स्वयमुत्प्रेक्षितलीला Svayamutprekshitalila

श्रीराधावल्लभाय नमः ।श्यामलसौहृदबद्धा कामिततत्पदसङ्गतिरद्धा ।धैर्यमसौ स्मरवर्धितराधा प्राप न मन्दिरकर्मणि राधा ॥ १॥

śrīrādhāvallabhāya namaḥ |śyāmalasauhṛdabaddhā kāmitatatpadasaṅgatiraddhā |dhairyamasau smaravardhitarādhā prāpa na mandirakarmaṇi rādhā || 1||

तं कमलेक्षणमीक्षितुकामा सा च्छलतः सव्यमुज्झितधामा ।यामुनरोधसि चारु चरन्ती दूरमविन्दत सुन्दरदन्ती ॥ २॥

taṃ kamalekṣaṇamīkṣitukāmā sā cchalataḥ savyamujjhitadhāmā |yāmunarodhasi cāru carantī dūramavindata sundaradantī || 2||

(दोधकम्)प्राप्योदारां परिमलधारां कंसारातेरुदयति वाते ।सेयं दत्ता दिशि दिशि यत्ता दृष्टिं कम्रामकिरदनम्रा ॥ ३॥

(dodhakam)prāpyodārāṃ parimaladhārāṃ kaṃsārāterudayati vāte |seyaṃ dattā diśi diśi yattā dṛṣṭiṃ kamrāmakiradanamrā || 3||

भृङ्गीवेयं तमपरिमेयं मुग्धा गन्धं हृदि कृतबन्धम् ।व्यग्रप्राया पुलकितकाया प्रेमोद्भ्रान्ता द्रुतमभियाता ॥ ४॥

bhṛṅgīveyaṃ tamaparimeyaṃ mugdhā gandhaṃ hṛdi kṛtabandham |vyagraprāyā pulakitakāyā premodbhrāntā drutamabhiyātā || 4||

कृष्णमवेक्ष्य ततः परितुष्टा पुष्पगणाहृतिकैतवजुष्टा ।मन्थरपादसरोरुहपाता कुञ्जकुटीरतटीमुपयाता ॥ ५॥

kṛṣṇamavekṣya tataḥ parituṣṭā puṣpagaṇāhṛtikaitavajuṣṭā |mantharapādasaroruhapātā kuñjakuṭīrataṭīmupayātā || 5||

सा पृथुवेपथुदोलितहस्ता प्रेमसमुत्थितभावविहस्ता ।फुल्लमहीरुहमण्डलकान्ते तत्र पुरः प्रससार वनान्ते ॥ ६॥

sā pṛthuvepathudolitahastā premasamutthitabhāvavihastā |phullamahīruhamaṇḍalakānte tatra puraḥ prasasāra vanānte || 6||

(दोधकमेव)माधवस्तां तदालोकयन् राधिकांवल्लवीवर्गतः सद्गुणेनाधिकाम् ।केयमुद्बाधते मद्वनं रागतस्तूर्णामित्युल्लपन् फुल्लधीरागतः ॥ ७॥

(dodhakameva)mādhavastāṃ tadālokayan rādhikāṃvallavīvargataḥ sadguṇenādhikām |keyamudbādhate madvanaṃ rāgatastūrṇāmityullapan phulladhīrāgataḥ || 7||

भालविद्योतितस्फीतगोरोचनंपार्श्वतः प्रेक्ष्य तं विभ्रमल्लोचनम् ।सा पटेनावृता कैतवाद् भामिनीवक्रितभ्रूरभूद् दूरभूगामिनी ॥ ८॥ (स्रग्विणी)

bhālavidyotitasphītagorocanaṃpārśvataḥ prekṣya taṃ vibhramallocanam |sā paṭenāvṛtā kaitavād bhāminīvakritabhrūrabhūd dūrabhūgāminī || 8|| (sragviṇī)

लीलोद्भ्रान्तं मुहुरथ नुदतीनेत्रद्वन्द्वं दिशि दिशि सुदती ।वीक्षाञ्चक्रे दलभरावकटांमल्लीवल्लीं तटभुवि निकटाम् ॥ ९॥

līlodbhrāntaṃ muhuratha nudatīnetradvandvaṃ diśi diśi sudatī |vīkṣāñcakre dalabharāvakaṭāṃmallīvallīṃ taṭabhuvi nikaṭām || 9||

तामुन्मीलद्भ्रमरविलसितांलब्धा पुष्पैरुपरि किल सिताम् ।लीनेवाभूद् विकसितमदनातस्याः प्रान्ते सरसिजवदना ॥ १०॥ (भ्रमरविलसिता)

tāmunmīladbhramaravilasitāṃlabdhā puṣpairupari kila sitām |līnevābhūd vikasitamadanātasyāḥ prānte sarasijavadanā || 10|| (bhramaravilasitā)

अञ्जसा व्याहरत् कञ्जसारेक्षणस्तामसौ स्रग्विणीं दामसौरभ्यभाक् ।माधुरीमुद्ग्रिअन् साधुरीत्युज्ज्वलांनूतनानन्ददां पूतनामर्दनः ॥ ११॥

añjasā vyāharat kañjasārekṣaṇastāmasau sragviṇīṃ dāmasaurabhyabhāk |mādhurīmudgrian sādhurītyujjvalāṃnūtanānandadāṃ pūtanāmardanaḥ || 11||

भङ्गुरान् अङ्कुरान्निर्दयं छिन्दतीवीरुधः कोमओल्द्भेदिनीभिर्भिन्दती ।आः कथं लुण्ठसि त्वं मृगाङ्काननेपुष्पराजीमसौ हन्त मत्कानने ॥ १२॥

bhaṅgurān aṅkurānnirdayaṃ chindatīvīrudhaḥ komaoldbhedinībhirbhindatī |āḥ kathaṃ luṇṭhasi tvaṃ mṛgāṅkānanepuṣparājīmasau hanta matkānane || 12||

सदात्र चिनुमः प्रसूनमजनेवयं हि निरताः सुराभिभजने ।न कोऽपि कुरुते निषेधरचनंकिमद्य तनुषे प्रगल्भवचनम् ॥ १३॥

sadātra cinumaḥ prasūnamajanevayaṃ hi niratāḥ surābhibhajane |na ko'pi kurute niṣedharacanaṃkimadya tanuṣe pragalbhavacanam || 13||

प्रसीद कुसुमं विचित्र्य सरसाप्रयामि सरसीरुहाक्ष तरसा ।क्रियाद्य महती ममास्ति भवनेविलम्बमधिकं तनुष्व न वने ॥ १४॥ (जलोद्धतगतिः)

prasīda kusumaṃ vicitrya sarasāprayāmi sarasīruhākṣa tarasā |kriyādya mahatī mamāsti bhavanevilambamadhikaṃ tanuṣva na vane || 14|| (jaloddhatagatiḥ)

नियुक्तः क्षितीन्द्रेण तेनास्मि कामंवनं पालयामि क्रमेणाभिरामम् ।जनः शीर्णमप्युद्धरेद् यो दलार्धंहराम्यम्बरं तस्य वित्तेन सार्धम् ॥ १५॥

niyuktaḥ kṣitīndreṇa tenāsmi kāmaṃvanaṃ pālayāmi krameṇābhirāmam |janaḥ śīrṇamapyuddhared yo dalārdhaṃharāmyambaraṃ tasya vittena sārdham || 15||

परिज्ञातमद्य प्रसूनालिमेतांलुनीषे त्वमेवं प्रवालैः समेताम् ।धृतासौ मया काञ्चनश्रेणिगौरिप्रविष्टासि गेहं कथं पुष्पचौरि ॥ १६॥ (भुजङ्गप्रयातम्)

parijñātamadya prasūnālimetāṃlunīṣe tvamevaṃ pravālaiḥ sametām |dhṛtāsau mayā kāñcanaśreṇigauripraviṣṭāsi gehaṃ kathaṃ puṣpacauri || 16|| (bhujaṅgaprayātam)

स पतिः पिशुनः कुपितोऽपिशुनःसदने मुखरा जरती मुखरा ।चतुरा गुरवो भविता कुरवोव्यसनं पुरुषेश्वर किं कुरुषे ॥ १७॥

sa patiḥ piśunaḥ kupito'piśunaḥsadane mukharā jaratī mukharā |caturā guravo bhavitā kuravovyasanaṃ puruṣeśvara kiṃ kuruṣe || 17||

जलजेक्षण हे कुलजामबलांन हि दुर्यशसा रचयाधवलाम् ।तरसा विरमत्किरणं तरणिंदिवि पश्य ततस्त्यज मे सरणिम् ॥ १८॥ (तोटकम्)

jalajekṣaṇa he kulajāmabalāṃna hi duryaśasā racayādhavalām |tarasā viramatkiraṇaṃ taraṇiṃdivi paśya tatastyaja me saraṇim || 18|| (toṭakam)

जाने तव कचपक्षंसम्भृतवरमल्लिकालक्षम् ।उरसि च कञ्चुकराजंध्रुवमर्बुधमाधवीभाजम् ॥ १९॥

jāne tava kacapakṣaṃsambhṛtavaramallikālakṣam |urasi ca kañcukarājaṃdhruvamarbudhamādhavībhājam || 19||

एहि तव क्षणमात्रंविचारयामि क्रमाद् गात्रम् ।तत्त्वे किल निर्णीतेप्रयाहि भवनं तडितपीते ॥ २०॥ (आर्या)

ehi tava kṣaṇamātraṃvicārayāmi kramād gātram |tattve kila nirṇīteprayāhi bhavanaṃ taḍitapīte || 20|| (āryā)

न मुषा माधव रचय विवादंविदधे तव मुहुरहमभिवादम् ।गोकुलवसतौ स्वरमिव मूर्तंन किमु भवन्तं जाने धूर्तम् ॥ २१॥

na muṣā mādhava racaya vivādaṃvidadhe tava muhurahamabhivādam |gokulavasatau svaramiva mūrtaṃna kimu bhavantaṃ jāne dhūrtam || 21||

वेत्ति न गोपी वृन्दारामंवृन्दावनमपि भुवि कः कामम् ।अहमिह तदिदं कितव रसालंकथमवचेष्ये न कुसुमजालम् ॥ २२॥ (पज्झटिका)

vetti na gopī vṛndārāmaṃvṛndāvanamapi bhuvi kaḥ kāmam |ahamiha tadidaṃ kitava rasālaṃkathamavaceṣye na kusumajālam || 22|| (pajjhaṭikā)

नेदमत्र कलसस्तनि शंसक्रोधनो नृपतिरेष नृशंसः ।तेन हन्त विदिते वनभङ्गेयौवतं पतति भीतितरङ्गे ॥ २३॥

nedamatra kalasastani śaṃsakrodhano nṛpatireṣa nṛśaṃsaḥ |tena hanta vidite vanabhaṅgeyauvataṃ patati bhītitaraṅge || 23||

तन्वि गेहगमनव्यवसायंचेत् करोषि शृणु रम्यमुपायम् ।अत्र मत्तबहुषट्पदवीरेलीलया प्रविश कुञ्जकुटीरे ॥ २४॥ (स्वागता)

tanvi gehagamanavyavasāyaṃcet karoṣi śṛṇu ramyamupāyam |atra mattabahuṣaṭpadavīrelīlayā praviśa kuñjakuṭīre || 24|| (svāgatā)

गोकुले कुलवधूभिरर्चिताशीलचन्दनरसेन चर्चिता ।राधाहमधिकारितामतःकिं करोषि मय्धूर्त कामतः ॥ २५॥

gokule kulavadhūbhirarcitāśīlacandanarasena carcitā |rādhāhamadhikāritāmataḥkiṃ karoṣi maydhūrta kāmataḥ || 25||

नाक्षिणी क्षिप कुरङ्गि सर्वतःसाक्षिणी भव सखीभिरन्विता ।माधवः किल दुनोति मामसौसाधवः शृणुत भोः शिखिस्त्रियः ॥ २६॥ (रथोद्धता)

nākṣiṇī kṣipa kuraṅgi sarvataḥsākṣiṇī bhava sakhībhiranvitā |mādhavaḥ kila dunoti māmasausādhavaḥ śṛṇuta bhoḥ śikhistriyaḥ || 26|| (rathoddhatā)

भ्रूलेखां किमरालां त्वं निर्मासि करालांकिं वा पश्यसि वामं संरम्भादभिरामम् ।दिष्ट्या काननलोला हेलोत्फुल्लकपोलावृत्ता त्वं हरिहस्ते त्रातान्यो भुवि कस्ते ॥ २७॥

bhrūlekhāṃ kimarālāṃ tvaṃ nirmāsi karālāṃkiṃ vā paśyasi vāmaṃ saṃrambhādabhirāmam |diṣṭyā kānanalolā helotphullakapolāvṛttā tvaṃ harihaste trātānyo bhuvi kaste || 27||

आरुह्य द्रुमवाटीं मुञ्चेमां परिपाटींगेहान्तस्तव सर्वं जाने भामिनि गर्वम् ।नेदिष्ठः किल भूपः सोऽयं भैरवरूपस्तस्याग्रे चल वामे चोलीमर्पय वामे ॥ २८॥ (लोला)

āruhya drumavāṭīṃ muñcemāṃ paripāṭīṃgehāntastava sarvaṃ jāne bhāmini garvam |nediṣṭhaḥ kila bhūpaḥ so'yaṃ bhairavarūpastasyāgre cala vāme colīmarpaya vāme || 28|| (lolā)

इति वचनकदम्बैस्तत्र नर्मावलम्बैःस्कलदमलदुकूलां प्रोल्लसद्बाहुमूलाम् ।अविशदपदबद्धं गद्गदोद्गारनद्धंकिमपि किमपि जल्पं कल्प्यन्तीमनल्पम् ॥ २९॥

iti vacanakadambaistatra narmāvalambaiḥskaladamaladukūlāṃ prollasadbāhumūlām |aviśadapadabaddhaṃ gadgadodgāranaddhaṃkimapi kimapi jalpaṃ kalpyantīmanalpam || 29||

स्मितमुदितकपोलां निर्मितापाङ्गदोलांवरयुवतिषु राधां प्रेमपूरादगाधाम् ।सदनितलतिकान्तर्यो निनायातिकान्तःस हरिरलमभीष्टप्रापणं मे कृषीष्ट ॥ ३०॥ (मालिनी)

smitamuditakapolāṃ nirmitāpāṅgadolāṃvarayuvatiṣu rādhāṃ premapūrādagādhām |sadanitalatikāntaryo nināyātikāntaḥsa hariralamabhīṣṭaprāpaṇaṃ me kṛṣīṣṭa || 30|| (mālinī)

इति श्रीरूपगोस्वामिविरचितस्तवमालायां स्वयमुत्प्रेक्षितलीला समाप्ता ।

iti śrīrūpagosvāmiviracitastavamālāyāṃ svayamutprekṣitalīlā samāptā |