रामसहस्रनामस्तोत्रम् ३ Shri Rama Shahasranama Shtotra

(अकारादिज्ञकारान्त)॥श्रीः ॥सङ्कल्पःयजमानः\, आचम्य\, प्राणानायम्य\, हस्ते जलाऽक्षतपुष्पद्रव्याण्यादाय\,अद्येत्यादिमासपक्षाद्युच्चार्य एवं सङ्कल्पं कुर्यात् ।शुभपुण्यतिथौ अमुकप्रवरस्य अमुकगोत्रस्य अमुकनाम्नो ममयजमानस्य सकुटुम्बस्य श्रुतिस्मृतिपुराणोक्तफलप्राप्त्यर्थंत्रिविधतापोपशमनार्थं सकलमनोरथसिद्ध्यर्थंश्रीसीतारामचन्द्रप्रीत्यर्थं च श्रीरामसहस्रनामस्तोत्रपाठंकरिष्ये । अथवा कौशल्यानन्दवर्द्धनस्यश्रीभरतलक्ष्मणाग्रजस्य स्वमताभीष्टसिद्धिदस्य श्रीसीतासहितस्यमर्यादापुरुषोत्तमश्रीरामचन्द्रस्य सहस्रनामभिः श्रीरामनामाङ्किततुलसीदलसमर्पणसहितं पूजनमहं करिष्ये । अथवा सहस्रनमस्कारान्करिष्ये ॥विनियोगःॐ अस्य श्रीरामचन्द्रसहस्रनामस्तोत्रमन्त्रस्य भगवान् शिव ऋषिः\,अनुष्टुप् छन्दः\, श्रीरामसीतालक्ष्मणा देवताः\,चतुर्वर्गफलप्राप्त्ययर्थं पाठे (तुलसीदलसमर्पणे\, पूजायांनमस्कारेषु वा) विनियोगः ॥करन्यासःश्रीरामचन्द्राय\, अङ्गुष्ठाभ्यां नमः ।श्रीसीतापतये\, तर्जनीभ्यां नमः ।श्रीरघुनाथाय\, मध्यमाभ्यां नमः ।श्रीभरताग्रजाय\, अनामिकाभ्यां नमः ।श्रीदशरथात्मजाय\, कनिष्ठिकाम्यां नमः ।श्रीहनुमत्प्रभवे\, करतलकरपृष्ठाभ्यां नमः ॥अङ्गन्यासःश्रीरामचन्द्राय\, हृदयाय नमः ।श्रीसीतापतये\, शिरसे स्वाहा ।श्रीरघुनाथाय शिखायै वषट् ।श्रीभरताग्रजाय कवचाय हुम् ।श्रीदशरथात्मजाय नेत्रत्रयाय वौषट् ।श्रीहनुमत्प्रभवे\, अस्त्राय फट् ॥ध्यानम्ध्यायेदाजानुबाहुं धृतशरधनुषं बद्धपद्मासनस्थंपीतं वासो वसानं नवकमलदलस्पर्धिनेत्रं प्रसन्नम् ।वामाङ्कारूढसीतामुखकमलमिलल्लोचनं नीरदाभंनानालङ्कारदीप्तं दधतमुरुजटामण्डनं रामचन्द्रम् ॥ १॥ वर् मण्डलं

(akārādijñakārānta)||śrīḥ ||saṅkalpaḥyajamānaḥ\, ācamya\, prāṇānāyamya\, haste jalā'kṣatapuṣpadravyāṇyādāya\,adyetyādimāsapakṣādyuccārya evaṃ saṅkalpaṃ kuryāt |śubhapuṇyatithau amukapravarasya amukagotrasya amukanāmno mamayajamānasya sakuṭumbasya śrutismṛtipurāṇoktaphalaprāptyarthaṃtrividhatāpopaśamanārthaṃ sakalamanorathasiddhyarthaṃśrīsītārāmacandraprītyarthaṃ ca śrīrāmasahasranāmastotrapāṭhaṃkariṣye | athavā kauśalyānandavarddhanasyaśrībharatalakṣmaṇāgrajasya svamatābhīṣṭasiddhidasya śrīsītāsahitasyamaryādāpuruṣottamaśrīrāmacandrasya sahasranāmabhiḥ śrīrāmanāmāṅkitatulasīdalasamarpaṇasahitaṃ pūjanamahaṃ kariṣye | athavā sahasranamaskārānkariṣye ||viniyogaḥoṃ asya śrīrāmacandrasahasranāmastotramantrasya bhagavān śiva ṛṣiḥ\,anuṣṭup chandaḥ\, śrīrāmasītālakṣmaṇā devatāḥ\,caturvargaphalaprāptyayarthaṃ pāṭhe (tulasīdalasamarpaṇe\, pūjāyāṃnamaskāreṣu vā) viniyogaḥ ||karanyāsaḥśrīrāmacandrāya\, aṅguṣṭhābhyāṃ namaḥ |śrīsītāpataye\, tarjanībhyāṃ namaḥ |śrīraghunāthāya\, madhyamābhyāṃ namaḥ |śrībharatāgrajāya\, anāmikābhyāṃ namaḥ |śrīdaśarathātmajāya\, kaniṣṭhikāmyāṃ namaḥ |śrīhanumatprabhave\, karatalakarapṛṣṭhābhyāṃ namaḥ ||aṅganyāsaḥśrīrāmacandrāya\, hṛdayāya namaḥ |śrīsītāpataye\, śirase svāhā |śrīraghunāthāya śikhāyai vaṣaṭ |śrībharatāgrajāya kavacāya hum |śrīdaśarathātmajāya netratrayāya vauṣaṭ |śrīhanumatprabhave\, astrāya phaṭ ||dhyānamdhyāyedājānubāhuṃ dhṛtaśaradhanuṣaṃ baddhapadmāsanasthaṃpītaṃ vāso vasānaṃ navakamaladalaspardhinetraṃ prasannam |vāmāṅkārūḍhasītāmukhakamalamilallocanaṃ nīradābhaṃnānālaṅkāradīptaṃ dadhatamurujaṭāmaṇḍanaṃ rāmacandram || 1|| var maṇḍalaṃ

नमोऽस्तु रामाय सलक्ष्मणाय देव्यै च तस्यै जनकात्मजायै ।नमोऽस्तु रुद्रेन्द्रयमानिलेभ्यो नमोऽस्तु चन्द्रार्कमरुद्गणेभ्यः ॥ २॥

namo'stu rāmāya salakṣmaṇāya devyai ca tasyai janakātmajāyai |namo'stu rudrendrayamānilebhyo namo'stu candrārkamarudgaṇebhyaḥ || 2||

मानसपञ्चोपचारपूजनम्१ ॐ लं पृथिव्यात्मने गन्धं परिकल्पयामि ।२ ॐ हं आकाशात्मने पुष्पं परिकल्पयामि ।३ ॐ यं वाय्वात्मने धूपं परिकल्पयामि ।४ ॐ रं वह्न्यात्मने दीपं परिकल्पयामि ।५ ॐ वं अमृतात्मने नैवेद्यं परिकल्पयामि ।अथ श्रीरामसहस्रनामस्तोत्रम् ।ॐ अनादिरधिवासश्चाच्युत आधार एव च ।आत्मप्रचालकश्चादिरात्मभुङ्नामकस्तथा ॥ १॥

mānasapañcopacārapūjanam1 oṃ laṃ pṛthivyātmane gandhaṃ parikalpayāmi | 2 oṃ haṃ ākāśātmane puṣpaṃ parikalpayāmi | 3 oṃ yaṃ vāyvātmane dhūpaṃ parikalpayāmi | 4 oṃ raṃ vahnyātmane dīpaṃ parikalpayāmi | 5 oṃ vaṃ amṛtātmane naivedyaṃ parikalpayāmi |atha śrīrāmasahasranāmastotram |oṃ anādiradhivāsaścācyuta ādhāra eva ca |ātmapracālakaścādirātmabhuṅnāmakastathā || 1||

इच्छाचारीभबन्धारीडानाडीश्वर एव च ।इन्द्रियेशश्चेश्वरश्च तथा चेतिविनाशकः ॥ २॥

icchācārībhabandhārīḍānāḍīśvara eva ca |indriyeśaśceśvaraśca tathā cetivināśakaḥ || 2||

उमाप्रिय उदारज्ञ उमोत्साहस्तथैव च ।उत्साह उत्कटश्चैव उद्यमप्रिय एव च ॥ ३॥

umāpriya udārajña umotsāhastathaiva ca |utsāha utkaṭaścaiva udyamapriya eva ca || 3||

ऊधाब्धिदानकर्ता च ऊनसत्त्वबलप्रदः ।ऋणमुक्तिकरश्चाथ ऋणदुःखविमोचकः ॥ ४॥

ūdhābdhidānakartā ca ūnasattvabalapradaḥ |ṛṇamuktikaraścātha ṛṇaduḥkhavimocakaḥ || 4||

एकपत्निश्चैकबाणधृट् तथा चैन्द्रजालिकः ।ऐश्वर्यभोक्ता ऐश्वर्यमोषधीनां रसप्रदः ॥ ५॥

ekapatniścaikabāṇadhṛṭ tathā caindrajālikaḥ |aiśvaryabhoktā aiśvaryamoṣadhīnāṃ rasapradaḥ || 5||

ओण्ड्रपुष्पाभिलाषी चौत्तानपादिसुखप्रियः ।औदार्यगुणसम्पन्न औदरश्चौषधस्तथा ॥ ६॥

oṇḍrapuṣpābhilāṣī cauttānapādisukhapriyaḥ |audāryaguṇasampanna audaraścauṣadhastathā || 6||

अंशांशिभावसम्पन्नश्चांसी चाङ्कुरपूरकः ।काकुत्स्थः कमलानाथः कोदण्डी कामनाशनः ॥ ७॥

aṃśāṃśibhāvasampannaścāṃsī cāṅkurapūrakaḥ |kākutsthaḥ kamalānāthaḥ kodaṇḍī kāmanāśanaḥ || 7||

कार्मुकी काननस्थश्च कौसल्यानन्दवर्धनः ।कोदण्डभञ्जनः काकध्वंसी कार्मुकभञ्जनः ॥ ८॥

kārmukī kānanasthaśca kausalyānandavardhanaḥ |kodaṇḍabhañjanaḥ kākadhvaṃsī kārmukabhañjanaḥ || 8||

कामारिपूजकः कर्ता कर्बूरकुलनाशनः ।कबन्धारिः क्रतुत्राता कौशिकाह्लादकारकः ॥ ९॥

kāmāripūjakaḥ kartā karbūrakulanāśanaḥ |kabandhāriḥ kratutrātā kauśikāhlādakārakaḥ || 9||

काकपक्षधरः कृष्णः कृष्णोत्पलदलप्रभः ।कञ्जनेत्रः कृपामूर्तिः कुम्भकर्णविदारणः ॥ १०॥

kākapakṣadharaḥ kṛṣṇaḥ kṛṣṇotpaladalaprabhaḥ |kañjanetraḥ kṛpāmūrtiḥ kumbhakarṇavidāraṇaḥ || 10||

कपिमित्रं कपित्राता कपिकालः कपीश्वरः ।कृतसत्यः कलाभोगी कलानाथमुखच्छविः ॥ ११॥

kapimitraṃ kapitrātā kapikālaḥ kapīśvaraḥ |kṛtasatyaḥ kalābhogī kalānāthamukhacchaviḥ || 11||

काननी कामिनीसङ्गी कुशतातः कुशासनः ।कैकेयीकीर्तिसंहर्ता कृपासिन्धुः कृपामयः ॥ १२॥

kānanī kāminīsaṅgī kuśatātaḥ kuśāsanaḥ |kaikeyīkīrtisaṃhartā kṛpāsindhuḥ kṛpāmayaḥ || 12||

कुमारः कुकुरत्राता करुणामयविग्रहः ।कारुण्यं कुमूदानन्दः कौसल्यागर्भसेवनः ॥ १३॥

kumāraḥ kukuratrātā karuṇāmayavigrahaḥ |kāruṇyaṃ kumūdānandaḥ kausalyāgarbhasevanaḥ || 13||

कन्दर्पनिन्दिताङ्गःश्च कोटिचन्द्रनिभाननः ।कमलापूजितः कामः कमलापरिसेवितः ॥ १४॥

kandarpaninditāṅgaḥśca koṭicandranibhānanaḥ |kamalāpūjitaḥ kāmaḥ kamalāparisevitaḥ || 14||

कौसल्येयः कृपाधाता कल्पद्रुमनिषेवितः ।खड्गहस्तः खरध्वंसी खरसैन्यविदारणः ॥ १५॥

kausalyeyaḥ kṛpādhātā kalpadrumaniṣevitaḥ |khaḍgahastaḥ kharadhvaṃsī kharasainyavidāraṇaḥ || 15||

खरषुत्रप्राणहर्ता खण्डितासुरजीवनः ।खलान्तकः खस्थविरः खण्डितेशधनुस्तथा ॥ १६॥

kharaṣutraprāṇahartā khaṇḍitāsurajīvanaḥ |khalāntakaḥ khasthaviraḥ khaṇḍiteśadhanustathā || 16||

खेदी खेदहरः खेददायकः खेदवारणः ।खेदहा खरहा चैव खड्गी क्षिप्रप्रसादनः ॥ १७॥

khedī khedaharaḥ khedadāyakaḥ khedavāraṇaḥ |khedahā kharahā caiva khaḍgī kṣipraprasādanaḥ || 17||

खेलत्खञ्जननेत्रश्च खेलत्सरसिजाननः ।खगचक्षुसुनासश्च खञ्जनेशसुलोचनः ॥ १८॥

khelatkhañjananetraśca khelatsarasijānanaḥ |khagacakṣusunāsaśca khañjaneśasulocanaḥ || 18||

खञ्जरीटपतिः खञ्जः खञ्जरीटविचञ्चलः ।गुणाकरो गुणानन्दो गञ्जितेशधनुस्तथा ॥ १९॥

khañjarīṭapatiḥ khañjaḥ khañjarīṭavicañcalaḥ |guṇākaro guṇānando gañjiteśadhanustathā || 19||

गुणसिन्धुर्गयावासी गयाक्षेत्रप्रकाशकः ।गुहमित्रं गुहत्राता गुहपूज्यो गुहेश्वरः ॥ २०॥

guṇasindhurgayāvāsī gayākṣetraprakāśakaḥ |guhamitraṃ guhatrātā guhapūjyo guheśvaraḥ || 20||

गुरुगौरवकर्ता च गरुगौरवरक्षकः ।गुणी गुणप्रियो गीतो गर्गाश्रमनिषेवकः ॥ २१॥

gurugauravakartā ca garugauravarakṣakaḥ |guṇī guṇapriyo gīto gargāśramaniṣevakaḥ || 21||

गवेशो गवयत्राता गवाक्षामोददायकः ।गन्धमादनपूज्यश्च गन्धमादनसेवितः ॥ २२॥

gaveśo gavayatrātā gavākṣāmodadāyakaḥ |gandhamādanapūjyaśca gandhamādanasevitaḥ || 22||

गौरभार्यो गुरुत्राता गरुयज्ञाधिपालकः ।गोदावरीतीरवासी गङ्गास्नातो गणाधिपः ॥ २३॥

gaurabhāryo gurutrātā garuyajñādhipālakaḥ |godāvarītīravāsī gaṅgāsnāto gaṇādhipaḥ || 23||

गरुत्मतरथी गुर्वी गुणात्मा च गुणेश्वरः ॥गरुडी गण्डकीवासी गण्डकीतीरचारणः ॥ २४॥

garutmatarathī gurvī guṇātmā ca guṇeśvaraḥ ||garuḍī gaṇḍakīvāsī gaṇḍakītīracāraṇaḥ || 24||

गर्भवासनियन्ताऽथ गुरुसेवापरायणः ।गीष्पतिस्तूयमानस्तु गीर्वाणत्राणकारकः ॥ २५॥

garbhavāsaniyantā'tha gurusevāparāyaṇaḥ |gīṣpatistūyamānastu gīrvāṇatrāṇakārakaḥ || 25||

गौरीशपूजको गौरीहृदयानन्दवर्धनः ।गीतप्रियो गीतरतस्तथा गीर्वाणवन्दितः ॥ २६॥

gaurīśapūjako gaurīhṛdayānandavardhanaḥ |gītapriyo gītaratastathā gīrvāṇavanditaḥ || 26||

घनश्यामो घनानन्दो घोरराक्षसघातकः ।घनविघ्नविनाशो वै घनानन्दविनाशकः ॥ २७॥

ghanaśyāmo ghanānando ghorarākṣasaghātakaḥ |ghanavighnavināśo vai ghanānandavināśakaḥ || 27||

घनानन्दो घनानादी घनगर्जिनिवारणः ।घोरकाननवासी च घोरशस्त्रविनाशकः ॥ २८॥

ghanānando ghanānādī ghanagarjinivāraṇaḥ |ghorakānanavāsī ca ghoraśastravināśakaḥ || 28||

घोरबाणधरो घोरधन्वी घोरपराक्रमः ।घर्मबिन्दुमुखश्रीमान् घर्मबिन्दुविभूषितः ॥ २९॥

ghorabāṇadharo ghoradhanvī ghoraparākramaḥ |gharmabindumukhaśrīmān gharmabinduvibhūṣitaḥ || 29||

घोरमारीचहर्ता च घोरवीरविघातकः ।चन्द्रवक्त्रश्चञ्चलाक्षश्चन्द्रमूर्तिश्चतुष्कलः ॥ ३०॥

ghoramārīcahartā ca ghoravīravighātakaḥ |candravaktraścañcalākṣaścandramūrtiścatuṣkalaḥ || 30||

चन्द्रकान्तिश्चकोराक्षश्चकोरीनयनप्रियः ।चण्डवाणश्चण्डधन्वा चकोरीप्रियदर्शनः ॥ ३१॥

candrakāntiścakorākṣaścakorīnayanapriyaḥ |caṇḍavāṇaścaṇḍadhanvā cakorīpriyadarśanaḥ || 31||

चतुरश्चातुरीयुक्तश्चातुरीचित्तचोरक्रः ।चलत्खड्गश्चलद्बाणश्चतुरङ्गबलान्वितः ॥ ३२॥

caturaścāturīyuktaścāturīcittacorakraḥ |calatkhaḍgaścaladbāṇaścaturaṅgabalānvitaḥ || 32||

चारुनेत्रश्चारुवक्त्रश्चारुहासप्रियस्तथा ।चिन्तामणिविभूषाङ्गश्चिन्तामणिमनोरथी ॥ ३३॥

cārunetraścāruvaktraścāruhāsapriyastathā |cintāmaṇivibhūṣāṅgaścintāmaṇimanorathī || 33||

चिन्तामणिसुदीपश्च चिन्तामणिमणिप्रियः ।चित्तहर्ता चित्तरूपी चलच्चित्तश्चिताञ्चितः ॥ ३४॥

cintāmaṇisudīpaśca cintāmaṇimaṇipriyaḥ |cittahartā cittarūpī calaccittaścitāñcitaḥ || 34||

चराचरभयत्राता चराचरमनोहरः ।चतुर्वेदमयश्चिन्त्यश्चिन्तासागरवारणः ॥ ३५॥

carācarabhayatrātā carācaramanoharaḥ |caturvedamayaścintyaścintāsāgaravāraṇaḥ || 35||

चण्डकोदण्डधारी च चण्डकोदण्डखण्डनः ।चण्डप्रतापयुक्तश्च चण्डेषुश्चण्डविक्रमः ॥ ३६॥

caṇḍakodaṇḍadhārī ca caṇḍakodaṇḍakhaṇḍanaḥ |caṇḍapratāpayuktaśca caṇḍeṣuścaṇḍavikramaḥ || 36||

चतुर्विक्रमयुक्तश्च चतुरङ्गबलापहः ।चतुराननपूज्यश्च चतुःसागरशासिता ॥ ३७॥

caturvikramayuktaśca caturaṅgabalāpahaḥ |caturānanapūjyaśca catuḥsāgaraśāsitā || 37||

चमूनाथश्चमूभर्ता चमूपूज्यश्चमूयुतः ।चमूहर्ता चमूभञ्जी चमूतेजोविनाशकः ॥ ३८॥

camūnāthaścamūbhartā camūpūjyaścamūyutaḥ |camūhartā camūbhañjī camūtejovināśakaḥ || 38||

चामरी चारुचरणश्चरणारुणशोभनः ।चर्मी चर्मप्रियश्चारुमृगचर्मविभूषितः ॥ ३९॥

cāmarī cārucaraṇaścaraṇāruṇaśobhanaḥ |carmī carmapriyaścārumṛgacarmavibhūṣitaḥ || 39||

चिद्रूपी च चिदानन्दश्चित्स्वरूपी चराचरः ।छत्ररूपी छत्रसङ्गी छात्रवृन्दविभूषितः ॥ ४०॥

cidrūpī ca cidānandaścitsvarūpī carācaraḥ |chatrarūpī chatrasaṅgī chātravṛndavibhūṣitaḥ || 40||

छात्रश्छत्रप्रियश्छत्री छत्रमोहार्तपालकः ।छत्रचामरयुक्तश्च छत्रचामरमण्डितः ॥ ४१॥

chātraśchatrapriyaśchatrī chatramohārtapālakaḥ |chatracāmarayuktaśca chatracāmaramaṇḍitaḥ || 41||

छत्रचामरहर्ता च छत्रचामरदायकः ।छत्रधारी छत्रहर्ता छत्रत्यागी च छत्रदः ॥ ४२॥

chatracāmarahartā ca chatracāmaradāyakaḥ |chatradhārī chatrahartā chatratyāgī ca chatradaḥ || 42||

छत्ररूपी छलत्यागी छलात्मा छलविग्रहः ।छिद्रहर्त्ता छिद्ररूपी छिद्रौघविनिषूदनः ॥ ४३॥

chatrarūpī chalatyāgī chalātmā chalavigrahaḥ |chidraharttā chidrarūpī chidraughaviniṣūdanaḥ || 43||

छिन्नशत्रुश्छिन्नरोगश्छिन्नधन्वा छलापहः ।छिन्नछत्रप्रदाता च छन्दश्चारी छलापहा ॥ ४४॥

chinnaśatruśchinnarogaśchinnadhanvā chalāpahaḥ |chinnachatrapradātā ca chandaścārī chalāpahā || 44||

जानकीशो जितामित्रो जानकीहृदयप्रियः ।जानकीपालको जेता जितशत्रुर्जितासुरः ॥ ४५॥

jānakīśo jitāmitro jānakīhṛdayapriyaḥ |jānakīpālako jetā jitaśatrurjitāsuraḥ || 45||

जानक्युद्धारको जिष्णुर्जितसिन्धुर्जयप्रदः ।जानकीजीवनानन्दो जानकीप्राणवल्लभः ॥ ४६॥

jānakyuddhārako jiṣṇurjitasindhurjayapradaḥ |jānakījīvanānando jānakīprāṇavallabhaḥ || 46||

जानकीप्राणभर्ता च जानकीदृष्टिमोहनः ।जानकीचित्तहर्ता च जानकीदुःखभञ्जनः ॥ ४७॥

jānakīprāṇabhartā ca jānakīdṛṣṭimohanaḥ |jānakīcittahartā ca jānakīduḥkhabhañjanaḥ || 47||

जयदो जयकर्ता च जगदीशो जनार्दनः ।जनप्रियो जनानन्दो जनपालो जनोत्सुकः ॥ ४८॥

jayado jayakartā ca jagadīśo janārdanaḥ |janapriyo janānando janapālo janotsukaḥ || 48||