गिरिजास्तुतिः देवगणैःकृता Devaganaih Krita Girija Stuti

गिरिराजकुमारिके शिवे चरणं ते कमलामलं कथम् ।न निरीक्षितमादरेण तत् निगमैरप्यवधारितं न हि ॥ १॥

girirājakumārike śive caraṇaṃ te kamalāmalaṃ katham |na nirīkṣitamādareṇa tat nigamairapyavadhāritaṃ na hi || 1||

अधुना चरणाम्बुजं शिवे यदि ते दृष्टिपथं प्रयास्यति ।कथमप्यघकोटिनाशकं सकलाभीष्टदमप्यसंशयम् ॥ २॥

adhunā caraṇāmbujaṃ śive yadi te dṛṣṭipathaṃ prayāsyati |kathamapyaghakoṭināśakaṃ sakalābhīṣṭadamapyasaṃśayam || 2||

न विमानमणिप्रभागणैः कथमप्यादरतोऽपि सर्वथा ।नयनैर्न निरीक्षितं ततः कथमस्माकमुमे मतिर्भवेत् ॥ ३॥

na vimānamaṇiprabhāgaṇaiḥ kathamapyādarato'pi sarvathā |nayanairna nirīkṣitaṃ tataḥ kathamasmākamume matirbhavet || 3||

शफरीचटुलोलदृष्टिभिः कथमप्यम्ब विलोकयाशु नः ।यदि ते करुणारसालयः सुवर्गोऽप्यपवर्गसाधनम् ॥ ४॥

śapharīcaṭuloladṛṣṭibhiḥ kathamapyamba vilokayāśu naḥ |yadi te karuṇārasālayaḥ suvargo'pyapavargasādhanam || 4||

अतिदीनदयालुता शिवे त्वयि वेदैरपि निश्चिता ततः ।अतिदीनगणेषु वाऽसुरान् गणयित्वा जगदम्ब पाहि नः ॥ ५॥

atidīnadayālutā śive tvayi vedairapi niścitā tataḥ |atidīnagaṇeṣu vā'surān gaṇayitvā jagadamba pāhi naḥ || 5||

किमशक्यमिहाम्ब ते शिवे नहि दीनोच्चवचः श्रुतं च किम् ।अतिदूरविलोकनेऽपि ते श्रम एवेति विशेषतो मितम् ॥ ६॥

kimaśakyamihāmba te śive nahi dīnoccavacaḥ śrutaṃ ca kim |atidūravilokane'pi te śrama eveti viśeṣato mitam || 6||

निकटस्थितभक्तपालनं करुणावीक्षणदृष्टिभिः शिवे ।कथमप्यनुवारम्बिके न हि ते कोऽपि तथा भवेच्छ्रमः ॥ ७॥

nikaṭasthitabhaktapālanaṃ karuṇāvīkṣaṇadṛṣṭibhiḥ śive |kathamapyanuvārambike na hi te ko'pi tathā bhavecchramaḥ || 7||

अधुना यदि गम्यते त्वया त्रिदशाधीश्वरशङ्करालयः ।निलयः सुखसागरस्य ते पुनरप्यागमनं कथं भवेत् ॥ ८॥

adhunā yadi gamyate tvayā tridaśādhīśvaraśaṅkarālayaḥ |nilayaḥ sukhasāgarasya te punarapyāgamanaṃ kathaṃ bhavet || 8||

न वयं गिरिराजकन्यके करुणापात्रमिति प्रमाऽपि ते ।पतितानपि पावयस्युमे पतितेष्वेव सुरान् विलोकय ॥ ९॥

na vayaṃ girirājakanyake karuṇāpātramiti pramā'pi te |patitānapi pāvayasyume patiteṣveva surān vilokaya || 9||

तव दृष्टिरदृष्टतो भवेदिति निर्णीतमतिप्रयत्नतः ।तपसाऽपि न तस्य साधनं भवतीति प्रमितं प्रमातृभिः ॥ १०॥

tava dṛṣṭiradṛṣṭato bhavediti nirṇītamatiprayatnataḥ |tapasā'pi na tasya sādhanaṃ bhavatīti pramitaṃ pramātṛbhiḥ || 10||

किमहो न दया गिरीन्द्रजे दयनीयाः कति ते जगत्त्रये ।नहि तेषु सुराः पतन्ति वा दुरदृष्टं किमिहामरेष्वपि ॥ ११॥

kimaho na dayā girīndraje dayanīyāḥ kati te jagattraye |nahi teṣu surāḥ patanti vā duradṛṣṭaṃ kimihāmareṣvapi || 11||

शिवपूजनसाधिता पुरा सुरता सा न कथं मता तव ।शिवपूजकभक्तिरस्तु ते त्वमुमे शङ्करतत्परा खलु ॥ १२॥

śivapūjanasādhitā purā suratā sā na kathaṃ matā tava |śivapūjakabhaktirastu te tvamume śaṅkaratatparā khalu || 12||

तव यद्यपि शङ्करे रतिः त्वरया गन्तुमुमार्धविग्रहः ।कथमद्य भविष्यतीति सा गिरिजे नैव हि विघ्निता भवेत् ॥ १३॥

tava yadyapi śaṅkare ratiḥ tvarayā gantumumārdhavigrahaḥ |kathamadya bhaviṣyatīti sā girije naiva hi vighnitā bhavet || 13||

अतिदीनसुरानुपालने न च विघ्नोऽपि पथि प्रियादरे ।परमापदगाधसागरे पतितानुद्धर सादरं सुरान् ॥ १४॥

atidīnasurānupālane na ca vighno'pi pathi priyādare |paramāpadagādhasāgare patitānuddhara sādaraṃ surān || 14||

यदि गौरि भवेदुपेक्षया गमनं ते हरमन्दिरं प्रति ।स शिवोऽपि कथं न पृच्छति त्रिदशाः किं न विलोकिता इति ॥ १५॥

yadi gauri bhavedupekṣayā gamanaṃ te haramandiraṃ prati |sa śivo'pi kathaṃ na pṛcchati tridaśāḥ kiṃ na vilokitā iti || 15||

गमनप्रतिबन्धकं च किं क्षणमात्रानवलोकनेऽपि ते ।अतिदुःखमहाब्धिमालया वलिता एव सुराः शिवेन किम् ॥ १६॥

gamanapratibandhakaṃ ca kiṃ kṣaṇamātrānavalokane'pi te |atiduḥkhamahābdhimālayā valitā eva surāḥ śivena kim || 16||

तव दर्शनमात्रतः शिवे दुरिताब्धिः प्रलयं प्रयास्यति ।सुखसागरपङ्क्तिरादरात् अनुयात्येव शिवार्चकालयम् ॥ १७॥

tava darśanamātrataḥ śive duritābdhiḥ pralayaṃ prayāsyati |sukhasāgarapaṅktirādarāt anuyātyeva śivārcakālayam || 17||

गिरिजे स वदान्यतामगात् चरणस्तेन च तन्निरीक्षणम् ।अधुना सुखसाधनं शिवे न तवायासलवोऽपि सर्वथा ॥ १८॥

girije sa vadānyatāmagāt caraṇastena ca tannirīkṣaṇam |adhunā sukhasādhanaṃ śive na tavāyāsalavo'pi sarvathā || 18||

तव कल्पतरुर्न वाम्बिके न च चिन्तामणिरद्रिकन्यके ।सुरधेनुरियं परं त्वहो चरणः कोऽपि सुधाघनो धनः ॥ १९॥

tava kalpatarurna vāmbike na ca cintāmaṇiradrikanyake |suradhenuriyaṃ paraṃ tvaho caraṇaḥ ko'pi sudhāghano dhanaḥ || 19||

स सुधाघनतामुपागतः चरणस्ते सुररूपपादपान् ।अभिषिञ्चतु दुःखपावकप्रतितप्तानधुना मुहुर्मुहूः ॥ २०॥

sa sudhāghanatāmupāgataḥ caraṇaste surarūpapādapān |abhiṣiñcatu duḥkhapāvakapratitaptānadhunā muhurmuhūḥ || 20||

क्व सुधाघनता क्व धीरता सुरचित्ताम्बुजपूजनार्हता ।क्व सुरानवलोकनादरः चरणस्यास्य तवाम्ब शाम्भवि ॥ २१॥ (चरणस्यास्येति पूर्वार्धेऽन्वेति नोत्तरार्धे)

kva sudhāghanatā kva dhīratā suracittāmbujapūjanārhatā |kva surānavalokanādaraḥ caraṇasyāsya tavāmba śāmbhavi || 21|| (caraṇasyāsyeti pūrvārdhe'nveti nottarārdhe)

करुणाब्धितरङ्गमालया ललितं ते नयनाम्बुजं शिवे ।तदिदं सुरवृन्दमन्दिरे प्रसरत्वाशु सुखाम्बुधिप्रदम् ॥ २२॥

karuṇābdhitaraṅgamālayā lalitaṃ te nayanāmbujaṃ śive |tadidaṃ suravṛndamandire prasaratvāśu sukhāmbudhipradam || 22||

गिरिजानयनावलोकनं सुरनारीसमपेक्षितं क्षणम् ।कमलाप्यनुवेलमम्बिका चरणाम्भोजरजःप्रसादजा ॥ २३॥

girijānayanāvalokanaṃ suranārīsamapekṣitaṃ kṣaṇam |kamalāpyanuvelamambikā caraṇāmbhojarajaḥprasādajā || 23||

कमला कमलैरलं बलिं गिरिजापादुकपूजनप्रिया ।पुरतः पुरतः प्रसर्पति प्रवहन्ती गिरिजे विलोकय ॥ २४॥

kamalā kamalairalaṃ baliṃ girijāpādukapūjanapriyā |purataḥ purataḥ prasarpati pravahantī girije vilokaya || 24||

किमतः परमस्ति वाञ्छित गिरिजापादुकदर्शनं विना ।तदनन्तसुखप्रदं शिवे त्रिदशानामपि दुर्दशापहम् ॥ २५॥

kimataḥ paramasti vāñchita girijāpādukadarśanaṃ vinā |tadanantasukhapradaṃ śive tridaśānāmapi durdaśāpaham || 25||

क्व चतुर्दशलोकनाथता क्व कृपासागरता दयार्द्रता ।क्व निरन्तरदीनबन्धुता क्व तवाद्याप्यकृपा सुरेष्वपि ॥ २६॥

kva caturdaśalokanāthatā kva kṛpāsāgaratā dayārdratā |kva nirantaradīnabandhutā kva tavādyāpyakṛpā sureṣvapi || 26||

(क्व वदान्यवदान्यमान्यता क्व दयातुङ्गतरङ्गलोलता ।क्व शिवाचकमातृता शिवे क्व तवाद्यान्यकृपा सुरेष्वपि ॥)मनुजेष्वपि ते दया शिवे गुरुसंसाररतेष्वनुक्षणम् ।न वयं तदपेक्षया क्षताः क्षणमप्यम्ब विलोकयाशु नः ॥ २७॥

(kva vadānyavadānyamānyatā kva dayātuṅgataraṅgalolatā |kva śivācakamātṛtā śive kva tavādyānyakṛpā sureṣvapi ||)manujeṣvapi te dayā śive gurusaṃsārarateṣvanukṣaṇam |na vayaṃ tadapekṣayā kṣatāḥ kṣaṇamapyamba vilokayāśu naḥ || 27||

यदि ते चरणारविन्दयोः प्रभयाऽपि प्रभुभूतयाऽनयो ।न वयं परितो विभूषिताः कथमस्माकमपीह जीवनम् ॥ २८॥

yadi te caraṇāravindayoḥ prabhayā'pi prabhubhūtayā'nayo |na vayaṃ parito vibhūṣitāḥ kathamasmākamapīha jīvanam || 28||

अमरानव शङ्करप्रिये करुणापात्रमिति स्मरामरान् ।शरणं तव पादपङ्कजं न तदन्यच्छरणं सुरप्रियम् ॥ २९॥

amarānava śaṅkarapriye karuṇāpātramiti smarāmarān |śaraṇaṃ tava pādapaṅkajaṃ na tadanyaccharaṇaṃ surapriyam || 29||

वयमेवमुमार्धविग्रहं गिरिजामप्यभयाय सर्वदा ।शरणं शरणाय कुर्महे शरणं नान्यदपेक्षित खलु ॥ ३०॥

vayamevamumārdhavigrahaṃ girijāmapyabhayāya sarvadā |śaraṇaṃ śaraṇāya kurmahe śaraṇaṃ nānyadapekṣita khalu || 30||

अनुवारमुमाहरौ परं प्रणताः स्मः स्मरणैरनुक्षणम् ।गतकल्मषराशयः पुनः प्रणताः स्मः प्रणताः पुनः पुनः ॥ ३१॥

anuvāramumāharau paraṃ praṇatāḥ smaḥ smaraṇairanukṣaṇam |gatakalmaṣarāśayaḥ punaḥ praṇatāḥ smaḥ praṇatāḥ punaḥ punaḥ || 31||

यदि दैवतदैवतं प्रभुं भवमम्बां भवभारभीरवः ।न वयं प्रणताः पुनः पुनः न कृतान्तोऽपि किमत्र नृत्यति ॥ ३२॥

yadi daivatadaivataṃ prabhuṃ bhavamambāṃ bhavabhārabhīravaḥ |na vayaṃ praṇatāḥ punaḥ punaḥ na kṛtānto'pi kimatra nṛtyati || 32||

अमिता प्रभुता तवाम्बिके तव या सैव महेश्वरेऽपि सा ।न तदन्यगता ततः क्व वा शरणं नः शरणार्थिनामपि ॥ ३३॥

amitā prabhutā tavāmbike tava yā saiva maheśvare'pi sā |na tadanyagatā tataḥ kva vā śaraṇaṃ naḥ śaraṇārthināmapi || 33||

न महाप्रभुसेवकाः परं भवदुःखं न भवं प्रपेदिरे ।न मृगेन्द्रगृहेषु कीकसाः करिमुक्ताफलमन्थरेष्वपि ॥ ३४॥

na mahāprabhusevakāḥ paraṃ bhavaduḥkhaṃ na bhavaṃ prapedire |na mṛgendragṛheṣu kīkasāḥ karimuktāphalamanthareṣvapi || 34||

यदि ते चरणारविन्दयोः प्रसवः कोऽपि समर्पितस्तदा ।अधमोऽपि नरो जगत्पतिः भवतीत्येव वदन्ति साधवः ॥ ३५॥

yadi te caraṇāravindayoḥ prasavaḥ ko'pi samarpitastadā |adhamo'pi naro jagatpatiḥ bhavatītyeva vadanti sādhavaḥ || 35||

अमरानतिदीनवत्सले क्षणमप्यम्ब विलोकयादरात् ।करुणारससारधारया दरसंसारदवातुरानुमे ॥ ३६॥

amarānatidīnavatsale kṣaṇamapyamba vilokayādarāt |karuṇārasasāradhārayā darasaṃsāradavāturānume || 36||

यदि ते न विलोकनं तदा सुरतायामपि नादरोऽस्ति नः ।न तया फलमस्ति किं तया गिरिजे वन्ध्यतनुस्वरूपया ॥ ३७॥

yadi te na vilokanaṃ tadā suratāyāmapi nādaro'sti naḥ |na tayā phalamasti kiṃ tayā girije vandhyatanusvarūpayā || 37||

तव वा किमुपेक्षया फलं प्रविलापोऽपि न नः श्रुतस्त्वया ।अयि मातरुमे किमास्तिकेष्वदयाकारणमस्ति शाम्भवि ॥ ३८॥

tava vā kimupekṣayā phalaṃ pravilāpo'pi na naḥ śrutastvayā |ayi mātarume kimāstikeṣvadayākāraṇamasti śāmbhavi || 38||

शिव एव दयानिधिः शिवे तव तावत्कठिनं मनो यतः ।अधुनाऽपि न दीनवीक्षणं क्रियते सादरमम्बुजानने ॥ ३९॥

śiva eva dayānidhiḥ śive tava tāvatkaṭhinaṃ mano yataḥ |adhunā'pi na dīnavīkṣaṇaṃ kriyate sādaramambujānane || 39||

सुतमप्यपराधसङ्ककुलं जननी पालयतीति न श्रुतम् ।किसुमे वद पातकानि नः तव नामस्मरणेऽप्यनुक्षणम् ॥ ४०॥

sutamapyaparādhasaṅkakulaṃ jananī pālayatīti na śrutam |kisume vada pātakāni naḥ tava nāmasmaraṇe'pyanukṣaṇam || 40||

बहुतूलगिरिप्रदाहको दवलेशो न शिवे तथैनसाम् ।कुलमाशु विनाशमेत्यहो शिवनामस्मरणाग्निलेशतः ॥ ४१॥

bahutūlagiripradāhako davaleśo na śive tathainasām |kulamāśu vināśametyaho śivanāmasmaraṇāgnileśataḥ || 41||

यदि पापविनाशसाधनं शिवनामस्मरणं न शैलजे ।वद तर्हि किमस्ति साधनं वद सत्यं वद तद्विमर्शतः ॥ ४२॥

yadi pāpavināśasādhanaṃ śivanāmasmaraṇaṃ na śailaje |vada tarhi kimasti sādhanaṃ vada satyaṃ vada tadvimarśataḥ || 42||

निगमेष्वघनाशसाधनं शिवनामस्मरणं परं श्रुतम् ।तदिदं न कथं विनाशकं त्रिविधाघौघकुलस्य शैलजे ॥ ४३॥

nigameṣvaghanāśasādhanaṃ śivanāmasmaraṇaṃ paraṃ śrutam |tadidaṃ na kathaṃ vināśakaṃ trividhāghaughakulasya śailaje || 43||

सितभूतिविभूषणः शिवं यदि तावत्प्रणतः स्मरन् मुदा ।प्रपतन्ति महाघकोटयः पुनरुत्थानविवर्जिताः परम् ॥ ४४॥

sitabhūtivibhūṣaṇaḥ śivaṃ yadi tāvatpraṇataḥ smaran mudā |prapatanti mahāghakoṭayaḥ punarutthānavivarjitāḥ param || 44||

वयमीश्वरलिङ्गपूजकाः क्व महापातकमीतिरद्रिजे ।न महानलसन्निधिं गतो हिमभीतः पतितः प्रधावति ॥ ४५॥

vayamīśvaraliṅgapūjakāḥ kva mahāpātakamītiradrije |na mahānalasannidhiṃ gato himabhītaḥ patitaḥ pradhāvati || 45||

क्षुधितोप्यमृताशनः पुमान् तृषितोऽपीति यथा तथा शिवे ।शिवलिङ्गसमर्चनप्रियः न च दुःखाम्बुनिधि प्रयास्यति ॥ ४६॥

kṣudhitopyamṛtāśanaḥ pumān tṛṣito'pīti yathā tathā śive |śivaliṅgasamarcanapriyaḥ na ca duḥkhāmbunidhi prayāsyati || 46||

न च शङ्करपूजकार्चकोऽप्यघलेशाश्रयतामुपैत्यतः ।अघसंशयवार्तयाऽपि वा न वयं शैलसुते समावृताः ॥ ४७॥

na ca śaṅkarapūjakārcako'pyaghaleśāśrayatāmupaityataḥ |aghasaṃśayavārtayā'pi vā na vayaṃ śailasute samāvṛtāḥ || 47||

कृपया परया शिवप्रिये त्वरया पश्य दयासुधाकरान् ।कुरु कापि न तावता क्षतिः न सुधारश्मिसमानता तव ॥ ४८॥

kṛpayā parayā śivapriye tvarayā paśya dayāsudhākarān |kuru kāpi na tāvatā kṣatiḥ na sudhāraśmisamānatā tava || 48||

गिरिजे न चकोररक्षकः क्षणदानायक इत्यपि श्रुतः ।न हि तेन समेधितस्तथा कृपया पश्य सुरान् शिवप्रिये ॥ ४९॥

girije na cakorarakṣakaḥ kṣaṇadānāyaka ityapi śrutaḥ |na hi tena samedhitastathā kṛpayā paśya surān śivapriye || 49||

किमनाथसनाथतां त्वया गिरिजे कर्तुमनुद्यमः कृतः ।किमनेन फलं फलार्थिनां किमयं धर्म इति श्रुतस्त्वया ॥ ५०॥

kimanāthasanāthatāṃ tvayā girije kartumanudyamaḥ kṛtaḥ |kimanena phalaṃ phalārthināṃ kimayaṃ dharma iti śrutastvayā || 50||

न भवत्कृपया विना गतिः यदि गत्यन्तरमस्ति नः सदा ।तव मास्तु निरीक्षणं ततो गतिहीनानमरानवाम्बिके ॥ ५१॥

na bhavatkṛpayā vinā gatiḥ yadi gatyantaramasti naḥ sadā |tava māstu nirīkṣaṇaṃ tato gatihīnānamarānavāmbike || 51||

अस्माकं शरणागतामरशिरःकोटीरहीरप्रभापारावारतरङ्गसङ्गतशिवाकान्ताङ्घ्रिपङ्केरुहे ।पद्मायल्लकमल्लचञ्चलतले श्रीचन्दनापादुकेदुष्टानिष्टनिवारके शरणमित्यन्यं न मन्यामहे ॥ ५२॥

asmākaṃ śaraṇāgatāmaraśiraḥkoṭīrahīraprabhāpārāvārataraṅgasaṅgataśivākāntāṅghripaṅkeruhe |padmāyallakamallacañcalatale śrīcandanāpādukeduṣṭāniṣṭanivārake śaraṇamityanyaṃ na manyāmahe || 52||

॥ इति शिवरहस्यान्तर्गते देवगणैः कृता गिरिजास्तुतिः सम्पूर्णा ॥॥ श्रीशिवरहस्यम् । हराख्यः तृतीयांशः । पूर्वार्धम् । अध्यायः ६। ५५६ ॥

|| iti śivarahasyāntargate devagaṇaiḥ kṛtā girijāstutiḥ sampūrṇā |||| śrīśivarahasyam | harākhyaḥ tṛtīyāṃśaḥ | pūrvārdham | adhyāyaḥ 6| 556 ||

– ॥ श्रीशिवरहस्यम् ।हराख्यः तृतीयांशः ।पूर्वार्धम् ।अध्यायः ६। ५-५६ ॥

– || śrīśivarahasyam |harākhyaḥ tṛtīyāṃśaḥ |pūrvārdham |adhyāyaḥ 6| 5-56 ||