पार्वतीतपश्चर्यावर्णनम् Parvatitapashcharyavarnanam

(शिवरहस्यान्तर्गते ईशाख्ये)हिमवान् उवाच ।हितं वदामि ते पुत्रि श्रुणु मत्तस्तपः स्थिता ।ममैव मौलिविवरे केदारार्चनतत्परा ॥ १९॥

(śivarahasyāntargate īśākhye)himavān uvāca |hitaṃ vadāmi te putri śruṇu mattastapaḥ sthitā |mamaiva maulivivare kedārārcanatatparā || 19||

नानामुनिजनाकीर्णे नानासिद्धविराजिते ।नानापक्षिरुतापारमृगसङ्घनिषेविते ॥ २०॥

nānāmunijanākīrṇe nānāsiddhavirājite |nānāpakṣirutāpāramṛgasaṅghaniṣevite || 20||

सरोवरैकबहुले प्रफुल्लकमलोत्पले ।अत्र केदारनाथस्य पूजनान्मुक्तिभाङ्नरः ॥ २१॥

sarovaraikabahule praphullakamalotpale |atra kedāranāthasya pūjanānmuktibhāṅnaraḥ || 21||

बहवोऽत्र समभ्यर्च्य सुराश्च मुनयः पुरा ।लेभिरे वाञ्छितान् कामान् तपसा तोष्य शङ्करम् ॥ २२॥

bahavo'tra samabhyarcya surāśca munayaḥ purā |lebhire vāñchitān kāmān tapasā toṣya śaṅkaram || 22||

सुब्रह्मण्य उवाच ।इत्युक्तां तां समालिङ्ग्य मेनया हिमभूधरः ।पार्वतीयैर्गणैर्युक्तो नानावर्णैर्दुरासदैः ॥ २३॥

subrahmaṇya uvāca |ityuktāṃ tāṃ samāliṅgya menayā himabhūdharaḥ |pārvatīyairgaṇairyukto nānāvarṇairdurāsadaiḥ || 23||

मेनया च समैनाको गिरिकन्यायुतो ययौ ।नानादुन्दुभिनिर्घोषैः पटहानकगोमुखैः ॥ २४॥

menayā ca samaināko girikanyāyuto yayau |nānādundubhinirghoṣaiḥ paṭahānakagomukhaiḥ || 24||

पुष्पलाजोरुवर्षेण हर्षेण महता युतः ।देव्या विमानमारुह्य पुष्पदामावलम्बिना ॥ २५॥

puṣpalājoruvarṣeṇa harṣeṇa mahatā yutaḥ |devyā vimānamāruhya puṣpadāmāvalambinā || 25||

पताकाचामर भ्राजिदिव्यच्छत्रेण भास्वता ।नीराजयन्ति तां देवीं गिरिसंस्था वराङ्गनाः ॥ २६॥

patākācāmara bhrājidivyacchatreṇa bhāsvatā |nīrājayanti tāṃ devīṃ girisaṃsthā varāṅganāḥ || 26||

तपस्यभिप्रयातां तां देवा देवीं दिवि स्थिताः ।सुमैर्ववर्षुश्च तदा गन्धर्वाप्सरसो जगुः ॥ २७॥

tapasyabhiprayātāṃ tāṃ devā devīṃ divi sthitāḥ |sumairvavarṣuśca tadā gandharvāpsaraso jaguḥ || 27||

ननृतुर्मुनयस्तत्र जेपुः शान्तिं तदाखिलाः ।विमानादवरुह्याशु केदारशिखरे स्वके ॥ २८॥

nanṛturmunayastatra jepuḥ śāntiṃ tadākhilāḥ |vimānādavaruhyāśu kedāraśikhare svake || 28||

उत्फुल्लसहकारौघे तमालालिविराजिते ।तालसङ्घर्षिमरुता राजिते पानसैर्वनैः ॥ २९॥

utphullasahakāraughe tamālālivirājite |tālasaṅgharṣimarutā rājite pānasairvanaiḥ || 29||

फुल्लमन्दारविपिने कर्णिकारालिशोभिते ।कदम्बकेतकीगुच्छसञ्छन्नालिविराजिते ॥ ३०॥

phullamandāravipine karṇikārāliśobhite |kadambaketakīgucchasañchannālivirājite || 30||

दाडिमीनिबिडे वृक्षैः फलपुष्पावनामितैः ।चम्पकोद्दामगन्धाढ्ये कृतमालविराजिते ॥ ३१॥

dāḍimīnibiḍe vṛkṣaiḥ phalapuṣpāvanāmitaiḥ |campakoddāmagandhāḍhye kṛtamālavirājite || 31||

अशोकदेवदारूणां तरुभिर्बिल्वसंयुते ।अशोकैः शोकहारैश्च मातुलुङ्गैः फलानतैः ॥ ३२॥

aśokadevadārūṇāṃ tarubhirbilvasaṃyute |aśokaiḥ śokahāraiśca mātuluṅgaiḥ phalānataiḥ || 32||

करजैः ककुभैश्चैव कपित्थैर्बदरैर्युते ।नारङ्गरञ्जिते तत्र पक्षिसङ्घविराजिते ॥ ३३॥

karajaiḥ kakubhaiścaiva kapitthairbadarairyute |nāraṅgarañjite tatra pakṣisaṅghavirājite || 33||

नदन्नत्यूहकारण्डचक्रवाकोपकूजिते ।भ्रमत्सारङ्गमातङ्गपतङ्गव्रजषट्पदे ॥ ३४॥

nadannatyūhakāraṇḍacakravākopakūjite |bhramatsāraṅgamātaṅgapataṅgavrajaṣaṭpade || 34||

मुनीनामाश्रमयुते श्रमहारिणि वारिणि ।उत्फुल्लकरवीरालिकदलीदललोलिते ॥ ३५॥

munīnāmāśramayute śramahāriṇi vāriṇi |utphullakaravīrālikadalīdalalolite || 35||

नारिकेलद्रुमैश्चैव नानातरुविराजिते ।शिखण्डिताण्डवकृतकेकालापविनादिते ॥ ३६॥

nārikeladrumaiścaiva nānātaruvirājite |śikhaṇḍitāṇḍavakṛtakekālāpavinādite || 36||

पुंस्कोकिलोरुविरुते हंसक्रेङ्कारघोषिते ।समुत्फुल्लाब्जिनीं गाह्य परिधाय दुकूलकम् ॥ ३७॥

puṃskokiloruvirute haṃsakreṅkāraghoṣite |samutphullābjinīṃ gāhya paridhāya dukūlakam || 37||

गिरिणा समनुज्ञाता तपसे धृतनिश्चया ।धृतत्रिपुण्ड्ररुद्राक्षा कङ्कणाङ्गदवर्जिता ॥ ३८॥

giriṇā samanujñātā tapase dhṛtaniścayā |dhṛtatripuṇḍrarudrākṣā kaṅkaṇāṅgadavarjitā || 38||

सूक्ष्मपर्णैकवसना अपर्णा तृणसंस्तरा ।कृतधम्मिल्लजटिला सखीभिः सा मनोरमा ॥ ३९॥

sūkṣmaparṇaikavasanā aparṇā tṛṇasaṃstarā |kṛtadhammillajaṭilā sakhībhiḥ sā manoramā || 39||

विमुक्तमुक्तामाला साऽभूषयत्तत्तपोवनम् ।स्ववक्त्रजातसौन्दर्यं पद्मेषु निदधे शिवा ॥ ४०॥

vimuktamuktāmālā sā'bhūṣayattattapovanam |svavaktrajātasaundaryaṃ padmeṣu nidadhe śivā || 40||

स्वनेत्रनीलिमानं सा ददौ नीलोत्पले शिवा ।स्वनासापुटसंशोभां ददौ चम्पककुड्मले ॥ ४१॥

svanetranīlimānaṃ sā dadau nīlotpale śivā |svanāsāpuṭasaṃśobhāṃ dadau campakakuḍmale || 41||

स्वाधरस्य च रागं सा विद्रुमेषु न्यधात्तदा ।रदनावलिसंशोभां कुन्देषु समकल्पयत् ॥ ४२॥

svādharasya ca rāgaṃ sā vidrumeṣu nyadhāttadā |radanāvalisaṃśobhāṃ kundeṣu samakalpayat || 42||

कपोलयोर्यत्सौन्दर्यं आदर्शेषु ददौ तदा ।कण्ठमण्डलशोभां च शङ्खेषु परितन्वती ॥ ४३॥

kapolayoryatsaundaryaṃ ādarśeṣu dadau tadā |kaṇṭhamaṇḍalaśobhāṃ ca śaṅkheṣu paritanvatī || 43||

मातुलुङ्गेषु कुचयोस्तुङ्गशोभां न्यधाच्च सा ।जघनस्थलशोभां च कुम्भिमस्ते ददौ शिवा ॥ ४४॥

mātuluṅgeṣu kucayostuṅgaśobhāṃ nyadhācca sā |jaghanasthalaśobhāṃ ca kumbhimaste dadau śivā || 44||

स्वोरुशोभां च रम्भायां निदधे हिमशैलजा ।प्रपदस्य च सौन्दर्यं कमठेषु ददौ शिवा ॥ ४५॥

svoruśobhāṃ ca rambhāyāṃ nidadhe himaśailajā |prapadasya ca saundaryaṃ kamaṭheṣu dadau śivā || 45||

कटिभागस्थसौन्दर्यं सिह्मेषु निदधे तदा ।नखानां च रुचिं देवी सामिचन्द्रे ददौ शिवा ॥ ४६॥

kaṭibhāgasthasaundaryaṃ sihmeṣu nidadhe tadā |nakhānāṃ ca ruciṃ devī sāmicandre dadau śivā || 46||

भूशय्या साऽभवद्बाला वर्षं पवनभोजना ।वर्षं पर्णफलाहारा निराहारा च हायनम् ॥ ४७॥

bhūśayyā sā'bhavadbālā varṣaṃ pavanabhojanā |varṣaṃ parṇaphalāhārā nirāhārā ca hāyanam || 47||

हेमन्ते जलमध्यस्था वसन्ते स्थण्डिलेशया ।ग्रीष्मे पञ्चाग्निनिरता वर्षास्वभ्रावकाशगा ॥ ४८॥

hemante jalamadhyasthā vasante sthaṇḍileśayā |grīṣme pañcāgniniratā varṣāsvabhrāvakāśagā || 48||

रुद्रमावर्तयन्ती सा पञ्चाक्षरपरायणा ।तपस्यन्तीं तथा देवीं मुदा तत्र महर्षयः ॥ ४९॥

rudramāvartayantī sā pañcākṣaraparāyaṇā |tapasyantīṃ tathā devīṃ mudā tatra maharṣayaḥ || 49||

समवेताः सदारास्ते विस्मयन्तश्च संस्थिताः ।नित्यं सैकतलिङ्गे सा पूजयामास शङ्करम् ॥ ५०॥

samavetāḥ sadārāste vismayantaśca saṃsthitāḥ |nityaṃ saikataliṅge sā pūjayāmāsa śaṅkaram || 50||

तत्रत्यवृक्षाश्च मृगाः पक्षिणो रक्षयन्ति ताम् ।करिणः पुष्करासारैस्तस्या अङ्गमशीतयन् ॥ ५१॥

tatratyavṛkṣāśca mṛgāḥ pakṣiṇo rakṣayanti tām |kariṇaḥ puṣkarāsāraistasyā aṅgamaśītayan || 51||

शिखण्डिनः स्वपिञ्छाग्रैर्गीष्मार्तां तामवीजयन् ।चमराः पुच्छगुच्छैस्तां धुन्वन्तो दंशवारकाः ॥ ५२॥

śikhaṇḍinaḥ svapiñchāgrairgīṣmārtāṃ tāmavījayan |camarāḥ pucchagucchaistāṃ dhunvanto daṃśavārakāḥ || 52||

कोकिला रागसल्लासैस्स्तुवन्त इव संस्थिताः ।शाखिनः स्वस्वशाखाभिः छादयन्त्यातपार्दिताम् ॥ ५३॥

kokilā rāgasallāsaisstuvanta iva saṃsthitāḥ |śākhinaḥ svasvaśākhābhiḥ chādayantyātapārditām || 53||

गिरिराडपि तां देवीं विलोक्यायाति याति च ।सख्योऽभवन् तदा तस्या मुनिपत्न्यः कुमारिकाः ॥ ५४॥

girirāḍapi tāṃ devīṃ vilokyāyāti yāti ca |sakhyo'bhavan tadā tasyā munipatnyaḥ kumārikāḥ || 54||

सुपुष्पापचयैस्तत्र कन्दमूलफलादिभिः ।शीतपानीय दानेनाप्यसेवन्त महेश्वरीम् ॥ ५५॥

supuṣpāpacayaistatra kandamūlaphalādibhiḥ |śītapānīya dānenāpyasevanta maheśvarīm || 55||

केदारेश्वरपूजायां निरता द्वादशाब्दकम् ।पञ्चामृताऽऽसेचनेन गन्धपुष्पैर्मनोहरैः ॥ ५६॥

kedāreśvarapūjāyāṃ niratā dvādaśābdakam |pañcāmṛtā''secanena gandhapuṣpairmanoharaiḥ || 56||

धूपर्दीपैश्च नैवेद्यैः प्रणामप्रक्रमादिभिः ।पूजयामास सा देवी गिरिराजसुमौलिगा ॥ ५७॥

dhūpardīpaiśca naivedyaiḥ praṇāmaprakramādibhiḥ |pūjayāmāsa sā devī girirājasumauligā || 57||

तेन सम्प्रेषितेनैव सम्भारेण वरा शिवा ।सम्पूजयेत्स्तुवन्त्येवं स्तोत्रेण परमेश्वरम् ॥ ५८॥

tena sampreṣitenaiva sambhāreṇa varā śivā |sampūjayetstuvantyevaṃ stotreṇa parameśvaram || 58||

भाद्रशुक्ल तृतीयायां सिक्तायां महेश्वरम् ।समर्चयन्ती रात्रौ सा बिल्वपत्रैर्महेश्वरम् ॥ ५९॥

bhādraśukla tṛtīyāyāṃ siktāyāṃ maheśvaram |samarcayantī rātrau sā bilvapatrairmaheśvaram || 59||

साऽकरोज्जागरं देवी केदारेशस्तवे रता ।विरता सर्वभोगेभ्यः शर्ववि(सं)न्यस्तमानसा ॥ ६०॥

sā'karojjāgaraṃ devī kedāreśastave ratā |viratā sarvabhogebhyaḥ śarvavi(saṃ)nyastamānasā || 60||

॥ इति शिवरहस्यान्तर्गते महादेवीतपश्चर्यावर्णनं सम्पूर्णम् ॥॥ श्रीशिवरहस्यम् । ईशाख्यः द्वादशमांशः । अध्यायः १० देवीतपश्चर्या । १९६० ॥

|| iti śivarahasyāntargate mahādevītapaścaryāvarṇanaṃ sampūrṇam |||| śrīśivarahasyam | īśākhyaḥ dvādaśamāṃśaḥ | adhyāyaḥ 10 devītapaścaryā | 1960 ||

– ॥ श्रीशिवरहस्यम् ।ईशाख्यः द्वादशमांशः ।अध्यायः १० देवीतपश्चर्या ।१९-६० ॥

– || śrīśivarahasyam |īśākhyaḥ dvādaśamāṃśaḥ |adhyāyaḥ 10 devītapaścaryā | 19-60 ||