श्रीस्तुतिः कनकधारालक्ष्मीस्तवराजः च Shristutih By Shvami Vedanta Desika

श्रीकनकधारालक्ष्मीस्तवराजःश्रीगणेशाय नमः ।श्रीमते रामानुजाय नमः ।श्रीमान्वेङ्कटनाथार्यः कवितार्किककेसरी ।वेदान्ताचार्यवर्यो सन्निधत्तां सदा हृदि ॥ईशानां जगतोऽस्य वेङ्कटपतेर्विष्णोः पर प्रेयसींत्वद्वक्षस्थलनित्यवासरसिकां तत्क्षान्तिसंवर्द्वितीम् ।पद्मालङ्कृतपाणिपल्लवयुतां पद्मासनस्थां श्रियंवात्सल्यादिगुणोज्ज्वलां भगवती वन्दे जगन्मातरम् ॥मानातीतप्रथितविभवां मङ्गलं मङ्गलानां वक्षःपीठंमधुविजयिनो भूषयन्तीं स्वकान्त्या ।प्रत्यक्षानुश्रविकमहिमप्रार्थिनीनां प्रजानांश्रेयोमूर्तिं श्रियमशरणस्त्वां शरण्यां प्रपद्ये ॥ १॥

śrīkanakadhārālakṣmīstavarājaḥśrīgaṇeśāya namaḥ |śrīmate rāmānujāya namaḥ |śrīmānveṅkaṭanāthāryaḥ kavitārkikakesarī |vedāntācāryavaryo sannidhattāṃ sadā hṛdi ||īśānāṃ jagato'sya veṅkaṭapaterviṣṇoḥ para preyasīṃtvadvakṣasthalanityavāsarasikāṃ tatkṣāntisaṃvardvitīm |padmālaṅkṛtapāṇipallavayutāṃ padmāsanasthāṃ śriyaṃvātsalyādiguṇojjvalāṃ bhagavatī vande jaganmātaram ||mānātītaprathitavibhavāṃ maṅgalaṃ maṅgalānāṃ vakṣaḥpīṭhaṃmadhuvijayino bhūṣayantīṃ svakāntyā |pratyakṣānuśravikamahimaprārthinīnāṃ prajānāṃśreyomūrtiṃ śriyamaśaraṇastvāṃ śaraṇyāṃ prapadye || 1||

आविर्भावः कलशजलधावध्वरे वाऽपि यस्याःस्थानं यस्याः सरसिजवनं विष्णुवक्षःस्थलं वा ।भूमा यस्या भुवनमखिलं देवि दिव्यं पदं वास्तोकप्रज्ञैरनवधिगुणा स्तूयसे सा कथं त्वम् ॥ २॥

āvirbhāvaḥ kalaśajaladhāvadhvare vā'pi yasyāḥsthānaṃ yasyāḥ sarasijavanaṃ viṣṇuvakṣaḥsthalaṃ vā |bhūmā yasyā bhuvanamakhilaṃ devi divyaṃ padaṃ vāstokaprajñairanavadhiguṇā stūyase sā kathaṃ tvam || 2||

स्तोतव्यत्वं दिशति भवती देहिभिः स्तूयमानातामेव त्वामनितरगतिः स्तोतुमाशंसमानः ।सिद्धारम्भः सकलभुवनश्लाघनीयो भवेयंसेवापेक्षा तव चरणयोः श्रेयसे कस्य न स्यात् ॥ ३॥

stotavyatvaṃ diśati bhavatī dehibhiḥ stūyamānātāmeva tvāmanitaragatiḥ stotumāśaṃsamānaḥ |siddhārambhaḥ sakalabhuvanaślāghanīyo bhaveyaṃsevāpekṣā tava caraṇayoḥ śreyase kasya na syāt || 3||

यत्सङ्कल्पाद्भवति कमले यत्र देहिन्यमीषांजन्मस्थेमप्रलयरचना जङ्गमाजङ्गमानाम् ।तत्कल्याणं किमपि यमिनामेकलक्ष्यं समाधौपूर्णं तेजः स्फुरति भवतीपादलाक्षारसाङ्कम् ॥ ४॥

yatsaṅkalpādbhavati kamale yatra dehinyamīṣāṃjanmasthemapralayaracanā jaṅgamājaṅgamānām |tatkalyāṇaṃ kimapi yamināmekalakṣyaṃ samādhaupūrṇaṃ tejaḥ sphurati bhavatīpādalākṣārasāṅkam || 4||

निष्प्रत्यूहप्रणयघटितं देवि नित्यानपायं विष्णुस्त्वंचेत्यनवधिगुणं द्वन्द्वमन्योन्यलक्ष्यम् ।शेषश्चित्तं विमलमनसां मौलयश्च श्रुतीनांसम्पद्यन्ते विहरणविधौ यस्य शय्याविशेषाः ॥ ५॥

niṣpratyūhapraṇayaghaṭitaṃ devi nityānapāyaṃ viṣṇustvaṃcetyanavadhiguṇaṃ dvandvamanyonyalakṣyam |śeṣaścittaṃ vimalamanasāṃ maulayaśca śrutīnāṃsampadyante viharaṇavidhau yasya śayyāviśeṣāḥ || 5||

उद्देश्यत्वं जननि भजतोरूज्झितोपाधिगन्धंप्रत्यग्रूपे हविषि युवयोरेकशेषित्वयोगात् ।पद्मे पत्युस्तव च निगमैर्नित्यमन्विष्यमाणोनावच्छेदं भजति महिमा नर्तयन मानसं नः ॥ ६॥

uddeśyatvaṃ janani bhajatorūjjhitopādhigandhaṃpratyagrūpe haviṣi yuvayorekaśeṣitvayogāt |padme patyustava ca nigamairnityamanviṣyamāṇonāvacchedaṃ bhajati mahimā nartayana mānasaṃ naḥ || 6||

पश्यन्तीषु श्रुतिषु परितः सूरिवृन्देन सार्धंमध्येकृत्य त्रिगुणफलकं निर्मितस्थानभेदम् ।विश्वाधीशप्रणयिनी सदा विभ्रमद्यूतवृत्तौब्रह्मेशाद्या दधति युवयोरक्षशारप्रचारम् ॥ ७॥

paśyantīṣu śrutiṣu paritaḥ sūrivṛndena sārdhaṃmadhyekṛtya triguṇaphalakaṃ nirmitasthānabhedam |viśvādhīśapraṇayinī sadā vibhramadyūtavṛttaubrahmeśādyā dadhati yuvayorakṣaśārapracāram || 7||

अस्येशाना त्वमसि जगतः संश्रयन्ती मुकुन्दंलक्ष्मीः पद्मा जलधितनया विष्णुपत्नीन्दिरेति ।यन्नामानि श्रुतिपरिपणान्येवमावर्तयन्तोनावर्तन्ते दुरितपवनप्रेरिते जन्मचक्रे ॥ ८॥

asyeśānā tvamasi jagataḥ saṃśrayantī mukundaṃlakṣmīḥ padmā jaladhitanayā viṣṇupatnīndireti |yannāmāni śrutiparipaṇānyevamāvartayantonāvartante duritapavanaprerite janmacakre || 8||

त्वामेवाहुः कतिचिदपरे त्वत्प्रियं लोकनाथंकिं तैरन्तःकलहमलिनैः किञ्चिदुत्तीर्य मग्नैः ।त्वत्सम्प्रीत्यै विहरति हरौ सम्मुखीनां श्रुतीनांभावारूढौ भगवति युवां दम्पती दैवतं नः ॥ ९॥

tvāmevāhuḥ katicidapare tvatpriyaṃ lokanāthaṃkiṃ tairantaḥkalahamalinaiḥ kiñciduttīrya magnaiḥ |tvatsamprītyai viharati harau sammukhīnāṃ śrutīnāṃbhāvārūḍhau bhagavati yuvāṃ dampatī daivataṃ naḥ || 9||

आपन्नार्तिप्रशमनविधौ बद्धदीक्षस्यविष्णोराचख्युस्त्वां प्रियसहचरीमैकमत्योपपन्नाम् ।प्रादुर्भावैरपि समतनुः प्राध्वमन्वीयसे त्वंदूरोत्क्षिप्तैरिव मधुरता दुग्धराशेस्तरङ्गे ॥ १०॥

āpannārtipraśamanavidhau baddhadīkṣasyaviṣṇorācakhyustvāṃ priyasahacarīmaikamatyopapannām |prādurbhāvairapi samatanuḥ prādhvamanvīyase tvaṃdūrotkṣiptairiva madhuratā dugdharāśestaraṅge || 10||

धत्ते शोभां हरिमरकते तावकी मूर्तिराद्यातन्वी तुंगस्तनभरनता तप्तजाम्बूनदाभा ।यस्यां गच्छन्त्युदयविलयैर्नित्यमानन्दसिन्धाविच्छावेगोल्लसितलहरीविभ्रमं व्यक्तयस्ते ॥ ११॥

dhatte śobhāṃ harimarakate tāvakī mūrtirādyātanvī tuṃgastanabharanatā taptajāmbūnadābhā |yasyāṃ gacchantyudayavilayairnityamānandasindhāvicchāvegollasitalaharīvibhramaṃ vyaktayaste || 11||

आसंसारं विततमखिलं वाङ्मयंयद्विभूतिर्यद्भ्रूभङ्गात्कुसुमधनुषः किङ्करो मेरूधन्वा ।यस्यां नित्यं नयनशतकैरेकलक्ष्यो महेन्द्रःपद्मे तासां परिणतिरसौ भावलेशैस्त्वदीयैः ॥ १२॥

āsaṃsāraṃ vitatamakhilaṃ vāṅmayaṃyadvibhūtiryadbhrūbhaṅgātkusumadhanuṣaḥ kiṅkaro merūdhanvā |yasyāṃ nityaṃ nayanaśatakairekalakṣyo mahendraḥpadme tāsāṃ pariṇatirasau bhāvaleśaistvadīyaiḥ || 12||

अग्रे भर्तुः सरसिजमये भद्रपीठेनिषण्णामम्भोराशेरधिगतसुधासम्प्लवादुत्थितां त्वाम् ।पुष्पासारस्थगितभुवनैः पुष्कलावर्तकाद्यैःक्लृप्तारम्भाः कनककलशैरभ्यषिञ्चन्गजेन्द्राः ॥ १३॥

agre bhartuḥ sarasijamaye bhadrapīṭheniṣaṇṇāmambhorāśeradhigatasudhāsamplavādutthitāṃ tvām |puṣpāsārasthagitabhuvanaiḥ puṣkalāvartakādyaiḥklṛptārambhāḥ kanakakalaśairabhyaṣiñcangajendrāḥ || 13||

आलोक्य त्वाममृतसहजे विष्णुवक्षःस्थलस्थांशापाक्रान्ताः शरणमगमन्सावरोधाः सुरेन्द्राः ।लब्ध्वा भूयस्त्रिभुवनमिदं लक्षितं त्वत्कटाक्षैःसर्वाकारस्थिरसमुदयां सम्पदं निर्विशन्ति ॥ १४॥

ālokya tvāmamṛtasahaje viṣṇuvakṣaḥsthalasthāṃśāpākrāntāḥ śaraṇamagamansāvarodhāḥ surendrāḥ |labdhvā bhūyastribhuvanamidaṃ lakṣitaṃ tvatkaṭākṣaiḥsarvākārasthirasamudayāṃ sampadaṃ nirviśanti || 14||

आर्तत्राणत्रव्रतिभिरमृतासारनीलाम्बुवाहैरम्भोजानामुषसि मिषतामन्तरङ्गैरपाङ्गै ।यस्यां यस्यां दिशि विहरते देवि दृष्टिस्त्वदीयातस्यां तस्यामहमहमिकां तन्वते सम्पदोघाः ॥ १५॥

ārtatrāṇatravratibhiramṛtāsāranīlāmbuvāhairambhojānāmuṣasi miṣatāmantaraṅgairapāṅgai |yasyāṃ yasyāṃ diśi viharate devi dṛṣṭistvadīyātasyāṃ tasyāmahamahamikāṃ tanvate sampadoghāḥ || 15||

योगारम्भत्वरितमनसो युष्मदैकान्त्ययुक्तं धर्मंप्राप्तुं प्रथममिह ये धारयन्तेऽधना याम् ॥तेषां भूमेर्धनपतिगृहादम्बुधेर्वा प्रकामं धारानिर्यान्त्यधिकमधिकं वाञ्छितानां वसूनाम् ॥ १६॥

yogārambhatvaritamanaso yuṣmadaikāntyayuktaṃ dharmaṃprāptuṃ prathamamiha ye dhārayante'dhanā yām ||teṣāṃ bhūmerdhanapatigṛhādambudhervā prakāmaṃ dhārāniryāntyadhikamadhikaṃ vāñchitānāṃ vasūnām || 16||

श्रेयस्कामा यमलनिलये चित्रमाम्नायवाचांचूडापीडं तव पदयुगं चेतसा धारयन्तः ।छत्रच्छायासुभगशिरसश्चामरस्मेरपार्श्वाःश्लाघाशब्दश्रवणमुदिताः स्रग्विणः सञ्चरन्ति ॥ १७॥

śreyaskāmā yamalanilaye citramāmnāyavācāṃcūḍāpīḍaṃ tava padayugaṃ cetasā dhārayantaḥ |chatracchāyāsubhagaśirasaścāmarasmerapārśvāḥślāghāśabdaśravaṇamuditāḥ sragviṇaḥ sañcaranti || 17||

ऊरीकर्तुं कुशलमखिलं जेतुमादीनरातीन्दूरीकर्तुं दुरितनिवहं त्यक्तुमाद्यामविद्याम् ।अम्ब स्तम्बावधिकजननग्रामसीमान्तरेखामालम्बन्तेविमलमनसो विष्णुकान्ते दया ते ॥ १८॥

ūrīkartuṃ kuśalamakhilaṃ jetumādīnarātīndūrīkartuṃ duritanivahaṃ tyaktumādyāmavidyām |amba stambāvadhikajananagrāmasīmāntarekhāmālambantevimalamanaso viṣṇukānte dayā te || 18||

जाताकांक्षा जननि युवयोरेकसेवाधिकारेमायालीढं विभवमखिलं मन्यमानास्तृणाय ।प्रीत्यै विष्णोस्तव च कृतिनः प्रीतिमन्तो भजन्तेवेलाभङ्गप्रशमनफलं वैदिकं धर्मसेतुम् ॥ १९॥

jātākāṃkṣā janani yuvayorekasevādhikāremāyālīḍhaṃ vibhavamakhilaṃ manyamānāstṛṇāya |prītyai viṣṇostava ca kṛtinaḥ prītimanto bhajantevelābhaṅgapraśamanaphalaṃ vaidikaṃ dharmasetum || 19||

सेवे देवि त्रिदशमहिलामौलिमालार्चितं तेसिद्धिक्षेत्रं शमितविपदां सम्पदां पादपद्मम् ।यस्मिन्नीषन्नमितशिरसो यापयित्वा शरीरंवर्तिष्यन्ते वितमसि पदे वासुदेवस्य धन्याः ॥ २०॥

seve devi tridaśamahilāmaulimālārcitaṃ tesiddhikṣetraṃ śamitavipadāṃ sampadāṃ pādapadmam |yasminnīṣannamitaśiraso yāpayitvā śarīraṃvartiṣyante vitamasi pade vāsudevasya dhanyāḥ || 20||

सानुप्रासप्रकटितदयैः सान्द्रवात्सल्यदिग्धैरम्बस्निग्धैरमृतलहरीलब्धसब्रह्मचर्यैः ।घर्मे तापत्रयविरचिते गाढतप्तं क्षणंमामाकिञ्चन्यग्लपितमनधैराद्रियेथाः कटाक्षैः ॥ २१॥

sānuprāsaprakaṭitadayaiḥ sāndravātsalyadigdhairambasnigdhairamṛtalaharīlabdhasabrahmacaryaiḥ |gharme tāpatrayaviracite gāḍhataptaṃ kṣaṇaṃmāmākiñcanyaglapitamanadhairādriyethāḥ kaṭākṣaiḥ || 21||

सम्पद्यन्ते भवभयतमीभानवस्त्वत्प्रसादाद्भावाःसर्वे भगवति हरौ भक्तिमुद्वेलयन्तः ।याचे किं त्वामहमिह यतः शीतलोदारशीलाभूयो भूयो दिशसि महतां मङ्गलानां प्रबन्धान् ॥ २२॥

sampadyante bhavabhayatamībhānavastvatprasādādbhāvāḥsarve bhagavati harau bhaktimudvelayantaḥ |yāce kiṃ tvāmahamiha yataḥ śītalodāraśīlābhūyo bhūyo diśasi mahatāṃ maṅgalānāṃ prabandhān || 22||

माता देवि त्वमसि भगवान्वासुदेवः पिता मेजातः सोऽहं जननि युवयोरेकलक्ष्यं दयायाः ।दत्तो युष्मत्परिजनतया देशिकैरप्यतस्त्वं किं तेभूयः प्रियमिति किल स्मेरवक्रा विभासि ॥ २३॥

mātā devi tvamasi bhagavānvāsudevaḥ pitā mejātaḥ so'haṃ janani yuvayorekalakṣyaṃ dayāyāḥ |datto yuṣmatparijanatayā deśikairapyatastvaṃ kiṃ tebhūyaḥ priyamiti kila smeravakrā vibhāsi || 23||

कल्याणानामविकलनिधिः काऽपि कारुण्यसीमानित्यामोदा निगमवचसां मौलिमन्दारमाला ।सम्पद्दिव्यः मधुविजयिनः सन्निधत्तां सदामे सैषा देवी सकलभुवनप्रार्थनाकामधेनुः ॥ २४॥

kalyāṇānāmavikalanidhiḥ kā'pi kāruṇyasīmānityāmodā nigamavacasāṃ maulimandāramālā |sampaddivyaḥ madhuvijayinaḥ sannidhattāṃ sadāme saiṣā devī sakalabhuvanaprārthanākāmadhenuḥ || 24||

उपचितगुरुभक्तेरुत्थितं वेङ्कटेशात्कलिकलुषनिवृत्त्यै कल्प्यमानं प्रजानाम् ।सरसिजनिलयायाः स्तोत्रमेतत्पठन्तःसकलकुशलसीमा सार्वभौमा भवन्ति ॥ २५॥

upacitagurubhakterutthitaṃ veṅkaṭeśātkalikaluṣanivṛttyai kalpyamānaṃ prajānām |sarasijanilayāyāḥ stotrametatpaṭhantaḥsakalakuśalasīmā sārvabhaumā bhavanti || 25||

कवितार्किकसिंहाय कल्याणगुणशालिने ।श्रीमते वेङ्कटेशाय वेदान्तगुरवे नमः ॥॥ इति श्रीवेदान्तदेशिकविरचिता श्रीस्तुतिः सम्पूर्णा ॥इति श्रीकविरार्किकसंइहस्य सर्वतन्त्रस्वतन्त्रस्य श्रीमद्वेङ्कटनाथस्यवेदान्ताचार्यस्य कृतिषु कनकधाराश्रीलक्ष्मीस्तवराजः सम्पूर्णः ॥

kavitārkikasiṃhāya kalyāṇaguṇaśāline |śrīmate veṅkaṭeśāya vedāntagurave namaḥ |||| iti śrīvedāntadeśikaviracitā śrīstutiḥ sampūrṇā ||iti śrīkavirārkikasaṃihasya sarvatantrasvatantrasya śrīmadveṅkaṭanāthasyavedāntācāryasya kṛtiṣu kanakadhārāśrīlakṣmīstavarājaḥ sampūrṇaḥ ||