रामगीतगोविन्दम् Rama Geeta Govinda

(कवि जयदेवविरचितं रागकाव्यम्)॥ श्रीः ॥॥ श्रीगणेशाय नमः ॥॥ श्रीरामचन्द्राय नमः ॥

(kavi jayadevaviracitaṃ rāgakāvyam)|| śrīḥ |||| śrīgaṇeśāya namaḥ |||| śrīrāmacandrāya namaḥ ||

जय जय राम! हरे ॥ धृ\।॥स्मृतिवेदाद्युद्धारक जनतारक ए ।शङ्खसुमन सुरवन्द्य ॥ १॥

jaya jaya rāma! hare || dhṛ\|||smṛtivedādyuddhāraka janatāraka e |śaṅkhasumana suravandya || 1||

नमदाखण्डलशेखर धृतमन्दर ए ।सन्ततजगदाधार ॥ २॥

namadākhaṇḍalaśekhara dhṛtamandara e |santatajagadādhāra || 2||

हेमनयनसंहारण खलदारण ए ।भुवनानन्द मुकुन्द ॥ ३॥

hemanayanasaṃhāraṇa khaladāraṇa e |bhuvanānanda mukunda || 3||

कनककशिपुतनुघर्षण घनकर्षण ए ।धृतजगतीवरभार ॥ ४॥

kanakakaśiputanugharṣaṇa ghanakarṣaṇa e |dhṛtajagatīvarabhāra || 4||

चरणसलिलकृतपावन बटु वामन ए ।अजिनदण्डधर देव ॥ ५॥

caraṇasalilakṛtapāvana baṭu vāmana e |ajinadaṇḍadhara deva || 5||

क्षत्रियवंशनिकन्दन भृगुनन्दन ए ।करकोदण्डकुठार ॥ ६॥

kṣatriyavaṃśanikandana bhṛgunandana e |karakodaṇḍakuṭhāra || 6||

विहितसुजनसम्भावन जितरावण ए ।रघुकुलकमलदिनेश ॥ ७॥

vihitasujanasambhāvana jitarāvaṇa e |raghukulakamaladineśa || 7||

मुरचाणूरविनाशक रिपुशासक ए ।सिन्धुसुतासञ्चार ॥ ८॥

muracāṇūravināśaka ripuśāsaka e |sindhusutāsañcāra || 8||

वेदविहितविधिखण्डन सुरमण्डन ए ।दनुजभेदकर देव ॥ ९॥

vedavihitavidhikhaṇḍana suramaṇḍana e |danujabhedakara deva || 9||

यवनविदारण दारुण हयवाहन ए ।धृतकरवाल कराल ॥ १०॥

yavanavidāraṇa dāruṇa hayavāhana e |dhṛtakaravāla karāla || 10||

श्रीजयदेवविधायक युतशायक ए ।कुरु कुशलं प्रणतेषु ॥ ११॥

śrījayadevavidhāyaka yutaśāyaka e |kuru kuśalaṃ praṇateṣu || 11||

वन्देऽरविन्द नयनाम्बुदाभ कमनीय मूर्तिधर पद्मनाभ ॥ १॥

vande'ravinda nayanāmbudābha kamanīya mūrtidhara padmanābha || 1||

कोदण्डकलाकौतुकनिधान पाखण्डविखण्डन गरुडयान ॥ २॥

kodaṇḍakalākautukanidhāna pākhaṇḍavikhaṇḍana garuḍayāna || 2||

कल्पान्तकोल करुणावतार कल्याण कमठकृत कर्णधार ॥ ३॥

kalpāntakola karuṇāvatāra kalyāṇa kamaṭhakṛta karṇadhāra || 3||

मायाविलास नानारूप कुन्दामदशन जयदेक भूप ॥ ४॥

māyāvilāsa nānārūpa kundāmadaśana jayadeka bhūpa || 4||

राजाधिराज वीराधिवीर रणकर्मकुशल बलगुणगभीर ॥ ५॥

rājādhirāja vīrādhivīra raṇakarmakuśala balaguṇagabhīra || 5||

त्रिशिर खर दूषण दूषणान्त अज निर्व्यलीकगोतीत कान्त ॥ ६॥

triśira khara dūṣaṇa dūṣaṇānta aja nirvyalīkagotīta kānta || 6||

ब्रह्मादि देवगण पूज्यपाद विभ्राज्यमान विस्मित विषाद ॥ ७॥

brahmādi devagaṇa pūjyapāda vibhrājyamāna vismita viṣāda || 7||

जयदेव भणितमय शस्त्रवर्म विदधातु सदा प्रणतेषु शर्म ॥ ८॥

jayadeva bhaṇitamaya śastravarma vidadhātu sadā praṇateṣu śarma || 8||

रम्यबालरूपं राममभिराममहमीडे ।रावणाभिभवपरितप्तसुरसिद्धगणयाचितं जयति वरमीडे ॥ १॥

ramyabālarūpaṃ rāmamabhirāmamahamīḍe |rāvaṇābhibhavaparitaptasurasiddhagaṇayācitaṃ jayati varamīḍe || 1||

इन्द्रनीलाभतनुमतनुशतकोटिरुचिमिन्दुमुखचन्द्रमुरहारम् ।कौस्तुभामुक्तकन्धरमरुणपाणिपदमम्बुरुहनयनमलितारम् ॥ २॥

indranīlābhatanumatanuśatakoṭirucimindumukhacandramurahāram |kaustubhāmuktakandharamaruṇapāṇipadamamburuhanayanamalitāram || 2||

कम्बुनिभकण्ठमतिनीलचिकुरावलीविजित जलबाहसङ्घातम् ।गूढतरजत्रुमाजानुभुजदण्डधरमुरसि भृगुचरणजलजातम् ॥ ३॥

kambunibhakaṇṭhamatinīlacikurāvalīvijita jalabāhasaṅghātam |gūḍhatarajatrumājānubhujadaṇḍadharamurasi bhṛgucaraṇajalajātam || 3||

विविधमणिचित्रहेमाऽभरणभुषितं हेतिसंविहितजयगानम् ।मन्दमन्दस्मित बन्धुविपाऽधरे पङ्कगामित्रचरयानम् ॥ ४॥

vividhamaṇicitrahemā'bharaṇabhuṣitaṃ hetisaṃvihitajayagānam |mandamandasmita bandhuvipā'dhare paṅkagāmitracarayānam || 4||

कनकमयपट्टमण्डितललाटस्थलं कुन्दकुन्कुमाभरदभासम् ।रुचिरमखसूत्रभृतमिन्दिरासङ्कुलं पीतकौशेयशुभवासम् ॥ ५॥

kanakamayapaṭṭamaṇḍitalalāṭasthalaṃ kundakunkumābharadabhāsam |ruciramakhasūtrabhṛtamindirāsaṅkulaṃ pītakauśeyaśubhavāsam || 5||

सुखदनासापुटं शीलकरुणाकरं सख्यसङ्कल्पमहितल्पम् ।दानवाननीकमतेभपञ्चाननं विहितपलदिवसयुगकल्पम् ॥ ६॥

sukhadanāsāpuṭaṃ śīlakaruṇākaraṃ sakhyasaṅkalpamahitalpam |dānavānanīkamatebhapañcānanaṃ vihitapaladivasayugakalpam || 6||

कोशलाधीशजायादिशिशुशोकहरमम्दुतं वीक्ष्य कौसल्या ।अवददिति रूपमधुना जहिहि केशव त्राही मामपगतशल्या ॥ ७॥

kośalādhīśajāyādiśiśuśokaharamamdutaṃ vīkṣya kausalyā |avadaditi rūpamadhunā jahihi keśava trāhī māmapagataśalyā || 7||

पठति या ज्ञानमज्ञानतिमिरापहं वैष्णवं त्रिजगदतिसारम् ।भावुकं चारु जयदेवकविनिर्मितं याति भवसिन्धुपरपारम् ॥ ८॥

paṭhati yā jñānamajñānatimirāpahaṃ vaiṣṇavaṃ trijagadatisāram |bhāvukaṃ cāru jayadevakavinirmitaṃ yāti bhavasindhuparapāram || 8||

रामवदनमतिमञ्जु विलोकय ।शारदकोटीशशिनमिव निर्मलमक्षीचकोरं रोपय ॥ १॥

rāmavadanamatimañju vilokaya |śāradakoṭīśaśinamiva nirmalamakṣīcakoraṃ ropaya || 1||

भृकुटिकुटिलधनुर्वलितं नवकुङ्कुमतिलकललाटम् ।सुहृयहृदयविशोककरं करुणामयनयनविपाटम् ॥ २॥

bhṛkuṭikuṭiladhanurvalitaṃ navakuṅkumatilakalalāṭam |suhṛyahṛdayaviśokakaraṃ karuṇāmayanayanavipāṭam || 2||

क्षीरपयोनिधिवीचिविनिन्दकविशदमनोहरहासम् ।कुन्दकुसुमकमनीयलसद्रशनावलिकिरणविकाशम् ॥ ३॥

kṣīrapayonidhivīcivinindakaviśadamanoharahāsam |kundakusumakamanīyalasadraśanāvalikiraṇavikāśam || 3||

नागलतारसरागधराधरपल्लवमयहृदिहासम् ।कीरमुखाकृति धीरसुगन्धसमीकरणनासावासम् ॥ ४॥

nāgalatārasarāgadharādharapallavamayahṛdihāsam |kīramukhākṛti dhīrasugandhasamīkaraṇanāsāvāsam || 4||

नानारत्नविचित्रहिरण्मयमुकुटविभागमतोलम् ।मकराकारकनककुण्डलयुगचलनविभासिकपोलम् ॥ ५॥

nānāratnavicitrahiraṇmayamukuṭavibhāgamatolam |makarākārakanakakuṇḍalayugacalanavibhāsikapolam || 5||

कम्बुरुचिरतर कण्ठमृदम्बुनीलविजृम्भितकेशम् ।रघुकुलकैरवकानननियत विकाशकचारूनिशेशम् ॥ ६॥

kamburuciratara kaṇṭhamṛdambunīlavijṛmbhitakeśam |raghukulakairavakānananiyata vikāśakacārūniśeśam || 6||

मङ्गलमोदकरं सुचिरं निजभक्तसतामनुकुलम् ।लोकचतुर्दशपालनदक्षमपक्षविनाशमतुलम् ॥ ७॥

maṅgalamodakaraṃ suciraṃ nijabhaktasatāmanukulam |lokacaturdaśapālanadakṣamapakṣavināśamatulam || 7||

श्रीजयदेवकवेरिदमुदयति हरिचरणस्मृतिसारम् ।सुखयतु साधुजनं सततं किल शमयतु विषयविकारम् ॥ ८॥

śrījayadevakaveridamudayati haricaraṇasmṛtisāram |sukhayatu sādhujanaṃ satataṃ kila śamayatu viṣayavikāram || 8||

रामचन्द्र करकमलमुदारम् ।भज भजनीयममलमतुलितरुचि दमितदनुजपरिवारम् ॥ १॥

rāmacandra karakamalamudāram |bhaja bhajanīyamamalamatulitaruci damitadanujaparivāram || 1||

धृतकोदण्डविशिखमणिभूषणमरुणमनोहरवेषम् ।भागधेयसूचकविशुद्धतरविविधवर्णशुभरेखम् ॥ २॥

dhṛtakodaṇḍaviśikhamaṇibhūṣaṇamaruṇamanoharaveṣam |bhāgadheyasūcakaviśuddhataravividhavarṇaśubharekham || 2||

स्फुरदङ्गुलिनखराजिविराजितममरनिकरकृतरागम् ।मुक्तादलभूषितदलसङ्कुलसरसिजमिव वरभागम् ॥ ३॥

sphuradaṅgulinakharājivirājitamamaranikarakṛtarāgam |muktādalabhūṣitadalasaṅkulasarasijamiva varabhāgam || 3||

वरमभीष्टमभयं दददद्भुतमाजिकलासुपवनिम् ।अरिषड्वर्गमधुपमदगञ्जनमनुपममञ्जनहीनम् ॥ ४॥

varamabhīṣṭamabhayaṃ dadadadbhutamājikalāsupavanim |ariṣaḍvargamadhupamadagañjanamanupamamañjanahīnam || 4||

धर्मादिकफलनमितमहर्निशमजशङ्करमुनिगीतम् ।कमलापाणिकनललालितततममसुरविघातविनीतम् ॥ ५॥

dharmādikaphalanamitamaharniśamajaśaṅkaramunigītam |kamalāpāṇikanalalālitatatamamasuravighātavinītam || 5||

कपिलादिकसनकादिनिषेवितमशुभशमनमतिभारम् ।वेदपुराणसकलसम्मतमिव सादितविषमविकारम् ॥ ६॥

kapilādikasanakādiniṣevitamaśubhaśamanamatibhāram |vedapurāṇasakalasammatamiva sāditaviṣamavikāram || 6||

चिन्तामणिसुरधेनुकल्पतरुकोटिदानगुणशीलम् ।प्राकृततत्त्वप्रपञ्चरोगहरमखिलचराचरलीलम् ॥ ७॥

cintāmaṇisuradhenukalpatarukoṭidānaguṇaśīlam |prākṛtatattvaprapañcarogaharamakhilacarācaralīlam || 7||

श्रीजयदेवभणितमतिमञ्जुलमधुरमनोहरगानम् ।दिशतु सदामङ्गलमतुलितमिति परमानन्दनिधानम् ॥ ८॥

śrījayadevabhaṇitamatimañjulamadhuramanoharagānam |diśatu sadāmaṅgalamatulitamiti paramānandanidhānam || 8||

इति श्रीमद्।ह्रामगीतगोविन्दे महाकाव्ये श्रीजयदेवकृतौसानन्दरघुनन्दनो नाम प्रथम सर्गः ।

iti śrīmad|hrāmagītagovinde mahākāvye śrījayadevakṛtausānandaraghunandano nāma prathama sargaḥ |

प्रणमामि राममनुत्तमं मनुवंशकञ्जरविम् ।कन्दर्पकोटिसमानसुन्दररूपमादिकविम् ॥ १॥

praṇamāmi rāmamanuttamaṃ manuvaṃśakañjaravim |kandarpakoṭisamānasundararūpamādikavim || 1||

ब्रह्माभिधानमलेपमजमद्वैतमप्रलयम् ।सद्रूपवन्तमबाधिकं चिन्मात्रमम्बुशयम् ॥ २॥

brahmābhidhānamalepamajamadvaitamapralayam |sadrūpavantamabādhikaṃ cinmātramambuśayam || 2||

सत्यस्वरूपममेयमक्षरमप्रपञ्चगतम् ।अव्यक्तमप्रतिमं निरीहमखण्डमीशमतम् ॥ ३॥

satyasvarūpamameyamakṣaramaprapañcagatam |avyaktamapratimaṃ nirīhamakhaṇḍamīśamatam || 3||

स्मृतिवेदहरशङ्काऽसुरप्रतिघातदक्षतरम् ।क्षीरोदमथनमहागमन्दरपृष्ठभागधरम् ॥ ४॥

smṛtivedaharaśaṅkā'surapratighātadakṣataram |kṣīrodamathanamahāgamandarapṛṣṭhabhāgadharam || 4||

उत्तुङ्गरदशिखरेण चायतभूमितूलकरम् ।प्रल्हादपालकमसुरकालकमभ्रभेदधरम् ॥ ५॥

uttuṅgaradaśikhareṇa cāyatabhūmitūlakaram |pralhādapālakamasurakālakamabhrabhedadharam || 5||