मीनाक्षीशतकम् अथवा मीनाक्षीस्तवराजम् Shri Minakshi Shatakam or Stavarajam

श्रीमीनाक्षीध्यानम् ।शब्दब्रह्ममयी चराचरमयी ज्योतिर्मयी वाङ्मयीनित्यानन्दमयी निरञ्जनमयी तत्त्वमयी चिन्मयी ।तत्त्वातीतमयी परात्परमयी मायामयी श्रीमयीसर्वैश्वर्यमयी सदाशिवमयी मां पाहि मीनाम्बिके ॥(श्रीमच्छङ्करभगवत्पादाचार्यविरचित श्रीमीनाक्षीस्तोत्रान्तर्गतम्)

śrīmīnākṣīdhyānam |śabdabrahmamayī carācaramayī jyotirmayī vāṅmayīnityānandamayī nirañjanamayī tattvamayī cinmayī |tattvātītamayī parātparamayī māyāmayī śrīmayīsarvaiśvaryamayī sadāśivamayī māṃ pāhi mīnāmbike ||(śrīmacchaṅkarabhagavatpādācāryaviracita śrīmīnākṣīstotrāntargatam)

श्रीसच्चिदानन्दभारतीमहास्वामिनां ध्यानश्लोकःसत्यस्वरूपं सद्ज्ञाननिष्ठं साक्षाच्छिवं परम् ।सदा दानरतं दान्तं सच्चिदानन्दमाश्रये ॥श्रीगणाधिपतये नमः ।

śrīsaccidānandabhāratīmahāsvāmināṃ dhyānaślokaḥsatyasvarūpaṃ sadjñānaniṣṭhaṃ sākṣācchivaṃ param |sadā dānarataṃ dāntaṃ saccidānandamāśraye ||śrīgaṇādhipataye namaḥ |

श्रीसच्चिदानन्दगुरुभ्यो नमः ॥

śrīsaccidānandagurubhyo namaḥ ||

बालार्ककोटिरुचिरे वरदे वरेण्येबाले बलप्रमथने मदनप्रवीणे ।लीलासहस्रनिपुणेशमहाविहारशीले सुमीननयने कुरु मङ्गलानि ॥ १॥

bālārkakoṭirucire varade vareṇyebāle balapramathane madanapravīṇe |līlāsahasranipuṇeśamahāvihāraśīle sumīnanayane kuru maṅgalāni || 1||

शर्वाणि वाणि कमले कमलासनस्थेमीनाक्षि काङ्क्षितवरप्रदकामरूपे ।सव्येतरेण च करेण गृहीतचारुक्रीडाशुके करुणया कुरु साक्षरं माम् ॥ २॥

śarvāṇi vāṇi kamale kamalāsanasthemīnākṣi kāṅkṣitavarapradakāmarūpe |savyetareṇa ca kareṇa gṛhītacārukrīḍāśuke karuṇayā kuru sākṣaraṃ mām || 2||

कल्याणदे कमललोचनकञ्जवक्त्रेकामाक्षि कामिनि कलानिपुणे कुलीने ।कामारिणा हृतनिजार्धशरीरभागेकारुण्यतः कुरु भवत्पदि मां च भक्तम् ॥ ३॥

kalyāṇade kamalalocanakañjavaktrekāmākṣi kāmini kalānipuṇe kulīne |kāmāriṇā hṛtanijārdhaśarīrabhāgekāruṇyataḥ kuru bhavatpadi māṃ ca bhaktam || 3||

अत्यन्तचारुवसने रसनाग्रनृत्यत्विद्याविशारदविधातृसुरप्रपूज्ये ।याज्यादिगीतमखगेयपुरोनुवाक्येवाक्ये ममेश्वरि सुधां प्रणिधेहि मातः ॥ ४॥

atyantacāruvasane rasanāgranṛtyatvidyāviśāradavidhātṛsuraprapūjye |yājyādigītamakhageyapuronuvākyevākye mameśvari sudhāṃ praṇidhehi mātaḥ || 4||

यागस्सरागविहितस्सुपवित्रतीर्थसार्थैरवाप्यमथ भोग उपात्तभोगः ।योगो नियोगपरिदूषित एष तस्मात्मीनाक्षि तावक पदस्मरणं प्रदेहि ॥ ५॥

yāgassarāgavihitassupavitratīrthasārthairavāpyamatha bhoga upāttabhogaḥ |yogo niyogaparidūṣita eṣa tasmātmīnākṣi tāvaka padasmaraṇaṃ pradehi || 5||

गोपीजनप्रभवकामविहारवीर्यविख्यातकीर्तिपरमः पुरुषः पुराणः ।तत्पौरुषाकृतिरिति प्रभुरम्बिके त्वांश्रीशङ्करः किल पुरा समुदाजहार ॥ ६॥

gopījanaprabhavakāmavihāravīryavikhyātakīrtiparamaḥ puruṣaḥ purāṇaḥ |tatpauruṣākṛtiriti prabhurambike tvāṃśrīśaṅkaraḥ kila purā samudājahāra || 6||

ब्रह्माण्डमण्डलमिदं हि महानिधानंभावत्कमङ्गलमहायशसामपारम् ।त्रेतायुगोदितधरातनयाधिनाथश्रीरामनामजपपूरितपुण्यपुञ्जे ॥ ७॥

brahmāṇḍamaṇḍalamidaṃ hi mahānidhānaṃbhāvatkamaṅgalamahāyaśasāmapāram |tretāyugoditadharātanayādhināthaśrīrāmanāmajapapūritapuṇyapuñje || 7||

त्वं कामधेनुरथ कल्पतरुस्त्वमेवचिन्तामणिर्मणिवरो मम मीननेत्रे ।रम्याणि तावकचरित्रसहस्रकाणिश्रीपाण्ड्यराजतनये रमयन्ति चास्मान् ॥ ८॥

tvaṃ kāmadhenuratha kalpatarustvamevacintāmaṇirmaṇivaro mama mīnanetre |ramyāṇi tāvakacaritrasahasrakāṇiśrīpāṇḍyarājatanaye ramayanti cāsmān || 8||

कल्याणकारणशरासनशासितारिःकारुण्यपूर्णसुमनाः स पुरा पुरारिः ।देवि त्वदीयतपसा किल सन्तुतोषभ्राजद्वृषोपरि वसन् वृतपञ्चवक्त्रः ॥ ९॥

kalyāṇakāraṇaśarāsanaśāsitāriḥkāruṇyapūrṇasumanāḥ sa purā purāriḥ |devi tvadīyatapasā kila santutoṣabhrājadvṛṣopari vasan vṛtapañcavaktraḥ || 9||

हालास्यनायकि हरो हृतकामदर्पःसर्पौघमण्डितवपुर्भृतसत्कपालः ।शूलप्रधावितरतत्सुरवैरिसङ्घोहुङ्कारदुष्टदमनस्तव सौम्यरूपः ॥ १०॥

hālāsyanāyaki haro hṛtakāmadarpaḥsarpaughamaṇḍitavapurbhṛtasatkapālaḥ |śūlapradhāvitaratatsuravairisaṅghohuṅkāraduṣṭadamanastava saumyarūpaḥ || 10||

नारायणप्रणतपादपवित्रपांसुपांसुप्रतारितसमस्तनिरस्तबोधे ।कस्तूरिकातिलकनामकभृङ्गसङ्गभ्राजन्मुखाख्यकमले विमले नमस्ते ॥ ११॥

nārāyaṇapraṇatapādapavitrapāṃsupāṃsupratāritasamastanirastabodhe |kastūrikātilakanāmakabhṛṅgasaṅgabhrājanmukhākhyakamale vimale namaste || 11||

माणिक्यगर्भितलसत्सुभगत्वदीयनाभीसरोजवरवासपरा रमैषा ।भूषासहस्रपरिभूषितरम्यरूपयोषाविशेषपरिपूजितपत्सरोजे ॥ १२॥

māṇikyagarbhitalasatsubhagatvadīyanābhīsarojavaravāsaparā ramaiṣā |bhūṣāsahasraparibhūṣitaramyarūpayoṣāviśeṣaparipūjitapatsaroje || 12||

त्वन्नूपुरध्वनिविमोहितविश्वमेतत्चिन्ता परं किमनया कृतमत्र भद्रम् ।त्वां सर्वकर्मफलदां सकलस्वतन्त्रांकेचिद्विदुर्न खलु केचन बोधशून्याः ॥ १३॥

tvannūpuradhvanivimohitaviśvametatcintā paraṃ kimanayā kṛtamatra bhadram |tvāṃ sarvakarmaphaladāṃ sakalasvatantrāṃkecidvidurna khalu kecana bodhaśūnyāḥ || 13||

देदीप्यमानतनुमध्यगहेमपट्टोजाज्वल्यमानशुभरत्नमणिप्रकूटः ।रम्भोरुयुग्मपरिवेष्टितरागरक्तवासस्तु वासवमनः कुरुते सरागम् ॥ १४॥

dedīpyamānatanumadhyagahemapaṭṭojājvalyamānaśubharatnamaṇiprakūṭaḥ |rambhoruyugmapariveṣṭitarāgaraktavāsastu vāsavamanaḥ kurute sarāgam || 14||

त्वत्कुक्षिनिष्ठमिदमम्ब जगत्त्रयञ्चत्वत्तेजसा खलु विभान्ति समस्तलोकाः ।आज्ञाधरास्तव महेश्वरि ते दिगीशब्रह्मेशविष्णव इमेऽप्यभवद्गुणस्ते ॥ १५॥

tvatkukṣiniṣṭhamidamamba jagattrayañcatvattejasā khalu vibhānti samastalokāḥ |ājñādharāstava maheśvari te digīśabrahmeśaviṣṇava ime'pyabhavadguṇaste || 15||

काञ्चीस्रगम्ब तव पुष्पितहाटकान्तर्विभ्राजमानवरदीपशतप्रभौघाम् ।सत्किङ्किणीगणझणावृतहैमनागश्रीमन्मुखानतशुकावलिराजितश्रीः ॥ १६॥

kāñcīsragamba tava puṣpitahāṭakāntarvibhrājamānavaradīpaśataprabhaughām |satkiṅkiṇīgaṇajhaṇāvṛtahaimanāgaśrīmanmukhānataśukāvalirājitaśrīḥ || 16||

आसीत्त्वदीयजघनं घनमित्यवेक्ष्यमेघस्स गर्जितदिवः कुपितोऽधुनापि ।तद्युक्तमेव हि तदस्तु घने घनत्वंतच्चेत्त्वदीयजघनेन समास्थितं स्यात् ॥ १७॥

āsīttvadīyajaghanaṃ ghanamityavekṣyameghassa garjitadivaḥ kupito'dhunāpi |tadyuktameva hi tadastu ghane ghanatvaṃtaccettvadīyajaghanena samāsthitaṃ syāt || 17||

शैलोपमस्तनविधूतमहाभयोऽयंत्वामाश्रितो मदन एष महेशशत्रुः ।तं तादृशं गिरिवरं प्रतिपद्य शौर्यंतेजस्समाजकृतसालविधिस्तनोति ॥ १८॥

śailopamastanavidhūtamahābhayo'yaṃtvāmāśrito madana eṣa maheśaśatruḥ |taṃ tādṛśaṃ girivaraṃ pratipadya śauryaṃtejassamājakṛtasālavidhistanoti || 18||

त्वत्कण्ठनालपरिचुम्बितलालसेवलक्ष्मीर्विभाति तव कण्ठगभूषणौघैः ।हस्तोल्लसज्झणझणीकृतकङ्कणानिकार्तस्वरप्रभवसुप्रभयार्जितानि ॥ १९॥

tvatkaṇṭhanālaparicumbitalālasevalakṣmīrvibhāti tava kaṇṭhagabhūṣaṇaughaiḥ |hastollasajjhaṇajhaṇīkṛtakaṅkaṇānikārtasvaraprabhavasuprabhayārjitāni || 19||

रत्नप्रभाधलधलीकृतसत्कपोलश्रीकुण्डलोज्वललसच्छरदिन्दुवक्त्रे ।माये महेश्वरमनोहररम्यरूपेमां पाहि मीननयने मधुराधिनाथे ॥ २०॥

ratnaprabhādhaladhalīkṛtasatkapolaśrīkuṇḍalojvalalasaccharadinduvaktre |māye maheśvaramanohararamyarūpemāṃ pāhi mīnanayane madhurādhināthe || 20||

त्वद्बाहुदण्डमुपलभ्य शशास शम्भुंचेतोभवश्चिरमनङ्गतयातिकोपः ।तस्मादगेश्वरसुते जगदीश्वरोऽपिस्थाणुत्वमभ्युपगतः खलु खिन्नचेताः ॥ २१॥

tvadbāhudaṇḍamupalabhya śaśāsa śambhuṃcetobhavaściramanaṅgatayātikopaḥ |tasmādageśvarasute jagadīśvaro'pisthāṇutvamabhyupagataḥ khalu khinnacetāḥ || 21||

त्वत्पाणिसौन्दरपराजितपङ्कजानित्वच्छोणपादयुगले निपतन्ति नित्यम् ।नम्रा अपि प्रभुजनेषु सुदुर्जयेषुधार्यन्त एव शिरसा सकलैर्जनैस्ते ॥ २२॥

tvatpāṇisaundaraparājitapaṅkajānitvacchoṇapādayugale nipatanti nityam |namrā api prabhujaneṣu sudurjayeṣudhāryanta eva śirasā sakalairjanaiste || 22||

राजज्जपाकुसुमरागनिभप्रभाणिसर्वाणि देवि तव पाणिपदोद्भवानि ।शर्वाणि तावकनखानि तवोचितानिसौन्दर्यसारघटितानि सुमङ्गलानि ॥ २३॥

rājajjapākusumarāganibhaprabhāṇisarvāṇi devi tava pāṇipadodbhavāni |śarvāṇi tāvakanakhāni tavocitānisaundaryasāraghaṭitāni sumaṅgalāni || 23||

माधुर्यवर्यमहिमापहृताङ्गरङ्गभृङ्गक्रमोल्लसितसत्कमलाढ्यहस्ते ।गाम्भीर्यगुम्फितलसद् हृदये दयास्मिन्दैत्यप्रहारपरशुप्रवरप्रिय स्यात् ॥ २४॥

mādhuryavaryamahimāpahṛtāṅgaraṅgabhṛṅgakramollasitasatkamalāḍhyahaste |gāmbhīryagumphitalasad hṛdaye dayāsmindaityaprahāraparaśupravarapriya syāt || 24||

हारो विहारविषयाब्धिजमौक्तिकौघश्रेणीसहस्रपरिनिष्ठितसारतेजाः ।त्वत्कण्ठगश्शिवद एष ममास्तु मातःशान्तिप्रदश्च शतकोटियुगेषु सिद्धः ॥ २५॥

hāro vihāraviṣayābdhijamauktikaughaśreṇīsahasrapariniṣṭhitasāratejāḥ |tvatkaṇṭhagaśśivada eṣa mamāstu mātaḥśāntipradaśca śatakoṭiyugeṣu siddhaḥ || 25||

त्वन्नासिकापुटविडम्बितभद्ररूपाभद्रे विभाति भगवत्यधुनेन्दिराहो ।सा श्रीर्जुहोति वदने मदनाग्निहोत्रेलावण्यकल्पितमहोल्लसदाज्यधाराम् ॥ २६॥

tvannāsikāpuṭaviḍambitabhadrarūpābhadre vibhāti bhagavatyadhunendirāho |sā śrīrjuhoti vadane madanāgnihotrelāvaṇyakalpitamahollasadājyadhārām || 26||

श्रृङ्गारशान्तिनिलये शिवदेवकान्तेरागानुरञ्जितरदे वरचारुवीणे ।पक्षे सितप्रथमतो भुवि दृष्टबालचन्द्रोपमं भुवि पतेत्त्वयि मेऽम्ब चेतः ॥ २७॥

śrṛṅgāraśāntinilaye śivadevakānterāgānurañjitarade varacāruvīṇe |pakṣe sitaprathamato bhuvi dṛṣṭabālacandropamaṃ bhuvi patettvayi me'mba cetaḥ || 27||

सङ्गीतशास्त्ररसिके वस पुष्परागव्यक्तानुवादपरमाङ्गुलिपञ्चकाढ्ये ।बिम्बाधरे बलसमाहृतरत्नसारनासामणिभ्रमणसम्भ्रमसम्भृतास्ये ॥ २८॥

saṅgītaśāstrarasike vasa puṣparāgavyaktānuvādaparamāṅgulipañcakāḍhye |bimbādhare balasamāhṛtaratnasāranāsāmaṇibhramaṇasambhramasambhṛtāsye || 28||

सौवर्णगोपुरपुरोगतपौरराजच्चक्षुश्चकोरपरितोषणचन्द्ररूपे ।चाञ्चल्यरूपगुणसम्भृतचन्द्रसूर्यनेत्रोभयोदयविभासितसर्वलोके ॥ २९॥

sauvarṇagopurapurogatapaurarājaccakṣuścakoraparitoṣaṇacandrarūpe |cāñcalyarūpaguṇasambhṛtacandrasūryanetrobhayodayavibhāsitasarvaloke || 29||

श्रृङ्गारचारुवचने रचनाप्रवीणेश्रीवत्सलाञ्छनमहोदयहेतुभूते ।श्रीसुन्दरेशदयिते प्रणतोस्मि च त्वांश्रीप्राप्तये श्रितजनावनलालसोऽहम् ॥ ३०॥

śrṛṅgāracāruvacane racanāpravīṇeśrīvatsalāñchanamahodayahetubhūte |śrīsundareśadayite praṇatosmi ca tvāṃśrīprāptaye śritajanāvanalālaso'ham || 30||

तेजस्तरङ्गितसुमङ्गलतारकस्थलावण्यजालजलपूरितसागरान्तः ।शीघ्रप्रचारणपटू इव देवि मत्स्यौनेत्रे उभे च तव पाण्ड्यसुते विभातः ॥ ३१॥

tejastaraṅgitasumaṅgalatārakasthalāvaṇyajālajalapūritasāgarāntaḥ |śīghrapracāraṇapaṭū iva devi matsyaunetre ubhe ca tava pāṇḍyasute vibhātaḥ || 31||

सत्कुङ्कुमाङ्कितललाटमहाप्रभावःकैर्वर्ण्यते जगति सर्वमनोहरास्ये ।चन्द्रप्रकाशघटितस्फटिकोपमानकामातिगप्रभुमनः कलुषीकरोति ॥ ३२॥

satkuṅkumāṅkitalalāṭamahāprabhāvaḥkairvarṇyate jagati sarvamanoharāsye |candraprakāśaghaṭitasphaṭikopamānakāmātigaprabhumanaḥ kaluṣīkaroti || 32||

त्वत्क्लेशपाशपरिसृष्टजपाविशेषस्पष्टस्फुरत्कठिनपीननितम्बदेशे ।तादृग्जपाकलितशोभनगन्धयुक्तश्रीमल्लिकाकुसुमकल्पितमालिकौघे ॥ ३३॥

tvatkleśapāśaparisṛṣṭajapāviśeṣaspaṣṭasphuratkaṭhinapīnanitambadeśe |tādṛgjapākalitaśobhanagandhayuktaśrīmallikākusumakalpitamālikaughe || 33||

मानोन्नते मदनचारणचक्रभूतेमार्ताण्डमण्डलमहासनपद्मसंस्थे ।माहेश्वरि प्रशमयाशु ममान्तहीनांतृष्णां त्रिणेत्रदयिते दययार्द्रभावे ॥ ३४॥

mānonnate madanacāraṇacakrabhūtemārtāṇḍamaṇḍalamahāsanapadmasaṃsthe |māheśvari praśamayāśu mamāntahīnāṃtṛṣṇāṃ triṇetradayite dayayārdrabhāve || 34||

माङ्गल्यमन्दिरमिदं मदनोदयाढ्यंसाङ्गं सुलक्षणमरक्षणजातकार्श्यम् ।अव्यक्तवादपरकोकिलवाणि वाणीमुल्लङ्घ्य तिष्ठति शरीरमलङ्कृतं ते ॥ ३५॥

māṅgalyamandiramidaṃ madanodayāḍhyaṃsāṅgaṃ sulakṣaṇamarakṣaṇajātakārśyam |avyaktavādaparakokilavāṇi vāṇīmullaṅghya tiṣṭhati śarīramalaṅkṛtaṃ te || 35||

मन्दाकिनीवरसरित्सलिलाभिषेकेमन्दस्मिते मलयचन्दनचर्चिताङ्गि ।मन्दारनामकमहीरुहपुष्पपूज्येमन्दप्रसिद्धगमने महसा विभासि ॥ ३६॥

mandākinīvarasaritsalilābhiṣekemandasmite malayacandanacarcitāṅgi |mandāranāmakamahīruhapuṣpapūjyemandaprasiddhagamane mahasā vibhāsi || 36||

वैडूर्यवज्रघटितात्ममहाकिरीटेघण्टारवैरथ विधेयसुधूपदीपे ।नानाविधार्चकसमर्पितभक्ष्यभोज्येपूर्णे वसान्तरिह मे चिरमन्नपूर्णे ॥ ३७॥

vaiḍūryavajraghaṭitātmamahākirīṭeghaṇṭāravairatha vidheyasudhūpadīpe |nānāvidhārcakasamarpitabhakṣyabhojyepūrṇe vasāntariha me ciramannapūrṇe || 37||

दिव्याम्बरे कनकरत्नविभूषिताङ्गेदिक्पालवन्दितपदे परमार्थरूपे ।नीराजनोज्ज्वलमहोल्लसदात्मरूपेनित्ये जये विजयदे जय विश्वरूपे ॥ ३८॥

divyāmbare kanakaratnavibhūṣitāṅgedikpālavanditapade paramārtharūpe |nīrājanojjvalamahollasadātmarūpenitye jaye vijayade jaya viśvarūpe || 38||

कर्पूरदीपविहितात्मशुभे शुभानामाधारभूतचरणे करुणारसाढ्ये ।गानैरनेकविधरागविशेषयुक्तैर्गीते सुमङ्गलपदे त्वयि देहि दास्यम् ॥ ३९॥

karpūradīpavihitātmaśubhe śubhānāmādhārabhūtacaraṇe karuṇārasāḍhye |gānairanekavidharāgaviśeṣayuktairgīte sumaṅgalapade tvayi dehi dāsyam || 39||

प्रत्यक्षलक्षणपदे परमप्रमाणेप्रामाण्यवादविदिते परमार्थनिष्ठे ।नित्यानुमेयनिजरूपधरे धरण्यांनैवोपमानमिह ते कृतशब्दशास्त्रे ॥ ४०॥

pratyakṣalakṣaṇapade paramapramāṇeprāmāṇyavādavidite paramārthaniṣṭhe |nityānumeyanijarūpadhare dharaṇyāṃnaivopamānamiha te kṛtaśabdaśāstre || 40||

वेदत्रयो विदितकर्मकृतक्रमश्रीप्राधान्यवाक्यनिचयप्रतिपाद्यरूपे ।कल्याणि कारणविशेषविशिष्टकार्यन्यायाभिधानसुनये जय देवि नित्यम् ॥ ४१॥

vedatrayo viditakarmakṛtakramaśrīprādhānyavākyanicayapratipādyarūpe |kalyāṇi kāraṇaviśeṣaviśiṣṭakāryanyāyābhidhānasunaye jaya devi nityam || 41||

श्रृङ्गारमङ्गलमहोज्ज्वलदिव्यभाषेभाषाविशेषविषयीकृतभावरूपे ।शेषादिविद्वदनुभावितशब्दरूपेसाङ्गैस्समस्तनिगमैरपि वेद्यरूपा ॥ ४२॥

śrṛṅgāramaṅgalamahojjvaladivyabhāṣebhāṣāviśeṣaviṣayīkṛtabhāvarūpe |śeṣādividvadanubhāvitaśabdarūpesāṅgaissamastanigamairapi vedyarūpā || 42||

सौवर्णपात्रघटितं परमामृतान्नंसाज्यं सशर्करमिदं रसनाप्रमोदम् ।त्वद्भुक्तशिष्टमिह भूमितले भजेमभ्राजत्सुधारसमनेकबुधैरुपास्यम् ॥ ४३॥

sauvarṇapātraghaṭitaṃ paramāmṛtānnaṃsājyaṃ saśarkaramidaṃ rasanāpramodam |tvadbhuktaśiṣṭamiha bhūmitale bhajemabhrājatsudhārasamanekabudhairupāsyam || 43||

सन्ध्यासु सद्विजवरैरनुगीयमानेगायत्रि गानपरमे सुपवित्रगात्रि ।सावित्रि सर्ववरदे सवितृस्वरूपेतार्तीयरूपसवनेऽसि सरस्वती त्वम् ॥ ४४॥

sandhyāsu sadvijavarairanugīyamānegāyatri gānaparame supavitragātri |sāvitri sarvavarade savitṛsvarūpetārtīyarūpasavane'si sarasvatī tvam || 44||

राजत्सुरत्नशुभमण्टपकान्तरस्थैर्दीपैरनेकशतकोटिसहस्रसङ्ख्यैः ।त्वन्मन्दिरं जननि भाति महाप्रकाशंकैलासश्रृङ्गमिव भूमितलेऽपि साक्षात् ॥ ४५॥

rājatsuratnaśubhamaṇṭapakāntarasthairdīpairanekaśatakoṭisahasrasaṅkhyaiḥ |tvanmandiraṃ janani bhāti mahāprakāśaṃkailāsaśrṛṅgamiva bhūmitale'pi sākṣāt || 45||

अम्ब त्वदीयशुभमन्दिरपट्टशालाःशैलोन्नता वरशिलारचिता विशालाः ।बह्वन्तरान्तरविभागविशोभमानाःन क्वापि भाग्यभरिते भुवि दृष्टपूर्वाः ॥ ४६॥

amba tvadīyaśubhamandirapaṭṭaśālāḥśailonnatā varaśilāracitā viśālāḥ |bahvantarāntaravibhāgaviśobhamānāḥna kvāpi bhāgyabharite bhuvi dṛṣṭapūrvāḥ || 46||

नन्दीशचण्डगजवक्त्रकुमारमुख्याःश्रीवीरभूपविभवार्चितवीरभद्रः ।सर्वेऽपि दैवतगणास्समुपासते त्वामीशानदेवदयिते सशिवां शिवार्थम् ॥ ४७॥

nandīśacaṇḍagajavaktrakumāramukhyāḥśrīvīrabhūpavibhavārcitavīrabhadraḥ |sarve'pi daivatagaṇāssamupāsate tvāmīśānadevadayite saśivāṃ śivārtham || 47||

सोपानपङ्क्तिसहितं तव सारसाख्यंतीर्थं महोज्ज्वलजलं मुनिमुख्यसेव्यम् ।पुण्यं पुराणमरविन्दसमं समन्तात्त्वज्जन्मकारणमिति प्रथितं पृथिव्याम् ॥ ४८॥

sopānapaṅktisahitaṃ tava sārasākhyaṃtīrthaṃ mahojjvalajalaṃ munimukhyasevyam |puṇyaṃ purāṇamaravindasamaṃ samantāttvajjanmakāraṇamiti prathitaṃ pṛthivyām || 48||

किं तीर्थमत्र भुवि वा तव पुष्करिण्यासाम्यं प्रयातु बहुपुण्यजलौघयाम्ब ।यत्राप्लुतोऽत्र मनुजोऽप्यजडो भुवि स्यान्नानाजलग्रहसमाकुलतोयजाले ॥ ४९॥

kiṃ tīrthamatra bhuvi vā tava puṣkariṇyāsāmyaṃ prayātu bahupuṇyajalaughayāmba |yatrāpluto'tra manujo'pyajaḍo bhuvi syānnānājalagrahasamākulatoyajāle || 49||

क्वैरावतस्तव गजेषु गुणोत्तरेषुनोच्चैश्रवास्तव हयाधिकतां प्रयाति ।तावत्कवाद्यनिनदौघधुतात्मदर्पाःस्वर्गेऽपि देववरदुन्दुभयः किलासन् ॥ ५०॥

kvairāvatastava gajeṣu guṇottareṣunoccaiśravāstava hayādhikatāṃ prayāti |tāvatkavādyaninadaughadhutātmadarpāḥsvarge'pi devavaradundubhayaḥ kilāsan || 50||

त्वद्गोपुराणि सुरशैलमहोन्नतानिनानाविधानि मधुरापुरभूषणानि ।आद्यन्तमध्यविचरद्वरवानराणिमीनाक्षि तावकयशो विकिरन्ति दिक्षु ॥ ५१॥

tvadgopurāṇi suraśailamahonnatāninānāvidhāni madhurāpurabhūṣaṇāni |ādyantamadhyavicaradvaravānarāṇimīnākṣi tāvakayaśo vikiranti dikṣu || 51||

श्रृङ्गोन्नता बहुदुघास्तव धेनवोऽमूस्तुष्टास्तुषारकिरणोद्भवचन्द्रिकाभाः ।पुष्टाः पुराणपुरुषं भवमाश्रयन्त्यःस्पृष्टाः पुनन्ति पुरुषैः पुरुषानशेषान् ॥ ५२॥

śrṛṅgonnatā bahudughāstava dhenavo'mūstuṣṭāstuṣārakiraṇodbhavacandrikābhāḥ |puṣṭāḥ purāṇapuruṣaṃ bhavamāśrayantyaḥspṛṣṭāḥ punanti puruṣaiḥ puruṣānaśeṣān || 52||

त्वत्पादपद्मयुगलस्मरणेन मातःनित्यं प्रबोधसमये विबुधप्रबोध्ये ।इष्टं च मृष्टमशनं भुवि धर्मनिष्ठाबुद्धिस्समृद्धिरथ गेहगता भवेन्नः ॥ ५३॥

tvatpādapadmayugalasmaraṇena mātaḥnityaṃ prabodhasamaye vibudhaprabodhye |iṣṭaṃ ca mṛṣṭamaśanaṃ bhuvi dharmaniṣṭhābuddhissamṛddhiratha gehagatā bhavennaḥ || 53||

श्रीचक्रतः कृतमहोज्जवलमन्दिरा त्वंभक्तेषु यासि च भजत्सु तथेन्दिरात्वम् ।इन्दूपमानवदने सदने मदीयहृत्पद्मरूपिणि सदा भव सुस्थिरा त्वम् ॥ ५४॥

śrīcakrataḥ kṛtamahojjavalamandirā tvaṃbhakteṣu yāsi ca bhajatsu tathendirātvam |indūpamānavadane sadane madīyahṛtpadmarūpiṇi sadā bhava susthirā tvam || 54||

यां देवतास्स्वरिति भूतलमेव मत्वानित्यं प्रभातसमये सह शङ्करेण ।ताम्बूलचर्वणपरान्नवरत्नपीठेभेजुर्भजन्ति भवतीमपि तां भजेऽहम् ॥ ५५॥

yāṃ devatāssvariti bhūtalameva matvānityaṃ prabhātasamaye saha śaṅkareṇa |tāmbūlacarvaṇaparānnavaratnapīṭhebhejurbhajanti bhavatīmapi tāṃ bhaje'ham || 55||

वैराग्यशान्तिनिलयं पुरुषं पुराणंनित्यक्रियादिभिरुपासितमन्तशून्यम् ।मूर्धस्थगाङ्गसलिलं जटिलं त्रिनेत्रंभस्मप्रियं भजसि भूतसहायमीशम् ॥ ५६॥

vairāgyaśāntinilayaṃ puruṣaṃ purāṇaṃnityakriyādibhirupāsitamantaśūnyam |mūrdhasthagāṅgasalilaṃ jaṭilaṃ trinetraṃbhasmapriyaṃ bhajasi bhūtasahāyamīśam || 56||

फालानलं भवमजं भवनाशहेतुंकालं कलानिधिमनन्तदृशं विशुद्धम् ।वैय्याघ्रचर्मवसनं जितकाममीशंआकाशकेशमनिशं भजसे भवानि ॥ ५७॥

phālānalaṃ bhavamajaṃ bhavanāśahetuṃkālaṃ kalānidhimanantadṛśaṃ viśuddham |vaiyyāghracarmavasanaṃ jitakāmamīśaṃākāśakeśamaniśaṃ bhajase bhavāni || 57||

निर्धूतमानमनघं विजितेन्द्रियञ्चवेदान्तवेद्यमनहङ्कृतिमप्रमेयम् ।लोकोत्तरोर्जितगुणे गुणहीनमेवराजन्यदेवतनये वृणुषे किमेतत् ॥ ५८॥

nirdhūtamānamanaghaṃ vijitendriyañcavedāntavedyamanahaṅkṛtimaprameyam |lokottarorjitaguṇe guṇahīnamevarājanyadevatanaye vṛṇuṣe kimetat || 58||

त्वद्रूपवित्स च हरोऽथ हरस्य रूपंत्वं वेत्सि मत्स्यनयने विनयानतास्ये ।इत्थं परस्परगतं खलु सख्यमम्बकोवेह वेद युवयोश्शिवयोर्महत्वम् ॥ ५९॥

tvadrūpavitsa ca haro'tha harasya rūpaṃtvaṃ vetsi matsyanayane vinayānatāsye |itthaṃ parasparagataṃ khalu sakhyamambakoveha veda yuvayośśivayormahatvam || 59||

त्वामद्रिराजतनयामथ भूतलस्यभद्रार्थमागतवतीं विदुरात्मवन्तः ।त्वं पद्ममालिनि च मानिनि मानयुक्तंमां मीनलोचनधरे कुरु गौरवर्णे ॥ ६०॥

tvāmadrirājatanayāmatha bhūtalasyabhadrārthamāgatavatīṃ vidurātmavantaḥ |tvaṃ padmamālini ca mānini mānayuktaṃmāṃ mīnalocanadhare kuru gauravarṇe || 60||

देवि स्वयंवरपदं प्रतिपद्य देवःप्रत्यक्षतस्तव कुचद्वयमैक्षतेति ।आश्चर्यमत्र विबुधैरपि नैव कार्यंलोकेष्वमीषु सकलेषु स हि त्रिनेत्रः ॥ ६१॥

devi svayaṃvarapadaṃ pratipadya devaḥpratyakṣatastava kucadvayamaikṣateti |āścaryamatra vibudhairapi naiva kāryaṃlokeṣvamīṣu sakaleṣu sa hi trinetraḥ || 61||

शम्भोर्विवाहसमये शिवपार्श्वगां त्वांआलोक्य नाकसदनास्सकलास्सयोषाः ।भ्रान्ता बभूवुरथ तेऽम्ब कटाक्षमूढातेऽपि स्म ते विलिखितेरविधिर्विधिश्च ॥ ६२॥

śambhorvivāhasamaye śivapārśvagāṃ tvāṃālokya nākasadanāssakalāssayoṣāḥ |bhrāntā babhūvuratha te'mba kaṭākṣamūḍhāte'pi sma te vilikhiteravidhirvidhiśca || 62||

श्रीकण्ठचारुकरकञ्जयुगप्रबद्धमाङ्गल्यसूत्रपरिशोभितकम्बुकण्ठि ।ब्रह्मेह शाश्वतमनाकृति यावदेवतावच्छिवानि शिवतस्तव सन्ति देवि ॥ ६३॥

śrīkaṇṭhacārukarakañjayugaprabaddhamāṅgalyasūtrapariśobhitakambukaṇṭhi |brahmeha śāśvatamanākṛti yāvadevatāvacchivāni śivatastava santi devi || 63||

भिक्षाशनं खलु तदापि न भग्नमस्मिन्शम्भौ भवत्करगृहीतवरान्नदानैः ।इत्थं प्रियङ्करतया सह भोजनेऽम्बशम्भुप्रियेति कथितासि जगत्त्रयेऽपि ॥ ६४॥

bhikṣāśanaṃ khalu tadāpi na bhagnamasminśambhau bhavatkaragṛhītavarānnadānaiḥ |itthaṃ priyaṅkaratayā saha bhojane'mbaśambhupriyeti kathitāsi jagattraye'pi || 64||

त्वत्कञ्जवक्त्रपरिशोभितमन्दहासभ्रूल्लासदर्शनपरः परमेश्वरोऽपि ।सानन्दमन्दहसनानुविधेयसारसम्भावनस्स च बभूव पुरा त्रयीशः ॥ ६५॥

tvatkañjavaktrapariśobhitamandahāsabhrūllāsadarśanaparaḥ parameśvaro'pi |sānandamandahasanānuvidheyasārasambhāvanassa ca babhūva purā trayīśaḥ || 65||

पाणिग्रहेण परितुष्टमनास्तवाभूत्शम्भुः प्रभुर्विभुरभूतविभाविताङ्गि ।संसारगह्वरमहागहनं प्रविष्टःसंसारिणां गतिरयं गुणसाक्षिभूतः ॥ ६६॥

pāṇigraheṇa parituṣṭamanāstavābhūtśambhuḥ prabhurvibhurabhūtavibhāvitāṅgi |saṃsāragahvaramahāgahanaṃ praviṣṭaḥsaṃsāriṇāṃ gatirayaṃ guṇasākṣibhūtaḥ || 66||

शम्भुप्रभावशुभवर्णनयाभियुक्तजिह्वा जयत्यथ विभावितशुद्धवर्णा ।इत्थं पतिं खलु निषेव्य परं पुमांसंसंसाधिताखिलसुखानि विशालनेत्रे ॥ ६७॥

śambhuprabhāvaśubhavarṇanayābhiyuktajihvā jayatyatha vibhāvitaśuddhavarṇā |itthaṃ patiṃ khalu niṣevya paraṃ pumāṃsaṃsaṃsādhitākhilasukhāni viśālanetre || 67||

ह्रीङ्कारवादसुलभे हितदे समस्तलोकस्य लोचनगताञ्जनशोभनाढ्ये ।श्रीसुन्दरेश्वरपदे विहितान्तरङ्गेश्रीमत्तरङ्गितपदस्तुतिभिस्स्तुताङ्गे ॥ ६८॥

hrīṅkāravādasulabhe hitade samastalokasya locanagatāñjanaśobhanāḍhye |śrīsundareśvarapade vihitāntaraṅgeśrīmattaraṅgitapadastutibhisstutāṅge || 68||

सन्तोषयुक्तहृदये सति सारवाक्येवाक्ये महत्यपि विभातवरात्मनिष्ठे ।मह्यं प्रदेहि वरदे भुवि च प्रतिष्ठांकाष्ठां कलादिरहितामथ योगिलभ्याम् ॥ ६९॥

santoṣayuktahṛdaye sati sāravākyevākye mahatyapi vibhātavarātmaniṣṭhe |mahyaṃ pradehi varade bhuvi ca pratiṣṭhāṃkāṣṭhāṃ kalādirahitāmatha yogilabhyām || 69||

रङ्गस्थलीविहितनर्तनवार्तयाहोसर्वेऽपि देवि तव सन्निधिमेत्य देवाः ।हृष्यन्ति हन्त मनसा वचसा च भूयःपुष्णन्ति भद्रवपुषा च विषादशून्याः ॥ ७०॥

raṅgasthalīvihitanartanavārtayāhosarve'pi devi tava sannidhimetya devāḥ |hṛṣyanti hanta manasā vacasā ca bhūyaḥpuṣṇanti bhadravapuṣā ca viṣādaśūnyāḥ || 70||

त्वत्पादसारसनिबद्धसमृद्धबालघण्टारवैर्घलघलीकृतनाट्यरङ्गे ।नाट्यानुरञ्जितनयोज्ज्वलचारुलीलाकोलाहलाहृतसमस्तसुरान्तरङ्गे ॥ ७१॥

tvatpādasārasanibaddhasamṛddhabālaghaṇṭāravairghalaghalīkṛtanāṭyaraṅge |nāṭyānurañjitanayojjvalacārulīlākolāhalāhṛtasamastasurāntaraṅge || 71||

तालप्रभेदगतिनृत्यमहाविहारनित्योत्सवेन परितोषितनागहारे ।त्वत्साम्यमेति न रमा न सरस्वती चशक्रप्रिया न च शची न च देववध्वः ॥ ७२॥

tālaprabhedagatinṛtyamahāvihāranityotsavena paritoṣitanāgahāre |tvatsāmyameti na ramā na sarasvatī caśakrapriyā na ca śacī na ca devavadhvaḥ || 72||

त्वद्वक्त्रनिस्सृतमृदूज्ज्वलसारवल्गुव्यक्तस्वरामृतरसाक्षरवाक्यलेशैः ।क्षोणीभृतो हरिहरौ विधिमुख्यदेवाःसर्वेऽपि विस्मितहृदः किल नृत्यकाले ॥ ७३॥

tvadvaktranissṛtamṛdūjjvalasāravalguvyaktasvarāmṛtarasākṣaravākyaleśaiḥ |kṣoṇībhṛto hariharau vidhimukhyadevāḥsarve'pi vismitahṛdaḥ kila nṛtyakāle || 73||

नैव श्रमो न च तवाम्ब वराङ्गजातस्वेदाम्बु शून्यगतयो न च तालभेदाः ।नैवासि शङ्कितमनाः पुनरेव धीराःपश्यत्सु दैवतजनेष्वपि रङ्गदेशे ॥ ७४॥

naiva śramo na ca tavāmba varāṅgajātasvedāmbu śūnyagatayo na ca tālabhedāḥ |naivāsi śaṅkitamanāḥ punareva dhīrāḥpaśyatsu daivatajaneṣvapi raṅgadeśe || 74||

चन्द्रोदये सति शरद्यतुलश्रियाहोवारान्निधिर्ध्वनिजितेतरशब्दजालः ।वर्धेत हर्षवशगो निशि वा यथैवमुत्साह एष तव वृद्धिमुपैति नित्ये ॥ ७५॥

candrodaye sati śaradyatulaśriyāhovārānnidhirdhvanijitetaraśabdajālaḥ |vardheta harṣavaśago niśi vā yathaivamutsāha eṣa tava vṛddhimupaiti nitye || 75||

चक्राकृतिभ्रमणधूतपटान्तभातकार्तस्वराभशुभजानुविहार एषः ।लक्ष्मीं तनोतु नितरामरविन्दपादस्पर्शप्रभूतधरणीतलशब्दरम्यः ॥ ७६॥

cakrākṛtibhramaṇadhūtapaṭāntabhātakārtasvarābhaśubhajānuvihāra eṣaḥ |lakṣmīṃ tanotu nitarāmaravindapādasparśaprabhūtadharaṇītalaśabdaramyaḥ || 76||

नासक्तमत्र च मनो भुवि कस्य वाऽभूत्साक्षादपि त्रिणयनः कृतकाममैत्रः ।यत्राभवन्नियतचित्ततया समाधिस्थित्येव योगपरमस्तव नृत्यसारे ॥ ७७॥

nāsaktamatra ca mano bhuvi kasya vā'bhūtsākṣādapi triṇayanaḥ kṛtakāmamaitraḥ |yatrābhavanniyatacittatayā samādhisthityeva yogaparamastava nṛtyasāre || 77||

आनन्दपूर्णहृदये विशदात्मलीलेमाङ्गल्यसूचकमनोहरचारुशीले ।चाञ्चल्यगर्भितशरीरविशेषणाङ्गेरङ्गस्थले जय जये जितजातरूपे ॥ ७८॥

ānandapūrṇahṛdaye viśadātmalīlemāṅgalyasūcakamanoharacāruśīle |cāñcalyagarbhitaśarīraviśeṣaṇāṅgeraṅgasthale jaya jaye jitajātarūpe || 78||

नृत्येन मीननयने न हि सा हि रम्भानैवोर्वशी नवनवेन तिलोत्तमा च ।हा प्रीतिमत्त्वजनने तव देवि शक्तास्तिस्रस्तिसृष्वपि लसज्जगतीषु गीताः ॥ ७९॥

nṛtyena mīnanayane na hi sā hi rambhānaivorvaśī navanavena tilottamā ca |hā prītimattvajanane tava devi śaktāstisrastisṛṣvapi lasajjagatīṣu gītāḥ || 79||

त्वादृग्जनेषु तपसा प्रथितेषु लोकेनानाकलानिपुणतेति न चित्रमत्र ।नारायणोऽपि नवनीतहरो यतोऽभूत्नृत्येन तोषितसमस्तवधूसमूहः ॥ ८०॥

tvādṛgjaneṣu tapasā prathiteṣu lokenānākalānipuṇateti na citramatra |nārāyaṇo'pi navanītaharo yato'bhūtnṛtyena toṣitasamastavadhūsamūhaḥ || 80||

कारुण्यशङ्करमजे कमनीयरूपंकान्तासहस्रपरिभावितपद्मवक्त्रम् ।विभ्राजिताखिलदिगन्तरचन्द्रमौलिंसन्तोषयन्तमनिशं कुरुते विनोदैः ॥ ८१॥

kāruṇyaśaṅkaramaje kamanīyarūpaṃkāntāsahasraparibhāvitapadmavaktram |vibhrājitākhiladigantaracandramauliṃsantoṣayantamaniśaṃ kurute vinodaiḥ || 81||

ताटङ्कबालनविभातविचित्रवर्णविद्योतमानसकपोलविमोहितोऽयम् ।तामेव नित्यमगजामतिसम्प्रहृष्टोध्यायत्यनन्यविषयो वृषवाहनोऽपि ॥ ८२॥

tāṭaṅkabālanavibhātavicitravarṇavidyotamānasakapolavimohito'yam |tāmeva nityamagajāmatisamprahṛṣṭodhyāyatyananyaviṣayo vṛṣavāhano'pi || 82||

देवि त्वदास्यसरसीरुहसक्तभृङ्गझङ्कारलक्षणमहामदनप्रसङ्गः ।सङ्गीतशास्त्ररहसाकृतनित्यसङ्गःशृङ्गारशास्त्रशिरसा श्रितदीर्घशृङ्गः ॥ ८३॥

devi tvadāsyasarasīruhasaktabhṛṅgajhaṅkāralakṣaṇamahāmadanaprasaṅgaḥ |saṅgītaśāstrarahasākṛtanityasaṅgaḥśṛṅgāraśāstraśirasā śritadīrghaśṛṅgaḥ || 83||

त्वद्भोगलम्पटमना हि महानुभावःशर्वस्स कोटिमदनोपमरम्यरूपः ।नित्यं तवैव गृहवासपरो बभूवत्वन्मोहितो रतिविशालसुखानुरक्तः ॥ ८४॥

tvadbhogalampaṭamanā hi mahānubhāvaḥśarvassa koṭimadanopamaramyarūpaḥ |nityaṃ tavaiva gṛhavāsaparo babhūvatvanmohito rativiśālasukhānuraktaḥ || 84||

त्वद्वक्त्रचुम्बनसुपीतसुधारसोऽयंपञ्चाननः परिगृहीतसपञ्चबाणः ।नोचेत्कुतो धवलिमात्र महेशगात्रेस्याच्चन्द्रचारुकिरणोद्भवचन्द्रिकेव ॥ ८५॥

tvadvaktracumbanasupītasudhāraso'yaṃpañcānanaḥ parigṛhītasapañcabāṇaḥ |nocetkuto dhavalimātra maheśagātresyāccandracārukiraṇodbhavacandrikeva || 85||

आघ्राय तावकमुखाम्बुजगन्धमीशोमेने तपः फलमहस्स तपोनिधानः ।आलिङ्ग्य गाढमनघो भवतीं कृशाङ्गींकामोदधौ सह ममज्ज विधूतलज्जः ॥ ८६॥

āghrāya tāvakamukhāmbujagandhamīśomene tapaḥ phalamahassa taponidhānaḥ |āliṅgya gāḍhamanagho bhavatīṃ kṛśāṅgīṃkāmodadhau saha mamajja vidhūtalajjaḥ || 86||

हासैर्विहारपरमैः कृतकौतुकाभ्यांपूर्वोत्तरक्रमविशेषविशोभिताभ्याम् ।संवर्धितोऽनल इवाज्यहुतो युवाभ्यांकामानलः किल रहो गृहमध्यमानः ॥ ८७॥

hāsairvihāraparamaiḥ kṛtakautukābhyāṃpūrvottarakramaviśeṣaviśobhitābhyām |saṃvardhito'nala ivājyahuto yuvābhyāṃkāmānalaḥ kila raho gṛhamadhyamānaḥ || 87||

मेने कृतार्थमगराजमजो गृहेशोयस्यासि मीननयने दुहिता सभद्रा ।त्वत्कामकौतुकमनः परितुष्टभावःपूर्णोऽपि पूर्णरतिमेत्य विधूतशोकः ॥ ८८॥

mene kṛtārthamagarājamajo gṛheśoyasyāsi mīnanayane duhitā sabhadrā |tvatkāmakautukamanaḥ parituṣṭabhāvaḥpūrṇo'pi pūrṇaratimetya vidhūtaśokaḥ || 88||

भोगीन्द्रकल्पितकरस्थितकङ्कणश्रीःभोगश्रमेण सहितश्शयनं चिकीर्षुः ।नान्यं गिरिं व्रजति हन्त गिरीश्वरोऽयंमत्वा गिरिं गुरुतरं जघनं घनं ते ॥ ८९॥

bhogīndrakalpitakarasthitakaṅkaṇaśrīḥbhogaśrameṇa sahitaśśayanaṃ cikīrṣuḥ |nānyaṃ giriṃ vrajati hanta girīśvaro'yaṃmatvā giriṃ gurutaraṃ jaghanaṃ ghanaṃ te || 89||

कस्तूरिकैव तव कण्ठगता समृद्धाभस्मप्रियस्य च गले प्रतिबिम्बताऽभूत् ।तेनातिशुभ्रशुभगात्रधरोऽपि शम्भुःत्वत्सङ्गतस्सति बभूव स नीलकण्ठः ॥ ९०॥

kastūrikaiva tava kaṇṭhagatā samṛddhābhasmapriyasya ca gale pratibimbatā'bhūt |tenātiśubhraśubhagātradharo'pi śambhuḥtvatsaṅgatassati babhūva sa nīlakaṇṭhaḥ || 90||

कामाङ्किताकृतिविशेषविराजमानौताम्बूलरक्तवदनौ श्रमतोयसिक्तौ ।क्षेमङ्करौ च जगतः पितरौ युवाङ्कैःसेव्यौ समस्तवरदौ भुवि देवि न स्तः ॥ ९१॥

kāmāṅkitākṛtiviśeṣavirājamānautāmbūlaraktavadanau śramatoyasiktau |kṣemaṅkarau ca jagataḥ pitarau yuvāṅkaiḥsevyau samastavaradau bhuvi devi na staḥ || 91||

सूर्योदयाभरदने सुरपूज्यपादेसूतादिभिस्स्तुतगुणे सुखबोधसारे ।सूतेषु सूक्तिरचितेषु सुखेन बोध्येसूच्यग्रबुद्धिविशदे सुतमम्ब पाहि ॥ ९२॥

sūryodayābharadane surapūjyapādesūtādibhisstutaguṇe sukhabodhasāre |sūteṣu sūktiraciteṣu sukhena bodhyesūcyagrabuddhiviśade sutamamba pāhi || 92||

सङ्गीतसारहृदये समदृष्टियुक्तेसम्यक्शुकेन्द्रपरिभाषितनामजाले ।सायन्तनागतसमानसखीसमेतेसंसारसागरगतं परिपाहि मां त्वम् ॥ ९३॥

saṅgītasārahṛdaye samadṛṣṭiyuktesamyakśukendraparibhāṣitanāmajāle |sāyantanāgatasamānasakhīsametesaṃsārasāgaragataṃ paripāhi māṃ tvam || 93||

सन्तानकाम्यफलदे सवितृप्रसूतेसन्देहसाधितरमे समयप्रतिष्ठे ।साध्यामृताख्यवरतीर्थविशोधितान्तस्साधारणेतरमनः करणैरुपास्ये ॥ ९४॥

santānakāmyaphalade savitṛprasūtesandehasādhitarame samayapratiṣṭhe |sādhyāmṛtākhyavaratīrthaviśodhitāntassādhāraṇetaramanaḥ karaṇairupāsye || 94||

मात्राचतुष्टयपदे सुखबोधमात्रेयात्राविचारणपरे परमात्मरूपे ।मात्रास्मि पालितभवो जगताममीषांनेत्रा च नेत्रपरिदूषितपद्मजाते ॥ ९५॥

mātrācatuṣṭayapade sukhabodhamātreyātrāvicāraṇapare paramātmarūpe |mātrāsmi pālitabhavo jagatāmamīṣāṃnetrā ca netraparidūṣitapadmajāte || 95||

मीनाक्षि तावकरथोत्सवसम्भ्रमार्थमाहेप्रयुक्तवचसः पथि संसरन्ति ।पश्येम मीननयनामथ सुन्दरेशंशीघ्रं सखे सर सरेति दिगन्तसंस्थाः ॥ ९६॥

mīnākṣi tāvakarathotsavasambhramārthamāheprayuktavacasaḥ pathi saṃsaranti |paśyema mīnanayanāmatha sundareśaṃśīghraṃ sakhe sara sareti digantasaṃsthāḥ || 96||

एवं जनास्तु शतशोऽथ सहस्रशोऽमित्वामेत्य नित्यमविलम्बितदीक्षयाम्ब ।युक्तां च युक्तहृदयाश्शुचयस्समौनाःनेत्रोन्नताः प्रतिदिनं भवतीं भजन्ते ॥ ९७॥

evaṃ janāstu śataśo'tha sahasraśo'mitvāmetya nityamavilambitadīkṣayāmba |yuktāṃ ca yuktahṛdayāśśucayassamaunāḥnetronnatāḥ pratidinaṃ bhavatīṃ bhajante || 97||

त्वद्वाहनानि वृषसिंहगजाश्वहंसमुख्यानि मानवकृतानि महोन्नतानि ।अङ्गानि तावकरथोत्सवकर्मणश्चसाङ्गानि सर्वनयनोत्सवसाधनानि ॥ ९८॥

tvadvāhanāni vṛṣasiṃhagajāśvahaṃsamukhyāni mānavakṛtāni mahonnatāni |aṅgāni tāvakarathotsavakarmaṇaścasāṅgāni sarvanayanotsavasādhanāni || 98||

प्राकारसारपरिकल्पिततत्सरन्ध्रमूर्धावलीमुदितमानसराजहंसे ।नेत्रावलीकलितहेमरथोपरिस्थकान्तानुधावितरथे रथघोषपूर्णे ॥ ९९॥

prākārasāraparikalpitatatsarandhramūrdhāvalīmuditamānasarājahaṃse |netrāvalīkalitahemarathoparisthakāntānudhāvitarathe rathaghoṣapūrṇe || 99||

साक्षादिवामरनगश्शतहेमश्रृङ्गोरत्नौघराजितरथः प्रचलत्पताकः ।आभाति भानुकिरणप्रतिभासमानस्तम्भायुतोज्ज्वलसुवर्णवधूसमूहः ॥ १००॥

sākṣādivāmaranagaśśatahemaśrṛṅgoratnaugharājitarathaḥ pracalatpatākaḥ |ābhāti bhānukiraṇapratibhāsamānastambhāyutojjvalasuvarṇavadhūsamūhaḥ || 100||

तावत्कभावितसुवर्णकलाविसृष्टस्तम्भस्फुरद्धटितचक्ररथोपमाम्ब ।सा स्याच्छशाङ्कशतकोटिमहोदय श्रीरेकत्र चेन्मिलति देवि शरन्निशायाम् ॥ १०१॥

tāvatkabhāvitasuvarṇakalāvisṛṣṭastambhasphuraddhaṭitacakrarathopamāmba |sā syācchaśāṅkaśatakoṭimahodaya śrīrekatra cenmilati devi śaranniśāyām || 101||

वैकुण्ठगश्रियमसाविह नीलकण्ठःकण्ठीरवेण सदृशस्वकविक्रमेण ।किं वाऽहरद्धरतया यदि वा न तत्स्याद्धैमस्स ते रथवरः कथमीदृशस्स्यात् ॥ १०२॥

vaikuṇṭhagaśriyamasāviha nīlakaṇṭhaḥkaṇṭhīraveṇa sadṛśasvakavikrameṇa |kiṃ vā'haraddharatayā yadi vā na tatsyāddhaimassa te rathavaraḥ kathamīdṛśassyāt || 102||

तद्वेगवेगितरयो रथिनां वरिष्ठःपौरप्रदक्षिणपरः परमेश्वरोऽयंभूतानि भावितशिवानि शिवार्जितानिकुर्वन्कृपालुरभितः खलु याति शीघ्रम् ॥ १०३॥

tadvegavegitarayo rathināṃ variṣṭhaḥpaurapradakṣiṇaparaḥ parameśvaro'yaṃbhūtāni bhāvitaśivāni śivārjitānikurvankṛpālurabhitaḥ khalu yāti śīghram || 103||

तद्घोषघोषितदिशो दश काशितास्तत्तेजोभिरुत्थितरजः कणसम्भृतास्ताः ।सेना चतुर्विधबला च सराजवीरात्वामेव याति परमोत्सवपारवश्यात् ॥ १०४॥

tadghoṣaghoṣitadiśo daśa kāśitāstattejobhirutthitarajaḥ kaṇasambhṛtāstāḥ |senā caturvidhabalā ca sarājavīrātvāmeva yāti paramotsavapāravaśyāt || 104||

त्वद्दर्शनेन च जगज्जितसर्वकाममाबालवृद्धपशुपालकविश्वभूतम् ।रामास्सुमङ्गलभवास्तव दर्शनेनरामाभिरामहृदयाम्बुजसद्मसंस्थे ॥ १०५॥

tvaddarśanena ca jagajjitasarvakāmamābālavṛddhapaśupālakaviśvabhūtam |rāmāssumaṅgalabhavāstava darśanenarāmābhirāmahṛdayāmbujasadmasaṃsthe || 105||

शम्भुर्हिरण्यकवचावृतदिव्यमूर्तिःकेयूरहारमकुटैश्च विराजमानः ।गच्छन्पुरस्स भवतीमनुसम्प्रयान्तींप्रत्यङ्मुखः किल पुनः परिवीक्षतेऽम्ब ॥ १०६॥

śambhurhiraṇyakavacāvṛtadivyamūrtiḥkeyūrahāramakuṭaiśca virājamānaḥ |gacchanpurassa bhavatīmanusamprayāntīṃpratyaṅmukhaḥ kila punaḥ parivīkṣate'mba || 106||

देवि त्वदीयगुणसृष्टगुणो हरोऽयंत्वद्वक्त्रसोभगरसं परिपीय दृग्भिः ।किञ्चिद्गलद्वसनभातघनस्तनाग्रांदृष्ट्वा मृडस्स भवतीं पुनरेति हृष्टः ॥ १०७॥

devi tvadīyaguṇasṛṣṭaguṇo haro'yaṃtvadvaktrasobhagarasaṃ paripīya dṛgbhiḥ |kiñcidgaladvasanabhātaghanastanāgrāṃdṛṣṭvā mṛḍassa bhavatīṃ punareti hṛṣṭaḥ || 107||

तं तादृशं च रथिनं रथमध्यसंस्थाकामेन कान्तरिपुणा प्रतिबोधितेव ।विद्रावयस्यतुलवेगरथे रथाङ्गस्पर्शैर्दृढैश्चटचटीकृतभूतले त्वम् ॥ १०८॥

taṃ tādṛśaṃ ca rathinaṃ rathamadhyasaṃsthākāmena kāntaripuṇā pratibodhiteva |vidrāvayasyatulavegarathe rathāṅgasparśairdṛḍhaiścaṭacaṭīkṛtabhūtale tvam || 108||

एवंविधानि चरितानि बहूनि दृष्ट्वासर्वेकृतार्थमनसो भुवि भूतसङ्घाः ।कल्याणदेकमललोचनकालकालकान्ते कृतोत्सवचये जय लोकमातः ॥ १०९॥

evaṃvidhāni caritāni bahūni dṛṣṭvāsarvekṛtārthamanaso bhuvi bhūtasaṅghāḥ |kalyāṇadekamalalocanakālakālakānte kṛtotsavacaye jaya lokamātaḥ || 109||

देवि त्वदीयशुभगात्रवराभिषेकैःहारिद्रतीर्थमभवच्छुभदं वधूनाम् ।तद्धारणस्मृतिनतीक्षणसंस्तवैस्तुस्यादेव सर्वफलसिद्धिरिहैव नॄणाम् ॥ ११०॥

devi tvadīyaśubhagātravarābhiṣekaiḥhāridratīrthamabhavacchubhadaṃ vadhūnām |taddhāraṇasmṛtinatīkṣaṇasaṃstavaistusyādeva sarvaphalasiddhirihaiva nṝṇām || 110||

कञ्जातपुष्पवदने कमनीयगात्रेकारुण्यरूपरसपूरितचारुनेत्रे ।तस्मै नमो नम इदं तव संविधात्रेतुभ्यं च तस्य च विधातुरथैव मात्रे ॥ १११॥

kañjātapuṣpavadane kamanīyagātrekāruṇyarūparasapūritacārunetre |tasmai namo nama idaṃ tava saṃvidhātretubhyaṃ ca tasya ca vidhāturathaiva mātre || 111||

सौभाग्यदे च धनदे जगदाधिपत्यप्रागल्भ्यदे पुरुषदे प्रमदाजनेषु ।योषित्प्रदेऽद्य सुतजन्ममहोत्सवस्यदात्री त्वमेव मतिदानरता नमत्सु ॥ ११२॥

saubhāgyade ca dhanade jagadādhipatyaprāgalbhyade puruṣade pramadājaneṣu |yoṣitprade'dya sutajanmamahotsavasyadātrī tvameva matidānaratā namatsu || 112||

देवि श्रुतिश्रुतिमतां वचसां विदूरेविद्राविताखिलशुभेतरकर्मजाले ।ओङ्कारनादपरिभावितदिव्यरूपेत्वङ्कारभेदरहिता वस मेऽन्तरङ्गे ॥ ११३॥

devi śrutiśrutimatāṃ vacasāṃ vidūrevidrāvitākhilaśubhetarakarmajāle |oṅkāranādaparibhāvitadivyarūpetvaṅkārabhedarahitā vasa me'ntaraṅge || 113||

ताटङ्कयुग्मसहिता धृतकण्ठभूषालावण्यजाललसिता बहुभूषणाढ्या ।दृष्टासि च स्तुतपदासि मयेह मातःमां मैव विस्मर महेश्वरि मीननेत्रे ॥ ११४॥

tāṭaṅkayugmasahitā dhṛtakaṇṭhabhūṣālāvaṇyajālalasitā bahubhūṣaṇāḍhyā |dṛṣṭāsi ca stutapadāsi mayeha mātaḥmāṃ maiva vismara maheśvari mīnanetre || 114||

त्वत्कीर्तितो जगदिदं परिपूर्णमम्बमीनाक्षि हाटकमयाम्बुजमध्यसंस्थे ।ब्राह्म्यादिशक्तिरचितावरणे शिवाख्येहालास्यनायकि सदाऽपि नमो नमस्ते ॥ ११५॥

tvatkīrtito jagadidaṃ paripūrṇamambamīnākṣi hāṭakamayāmbujamadhyasaṃsthe |brāhmyādiśaktiracitāvaraṇe śivākhyehālāsyanāyaki sadā'pi namo namaste || 115||

श्रृङ्गारपूर्णशतकं परिपूर्णमेतत्मीनाक्षिकाशुभपवित्रचरित्रगर्भम् ।सन्तानरूपफलदं कृतमङ्गलं तत्सम्पत्प्रदं भुवि नृणां पठतां सुभद्रम् ॥ ११६॥

śrṛṅgārapūrṇaśatakaṃ paripūrṇametatmīnākṣikāśubhapavitracaritragarbham |santānarūpaphaladaṃ kṛtamaṅgalaṃ tatsampatpradaṃ bhuvi nṛṇāṃ paṭhatāṃ subhadram || 116||

सर्वेषु वैदिकपदेषु यथानुपूर्वीनित्या तथास्तु मम वाग्रचिते प्रबन्धे ।सा सर्वविस्मयकरी कवितारसज्ञसन्तोषदा मम हिमाचलजा कृपातः ॥ ११७॥

sarveṣu vaidikapadeṣu yathānupūrvīnityā tathāstu mama vāgracite prabandhe |sā sarvavismayakarī kavitārasajñasantoṣadā mama himācalajā kṛpātaḥ || 117||

श्रीपाणड्यराजतनयानिलयं प्रपद्यप्रातः पठन्ति मनुजा भुवि ये तु भक्त्या ।माध्यन्दिने च सवनेषु च योऽथ सायंते वेदशास्त्रधनभोगसमृद्धिगास्स्युः ॥ ११८॥

śrīpāṇaḍyarājatanayānilayaṃ prapadyaprātaḥ paṭhanti manujā bhuvi ye tu bhaktyā |mādhyandine ca savaneṣu ca yo'tha sāyaṃte vedaśāstradhanabhogasamṛddhigāssyuḥ || 118||

आनन्ददायकशुकाक्षरवन्मदीयमानन्ददायकमिदं भवताद्बुधेभ्यः ।आनन्दरूपपरमेशितुरप्यपूर्वमानन्दमेव तनुते भुवि या तदीयम् ॥ ११९॥

ānandadāyakaśukākṣaravanmadīyamānandadāyakamidaṃ bhavatādbudhebhyaḥ |ānandarūpaparameśiturapyapūrvamānandameva tanute bhuvi yā tadīyam || 119||

आचार्यशङ्करमहोज्ज्वलसम्प्रदायःश्रीनारसिंहगुरुपुण्यकटाक्षपूतः ।लीलाभिरेनमतनोत्स मुदैव सच्चिदानन्दसंयमिवरस्तवमम्बिकायाः ॥ १२०॥

ācāryaśaṅkaramahojjvalasampradāyaḥśrīnārasiṃhagurupuṇyakaṭākṣapūtaḥ |līlābhirenamatanotsa mudaiva saccidānandasaṃyamivarastavamambikāyāḥ || 120||

पुण्यश्लोकः परमपुरुषस्सुन्दरेशो महात्मापुण्यश्लोका झषकनयना पार्वती पाण्ड्यजा सा ।पुण्यश्लोकाः मम च दशकद्व्युत्तरा ये शतान्ताःपुण्यश्लोकाः पठननिरताः पाण्ड्यपुत्रीस्तवस्य ॥ १२१॥

puṇyaślokaḥ paramapuruṣassundareśo mahātmāpuṇyaślokā jhaṣakanayanā pārvatī pāṇḍyajā sā |puṇyaślokāḥ mama ca daśakadvyuttarā ye śatāntāḥpuṇyaślokāḥ paṭhananiratāḥ pāṇḍyaputrīstavasya || 121||

इति श्रीसच्चिदानन्दभारती स्वामिभिः कृतम् ।मीनाक्षीस्तवराजं ये पठन्ति नरसत्तमाः ॥त्रिदिवं ते तृणीकृत्य कैलासे वासमाप्नुयुः ।कुर्वन्ति येऽत्र सन्देहं नरकार्हा भवन्ति ते ॥ १२२॥

iti śrīsaccidānandabhāratī svāmibhiḥ kṛtam |mīnākṣīstavarājaṃ ye paṭhanti narasattamāḥ ||tridivaṃ te tṛṇīkṛtya kailāse vāsamāpnuyuḥ |kurvanti ye'tra sandehaṃ narakārhā bhavanti te || 122||

॥ इति श्रीसच्चिदानन्दभारतीमहास्वामिभिः विरचितंश्रीमीनाक्षीशतकं अथवा श्रीमीनाक्षीस्तवराजं सम्पूर्णम् ॥

|| iti śrīsaccidānandabhāratīmahāsvāmibhiḥ viracitaṃśrīmīnākṣīśatakaṃ athavā śrīmīnākṣīstavarājaṃ sampūrṇam ||