīyadehamudārasāraṃ sukhadāyiceṣṭam |sarveṣṭadevaṃ duritāpahāraṃ viṣṇuṃ śivaṃ vā satataṃ bhajadhvam || 33||

शिवस्य विष्णोश्च विभात्यभेदो व्यासादयोऽपीह महर्षयस्ते ।सर्वज्ञभावं दधतो नितान्तं वदन्ति चैवं कलयन्ति सन्तः ॥ ३४॥

śivasya viṣṇośca vibhātyabhedo vyāsādayo'pīha maharṣayaste |sarvajñabhāvaṃ dadhato nitāntaṃ vadanti caivaṃ kalayanti santaḥ || 34||

महाशया धर्मविधानदक्षा रक्षापरा निर्जितमानसा ये ।तेऽपीह विज्ञाः समदर्शिनो वै शिवस्य विष्णोः कलयन्त्यभेदम् ॥ ३५॥

mahāśayā dharmavidhānadakṣā rakṣāparā nirjitamānasā ye |te'pīha vijñāḥ samadarśino vai śivasya viṣṇoḥ kalayantyabhedam || 35||

हरिरेव हरो हर एव हरिर्न हि भेदलवोऽपि तयोः प्रथितः ।इति सिद्धमुनीशयतीशवरा निगदन्ति सदा विमदाः सुजनाः ॥ ३६॥

harireva haro hara eva harirna hi bhedalavo'pi tayoḥ prathitaḥ |iti siddhamunīśayatīśavarā nigadanti sadā vimadāḥ sujanāḥ || 36||

हर एव हरिर्हरिरेव हरो हरिणा च हरेण च विश्वमिदम् ।प्रविनिर्मितमेतदवेहि सदा विमदो भव तौ भज भावयुतः ॥ ३७॥

hara eva harirharireva haro hariṇā ca hareṇa ca viśvamidam |pravinirmitametadavehi sadā vimado bhava tau bhaja bhāvayutaḥ || 37||

हरिरेव बभूव हरः परमो हर एव बभूव हरिः परमः ।हरिता हरता च तथा मिलिता रचयत्यखिलं खलु विश्वमिदम् ॥ ३८॥

harireva babhūva haraḥ paramo hara eva babhūva hariḥ paramaḥ |haritā haratā ca tathā militā racayatyakhilaṃ khalu viśvamidam || 38||

वृषध्वजं वा गरुडध्वजं वा गिरीश्वरं वा भुवनेश्वरं वा ।पतिं पशूनामथवा यदूनां कृष्णं शिवं वा विबुधा भजन्ते ॥ ३९॥

vṛṣadhvajaṃ vā garuḍadhvajaṃ vā girīśvaraṃ vā bhuvaneśvaraṃ vā |patiṃ paśūnāmathavā yadūnāṃ kṛṣṇaṃ śivaṃ vā vibudhā bhajante || 39||

भीमाकृतिं वा रुचिराकृतिं वा त्रिलोचनं वा समलोचनं वा ।उमापतिं वाऽथ रमापतिं वा हरिं हरं वा मुनयो भजन्ते ॥ ४०॥

bhīmākṛtiṃ vā rucirākṛtiṃ vā trilocanaṃ vā samalocanaṃ vā |umāpatiṃ vā'tha ramāpatiṃ vā hariṃ haraṃ vā munayo bhajante || 40||

हरिः स्वयं वै हरतां प्रयातो हरस्तु साक्षाद्धरिभावमाप्तः ।हरिर्हरश्चापि जगज्जनानामुपास्यदेवौ स्त इति प्रसिद्धिः ॥ ४१॥

hariḥ svayaṃ vai haratāṃ prayāto harastu sākṣāddharibhāvamāptaḥ |harirharaścāpi jagajjanānāmupāsyadevau sta iti prasiddhiḥ || 41||

हरिर्हि साक्षत् हर एव सिद्धो हरो हि साक्षाद्धदिरेव चास्ते ।हीरर्हरश्च स्वयमेव चैको द्विरूपतां कार्यवशात् प्रयातः ॥ ४२॥

harirhi sākṣat hara eva siddho haro hi sākṣāddhadireva cāste |hīrarharaśca svayameva caiko dvirūpatāṃ kāryavaśāt prayātaḥ || 42||

हरिर्जगत्पालनकृत्प्रसिद्धो हरो जगन्नाशकरः परात्मा ।स्वरूपमात्रेण भिदामवाप्तौ द्वावेकरूपौ स्त इमौ सुरेशौ ॥ ४३॥

harirjagatpālanakṛtprasiddho haro jagannāśakaraḥ parātmā |svarūpamātreṇa bhidāmavāptau dvāvekarūpau sta imau sureśau || 43||

दयनिधानं विलसद्विधानं देवप्रधानं ननु सावधानम् ।सानन्दसन्मानसभासमानं देवं शिवं वा भज केशवं वा ॥ ४४॥

dayanidhānaṃ vilasadvidhānaṃ devapradhānaṃ nanu sāvadhānam |sānandasanmānasabhāsamānaṃ devaṃ śivaṃ vā bhaja keśavaṃ vā || 44||

श्रीकौस्तुभाभरणमिन्दुकलावतंसंकालीविलासिनमथो कमलाविलासम् ।देवं मुरारिमथ वा त्रिपुरारिमीशंभेदं विहाय भज भो भज भूरि भक्त्या ॥ ४५॥

śrīkaustubhābharaṇamindukalāvataṃsaṃkālīvilāsinamatho kamalāvilāsam |devaṃ murārimatha vā tripurārimīśaṃbhedaṃ vihāya bhaja bho bhaja bhūri bhaktyā || 45||

विष्णुः साक्षाच्छम्भुरेव प्रसिद्धः शम्भुः साक्षाद्विष्णुरेवास्ति नूनम् ।नास्ति स्वल्पोऽपीह भेदावकाशः सिद्धान्तोऽयं सज्जनानां समुक्तः ॥ ४६॥

viṣṇuḥ sākṣācchambhureva prasiddhaḥ śambhuḥ sākṣādviṣṇurevāsti nūnam |nāsti svalpo'pīha bhedāvakāśaḥ siddhānto'yaṃ sajjanānāṃ samuktaḥ || 46||

शम्भुर्विष्णुश्चैकरूपो द्विमूर्तिः सत्यं सत्यं गद्यते निश्चितं सत् ।अस्मिन्मिथ्या संशयं कुर्वते ये पापाचारास्ते नरा राक्षसाख्याः ॥ ४७॥

śambhurviṣṇuścaikarūpo dvimūrtiḥ satyaṃ satyaṃ gadyate niścitaṃ sat |asminmithyā saṃśayaṃ kurvate ye pāpācārāste narā rākṣasākhyāḥ || 47||

विष्णौ शम्भौ नास्ति भेदावभासः सङ्ख्यावन्तः सन्त एवं वदन्ति ।अन्तः किञ्चित्संविचिन्त्य स्वयं द्राक् भेदं त्यक्त्वा तौ भजस्व प्रकामम् ॥ ४८॥

viṣṇau śambhau nāsti bhedāvabhāsaḥ saṅkhyāvantaḥ santa evaṃ vadanti |antaḥ kiñcitsaṃvicintya svayaṃ drāk bhedaṃ tyaktvā tau bhajasva prakāmam || 48||

विष्णोर्भक्ताः शम्भुविद्वेषसक्ताः शम्भोर्भक्ता विष्णुविद्वेषिणो ये ।कामक्रोधान्धाः सुमन्दाः सनिन्दा विन्दन्ति द्राक् ते नरा दुःखजालम् ॥ ४९॥

viṣṇorbhaktāḥ śambhuvidveṣasaktāḥ śambhorbhaktā viṣṇuvidveṣiṇo ye |kāmakrodhāndhāḥ sumandāḥ sanindā vindanti drāk te narā duḥkhajālam || 49||

विष्णौ शम्भौ भेदबुद्धिं विहाय भक्त्या युक्ताः सज्जना ये भजन्ते ।तेषां भाग्यं वस्तुमीशो गुरुर्नो सत्यं सत्यं वच्म्यंह विद्धि तत्त्वम् ॥ ५०॥

viṣṇau śambhau bhedabuddhiṃ vihāya bhaktyā yuktāḥ sajjanā ye bhajante |teṣāṃ bhāgyaṃ vastumīśo gururno satyaṃ satyaṃ vacmyaṃha viddhi tattvam || 50||

हरेर्विरोधी च हरस्य भक्तो हरस्य वैरी च हरेश्च भक्तः ।साक्षादसौ राक्षस एव नूनं नास्त्यत्र सन्देहलवोऽपि सत्यम् ॥ ५१॥

harervirodhī ca harasya bhakto harasya vairī ca hareśca bhaktaḥ |sākṣādasau rākṣasa eva nūnaṃ nāstyatra sandehalavo'pi satyam || 51||

शिवं च विष्णुं च विभिन्नदेहं पश्यन्ति ये मूढधियोऽतिनीचाः ।ते किं सुसद्भिः सुतरां महद्भिः सम्भाषणीयाः पुरुषा भवन्ति ॥ ५२॥

śivaṃ ca viṣṇuṃ ca vibhinnadehaṃ paśyanti ye mūḍhadhiyo'tinīcāḥ |te kiṃ susadbhiḥ sutarāṃ mahadbhiḥ sambhāṣaṇīyāḥ puruṣā bhavanti || 52||

अनेकरूपं विदितैकरूपं महान्तमुच्चैरतिशान्तचित्तम् ।दान्तं नितान्तं शुभदं सुकान्तं विष्णुं शिवं वा भज भूरिभक्त्या ॥ ५३॥

anekarūpaṃ viditaikarūpaṃ mahāntamuccairatiśāntacittam |dāntaṃ nitāntaṃ śubhadaṃ sukāntaṃ viṣṇuṃ śivaṃ vā bhaja bhūribhaktyā || 53||

हरे मुरारे हर हे पुरारे विष्णो दयालो शिव हे कृपालो ।दीनं जनं सर्वगुणैर्विहीनं मां भक्तमार्तं परिपाहि नित्यम् ॥ ५४॥

hare murāre hara he purāre viṣṇo dayālo śiva he kṛpālo |dīnaṃ janaṃ sarvaguṇairvihīnaṃ māṃ bhaktamārtaṃ paripāhi nityam || 54||

हे हे विष्णो शम्भुरूपस्त्वमेव हे हे शम्भो विष्णुरूपस्त्वमेव ।सत्यं सर्वे सन्त एवं वदन्तः संसाराब्धिं ह्यञ्जसा सन्तरन्ति ॥ ५५॥

he he viṣṇo śambhurūpastvameva he he śambho viṣṇurūpastvameva |satyaṃ sarve santa evaṃ vadantaḥ saṃsārābdhiṃ hyañjasā santaranti || 55||

विष्णुः शम्भुः शम्भुरेवास्ति विष्णुः शम्भुर्विष्णुर्विष्णुरेवास्ति शम्भुः ।शम्भौ विष्णौ चैकरूपत्वमिष्टं शिष्टा एवं सर्वदा सञ्जपन्ति ॥ ५६॥

viṣṇuḥ śambhuḥ śambhurevāsti viṣṇuḥ śambhurviṣṇurviṣṇurevāsti śambhuḥ |śambhau viṣṇau caikarūpatvamiṣṭaṃ śiṣṭā evaṃ sarvadā sañjapanti || 56||

दैवी सम्पद्विद्यते यस्य पुंसः श्रीमान् सोऽयं सर्वदा भक्तियुक्तः ।शम्भुं विष्णुं चैकरूपं द्विदेहं भेदं त्यक्त्वा सम्भजन्मोक्षमेति ॥ ५७॥

daivī sampadvidyate yasya puṃsaḥ śrīmān so'yaṃ sarvadā bhaktiyuktaḥ |śambhuṃ viṣṇuṃ caikarūpaṃ dvidehaṃ bhedaṃ tyaktvā sambhajanmokṣameti || 57||

येषां पुंसामासुरी सम्पदास्ते मृत्योर्ग्रासाः कामलोभाभिभूताः ।क्रोधेनान्धा बन्धयुक्ता जनास्ते शम्भुं विष्णुं भेदबुद्ध्या भजन्ते ॥ ५८॥

yeṣāṃ puṃsāmāsurī sampadāste mṛtyorgrāsāḥ kāmalobhābhibhūtāḥ |krodhenāndhā bandhayuktā janāste śambhuṃ viṣṇuṃ bhedabuddhyā bhajante || 58||

कल्याणकारं सुखदप्रकारं विनिर्विकारं विहितोपकारम् ।स्वाकारमीशं न कृतापकारं शिवं भजध्वं किल केशवं च ॥ ५९॥

kalyāṇakāraṃ sukhadaprakāraṃ vinirvikāraṃ vihitopakāram |svākāramīśaṃ na kṛtāpakāraṃ śivaṃ bhajadhvaṃ kila keśavaṃ ca || 59||

सच्चित्स्वरूपं करुणासुकूपं गीर्वाणभूपं वरधर्मयूपम् ।संसारसारं सुरुचिप्रसारं देवं हरिं वा भज भो हरं वा ॥ ६०॥

saccitsvarūpaṃ karuṇāsukūpaṃ gīrvāṇabhūpaṃ varadharmayūpam |saṃsārasāraṃ suruciprasāraṃ devaṃ hariṃ vā bhaja bho haraṃ vā || 60||

आनन्दसिन्धुं परदीनबन्धुं मोहान्धकारस्य निकारहेतुम् ।सद्धर्मसेतुं रिपुधूमकेतुं भजस्व विष्णुं शिवमेकबुद्ध्या ॥ ६१॥

ānandasindhuṃ paradīnabandhuṃ mohāndhakārasya nikārahetum |saddharmasetuṃ ripudhūmaketuṃ bhajasva viṣṇuṃ śivamekabuddhyā || 61||

वेदान्तसिद्धान्तमयं दयालुं सत्साङ्ख्यशास्त्रप्रतिपाद्यमानम् ।न्यायप्रसिद्धं सुतरां समिद्धं भजस्व विष्णुं शिवमेकबुद्ध्या ॥ ६२॥

vedāntasiddhāntamayaṃ dayāluṃ satsāṅkhyaśāstrapratipādyamānam |nyāyaprasiddhaṃ sutarāṃ samiddhaṃ bhajasva viṣṇuṃ śivamekabuddhyā || 62||

पापापहारं रुचिरप्रचारं कृतोपकारं विलसद्विहारम् ।सद्धर्मधारं कमनीयदारं सारं हरिं वा भज भो हरं वा ॥ ६३॥

pāpāpahāraṃ rucirapracāraṃ kṛtopakāraṃ vilasadvihāram |saddharmadhāraṃ kamanīyadāraṃ sāraṃ hariṃ vā bhaja bho haraṃ vā || 63||

विष्णौ हरौ भेदमवेक्षमाणः प्राणी नितान्तं खलु तान्तचेताः । – आद्देद्।प्रेताधिपस्यैति पुरं दुरन्तं दुःखं च तत्र प्रथितं प्रयाति ॥ ६४॥

viṣṇau harau bhedamavekṣamāṇaḥ prāṇī nitāntaṃ khalu tāntacetāḥ | – ādded|pretādhipasyaiti puraṃ durantaṃ duḥkhaṃ ca tatra prathitaṃ prayāti || 64||

भो भो जना ज्ञानधना मनागप्यर्च्ये हरौ चापि हरे च नूनम् ।भेदं परित्यज्य मनो निरुध्य सुखं भवन्तः खलु तौ भजन्तु ॥ ६५॥

bho bho janā jñānadhanā manāgapyarcye harau cāpi hare ca nūnam |bhedaṃ parityajya mano nirudhya sukhaṃ bhavantaḥ khalu tau bhajantu || 65||

आनन्दसन्मन्दिरमिन्दुकान्तं शान्तं नितान्तं भुवनानि पान्तम् ।भान्तं सुदान्तं विहितासुरान्तं देवं शिवं वा भज केशवं वा ॥ ६६॥

ānandasanmandiramindukāntaṃ śāntaṃ nitāntaṃ bhuvanāni pāntam |bhāntaṃ sudāntaṃ vihitāsurāntaṃ devaṃ śivaṃ vā bhaja keśavaṃ vā || 66||

हे हे हरे कृष्ण जनार्दनेश शम्भो शशाङ्काभरणाधिदेव ।नारायण श्रीश जगत्स्वरूप मां पाहि नित्यं शरणं प्रपन्नम् ॥ ६७॥

he he hare kṛṣṇa janārdaneśa śambho śaśāṅkābharaṇādhideva |nārāyaṇa śrīśa jagatsvarūpa māṃ pāhi nityaṃ śaraṇaṃ prapannam || 67||

विष्णो दयालोऽच्युत शार्ङ्गपाणे भूतेश शम्भो शिव शर्व नाथ ।मुकुन्द गोविन्द रमाधिपेश मां पाहि नित्यं शरणं प्रपन्नम् ॥ ६८॥

viṣṇo dayālo'cyuta śārṅgapāṇe bhūteśa śambho śiva śarva nātha |mukunda govinda ramādhipeśa māṃ pāhi nityaṃ śaraṇaṃ prapannam || 68||

कल्याणकारिन् कमलापते हे गैरीपते भीम भवेश शर्व ।गिरीश गौरीप्रिय शूलपाणे मां पाहि नित्यं शरणं प्रपत्रम् ॥ ६९॥

kalyāṇakārin kamalāpate he gairīpate bhīma bhaveśa śarva |girīśa gaurīpriya śūlapāṇe māṃ pāhi nityaṃ śaraṇaṃ prapatram || 69||

हे शर्व हे शङ्कर हे पुरारे हे केशव हे कृष्ण हरे मुरारे ।हे दीनबन्धो करुणैकसिन्धो मां पाहि नित्यं शरणं प्रपन्नम् ॥ ७०॥

he śarva he śaṅkara he purāre he keśava he kṛṣṇa hare murāre |he dīnabandho karuṇaikasindho māṃ pāhi nityaṃ śaraṇaṃ prapannam || 70||

हे चन्द्रमौले हरिरूप शम्भो हे चक्रपाणे शिवरूप विष्णो ।हे कामशत्रो खलु कामतात मां पाहि नित्यं भगवन्नमस्ते ॥ ७१॥

he candramaule harirūpa śambho he cakrapāṇe śivarūpa viṣṇo |he kāmaśatro khalu kāmatāta māṃ pāhi nityaṃ bhagavannamaste || 71||

सकललोकपशोकविनाशिनौ परमरम्यतया प्रविकाशिनौ ।अघसमूहविदारणकारिणौ हरिहरौ भज मूढ भिदां त्यज ॥ ७२॥

sakalalokapaśokavināśinau paramaramyatayā pravikāśinau |aghasamūhavidāraṇakāriṇau hariharau bhaja mūḍha bhidāṃ tyaja || 72||

हरिः साक्षाद्धरः प्रोक्तो हरः साक्षाद्धरिः स्मृतः ।उभयोरन्तरं नास्ति सत्यं सत्यं नं संशयः ॥ ७३॥

hariḥ sākṣāddharaḥ prokto haraḥ sākṣāddhariḥ smṛtaḥ |ubhayorantaraṃ nāsti satyaṃ satyaṃ naṃ saṃśayaḥ || 73||

यो हरौ च हरे साक्षादेकमूर्तौ द्विधा स्थिते ।भेदं करोति मूढात्मा स याति नरकं ध्रुवम् ॥ ७४॥

yo harau ca hare sākṣādekamūrtau dvidhā sthite |bhedaṃ karoti mūḍhātmā sa yāti narakaṃ dhruvam || 74||

यस्य बुद्धिर्हरौ चापि हरे भेदं च पश्यति ।स नराधमतां यातो रोगी भवति मानवः ॥ ७५॥

yasya buddhirharau cāpi hare bhedaṃ ca paśyati |sa narādhamatāṃ yāto rogī bhavati mānavaḥ || 75||

यो हरौ च हरे चापि भेदबुद्धिं करोत्यहो ।तस्मान्मूढतमो लोके नान्यः कश्चन विद्यते ॥ ७६॥

yo harau ca hare cāpi bhedabuddhiṃ karotyaho |tasmānmūḍhatamo loke nānyaḥ kaścana vidyate || 76||

मुक्तिमिच्छसि चेत्तर्हि भेदं त्यज हरौ हरे ।अन्यथा जन्मलक्षेषु मुक्तिः खलु सुदुर्लभा ॥ ७७॥

muktimicchasi cettarhi bhedaṃ tyaja harau hare |anyathā janmalakṣeṣu muktiḥ khalu sudurlabhā || 77||

विष्णोः शिवस्य चाभेदज्ञानान्मुक्तिः प्रजायते ।इति सद्वेदवाक्यानां सिद्धान्तः प्रतिपादितः ॥ ७८॥

viṣṇoḥ śivasya cābhedajñānānmuktiḥ prajāyate |iti sadvedavākyānāṃ siddhāntaḥ pratipāditaḥ || 78||

विष्णुः शिवः शिवो विष्णुरिति ज्ञानं प्रशिष्यते ।एतज्ज्ञानयुतो ज्ञानि नान्यथा ज्ञानमिष्यते ॥ ७९॥

viṣṇuḥ śivaḥ śivo viṣṇuriti jñānaṃ praśiṣyate |etajjñānayuto jñāni nānyathā jñānamiṣyate || 79||

हरिर्हरो हरश्चापि हरिरस्तीति भावयन् ।धर्मार्थकाममोक्षाणामधिकारी भवेन्नरः ॥ ८०॥

harirharo haraścāpi harirastīti bhāvayan |dharmārthakāmamokṣāṇāmadhikārī bhavennaraḥ || 80||

हरिं हरं भिन्नरूपं भावयत्यधमो नरः ।स वर्णसङ्करो नूनं विज्ञेयो भावितात्मभिः ॥ ८१॥

hariṃ haraṃ bhinnarūpaṃ bhāvayatyadhamo naraḥ |sa varṇasaṅkaro nūnaṃ vijñeyo bhāvitātmabhiḥ || 81||

हर शम्भो हरे विष्णो शम्भो हर हरे हर ।इति नित्यं जपन् जन्तुर्जीवन्मुक्तो हि जायते ॥ ८२॥

hara śambho hare viṣṇo śambho hara hare hara |iti nityaṃ japan janturjīvanmukto hi jāyate || 82||

न हरिं च हरं चापि भेदबुद्ध्या विलोकयेत् ।यदीच्छेदात्मनः क्षेमं बुद्धिमान् कुशलो नरः ॥ ८३॥

na hariṃ ca haraṃ cāpi bhedabuddhyā vilokayet |yadīcchedātmanaḥ kṣemaṃ buddhimān kuśalo naraḥ || 83||

हरे हर दयालो मां पाहि पाहि कृपां कुरु ।इति सञ्जपनादेव मुक्तिः प्राणौ प्रतिष्ठिता ॥ ८४॥

hare hara dayālo māṃ pāhi pāhi kṛpāṃ kuru |iti sañjapanādeva muktiḥ prāṇau pratiṣṭhitā || 84||

हरिं हरं द्विधा भिन्नं वस्तुतस्त्वेकरूपकम् ।प्रणमामि सदा भक्त्या रक्षतां तौ महेश्वरौ ॥ ८५॥

hariṃ haraṃ dvidhā bhinnaṃ vastutastvekarūpakam |praṇamāmi sadā bhaktyā rakṣatāṃ tau maheśvarau || 85||

इदं हरिहरस्तोत्रं सूक्तं परमदुर्लभम् ।धर्मार्थकाममोक्षाणां दायकं दिव्यमुत्तमम् ॥ ८६॥

idaṃ hariharastotraṃ sūktaṃ paramadurlabham |dharmārthakāmamokṣāṇāṃ dāyakaṃ divyamuttamam || 86||

शिवकेशवयोरैक्यप्रतिपादकमीडितम् ।पठेयुः कृतिनः शान्ता दान्ता मोक्षाभिलाषिणः ॥ ८७॥

śivakeśavayoraikyapratipādakamīḍitam |paṭheyuḥ kṛtinaḥ śāntā dāntā mokṣābhilāṣiṇaḥ || 87||

एतस्य पठनात्सर्वाः सिद्धयो वशगास्तथा ।देवयोर्विष्णुशिवयोर्भक्तिर्भवति भूतिदा ॥ ८८॥

etasya paṭhanātsarvāḥ siddhayo vaśagāstathā |devayorviṣṇuśivayorbhaktirbhavati bhūtidā || 88||

धर्मार्थी लभते धर्ममर्थार्थी चार्थमश्नुते ।कामार्थी लभते कामं मोक्षार्थी मोक्षमश्नुते ॥ ८९॥

dharmārthī labhate dharmamarthārthī cārthamaśnute |kāmārthī labhate kāmaṃ mokṣārthī mokṣamaśnute || 89||

दुर्गमे घोरसङ्ग्रामे कानने वधबन्धने ।कारागारेऽस्य पठनाज्जायते तत्क्षणं सुखी ॥ ९०॥

durgame ghorasaṅgrāme kānane vadhabandhane |kārāgāre'sya paṭhanājjāyate tatkṣaṇaṃ sukhī || 90||

वेदे यथा सामवेदो वेदान्तो दर्शने यथा ।स्मृतौ मनुस्मृतिर्यद्वत् वर्णेषु ब्राह्मणो यथा ॥ ९१॥

vede yathā sāmavedo vedānto darśane yathā |smṛtau manusmṛtiryadvat varṇeṣu brāhmaṇo yathā || 91||

यथाऽऽश्रमेषु सन्न्यासो यथा देवेषु वासवः ।यथाऽश्वत्थः पादपेषु यथा गङ्गा नदीषु च ॥ ९२॥

yathā''śrameṣu sannyāso yathā deveṣu vāsavaḥ |yathā'śvatthaḥ pādapeṣu yathā gaṅgā nadīṣu ca || 92||

पुराणेषु यथा श्रेष्ठं महाभारतमुच्यते ।यथा सर्वेषु लोकेषु वैकुण्ठः परमोत्तमः ॥ ९३॥

purāṇeṣu yathā śreṣṭhaṃ mahābhāratamucyate |yathā sarveṣu lokeṣu vaikuṇṭhaḥ paramottamaḥ || 93||

यथा तीर्थेषु सर्वेषु प्रयागः श्रेष्ठ ईरितः ।यथा पुरीषु सर्वासु वरा वाराणसी मता ॥ ९४॥

yathā tīrtheṣu sarveṣu prayāgaḥ śreṣṭha īritaḥ |yathā purīṣu sarvāsu varā vārāṇasī matā || 94||

यथा दानेषु सर्वेषु चान्नदानं महत्तमम् ।यथा सर्वेषु धर्मेषु चाहिंसा परमा स्मृता ॥ ९५॥

yathā dāneṣu sarveṣu cānnadānaṃ mahattamam |yathā sarveṣu dharmeṣu cāhiṃsā paramā smṛtā || 95||

यथा सर्वेषु सौख्येषु भोजनं प्राहुरुत्तमम् ।तथा स्तोत्रेषु सर्वेषु स्तोत्रमेतत्परात्परम् ॥ ९६॥

yathā sarveṣu saukhyeṣu bhojanaṃ prāhuruttamam |tathā stotreṣu sarveṣu stotrametatparātparam || 96||

अन्यानि यानि स्तोत्राणि तानि सर्वाणि निश्चितम् ।अस्य स्तोत्रस्य नो यान्ति षोडशीमपि सत्कलाम् ॥ ९७॥

anyāni yāni stotrāṇi tāni sarvāṇi niścitam |asya stotrasya no yānti ṣoḍaśīmapi satkalām || 97||

भूतप्रेतपिशाचाद्या बालवृद्धग्रहाश्च ये ।ते सर्वे नाशमायान्ति स्तोत्रस्यास्य प्रभावतः ॥ ९८॥

bhūtapretapiśācādyā bālavṛddhagrahāśca ye |te sarve nāśamāyānti stotrasyāsya prabhāvataḥ || 98||

यत्रास्य पाठो भवति स्तोत्रस्य महतो धुवम् ।तत्र साक्षात्सदा लक्ष्मीर्वसत्येव न संशयः ॥ ९९॥

yatrāsya pāṭho bhavati stotrasya mahato dhuvam |tatra sākṣātsadā lakṣmīrvasatyeva na saṃśayaḥ || 99||

अस्य स्तोत्रस्य पाठेन विश्वेशौ शिवकेशवौ ।सर्वान्मनोरथान्पुंसां पूरयेतां न संशयः ॥ १००॥

asya stotrasya pāṭhena viśveśau śivakeśavau |sarvānmanorathānpuṃsāṃ pūrayetāṃ na saṃśayaḥ || 100||

पुण्यं पुण्यं महत्पुण्यं स्तोत्रमेतद्धि दुर्लभम् ।भो भो मुमुक्षवः सर्वे यूयं पठत सर्वदा ॥ १०१॥

puṇyaṃ puṇyaṃ mahatpuṇyaṃ stotrametaddhi durlabham |bho bho mumukṣavaḥ sarve yūyaṃ paṭhata sarvadā || 101||

इत्यच्युताश्रमस्वामिविरचितं श्रीहरिहराद्वैतस्तोत्रं सम्पूर्णम् ।

ityacyutāśramasvāmiviracitaṃ śrīhariharādvaitastotraṃ sampūrṇam |