कृष्णसहस्रनामस्तोत्रम् (गर्गसंहितान्तर्गतम् हरिर्देवकीनन्दनः) Shrikhrishnasahasranamstotra From Gargasamhita

गर्ग उवाच ।अथोग्रसेनो नृपतिः पुत्रस्याशां विसृज्य च ।व्यासं पप्रच्छ सन्देहं ज्ञात्वा विश्वं मनोमयम् ॥ १॥

garga uvāca |athograseno nṛpatiḥ putrasyāśāṃ visṛjya ca |vyāsaṃ papraccha sandehaṃ jñātvā viśvaṃ manomayam || 1||

उग्रसेन उवाचब्रह्मन् केन प्रकारेण हित्वा च जगतः सुखम् ।भजेत् कृष्णं परंब्रह्म तन्मे व्याख्यातुमर्हसि ॥ २॥

ugrasena uvācabrahman kena prakāreṇa hitvā ca jagataḥ sukham |bhajet kṛṣṇaṃ paraṃbrahma tanme vyākhyātumarhasi || 2||

व्यास उवाच ।त्वदग्रे कथयिष्यामि सत्यं हितकरं वचः ।उग्रसेन महाराज शृणुष्वैकाग्रमानसः ॥ ३॥

vyāsa uvāca |tvadagre kathayiṣyāmi satyaṃ hitakaraṃ vacaḥ |ugrasena mahārāja śṛṇuṣvaikāgramānasaḥ || 3||

सेवनं कुरु राजेन्द्र राधाश्रीकृष्णयोः परम् ।नित्यं सहस्रनामभ्यामुभयोर्भक्तितः किल ॥ ४॥

sevanaṃ kuru rājendra rādhāśrīkṛṣṇayoḥ param |nityaṃ sahasranāmabhyāmubhayorbhaktitaḥ kila || 4||

सहस्रनाम राधाया विधिर्जानाति भूपते ।शङ्करो नारदश्चैव केचिद्वै चास्मदादयः ॥ ५॥

sahasranāma rādhāyā vidhirjānāti bhūpate |śaṅkaro nāradaścaiva kecidvai cāsmadādayaḥ || 5||

उग्रसेन उवाच ।राधिकानामसाहस्रं नारदाच्च पुरा श्रुतम् ।एकान्ते दिव्यशिबिरे कुरुक्षेत्रे रविग्रहे ॥ ६॥

ugrasena uvāca |rādhikānāmasāhasraṃ nāradācca purā śrutam |ekānte divyaśibire kurukṣetre ravigrahe || 6||

न श्रुतं नामसाहस्रं कृष्णस्याक्लिष्टकर्मणः ।वद तन्मे च कृपया येन श्रेयोऽहमाप्नुयाम् ॥ ७॥

na śrutaṃ nāmasāhasraṃ kṛṣṇasyākliṣṭakarmaṇaḥ |vada tanme ca kṛpayā yena śreyo'hamāpnuyām || 7||

गर्ग उवाच ।श्रुत्वोग्रसेनवचनं वेदव्यासो महामुनिः ।प्रशस्य तं प्रीतमनाः प्राह कृष्णं विलोकयन् ॥ ८॥

garga uvāca |śrutvograsenavacanaṃ vedavyāso mahāmuniḥ |praśasya taṃ prītamanāḥ prāha kṛṣṇaṃ vilokayan || 8||

व्यास उवाच ।शृणु राजन् प्रवक्ष्यामि सहस्रं नाम सुन्दरम् ।पुरा स्वधाम्नि राधायै कृष्णेनानेन निर्मितम् ॥ ९॥

vyāsa uvāca |śṛṇu rājan pravakṣyāmi sahasraṃ nāma sundaram |purā svadhāmni rādhāyai kṛṣṇenānena nirmitam || 9||

श्रीभगवानुवाच ।इदं रहस्यं किल गोपनीयं दत्ते च हानिः सततं भवेद्धि ।मोक्षप्रदं सर्वसुखप्रदं शं परं परार्थं पुरुषार्थदं च ॥ १०॥

śrībhagavānuvāca |idaṃ rahasyaṃ kila gopanīyaṃ datte ca hāniḥ satataṃ bhaveddhi |mokṣapradaṃ sarvasukhapradaṃ śaṃ paraṃ parārthaṃ puruṣārthadaṃ ca || 10||

रूपं च मे कृष्णसहस्रनाम पठेत्तु मद्रूप इव प्रसिद्धः ।दातव्यमेवं न शठाय कुत्र न दाम्भिकायोपदिशेत् कदापि ॥ ११॥

rūpaṃ ca me kṛṣṇasahasranāma paṭhettu madrūpa iva prasiddhaḥ |dātavyamevaṃ na śaṭhāya kutra na dāmbhikāyopadiśet kadāpi || 11||

दातव्यमेवं करुणावृताय गुर्वंघ्रिभक्तिप्रपरायणाय ।श्रीकृष्णभक्ताय सतां पराय तथा मदक्रोधविवर्जिताय ॥ १२॥

dātavyamevaṃ karuṇāvṛtāya gurvaṃghribhaktipraparāyaṇāya |śrīkṛṣṇabhaktāya satāṃ parāya tathā madakrodhavivarjitāya || 12||

ॐ अस्य श्रीकृष्णसहस्रनामस्तोत्रमन्त्रस्य नारायणऋषिः ।भुजङ्गप्रयातं छन्दः । श्रीकृष्णचन्द्रो देवता ।वासुदेवो बीजम् । श्रीराधा शक्तिः । मन्मथः कीलकम् ।श्रीपूर्णब्रह्मकृष्णचन्द्रभक्तिजन्मफलप्राप्तये जपे विनियोगः ॥अथ ध्यानम् । (भुजङ्गप्रयातम्)शिखिमुकुटविशेषं नीलपद्माङ्गदेशंविधुमुखकृतकेशं कौस्तुभापीतवेशम् ।मधुररवकलेशं शं भजे भ्रातृशेषंव्रजजनवनितेशं माधवं राधिकेशम् ॥ १३॥

oṃ asya śrīkṛṣṇasahasranāmastotramantrasya nārāyaṇaṛṣiḥ |bhujaṅgaprayātaṃ chandaḥ | śrīkṛṣṇacandro devatā |vāsudevo bījam | śrīrādhā śaktiḥ | manmathaḥ kīlakam |śrīpūrṇabrahmakṛṣṇacandrabhaktijanmaphalaprāptaye jape viniyogaḥ ||atha dhyānam | (bhujaṅgaprayātam)śikhimukuṭaviśeṣaṃ nīlapadmāṅgadeśaṃvidhumukhakṛtakeśaṃ kaustubhāpītaveśam |madhuraravakaleśaṃ śaṃ bhaje bhrātṛśeṣaṃvrajajanavaniteśaṃ mādhavaṃ rādhikeśam || 13||

इति ध्यानम् ॥ॐ हरिर्देवकीनन्दनः कंसहंता परात्मा च पीताम्बरः पूर्णदेवः ।रमेशस्तु कृष्णः परेशः पुराणः सुरेशोऽच्युतो वासुदेवश्च देवः ॥ १४॥

iti dhyānam ||oṃ harirdevakīnandanaḥ kaṃsahaṃtā parātmā ca pītāmbaraḥ pūrṇadevaḥ |rameśastu kṛṣṇaḥ pareśaḥ purāṇaḥ sureśo'cyuto vāsudevaśca devaḥ || 14||

धराभारहर्ता कृती राधिकेशः परो भूवरो दिव्यगोलोकनाथः ।सुदाम्नस्तथा राधिकाशापहेतुर्घृणी मानिनीमानदो दिव्यलोकः ॥ १५॥

dharābhārahartā kṛtī rādhikeśaḥ paro bhūvaro divyagolokanāthaḥ |sudāmnastathā rādhikāśāpaheturghṛṇī māninīmānado divyalokaḥ || 15||

लसद्गोपवेषो ह्यजो राधिकात्मा चलत्कुण्डलः कुन्तली कुन्तलस्रक् ।रथस्थः कदा राधया दिव्यरत्नः सुधासौधभूचारणो दिव्यवासाः ॥ १६॥

lasadgopaveṣo hyajo rādhikātmā calatkuṇḍalaḥ kuntalī kuntalasrak |rathasthaḥ kadā rādhayā divyaratnaḥ sudhāsaudhabhūcāraṇo divyavāsāḥ || 16||

कदा वृन्दकारण्यचारी स्वलोके महारत्नसिंहासनस्थः प्रशान्तः ।महाहंसभै(?)श्चामरैर्वीज्यमानश्चलच्छत्रमुक्तावलीशोभमानः ॥ १७॥

kadā vṛndakāraṇyacārī svaloke mahāratnasiṃhāsanasthaḥ praśāntaḥ |mahāhaṃsabhai(?)ścāmarairvījyamānaścalacchatramuktāvalīśobhamānaḥ || 17||

सुखी कोटिकन्दर्पलीलाभिरामः क्वणन्नूपुरालऽग्कृतांघ्रिः शुभांघ्रिः ।सुजानुश्च रंभाशुभोरुः कृशाङ्गः प्रतापी भुशुण्डासुदोर्दण्डखण्डः ॥ १८॥

sukhī koṭikandarpalīlābhirāmaḥ kvaṇannūpurāla'gkṛtāṃghriḥ śubhāṃghriḥ |sujānuśca raṃbhāśubhoruḥ kṛśāṅgaḥ pratāpī bhuśuṇḍāsudordaṇḍakhaṇḍaḥ || 18||

जपापुष्पहस्तश्च शातोदरश्रीर्महापद्मवक्षस्थलश्चन्द्रहासः ।लसत्कुन्ददन्तश्च बिम्बाधरश्रीः शरत्पद्मनेत्रः किरीटोज्ज्वलाभः ॥ १९॥

japāpuṣpahastaśca śātodaraśrīrmahāpadmavakṣasthalaścandrahāsaḥ |lasatkundadantaśca bimbādharaśrīḥ śaratpadmanetraḥ kirīṭojjvalābhaḥ || 19||

सखीकोटिभिर्वर्तमानो निकुञ्जे प्रियाराधया राससक्तो नवाङ्गः ।धराब्रह्मरुद्रादिभिः प्रार्थितः सद्धराभारदूरीकृतार्थं प्रजातः ॥ २०॥

sakhīkoṭibhirvartamāno nikuñje priyārādhayā rāsasakto navāṅgaḥ |dharābrahmarudrādibhiḥ prārthitaḥ saddharābhāradūrīkṛtārthaṃ prajātaḥ || 20||

यदुर्देवकीसौख्यदो बन्धनच्छित् सशेषो विभुर्योगमायी च विष्णुः ।व्रजे नन्दपुत्रो यशोदासुताख्यो महासौख्यदो बालरूपः शुभाङ्गः ॥ २१॥

yadurdevakīsaukhyado bandhanacchit saśeṣo vibhuryogamāyī ca viṣṇuḥ |vraje nandaputro yaśodāsutākhyo mahāsaukhyado bālarūpaḥ śubhāṅgaḥ || 21||

तथा पूतनामोक्षदः श्यामरूपो दयालुस्त्वनोभञ्जनः पल्लवांघ्रिः ।तृणावर्तसंहारकारी च गोपो यशोदायशो विश्वरूपप्रदर्शी ॥ २२॥

tathā pūtanāmokṣadaḥ śyāmarūpo dayālustvanobhañjanaḥ pallavāṃghriḥ |tṛṇāvartasaṃhārakārī ca gopo yaśodāyaśo viśvarūpapradarśī || 22||

तथा गर्गदिष्टश्च भाग्योदयश्रीः लसद्बालकेलिःसरामः सुवाचः ।क्वणन्नूपुरैः शब्दयुग्रिङ्गमाणस्तथा जानुहस्तैर्व्रजेशाङ्गणे वा ॥ २३॥

tathā gargadiṣṭaśca bhāgyodayaśrīḥ lasadbālakeliḥsarāmaḥ suvācaḥ |kvaṇannūpuraiḥ śabdayugriṅgamāṇastathā jānuhastairvrajeśāṅgaṇe vā || 23||

दधिस्पृक्च हैयङ्गवीदुग्धभोक्ता दधिस्तेयकृद्दुग्धभुग्भाण्डभेत्ता ।मृदं भुक्तवान् गोपजो विश्वरूपः प्रचण्डांशुचण्डप्रभामण्डिताङ्गः ॥ २४॥

dadhispṛkca haiyaṅgavīdugdhabhoktā dadhisteyakṛddugdhabhugbhāṇḍabhettā |mṛdaṃ bhuktavān gopajo viśvarūpaḥ pracaṇḍāṃśucaṇḍaprabhāmaṇḍitāṅgaḥ || 24||

यशोदाकरैर्वर्धनं प्राप्त आद्यो मणिग्रीवमुक्तिप्रदो दामबद्धः ।कदा नृत्यमानो व्रजे गोपिकाभिः कदा नन्दसन्नन्दकैर्लाल्यमानः ॥ २५॥

yaśodākarairvardhanaṃ prāpta ādyo maṇigrīvamuktiprado dāmabaddhaḥ |kadā nṛtyamāno vraje gopikābhiḥ kadā nandasannandakairlālyamānaḥ || 25||

कदा गोपनन्दांकगोपालरूपी कलिन्दाङ्गजाकूलगो वर्तमानः ।घनैर्मारुतैश्च्छन्नभाण्डीरदेशे गृहीतो वरो राधया नन्दहस्तात् ॥ २६॥

kadā gopanandāṃkagopālarūpī kalindāṅgajākūlago vartamānaḥ |ghanairmārutaiścchannabhāṇḍīradeśe gṛhīto varo rādhayā nandahastāt || 26||

निकुञ्जे च गोलोकलोकागतेऽपि महारत्नसङ्घैः कदम्बावृतेऽपि ।तदा ब्रह्मणा राधिकासद्विवाहे प्रतिष्ठां गतः पूजितः साममन्त्रैः ॥ २७॥

nikuñje ca golokalokāgate'pi mahāratnasaṅghaiḥ kadambāvṛte'pi |tadā brahmaṇā rādhikāsadvivāhe pratiṣṭhāṃ gataḥ pūjitaḥ sāmamantraiḥ || 27||

रसी रासयुङ्मालतीनां वनेऽपि प्रियाराधयाऽऽराधितार्थो रमेशः ।वरिअतिओन् प्रियाराधया राधिकार्थम्धरानाथ आनन्ददः श्रीनिकेतो वनेशो धनी सुन्दरो गोपिकेशः ॥ २८॥

rasī rāsayuṅmālatīnāṃ vane'pi priyārādhayā''rādhitārtho rameśaḥ |variation priyārādhayā rādhikārthamdharānātha ānandadaḥ śrīniketo vaneśo dhanī sundaro gopikeśaḥ || 28||

कदा राधया प्रापितो नन्दगेहे यशोदाकरैर्लालितो मन्दहासः ।भयी क्वापि वृन्दारकारण्यवासी महामन्दिरे वासकृद्देवपूज्यः ॥ २९॥

kadā rādhayā prāpito nandagehe yaśodākarairlālito mandahāsaḥ |bhayī kvāpi vṛndārakāraṇyavāsī mahāmandire vāsakṛddevapūjyaḥ || 29||

वने वत्सचारी महावत्सहारी बकारिः सुरैः पूजितोऽघारिनामा ।वने वत्सकृद्गोपकृद्गोपवेषः कदा ब्रह्मणा संस्तुतः पद्मनाभः ॥ ३०॥

vane vatsacārī mahāvatsahārī bakāriḥ suraiḥ pūjito'ghārināmā |vane vatsakṛdgopakṛdgopaveṣaḥ kadā brahmaṇā saṃstutaḥ padmanābhaḥ || 30||

विहारी तथा तालभुग्धेनुकारिः सदा रक्षको गोविषार्थिप्रणाशी ।कलिन्दाङ्गजाकूलगः कालियस्य दमी नृत्यकारी फणेष्वप्रसिद्धः ॥ ३१॥

vihārī tathā tālabhugdhenukāriḥ sadā rakṣako goviṣārthipraṇāśī |kalindāṅgajākūlagaḥ kāliyasya damī nṛtyakārī phaṇeṣvaprasiddhaḥ || 31||

सलीलः शमी ज्ञानदः कामपूरस्तथा गोपयुग्गोप आनन्दकारी ।स्थिरीह्यग्निभुक्पालको बाललीलः सुरागश्च वंशीधरः पुष्पशीलः ॥ ३२॥

salīlaḥ śamī jñānadaḥ kāmapūrastathā gopayuggopa ānandakārī |sthirīhyagnibhukpālako bālalīlaḥ surāgaśca vaṃśīdharaḥ puṣpaśīlaḥ || 32||

प्रलम्बप्रभानाशको गौरवर्णो बलो रोहिणीजश्च रामश्च शेषः ।बली पद्मनेत्रश्च कृष्णाग्रजश्च धरेशः फणीशस्तु नीलाम्बराभः ॥ ३३॥

pralambaprabhānāśako gauravarṇo balo rohiṇījaśca rāmaśca śeṣaḥ |balī padmanetraśca kṛṣṇāgrajaśca dhareśaḥ phaṇīśastu nīlāmbarābhaḥ || 33||

महासौख्यदो ह्यग्निहारो व्रजेशः शरद्ग्रीष्मवर्षाकरः कृष्णवर्णः ।व्रजे गोपिकापूजितश्चीरहर्ता कदम्बे स्थितश्चीरदः सुन्दरीशः ॥ ३४॥

mahāsaukhyado hyagnihāro vrajeśaḥ śaradgrīṣmavarṣākaraḥ kṛṣṇavarṇaḥ |vraje gopikāpūjitaścīrahartā kadambe sthitaścīradaḥ sundarīśaḥ || 34||

क्षुधानाशकृद्यज्ञपत्नीमनःस्पृक्कृपाकारकः केलिकर्तावनीशः ।व्रजे शक्रयागप्रणाशी मिताशी शुनासीरमोहप्रदो बालरूपी ॥ ३५॥

kṣudhānāśakṛdyajñapatnīmanaḥspṛkkṛpākārakaḥ kelikartāvanīśaḥ |vraje śakrayāgapraṇāśī mitāśī śunāsīramohaprado bālarūpī || 35||

गिरेः पूजको नन्दपुत्रो ह्यगध्रः कृपाकृच्च गोवर्धनोद्धारिनामा ।तथा वातवर्षाहरो रक्षकश्च व्रजाधीशगोपाङ्गनाशङ्कितः सन् ॥ ३६॥

gireḥ pūjako nandaputro hyagadhraḥ kṛpākṛcca govardhanoddhārināmā |tathā vātavarṣāharo rakṣakaśca vrajādhīśagopāṅganāśaṅkitaḥ san || 36||

अगेन्द्रोपरि शक्रपूज्यः स्तुतः प्राङ्मृषाशिक्षको देवगोविन्दनामा ।व्रजाधीशरक्षाकरः पाशिपूज्योऽनुजैर्गोपजैर्दिव्यवैकुण्ठदर्शी ॥ ३७॥

agendropari śakrapūjyaḥ stutaḥ prāṅmṛṣāśikṣako devagovindanāmā |vrajādhīśarakṣākaraḥ pāśipūjyo'nujairgopajairdivyavaikuṇṭhadarśī || 37||

चलच्चारुवंशीक्वणः कामिनीशो व्रजे कामीनीमोहदः कामरूपः ।रसाक्तो रसी रासकृद्राधिकेशो महामोहदो मानिनीमानहारी ॥ ३८॥

calaccāruvaṃśīkvaṇaḥ kāminīśo vraje kāmīnīmohadaḥ kāmarūpaḥ |rasākto rasī rāsakṛdrādhikeśo mahāmohado māninīmānahārī || 38||

विहारी वरो मानहृद्राधिकांगो धराद्वीपगः खण्डचारी वनस्थः ।प्रियो ह्यष्टवक्रर्षिद्रष्टा सराधो महामोक्षदः पद्महारी प्रियार्थः ॥ ३९॥

vihārī varo mānahṛdrādhikāṃgo dharādvīpagaḥ khaṇḍacārī vanasthaḥ |priyo hyaṣṭavakrarṣidraṣṭā sarādho mahāmokṣadaḥ padmahārī priyārthaḥ || 39||

वटस्थः सुरश्चन्दनाक्तः प्रसक्तो व्रजं ह्यागतो राधया मोहिनीषु ।महामोहकृद्गोपिकागीतकीर्ती रसस्थः पटी दुःखिताकामिनीशः ॥ ४०॥

vaṭasthaḥ suraścandanāktaḥ prasakto vrajaṃ hyāgato rādhayā mohinīṣu |mahāmohakṛdgopikāgītakīrtī rasasthaḥ paṭī duḥkhitākāminīśaḥ || 40||

वने गोपिकात्यागकृत्पादचिह्नप्रदर्शी कलाकारकः काममोही ।वशी गोपिकामध्यगः पेशवाचः प्रियाप्रीतिकृद्रासरक्तः कलेशः ॥ ४१॥

vane gopikātyāgakṛtpādacihnapradarśī kalākārakaḥ kāmamohī |vaśī gopikāmadhyagaḥ peśavācaḥ priyāprītikṛdrāsaraktaḥ kaleśaḥ || 41||

रसारक्तचित्तो ह्यनन्तस्वरूपः स्रजा संवृतो वल्लवीमध्यसंस्थः ।सुबाहुः सुपादः सुवेशः सुकेशो व्रजेशः सखा वल्लभेशः सुदेशः ॥ ४२॥

rasāraktacitto hyanantasvarūpaḥ srajā saṃvṛto vallavīmadhyasaṃsthaḥ |subāhuḥ supādaḥ suveśaḥ sukeśo vrajeśaḥ sakhā vallabheśaḥ sudeśaḥ || 42||

क्वणत्किङ्किणीजालभृन्नूपुराढ्यो लसत्कङ्कणो ह्यङ्गदी हारभारः ।किरीटी चलत्कुण्डलश्चाङ्गुलीयस्फुरत्कौस्तुभो मालतीमण्डिताङ्गः ॥ ४३॥

kvaṇatkiṅkiṇījālabhṛnnūpurāḍhyo lasatkaṅkaṇo hyaṅgadī hārabhāraḥ |kirīṭī calatkuṇḍalaścāṅgulīyasphuratkaustubho mālatīmaṇḍitāṅgaḥ || 43||

महानृत्यकृद्रासरङ्गः कलाढ्यश्चलद्धारभो भामिनीनृत्ययुक्तः ।कलिन्दाङ्गजाकेलिकृत्कुंकुमश्रीः सुरैर्नायिकानायकैर्गीयमानः ॥ ४४॥

mahānṛtyakṛdrāsaraṅgaḥ kalāḍhyaścaladdhārabho bhāminīnṛtyayuktaḥ |kalindāṅgajākelikṛtkuṃkumaśrīḥ surairnāyikānāyakairgīyamānaḥ || 44||

सुखाढ्यस्तु राधापतिः पूर्णबोधः कटाक्षस्मितीवल्गितभ्रूविलासः ।सुरम्योऽलिभिः कुन्तलालोलकेशः स्फुरद्बर्हकुन्दस्रजा चारुवेषः ॥ ४५॥

sukhāḍhyastu rādhāpatiḥ pūrṇabodhaḥ kaṭākṣasmitīvalgitabhrūvilāsaḥ |suramyo'libhiḥ kuntalālolakeśaḥ sphuradbarhakundasrajā cāruveṣaḥ || 45||

महासर्पतो नन्दरक्षापरांघ्रिः सदा मोक्षदः शङ्खचूडप्रणाशी ।वरिअतिओन् महामोक्षदःप्रजारक्षको गोपिकागीयमानः ककुद्मिप्रणाशप्रयासः सुरेज्यः ॥ ४६॥

mahāsarpato nandarakṣāparāṃghriḥ sadā mokṣadaḥ śaṅkhacūḍapraṇāśī |variation mahāmokṣadaḥprajārakṣako gopikāgīyamānaḥ kakudmipraṇāśaprayāsaḥ surejyaḥ || 46||

कलिः क्रोधकृत्कंसमन्त्रोपदेष्टा तथाक्रूरमन्त्रोपदेशी सुरार्थः ।बली केशिहा पुष्पवर्षोऽमलश्रीस्तथा नारदाद्दर्शितो व्योमहन्ता ॥ ४७॥

kaliḥ krodhakṛtkaṃsamantropadeṣṭā tathākrūramantropadeśī surārthaḥ |balī keśihā puṣpavarṣo'malaśrīstathā nāradāddarśito vyomahantā || 47||

तथाक्रूरसेवापरः सर्वदर्शी व्रजे गोपिकामोहदः कूलवर्ती ।सतीराधिकाबोधदः स्वप्नकर्ता विलासी महामोहनाशी स्वबोधः ॥ ४८॥

tathākrūrasevāparaḥ sarvadarśī vraje gopikāmohadaḥ kūlavartī |satīrādhikābodhadaḥ svapnakartā vilāsī mahāmohanāśī svabodhaḥ || 48||

व्रजे शापतस्त्यक्तराधासकाशो महामोहदावाग्निदग्धापतिश्च ।सखीबन्धनान्मोहिताक्रूर आरात्सखीकङ्कणैस्ताडिताक्रूररक्षी ॥ ४९॥

vraje śāpatastyaktarādhāsakāśo mahāmohadāvāgnidagdhāpatiśca |sakhībandhanānmohitākrūra ārātsakhīkaṅkaṇaistāḍitākrūrarakṣī || 49||

रथस्थो व्रजे राधया कृष्णचन्द्रः सुगुप्तो गमी गोपकैश्चारुलीलः ।जलेऽक्रूरसन्दर्शितो दिव्यरूपो दिदृक्षुः पुरीमोहिनीचित्तमोही ॥ ५०॥

rathastho vraje rādhayā kṛṣṇacandraḥ sugupto gamī gopakaiścārulīlaḥ |jale'krūrasandarśito divyarūpo didṛkṣuḥ purīmohinīcittamohī || 50||

तथा रङ्गकारप्रणाशी सुवस्त्रःस्रजी वायकप्रीतिकृन्मालिपूज्यः ।महाकीर्तिदश्चापि कुब्जाविनोदी स्फुरच्चण्डकोदण्डरुग्णप्रचण्डः ॥ ५१॥

tathā raṅgakārapraṇāśī suvastraḥsrajī vāyakaprītikṛnmālipūjyaḥ |mahākīrtidaścāpi kubjāvinodī sphuraccaṇḍakodaṇḍarugṇapracaṇḍaḥ || 51||

भटार्तिप्रदः कंसदुःस्वप्नकारी महामल्लवेषः करीन्द्रप्रहारी ।महामात्यहा रङ्गभूमिप्रवेशी रसाढ्यो यशःस्पृग्बली वाक्पटुश्रीः ॥ ५२॥

bhaṭārtipradaḥ kaṃsaduḥsvapnakārī mahāmallaveṣaḥ karīndraprahārī |mahāmātyahā raṅgabhūmipraveśī rasāḍhyo yaśaḥspṛgbalī vākpaṭuśrīḥ || 52||

महामल्लहा युद्धकृत्स्त्रीवचोऽर्थी धरानायकः कंसहन्ता यदुःप्राक् ।सदा पूजितो ह्युग्रसेनप्रसिद्धो धराराज्यदो यादवैर्मण्डिताङ्गः ॥ ५३॥

mahāmallahā yuddhakṛtstrīvaco'rthī dharānāyakaḥ kaṃsahantā yaduḥprāk |sadā pūjito hyugrasenaprasiddho dharārājyado yādavairmaṇḍitāṅgaḥ || 53||

गुरोः पुत्रदो ब्रह्मविद्ब्रह्मपाठी महाशङ्खहा दण्डधृक्पूज्य एव ।व्रजे ह्युद्धवप्रेषितो गोपमोही यशोदाघृणी गोपिकाज्ञानदेशी ॥ ५४॥

guroḥ putrado brahmavidbrahmapāṭhī mahāśaṅkhahā daṇḍadhṛkpūjya eva |vraje hyuddhavapreṣito gopamohī yaśodāghṛṇī gopikājñānadeśī || 54||

सदा स्नेहकृत्कुब्जया पूजिताङ्गस्तथाक्रूरगेहंगमी मन्त्रवेत्ता ।तथा पाण्डवप्रेषिताक्रूर एव सुखी सर्वदर्शी नृपानन्दकारी ॥ ५५॥

sadā snehakṛtkubjayā pūjitāṅgastathākrūragehaṃgamī mantravettā |tathā pāṇḍavapreṣitākrūra eva sukhī sarvadarśī nṛpānandakārī || 55||

महाक्षौहिणीहा जरासन्धमानी नृपो द्वारकाकारको मोक्षकर्ता ।रणी सार्वभौमस्तुतो ज्ञानदाता जरासन्धसङ्कल्पकृद्धावदंघ्रिः ॥ ५६॥

mahākṣauhiṇīhā jarāsandhamānī nṛpo dvārakākārako mokṣakartā |raṇī sārvabhaumastuto jñānadātā jarāsandhasaṅkalpakṛddhāvadaṃghriḥ || 56||

नगादुत्पतद्द्वारिकामध्यवर्ती तथा रेवतीभूषणस्तालचिह्नः ।यदू रुक्मिणीहारकश्चैद्यवेद्यस्तथा रुक्मिरूपप्रणाशी सुखाशी ॥ ५७॥

nagādutpataddvārikāmadhyavartī tathā revatībhūṣaṇastālacihnaḥ |yadū rukmiṇīhārakaścaidyavedyastathā rukmirūpapraṇāśī sukhāśī || 57||

अनन्तश्च मारश्च कार्ष्णिश्च कामो मनोजस्तथा शम्बरारी रतीशः ।रथी मन्मथो मीनकेतुः शरी च स्मरो दर्पको मानहा पञ्चबाणः ॥ ५८॥

anantaśca māraśca kārṣṇiśca kāmo manojastathā śambarārī ratīśaḥ |rathī manmatho mīnaketuḥ śarī ca smaro darpako mānahā pañcabāṇaḥ || 58||

प्रियः सत्यभामापतिर्यादवेशोऽथ सत्राजितप्रेमपूरः प्रहासः ।महारत्नदो जाम्बवद्युद्धकारी महाचक्रधृक्खड्गधृग्रामसंधिः ॥ ५९॥

priyaḥ satyabhāmāpatiryādaveśo'tha satrājitapremapūraḥ prahāsaḥ |mahāratnado jāmbavadyuddhakārī mahācakradhṛkkhaḍgadhṛgrāmasaṃdhiḥ || 59||

विहारस्थितः पाण्डवप्रेमकारी कलिन्दाङ्गजामोहनः खाण्डवार्थी ।सखा फाल्गुनप्रीतिकृन्नग्रकर्ता तथा मित्रविन्दापतिः क्रीडनार्थी ॥ ६०॥

vihārasthitaḥ pāṇḍavapremakārī kalindāṅgajāmohanaḥ khāṇḍavārthī |sakhā phālgunaprītikṛnnagrakartā tathā mitravindāpatiḥ krīḍanārthī || 60||

नृपप्रेमकृद्गोजितः सप्तरूपोऽथ सत्यापतिः पारिबर्ही यथेष्टः ।नृपैः संवृतश्चापि भद्रापतिस्तु विलासी मधोर्मानिनीशो जनेशः ॥ ६१॥

nṛpapremakṛdgojitaḥ saptarūpo'tha satyāpatiḥ pāribarhī yatheṣṭaḥ |nṛpaiḥ saṃvṛtaścāpi bhadrāpatistu vilāsī madhormāninīśo janeśaḥ || 61||

शुनासीरमोहावृतः सत्सभार्यः सतार्क्ष्यो मुरारिः पुरीसङ्घभेत्ता ।सुवीरःशिरःखण्डनो दैत्यनाशी शरी भौमहा चण्डवेगः प्रवीरः ॥ ६२॥

śunāsīramohāvṛtaḥ satsabhāryaḥ satārkṣyo murāriḥ purīsaṅghabhettā |suvīraḥśiraḥkhaṇḍano daityanāśī śarī bhaumahā caṇḍavegaḥ pravīraḥ || 62||

धरासंस्तुतः कुण्डलच्छत्रहर्ता महारत्नयुग् राजकन्याभिरामः ।शचीपूजितः शक्रजिन्मानहर्ता तथा पारिजातापहारी रमेशः ॥ ६३॥

dharāsaṃstutaḥ kuṇḍalacchatrahartā mahāratnayug rājakanyābhirāmaḥ |śacīpūjitaḥ śakrajinmānahartā tathā pārijātāpahārī rameśaḥ || 63||

गृही चामरैः शोभितो भीष्मकन्यापतिर्हास्यकृन्मानिनीमानकारी ।तथा रुक्मिणीवाक्पटुः प्रेमगेहः सतीमोहनः कामदेवापरश्रीः ॥ ६४॥

gṛhī cāmaraiḥ śobhito bhīṣmakanyāpatirhāsyakṛnmāninīmānakārī |tathā rukmiṇīvākpaṭuḥ premagehaḥ satīmohanaḥ kāmadevāparaśrīḥ || 64||

सुदेष्णः सुचारुस्तथा चारुदेष्णोऽपरश्चारुदेहो बली चारुगुप्तः ।सुती भद्रचारुस्तथा चारुचन्द्रो विचारुश्च चारू रथी पुत्ररूपः ॥ ६५॥

sudeṣṇaḥ sucārustathā cārudeṣṇo'paraścārudeho balī cāruguptaḥ |sutī bhadracārustathā cārucandro vicāruśca cārū rathī putrarūpaḥ || 65||

सुभानुः प्रभानुस्तथा चन्द्रभानुर्बृहद्भानुरेवाष्टभानुश्च साम्बः ।सुमित्रः क्रतुश्चित्रकेतुस्तु वीरोऽश्वसेनो वृषश्चित्रगुश्चन्द्रबिम्बः ॥ ६६॥

subhānuḥ prabhānustathā candrabhānurbṛhadbhānurevāṣṭabhānuśca sāmbaḥ |sumitraḥ kratuścitraketustu vīro'śvaseno vṛṣaścitraguścandrabimbaḥ || 66||

विशङ्कुर्वसुश्च श्रुतो भद्र एकः सुबाहुर्वृषः पूर्णमासस्तु सोमः ।वरः शान्तिरेव प्रघोषोऽथ सिंहो बलो ह्यूर्ध्वगोवर्धनोन्नाद एव ॥ ६७॥

viśaṅkurvasuśca śruto bhadra ekaḥ subāhurvṛṣaḥ pūrṇamāsastu somaḥ |varaḥ śāntireva praghoṣo'tha siṃho balo hyūrdhvagovardhanonnāda eva || 67||

महाशो वृकः पावनो वह्निमित्रः क्षुधिर्हर्षकश्चानिलोऽमित्रजिच्च ।सुभद्रो जयः सत्यको वाम आयुर्यदुः कोटिशः पुत्रपौत्रप्रसिद्धः ॥ ६८॥

mahāśo vṛkaḥ pāvano vahnimitraḥ kṣudhirharṣakaścānilo'mitrajicca |subhadro jayaḥ satyako vāma āyuryaduḥ koṭiśaḥ putrapautraprasiddhaḥ || 68||

हली दण्डधृग्रुक्मिहा चानिरुद्धस्तथा राजभिर्हास्यगो द्यूतकर्ता ।मधुर्ब्रह्मसूर्बाणपुत्रीपतिश्च महासुन्दरः कामपुत्रो बलीशः ॥ ६९॥

halī daṇḍadhṛgrukmihā cāniruddhastathā rājabhirhāsyago dyūtakartā |madhurbrahmasūrbāṇaputrīpatiśca mahāsundaraḥ kāmaputro balīśaḥ || 69||

महादैत्यसंग्रामकृद्यादवेशः पुरीभञ्जनो भूतसंत्रासकारी ।मृधी रुद्रजिद्रुद्रमोही मृधार्थी तथा स्कन्दजित्कूपकर्णप्रहारी ॥ ७०॥

mahādaityasaṃgrāmakṛdyādaveśaḥ purībhañjano bhūtasaṃtrāsakārī |mṛdhī rudrajidrudramohī mṛdhārthī tathā skandajitkūpakarṇaprahārī || 70||

धनुर्भञ्जनो बाणमानप्रहारी ज्वरोत्पत्तिकृत्संस्तुतस्तु ज्वरेण ।भुजाच्छेदकृद्बाणसंत्रासकर्ता मृडप्रस्तुतो युद्धकृद्भूमिभर्ता ॥ ७१॥

dhanurbhañjano bāṇamānaprahārī jvarotpattikṛtsaṃstutastu jvareṇa |bhujācchedakṛdbāṇasaṃtrāsakartā mṛḍaprastuto yuddhakṛdbhūmibhartā || 71||

नृगं मुक्तिदो ज्ञानदो यादवानां रथस्थो व्रजप्रेमपो गोपमुख्यः ।महासुन्दरीक्रीडितः पुष्पमाली कलिन्दाङ्गजाभेदनः सीरपाणिः ॥ ७२॥

nṛgaṃ muktido jñānado yādavānāṃ rathastho vrajapremapo gopamukhyaḥ |mahāsundarīkrīḍitaḥ puṣpamālī kalindāṅgajābhedanaḥ sīrapāṇiḥ || 72||

महादंभिहा पौण्ड्रमानप्रहारो शिरश्छेदकः काशिराजप्रणाशी ।महाक्षौहिणीध्वंसकृच्चक्रहस्तः पुरीदीपको राक्षसीनाशकर्ता ॥ ७३॥

mahādaṃbhihā pauṇḍramānaprahāro śiraśchedakaḥ kāśirājapraṇāśī |mahākṣauhiṇīdhvaṃsakṛccakrahastaḥ purīdīpako rākṣasīnāśakartā || 73||

अनन्तो महीध्रः फणी वानरारिः स्फुरद्गौरवर्णो महापद्मनेत्रः ।कुरुग्रामतिर्यग्गतो गौरवार्थः स्तुतः कौरवैः पारिबर्ही ससाम्बः ॥ ७४॥

ananto mahīdhraḥ phaṇī vānarāriḥ sphuradgauravarṇo mahāpadmanetraḥ |kurugrāmatiryaggato gauravārthaḥ stutaḥ kauravaiḥ pāribarhī sasāmbaḥ || 74||

महावैभवी द्वारकेशो ह्यनेकश्चलन्नारदः श्रीप्रभादर्शकस्तु ।महर्षिस्तुतो ब्रह्मदेवः पुराणः सदा षोडशस्त्रीसहस्रस्थितश्च ॥ ७५॥॥

mahāvaibhavī dvārakeśo hyanekaścalannāradaḥ śrīprabhādarśakastu |maharṣistuto brahmadevaḥ purāṇaḥ sadā ṣoḍaśastrīsahasrasthitaśca || 75||||

गृही लोकरक्षापरो लोकरीतिः प्रभुर्ह्युग्रसेनावृतो दुर्गयुक्तः ।तथा राजदूतस्तुतो बन्धभेत्ता स्थितो नारदप्रस्तुतः पाण्डवार्थी ॥ ७६॥

gṛhī lokarakṣāparo lokarītiḥ prabhurhyugrasenāvṛto durgayuktaḥ |tathā rājadūtastuto bandhabhettā sthito nāradaprastutaḥ pāṇḍavārthī || 76||

नृपैर्मन्त्रकृत् ह्युद्धवप्रीतिपूर्णो वृतः पुत्रपौत्रैः कुरुग्रामगन्ता ।घृणी धर्मराजस्तुतो भीमयुक्तः परानन्ददो मन्त्रकृद्धर्मजेन ॥ ७७॥

nṛpairmantrakṛt hyuddhavaprītipūrṇo vṛtaḥ putrapautraiḥ kurugrāmagantā |ghṛṇī dharmarājastuto bhīmayuktaḥ parānandado mantrakṛddharmajena || 77||

दिशाजिद्बली राजसूयार्थकारी जरासन्धहा भीमसेनस्वरूपः ।तथा विप्ररूपो गदायुद्धकर्ता कृपालुर्महाबन्धनच्छेदकारी ॥ ७८॥

diśājidbalī rājasūyārthakārī jarāsandhahā bhīmasenasvarūpaḥ |tathā viprarūpo gadāyuddhakartā kṛpālurmahābandhanacchedakārī || 78||

नृपैः संस्तुतो ह्यागतो धर्मगेहं द्विजैः संवृतो यज्ञसंभारकर्ता ।जनैः पूजितश्चैद्यदुर्वाक्क्षमश्च महामोहदोऽरेः शिरश्च्छेदकारी ॥ ७९॥

nṛpaiḥ saṃstuto hyāgato dharmagehaṃ dvijaiḥ saṃvṛto yajñasaṃbhārakartā |janaiḥ pūjitaścaidyadurvākkṣamaśca mahāmohado'reḥ śiraścchedakārī || 79||

महायज्ञशोभाकरश्चक्रवर्ती नृपानन्दकारी विहारी सुहारी ।सभासंवृतो मानहृत्कौरवस्य तथा शाल्वसंहारको यानहन्ता ॥ ८०॥

mahāyajñaśobhākaraścakravartī nṛpānandakārī vihārī suhārī |sabhāsaṃvṛto mānahṛtkauravasya tathā śālvasaṃhārako yānahantā || 80||

सभोजश्च वृष्णिर्मधुःशूरसेनो दशार्हो यदुर्ह्यंधको लोकजिच्च ।द्युमन्मानहा वर्मधृग्दिव्यशस्त्री स्वबोधः सदा रक्षको दैत्यहन्ता ॥ ८१॥

sabhojaśca vṛṣṇirmadhuḥśūraseno daśārho yadurhyaṃdhako lokajicca |dyumanmānahā varmadhṛgdivyaśastrī svabodhaḥ sadā rakṣako daityahantā || 81||

तथा दन्तवक्त्रप्रणाशी गदाधृग्जगत्तीर्थयात्राकरः पद्महारः ।कुशी सूतहन्ता कृपाकृत्स्मृतीशोऽमलो बल्वलाङ्गप्रभाखण्डकारी ॥ ८२॥

tathā dantavaktrapraṇāśī gadādhṛgjagattīrthayātrākaraḥ padmahāraḥ |kuśī sūtahantā kṛpākṛtsmṛtīśo'malo balvalāṅgaprabhākhaṇḍakārī || 82||

तथा भीमदुर्योधनज्ञानदातापरो रोहिणीसौख्यदो रेवतीशः ।महादानकृद्विप्रदारिद्र्यहा च सदा प्रेमयुक् श्रीसुदाम्नः सहायः ॥ ८३॥

tathā bhīmaduryodhanajñānadātāparo rohiṇīsaukhyado revatīśaḥ |mahādānakṛdvipradāridryahā ca sadā premayuk śrīsudāmnaḥ sahāyaḥ || 83||

तथा भार्गवक्षेत्रगन्ता सरामोऽथ सूर्योपरागश्रुतः सर्वदर्शी ।महासेनया चास्थितः स्नानयुक्तो महादानकृन्मित्रसम्मेलनार्थी ॥ ८४॥

tathā bhārgavakṣetragantā sarāmo'tha sūryoparāgaśrutaḥ sarvadarśī |mahāsenayā cāsthitaḥ snānayukto mahādānakṛnmitrasammelanārthī || 84||

तथा पाण्डवप्रीतिदः कुन्तिजार्थी विशालाक्षमोहप्रदः शान्तिदश्च ।वटे राधिकाराधनो गोपिकाभिः सखीकोटिभी राधिकाप्राणनाथः ॥ ८५॥

tathā pāṇḍavaprītidaḥ kuntijārthī viśālākṣamohapradaḥ śāntidaśca |vaṭe rādhikārādhano gopikābhiḥ sakhīkoṭibhī rādhikāprāṇanāthaḥ || 85||

सखीमोहदावाग्निहा वैभवेशः स्फुरत्कोटिकन्दर्पलीलाविशेषः ।सखीराधिकादुःखनाशी विलासी सखीमध्यगः शापहा माधवीशः ॥ ८६॥

sakhīmohadāvāgnihā vaibhaveśaḥ sphuratkoṭikandarpalīlāviśeṣaḥ |sakhīrādhikāduḥkhanāśī vilāsī sakhīmadhyagaḥ śāpahā mādhavīśaḥ || 86||

शतं वर्षविक्षेपहृन्नन्दपुत्रस्तथा नन्दवक्षोगतः शीतलाङ्गः ।यशोदाशुचः स्नानकृक्द्दुःखहन्ता सदागोपिकानेत्रलग्नो व्रजेशः ॥ ८७॥

śataṃ varṣavikṣepahṛnnandaputrastathā nandavakṣogataḥ śītalāṅgaḥ |yaśodāśucaḥ snānakṛkdduḥkhahantā sadāgopikānetralagno vrajeśaḥ || 87||

स्तुतो देवकीरोहिणीभ्यां सुरेन्द्रो रहो गोपिकाज्ञानदो मानदश्च ।तथा संस्तुतः पट्टराज्ञीभिराराद्धनी लक्ष्मणाप्राणनाथः सदा हि ॥ ८८॥

stuto devakīrohiṇībhyāṃ surendro raho gopikājñānado mānadaśca |tathā saṃstutaḥ paṭṭarājñībhirārāddhanī lakṣmaṇāprāṇanāthaḥ sadā hi || 88||

त्रिभिः षोडशस्त्रीसहस्रस्तुताङ्गः शुको व्यासदेवः सुमन्तुः सितश्च ।भरद्वाजको गौतमो ह्यासुरिः सद्वसिष्ठः शतानन्द आद्यः सरामः ॥ ८९॥

tribhiḥ ṣoḍaśastrīsahasrastutāṅgaḥ śuko vyāsadevaḥ sumantuḥ sitaśca |bharadvājako gautamo hyāsuriḥ sadvasiṣṭhaḥ śatānanda ādyaḥ sarāmaḥ || 89||

मुनिः पर्वतो नारदो धौम्य इन्द्रोऽसितोऽत्रिर्विभाण्डः प्रचेताः कृपश्च ।कुमारः सनन्दस्तथा याज्ञवल्क्यः ऋभुर्ह्यङ्गिरा देवलः श्रीमृकण्डः ॥ ९०॥

muniḥ parvato nārado dhaumya indro'sito'trirvibhāṇḍaḥ pracetāḥ kṛpaśca |kumāraḥ sanandastathā yājñavalkyaḥ ṛbhurhyaṅgirā devalaḥ śrīmṛkaṇḍaḥ || 90||

मरीची क्रतुश्चौर्वको लोमशश्च पुलस्त्यो भृगुर्ब्रह्मरातो वसिष्ठः ।नरश्चापि नारायणो दत्त एव तथा पाणिनिः पिङ्गलो भाष्यकारः ॥ ९१॥

marīcī kratuścaurvako lomaśaśca pulastyo bhṛgurbrahmarāto vasiṣṭhaḥ |naraścāpi nārāyaṇo datta eva tathā pāṇiniḥ piṅgalo bhāṣyakāraḥ || 91||

सकात्यायनो विप्रपातञ्जलिश्चाथ गर्गो गुरुर्गीष्पतिर्गौतमीशः ।मुनिर्जाजलिः कश्यपो गालवश्च द्विजः सौभरिश्चर्ष्यशृङ्गश्च कण्वः ॥ ९२॥

sakātyāyano viprapātañjaliścātha gargo gururgīṣpatirgautamīśaḥ |munirjājaliḥ kaśyapo gālavaśca dvijaḥ saubhariścarṣyaśṛṅgaśca kaṇvaḥ || 92||

द्वितश्चैकतश्चापि जातूद्भवश्च घनः कर्दमस्यात्मजः कर्दमश्च ।तथा भार्गवः कौत्सकश्चारुणस्तु शुचिः पिप्पलादो मृकण्डस्य पुत्रः ॥ ९३॥

dvitaścaikataścāpi jātūdbhavaśca ghanaḥ kardamasyātmajaḥ kardamaśca |tathā bhārgavaḥ kautsakaścāruṇastu śuciḥ pippalādo mṛkaṇḍasya putraḥ || 93||

सपैलःस्तथा जैमिनिः सत्सुमन्तुर्वरो गाङ्गलः स्फोटगेहः फलादः ।सदा पूजितो ब्राह्मणः सर्वरूपी मुनीशो महामोहनाशोऽमरः प्राक् ॥ ९४॥

sapailaḥstathā jaiminiḥ satsumanturvaro gāṅgalaḥ sphoṭagehaḥ phalādaḥ |sadā pūjito brāhmaṇaḥ sarvarūpī munīśo mahāmohanāśo'maraḥ prāk || 94||

मुनीशस्तुतः शौरिविज्ञानदाता महायज्ञकृच्चाभृतस्नानपूज्यः ।सदा दक्षिणादो नृपैः पारिबर्ही व्रजानन्ददो द्वारिकागेहदर्शी ॥ ९५॥

munīśastutaḥ śaurivijñānadātā mahāyajñakṛccābhṛtasnānapūjyaḥ |sadā dakṣiṇādo nṛpaiḥ pāribarhī vrajānandado dvārikāgehadarśī || 95||

महाज्ञानदो देवकीपुत्रदश्चासुरैः पूजितो हीन्द्रसेनादृतश्च ।सदा फाल्गुनप्रीतिकृत् सत्सुभद्राविवाहे द्विपाश्वप्रदो मानयानः ॥ ९६॥

mahājñānado devakīputradaścāsuraiḥ pūjito hīndrasenādṛtaśca |sadā phālgunaprītikṛt satsubhadrāvivāhe dvipāśvaprado mānayānaḥ || 96||

भुवं दर्शको मैथिलेन प्रयुक्तो द्विजेनाशु राज्ञास्थितो ब्राह्मणैश्च ।कृती मैथिले लोकवेदोपदेशी सदावेदवाक्यैः स्तुतः शेषशायी ॥ ९७॥

bhuvaṃ darśako maithilena prayukto dvijenāśu rājñāsthito brāhmaṇaiśca |kṛtī maithile lokavedopadeśī sadāvedavākyaiḥ stutaḥ śeṣaśāyī || 97||

परीक्षावृतो ब्राह्मणैश्चामरेषु भृगुप्रार्थितो दैत्यहा चेशरक्षी ।सखा चार्जुनस्यापि मानप्रहारी तथा विप्रपुत्रप्रदो धामगन्ता ॥ ९८॥

parīkṣāvṛto brāhmaṇaiścāmareṣu bhṛguprārthito daityahā ceśarakṣī |sakhā cārjunasyāpi mānaprahārī tathā vipraputraprado dhāmagantā || 98||

विहारस्थितो माधवीभिः कलाङ्गो महामोहदावाग्निदग्धाभिरामः ।यदुर्ह्युग्रसेनो नृपोऽक्रूर एव तथा चोद्धवः शूरसेनश्च शूरः ॥ ९९॥

vihārasthito mādhavībhiḥ kalāṅgo mahāmohadāvāgnidagdhābhirāmaḥ |yadurhyugraseno nṛpo'krūra eva tathā coddhavaḥ śūrasenaśca śūraḥ || 99||

हृदीकश्च सत्राजितश्चाप्रमेयो गदः सारणः सात्यकिर्देवभागः ।तथा मानसः सञ्जयः श्यामकश्च वृको वत्सको देवको भद्रसेनः ॥ १००॥

hṛdīkaśca satrājitaścāprameyo gadaḥ sāraṇaḥ sātyakirdevabhāgaḥ |tathā mānasaḥ sañjayaḥ śyāmakaśca vṛko vatsako devako bhadrasenaḥ || 100||

नृपोऽजातशत्रुर्जयो माद्रिपुत्रोऽथ भीमः कृपो बुद्धिचक्षुश्च पाण्डुः ।तथा शन्तनुर्देवबाह्लीक एवाथ भूरिश्रवाश्चित्रवीर्यो विचित्रः ॥ १०१॥

nṛpo'jātaśatrurjayo mādriputro'tha bhīmaḥ kṛpo buddhicakṣuśca pāṇḍuḥ |tathā śantanurdevabāhlīka evātha bhūriśravāścitravīryo vicitraḥ || 101||

शलश्चापि दुर्योधनः कर्ण एव सुभद्रासुतो विष्णुरातः प्रसिद्धः ।सजन्मेजयः पाण्डवः कौरवश्च तथा सर्वतेजा हरिः सर्वरूपी ॥ १०२॥

śalaścāpi duryodhanaḥ karṇa eva subhadrāsuto viṣṇurātaḥ prasiddhaḥ |sajanmejayaḥ pāṇḍavaḥ kauravaśca tathā sarvatejā hariḥ sarvarūpī || 102||

व्रजं ह्यागतो राधया पूर्णदेवो वरो रासलीलापरो दिव्यरूपी ।रथस्थो नवद्वीपखण्डप्रदर्शी महामानदो गोपजो विश्वरूपः ॥ १०३॥

vrajaṃ hyāgato rādhayā pūrṇadevo varo rāsalīlāparo divyarūpī |rathastho navadvīpakhaṇḍapradarśī mahāmānado gopajo viśvarūpaḥ || 103||

सनन्दश्च नन्दो वृषो वल्लभेशः सुदामार्जुनः सौबलस्तोक एव ।सकृष्णो शुकः सद्विशालर्षभाख्यः सुतेजस्विकः कृष्णमित्रो वरूथः ॥ १०४॥

sanandaśca nando vṛṣo vallabheśaḥ sudāmārjunaḥ saubalastoka eva |sakṛṣṇo śukaḥ sadviśālarṣabhākhyaḥ sutejasvikaḥ kṛṣṇamitro varūthaḥ || 104||

कुशेशो वनेशस्तु वृन्दावनेशस्तथा मथुरेशाधिपो गोकुलेशः ।सदा गोगणो गोपतिर्गोपिकेशोऽथ गोवर्धनो गोपतिः कन्यकेशः ॥ १०५॥

kuśeśo vaneśastu vṛndāvaneśastathā mathureśādhipo gokuleśaḥ |sadā gogaṇo gopatirgopikeśo'tha govardhano gopatiḥ kanyakeśaḥ || 105||

अनादिस्तु चात्मा हरिः पूरुषश्च परो निर्गुणो ज्योतिरूपो निरीहः ।सदा निर्विकारः प्रपञ्चात् परश्च ससत्यस्तु पूर्णः परेशस्तु सूक्ष्मः ॥ १०६॥ समत्य ??

anādistu cātmā hariḥ pūruṣaśca paro nirguṇo jyotirūpo nirīhaḥ |sadā nirvikāraḥ prapañcāt paraśca sasatyastu pūrṇaḥ pareśastu sūkṣmaḥ || 106|| samatya ??

द्वारकायां तथा चाश्वमेधस्य कर्ता नृपेणापि पौत्रेण भूभारहर्ता ।पुनः श्रीव्रजे रासरङ्गस्य कर्ता हरी राधया गोपिकानां च भर्ता ॥ १०७॥

dvārakāyāṃ tathā cāśvamedhasya kartā nṛpeṇāpi pautreṇa bhūbhārahartā |punaḥ śrīvraje rāsaraṅgasya kartā harī rādhayā gopikānāṃ ca bhartā || 107||

सदैकस्त्वनेकः प्रभापूरिताङ्गस्तथा योगमायाकरः कालजिच्च ।सुदृष्टिर्महत्तत्त्वरूपः प्रजातः सकूटस्थ आद्याङ्कुरो वृक्षरूपः ॥ १०८॥

sadaikastvanekaḥ prabhāpūritāṅgastathā yogamāyākaraḥ kālajicca |sudṛṣṭirmahattattvarūpaḥ prajātaḥ sakūṭastha ādyāṅkuro vṛkṣarūpaḥ || 108||

विकारस्थितश्च ह्यहङ्कार एव सवैकारिकस्तैजसस्तामसश्च ।मनो दिक्समीरस्स्तु सूर्यः प्रचेतोऽश्विवह्निश्च शक्रो ह्युपेन्द्रस्तु मित्रः ॥ १०९॥

vikārasthitaśca hyahaṅkāra eva savaikārikastaijasastāmasaśca |mano diksamīrasstu sūryaḥ praceto'śvivahniśca śakro hyupendrastu mitraḥ || 109||

श्रुतिस्त्वक्च दृग्घ्राणजिह्वागिरश्च भुजामेढ्रकः पायुरङ्घ्रिः सचेष्टः ।धराव्योमवार्मारुतश्चैव तेजोऽथ रूपं रसो गन्धशब्दस्पृशश्च ॥ ११०॥

śrutistvakca dṛgghrāṇajihvāgiraśca bhujāmeḍhrakaḥ pāyuraṅghriḥ saceṣṭaḥ |dharāvyomavārmārutaścaiva tejo'tha rūpaṃ raso gandhaśabdaspṛśaśca || 110||

सचित्तश्च बुद्धिर्विराट् कालरूपस्तथा वासुदेवो जगत्कृद्धताङ्गः ।तथाण्डे शयानः सशेषः सहस्रस्वरूपो रमानाथ आद्योऽवतारः ॥ १११॥

sacittaśca buddhirvirāṭ kālarūpastathā vāsudevo jagatkṛddhatāṅgaḥ |tathāṇḍe śayānaḥ saśeṣaḥ sahasrasvarūpo ramānātha ādyo'vatāraḥ || 111||

सदा सर्गकृत्पद्मजः कर्मकर्ता तथा नाभिपद्मोद्भवो दिव्यवर्णः ।कविर्लोककृत्कालकृत्सूर्यरूपो निमेषो भवो वत्सरान्तो महीयान् ॥ ११२॥

sadā sargakṛtpadmajaḥ karmakartā tathā nābhipadmodbhavo divyavarṇaḥ |kavirlokakṛtkālakṛtsūryarūpo nimeṣo bhavo vatsarānto mahīyān || 112||

तिथिर्वारनक्षत्रयोगाश्च लग्नोऽथ मासो घटी च क्षणः काष्ठिका च ।मुहूर्तस्तु यामो ग्रहा यामिनी च दिनं चर्क्षमालागतो देवपुत्रः ॥ ११३॥

tithirvāranakṣatrayogāśca lagno'tha māso ghaṭī ca kṣaṇaḥ kāṣṭhikā ca |muhūrtastu yāmo grahā yāminī ca dinaṃ carkṣamālāgato devaputraḥ || 113||

कृतो द्वापरस्तु त्रितस्तत्कलिस्तु सहस्रं युगस्तत्र मन्वन्तरश्च ।लयः पालनं सत्कृतिस्तत्परार्धं सदोत्पत्तिकृद्द्व्यक्षरो ब्रह्मरूपः ॥ ११४॥

kṛto dvāparastu tritastatkalistu sahasraṃ yugastatra manvantaraśca |layaḥ pālanaṃ satkṛtistatparārdhaṃ sadotpattikṛddvyakṣaro brahmarūpaḥ || 114||

तथा रुद्रसर्गस्तु कौमारसर्गो मुनेः सर्गकृद्देवकृत्प्राकृतस्तु ।श्रुतिस्तु स्मृतिः स्तोत्रमेवं पुराणं धनुर्वेद इज्याथ गान्धर्ववेदः ॥ ११५॥

tathā rudrasargastu kaumārasargo muneḥ sargakṛddevakṛtprākṛtastu |śrutistu smṛtiḥ stotramevaṃ purāṇaṃ dhanurveda ijyātha gāndharvavedaḥ || 115||

विधाता च नारायणः सत्कुमारो वराहस्तथा नारदो धर्मपुत्रः ।मुनिः कर्दमस्यात्मजो दत्त एव सयज्ञोऽमरो नाभिजः श्रीपृथुश्च ॥ ११६॥

vidhātā ca nārāyaṇaḥ satkumāro varāhastathā nārado dharmaputraḥ |muniḥ kardamasyātmajo datta eva sayajño'maro nābhijaḥ śrīpṛthuśca || 116||

सुमत्स्यश्च कूर्मश्च धन्वन्तरिश्च तथा मोहिनी नारसिंहः प्रतापी ।द्विजो वामनो रेणुकापुत्ररूपो मुनिर्व्यासदेवः श्रुतिस्तोत्रकर्ता ॥ ११७॥

sumatsyaśca kūrmaśca dhanvantariśca tathā mohinī nārasiṃhaḥ pratāpī |dvijo vāmano reṇukāputrarūpo munirvyāsadevaḥ śrutistotrakartā || 117||

धनुर्वेदभाग्रामचन्द्रावतारः ससीतापतिर्भारहृद्रावणारिः ।नृपः सेतुकृद्वानरेन्द्रप्रहारी महायज्ञकृद्राघवेन्द्रः प्रचण्डः ॥ ११८॥

dhanurvedabhāgrāmacandrāvatāraḥ sasītāpatirbhārahṛdrāvaṇāriḥ |nṛpaḥ setukṛdvānarendraprahārī mahāyajñakṛdrāghavendraḥ pracaṇḍaḥ || 118||

बलः कृष्णचन्द्रस्तु कल्किः कलेशस्तु बुद्धः प्रसिद्धस्तुहंसःस्तथाश्वः ।ऋषीन्द्रोऽजितो देववैकुण्ठनाथो ह्यमूर्तिश्च मन्वन्तरस्यावतारः ॥ ११९॥

balaḥ kṛṣṇacandrastu kalkiḥ kaleśastu buddhaḥ prasiddhastuhaṃsaḥstathāśvaḥ |ṛṣīndro'jito devavaikuṇṭhanātho hyamūrtiśca manvantarasyāvatāraḥ || 119||

गजोद्धारणः श्रीमनुर्ब्रह्मपुत्रो नृपेन्द्रस्तु दुष्यन्तजो दानशीलः ।सद्दृष्टः श्रुतो भूत एवं भविष्यद्भवत्स्थावरो जङ्गमोऽल्पं महच्च ॥ १२०॥

gajoddhāraṇaḥ śrīmanurbrahmaputro nṛpendrastu duṣyantajo dānaśīlaḥ |saddṛṣṭaḥ śruto bhūta evaṃ bhaviṣyadbhavatsthāvaro jaṅgamo'lpaṃ mahacca || 120||

इति श्रीभुजङ्गप्रयातेन चोक्तं हरे राधिकेशस्य नाम्नां सहस्रम् ।पठेद्भक्तियुक्तो द्विजः सर्वदा हि कृतार्थो भवेत्कृष्णचन्द्रस्वरूपः ॥ १२१॥

iti śrībhujaṅgaprayātena coktaṃ hare rādhikeśasya nāmnāṃ sahasram |paṭhedbhaktiyukto dvijaḥ sarvadā hi kṛtārtho bhavetkṛṣṇacandrasvarūpaḥ || 121||

महापापराशिं भिनत्ति श्रुतं यत्सदा वैष्णवानां प्रियं मङ्गलं च ।इदं रासराकादिने चाश्विनस्य तथा कृष्णजन्माष्टमीमध्य एव ॥ १२२॥

mahāpāparāśiṃ bhinatti śrutaṃ yatsadā vaiṣṇavānāṃ priyaṃ maṅgalaṃ ca |idaṃ rāsarākādine cāśvinasya tathā kṛṣṇajanmāṣṭamīmadhya eva || 122||

तथा चैत्रमासस्य राकादिने वाथ भाद्रे च राधाष्टमी सद्दिने वा ।पठेद्भक्तियुक्तस्त्विदं पूजयित्वा चतुर्धा सुमुक्तिं तनोति प्रशस्तः ॥ १२३॥

tathā caitramāsasya rākādine vātha bhādre ca rādhāṣṭamī saddine vā |paṭhedbhaktiyuktastvidaṃ pūjayitvā caturdhā sumuktiṃ tanoti praśastaḥ || 123||

पठेत्कृष्णपुर्यां च वृन्दावने वा व्रजे गोकुले वापि वंशीवटे वा ।वटे वाक्षये वा तटे सूर्यपुत्र्याः स भक्तोऽथ गोलोकधाम प्रयाति ॥ १२४॥

paṭhetkṛṣṇapuryāṃ ca vṛndāvane vā vraje gokule vāpi vaṃśīvaṭe vā |vaṭe vākṣaye vā taṭe sūryaputryāḥ sa bhakto'tha golokadhāma prayāti || 124||

भजेद्भक्तिभावाच्च सर्वत्रभूमौ हरिं कुत्र चानेन गेहे वने वा ।जहाति क्षणं नो हरिस्तं च भक्तं सुवश्यो भवेन्माधवः कृष्णचन्द्रः ॥ १२५॥

bhajedbhaktibhāvācca sarvatrabhūmau hariṃ kutra cānena gehe vane vā |jahāti kṣaṇaṃ no haristaṃ ca bhaktaṃ suvaśyo bhavenmādhavaḥ kṛṣṇacandraḥ || 125||

सदा गोपनीयं सदा गोपनीयं सदा गोपनीयं प्रयत्नेन भक्तैः ।प्रकाश्यं न नाम्नां सहस्रं हरेश्च न दातव्यमेवं कदा लम्पटाय ॥ १२६॥

sadā gopanīyaṃ sadā gopanīyaṃ sadā gopanīyaṃ prayatnena bhaktaiḥ |prakāśyaṃ na nāmnāṃ sahasraṃ hareśca na dātavyamevaṃ kadā lampaṭāya || 126||

इदं पुस्तकं यत्र गेहेऽपि तिष्ठेद्वसेद्राधिकानाथ आद्यस्तु तत्र ।तथा षड्गुणाः सिद्धयो द्वादशापि गुणैस्त्रिंशद्भिर्लक्षणैस्तु प्रयान्ति ॥ १२७॥

idaṃ pustakaṃ yatra gehe'pi tiṣṭhedvasedrādhikānātha ādyastu tatra |tathā ṣaḍguṇāḥ siddhayo dvādaśāpi guṇaistriṃśadbhirlakṣaṇaistu prayānti || 127||

इति श्रीमद्गर्गसंहितायां अश्वमेधखण्डे श्रीकृष्णसहस्रनामवर्णनंनामैकोनषष्टितमोऽध्यायः ॥ दशमखण्डे अध्याय ५९॥

iti śrīmadgargasaṃhitāyāṃ aśvamedhakhaṇḍe śrīkṛṣṇasahasranāmavarṇanaṃnāmaikonaṣaṣṭitamo'dhyāyaḥ || daśamakhaṇḍe adhyāya 59||