गोपालसहस्रनामस्तोत्रम् Shri Gopala Shahasranama Shtotra

पार्वत्युवाचकैलासशिखरे रम्ये गौरी पृच्छति शङ्करम् ।ब्रह्माण्डाखिलनाथस्त्वं सृष्टिसंहारकारकः ॥ १॥

pārvatyuvācakailāsaśikhare ramye gaurī pṛcchati śaṅkaram |brahmāṇḍākhilanāthastvaṃ sṛṣṭisaṃhārakārakaḥ || 1||

त्वमेव पूज्यसे लोकैर्ब्रह्मविष्णुसुरादिभिः ।नित्यं पठसि देवेश कस्य स्तोत्रं महेश्वर ॥ २॥

tvameva pūjyase lokairbrahmaviṣṇusurādibhiḥ |nityaṃ paṭhasi deveśa kasya stotraṃ maheśvara || 2||

आश्चर्यमिदमाख्यानं जायते मयि शङ्कर ।तत्प्राणेश महाप्राज्ञ संशयं छिन्धि मे प्रभो ॥ ३॥

āścaryamidamākhyānaṃ jāyate mayi śaṅkara |tatprāṇeśa mahāprājña saṃśayaṃ chindhi me prabho || 3||

श्रीमहादेव उवाचधन्यासि कृतपुण्यासि पार्वति प्राणवल्लभे ।रहस्यातिरहस्यं च यत्पृच्छसि वरानने ॥ ४॥

śrīmahādeva uvācadhanyāsi kṛtapuṇyāsi pārvati prāṇavallabhe |rahasyātirahasyaṃ ca yatpṛcchasi varānane || 4||

स्त्रीस्वभावान्महादेवि पुनस्त्वं परिपृच्छसि ।गोपनीयं गोपनीयं गोपनीयं प्रयत्नतः ॥ ५॥

strīsvabhāvānmahādevi punastvaṃ paripṛcchasi |gopanīyaṃ gopanīyaṃ gopanīyaṃ prayatnataḥ || 5||

दत्ते च सिद्धिहानिः स्यात्तस्माद्यत्नेन गोपयेत् ।इदं रहस्यं परमं पुरुषार्थप्रदायकम् ॥ ६॥

datte ca siddhihāniḥ syāttasmādyatnena gopayet |idaṃ rahasyaṃ paramaṃ puruṣārthapradāyakam || 6||

धनरत्नौघमाणिक्यं तुरङ्गं च गजादिकम् ।ददाति स्मरणादेव महामोक्षप्रदायकम् ॥ ७॥

dhanaratnaughamāṇikyaṃ turaṅgaṃ ca gajādikam |dadāti smaraṇādeva mahāmokṣapradāyakam || 7||

तत्तेऽहं सम्प्रवक्ष्यामि शृणुष्वावहिता प्रिये ।योऽसौ निरञ्जनो देवः चित्स्वरूपी जनार्दनः ॥ ८॥

tatte'haṃ sampravakṣyāmi śṛṇuṣvāvahitā priye |yo'sau nirañjano devaḥ citsvarūpī janārdanaḥ || 8||

संसारसागरोत्तारकारणाय नृणाम् सदा ।श्रीरङ्गादिकरूपेण त्रैलोक्यं व्याप्य तिष्ठति ॥ ९॥

saṃsārasāgarottārakāraṇāya nṛṇām sadā |śrīraṅgādikarūpeṇa trailokyaṃ vyāpya tiṣṭhati || 9||

ततो लोका महामूढा विष्णुभक्तिविवर्जिताः ।निश्चयं नाधिगच्छन्ति पुनर्नारायणो हरिः ॥ १०॥

tato lokā mahāmūḍhā viṣṇubhaktivivarjitāḥ |niścayaṃ nādhigacchanti punarnārāyaṇo hariḥ || 10||

निरञ्जनो निराकारो भक्तानां प्रीतिकामदः ।वृन्दावनविहाराय गोपालं रूपमुद्वहन् ॥ ११॥

nirañjano nirākāro bhaktānāṃ prītikāmadaḥ |vṛndāvanavihārāya gopālaṃ rūpamudvahan || 11||

मुरलीवादनाधारी राधायै प्रीतिमावहन् ।अंशांशेभ्यः समुन्मील्य पूर्णरूपकलायुतः ॥ १२॥

muralīvādanādhārī rādhāyai prītimāvahan |aṃśāṃśebhyaḥ samunmīlya pūrṇarūpakalāyutaḥ || 12||

श्रीकृष्णचन्द्रो भगवान् नन्दगोपवरोद्यतः ।धरणीरूपिणीमातृयशोदानन्ददायकः ॥ १३॥

śrīkṛṣṇacandro bhagavān nandagopavarodyataḥ |dharaṇīrūpiṇīmātṛyaśodānandadāyakaḥ || 13||

द्वाभ्यां प्रयाचितो नाथो देवक्यां वसुदेवतः ।ब्रह्मणाऽभ्यर्थितो देवो देवैरपि सुरेश्वरि ॥ १४॥

dvābhyāṃ prayācito nātho devakyāṃ vasudevataḥ |brahmaṇā'bhyarthito devo devairapi sureśvari || 14||

जातोऽवन्यां मुकुन्दोऽपि मुरलोवेदरेचिका ।तया सार्द्धं वचः कृत्वा ततो जातो महीतले ॥ १५॥

jāto'vanyāṃ mukundo'pi muralovedarecikā |tayā sārddhaṃ vacaḥ kṛtvā tato jāto mahītale || 15||

संसारसारसर्वस्वं श्यामलं महदुज्ज्वलम् ।एतज्ज्योतिरहं वेद्यं चिन्तयामि सनातनम् ॥ १६॥

saṃsārasārasarvasvaṃ śyāmalaṃ mahadujjvalam |etajjyotirahaṃ vedyaṃ cintayāmi sanātanam || 16||

गौरतेजो विना यस्तु श्यामतेजस्समर्चयेत् ।जपेद्वा ध्यायते वापि स भवेत् पातकी शिवे ॥ १७॥

gauratejo vinā yastu śyāmatejassamarcayet |japedvā dhyāyate vāpi sa bhavet pātakī śive || 17||

स ब्रह्महा सुरापी च स्वर्णस्तेयी च पञ्चमः ।एतैर्दोषैर्विलिप्येत तेजोभेदान्महीश्वरि ॥ १८॥

sa brahmahā surāpī ca svarṇasteyī ca pañcamaḥ |etairdoṣairvilipyeta tejobhedānmahīśvari || 18||

तस्माज्ज्योतिरभूद् द्वेधा राधामाधवरूपकम् ।तस्मादिदं महादेवि गोपालेनैव भाषितम् ॥ १९॥

tasmājjyotirabhūd dvedhā rādhāmādhavarūpakam |tasmādidaṃ mahādevi gopālenaiva bhāṣitam || 19||

दुर्वाससो मुनेर्मोहे कार्तिक्यां रासमण्डले ।ततः पृष्टवती राधा सन्देहभेदमात्मनः ॥ २०॥

durvāsaso munermohe kārtikyāṃ rāsamaṇḍale |tataḥ pṛṣṭavatī rādhā sandehabhedamātmanaḥ || 20||

निरञ्जनात्समुत्पन्नं मयाऽधीतं जगन्मयि ।श्रीकृष्णेन ततः प्रोक्तं राधायै नारदाय च ॥ २१॥

nirañjanātsamutpannaṃ mayā'dhītaṃ jaganmayi |śrīkṛṣṇena tataḥ proktaṃ rādhāyai nāradāya ca || 21||

ततो नारदतस्सर्वे विरला वैष्णवा जनाः ।कलौ जानन्ति देवेशि गोपनीयं प्रयत्नतः ॥ २२॥

tato nāradatassarve viralā vaiṣṇavā janāḥ |kalau jānanti deveśi gopanīyaṃ prayatnataḥ || 22||

शठाय कृपणायाथ दाम्भिकाय सुरेश्वरि ।ब्रह्महत्यामवाप्नोति तस्माद्यत्नेन गोपयेत् ॥ २३॥

śaṭhāya kṛpaṇāyātha dāmbhikāya sureśvari |brahmahatyāmavāpnoti tasmādyatnena gopayet || 23||

पाठ करने की विधिॐ अस्य श्रीगोपालसहस्रनामस्तोत्रमहामन्त्रस्य श्रीनारद ऋषिः ।अनुष्टुप् छन्दः । श्रीगोपालो देवता । कामो बीजम् । माया शक्तिः ।चन्द्रः कीलकम् श्रीकृष्णचन्द्र भक्तिरूपफलप्राप्तयेश्रीगोपालसहस्रनामस्तोत्रजपे विनियोगः ।या इसतरह करें पाठॐ ऐं क्लीं बीजम् । श्रीं ह्रीं शक्तिः ।श्रीवृन्दावननिवासः कीलकम् ।श्रीराधाप्रियपरब्रह्मेति मन्त्रः ।धर्मादिचतुर्विधपुरुषार्थसिद्ध्यर्थे जपे विनियोगः ॥अथ करादिन्यासःॐ क्लां अङ्गुष्ठाभ्यां नमः ।ॐ क्लीं तर्जनीभ्यां नमः ॥ॐ क्लूं मध्यमाभ्यां नमः ॥ॐ क्लैं अनामिकाभ्यां नमः ॥ॐ क्लौं कनिष्ठिकाभ्यां नमः ॥ॐ क्लः करतलकरपृष्ठाभ्यां नमः ॥अथ हृदयादिन्यासःॐ क्लां हृदयाय नमः ।ॐ क्लीं शिरसे स्वाहा ॥ॐ क्लूं शिखायै वषट् ॥ॐ क्लैं कवचाय हुं ॥ॐ क्लौं नेत्रत्रयाय वौषट् ॥ॐ क्लः अस्त्राय फट् ॥अथ ध्यानम्कस्तूरीतिलकं ललाटपटले वक्षःस्थले कौस्तुभंनासाग्रेवरमौक्तिकं करतले वेणुं करे कङ्कणम् ॥सर्वाङ्गे हरिचन्दनं सुललितं कण्ठे च मुक्तावलिम्गोपस्त्रीपरिवेष्टितो विजयते गोपालचूड़ामणिः ॥ १॥

pāṭha karane kī vidhioṃ asya śrīgopālasahasranāmastotramahāmantrasya śrīnārada ṛṣiḥ |anuṣṭup chandaḥ | śrīgopālo devatā | kāmo bījam | māyā śaktiḥ |candraḥ kīlakam śrīkṛṣṇacandra bhaktirūpaphalaprāptayeśrīgopālasahasranāmastotrajape viniyogaḥ |yā isataraha kareṃ pāṭhaoṃ aiṃ klīṃ bījam | śrīṃ hrīṃ śaktiḥ |śrīvṛndāvananivāsaḥ kīlakam |śrīrādhāpriyaparabrahmeti mantraḥ |dharmādicaturvidhapuruṣārthasiddhyarthe jape viniyogaḥ ||atha karādinyāsaḥoṃ klāṃ aṅguṣṭhābhyāṃ namaḥ |oṃ klīṃ tarjanībhyāṃ namaḥ ||oṃ klūṃ madhyamābhyāṃ namaḥ ||oṃ klaiṃ anāmikābhyāṃ namaḥ ||oṃ klauṃ kaniṣṭhikābhyāṃ namaḥ ||oṃ klaḥ karatalakarapṛṣṭhābhyāṃ namaḥ ||atha hṛdayādinyāsaḥoṃ klāṃ hṛdayāya namaḥ |oṃ klīṃ śirase svāhā ||oṃ klūṃ śikhāyai vaṣaṭ ||oṃ klaiṃ kavacāya huṃ ||oṃ klauṃ netratrayāya vauṣaṭ ||oṃ klaḥ astrāya phaṭ ||atha dhyānamkastūrītilakaṃ lalāṭapaṭale vakṣaḥsthale kaustubhaṃnāsāgrevaramauktikaṃ karatale veṇuṃ kare kaṅkaṇam ||sarvāṅge haricandanaṃ sulalitaṃ kaṇṭhe ca muktāvalimgopastrīpariveṣṭito vijayate gopālacūड़āmaṇiḥ || 1||

फुल्लेन्दीवरकान्तिमिन्दुवदनं बर्हावतंसप्रियंश्रीवत्साङ्कमुदारकौस्तुभधरं पीताम्बरं सुन्दरम् ॥गोपीनां नयनोत्पलार्चिततनुं गोगोपसङ्घावृतंगोविन्दं कलवेणुवादनपरं दिव्याङ्गभूषं भजे ॥ २॥

phullendīvarakāntiminduvadanaṃ barhāvataṃsapriyaṃśrīvatsāṅkamudārakaustubhadharaṃ pītāmbaraṃ sundaram ||gopīnāṃ nayanotpalārcitatanuṃ gogopasaṅghāvṛtaṃgovindaṃ kalaveṇuvādanaparaṃ divyāṅgabhūṣaṃ bhaje || 2||

सहस्रनाम स्तोत्र आरम्भॐ क्लीं देवः कामदेवः कामबीजशिरोमणिः ।श्रीगोपालो महीपालो सर्ववेदान्तपारगः ॥ १॥ वर् सर्ववेदाङ्गपारगः

sahasranāma stotra ārambhaoṃ klīṃ devaḥ kāmadevaḥ kāmabījaśiromaṇiḥ |śrīgopālo mahīpālo sarvavedāntapāragaḥ || 1|| var sarvavedāṅgapāragaḥ

कृष्णः कमलपत्राक्षः पुण्डरीकः सनातनः । वर् धरणीपालकोधन्यःगोपतिर्भूपतिः शास्ता प्रहर्ता विश्वतोमुखः ॥ २॥

kṛṣṇaḥ kamalapatrākṣaḥ puṇḍarīkaḥ sanātanaḥ | var dharaṇīpālakodhanyaḥgopatirbhūpatiḥ śāstā prahartā viśvatomukhaḥ || 2||

आदिकर्ता महाकर्ता महाकालः प्रतापवान् ।जगज्जीवो जगद्धाता जगद्भर्ता जगद्वसुः ॥ ३॥

ādikartā mahākartā mahākālaḥ pratāpavān |jagajjīvo jagaddhātā jagadbhartā jagadvasuḥ || 3||

मत्स्यो भीमः कुहूभर्ता हर्ता वाराहमूर्तिमान् ।नारायणो हृषीकेशो गोविन्दो गरुडध्वजः ॥ ४॥

matsyo bhīmaḥ kuhūbhartā hartā vārāhamūrtimān |nārāyaṇo hṛṣīkeśo govindo garuḍadhvajaḥ || 4||

गोकुलेन्द्रो महीचन्द्रः शर्वरीप्रियकारकः ।कमलामुखलोलाक्षः पुण्डरीकः शुभावहः ॥ ५॥

gokulendro mahīcandraḥ śarvarīpriyakārakaḥ |kamalāmukhalolākṣaḥ puṇḍarīkaḥ śubhāvahaḥ || 5||

दुर्वासाः कपिलो भौमः सिन्धुसागरसङ्गमः ।गोविन्दो गोपतिर्गोपः कालिन्दीप्रेमपूरकः ॥ ६॥

durvāsāḥ kapilo bhaumaḥ sindhusāgarasaṅgamaḥ |govindo gopatirgopaḥ kālindīpremapūrakaḥ || 6||

गोपस्वामी गोकुलेन्द्रो गोवर्धनवरप्रदः ।नन्दादिगोकुलत्राता दाता दारिद्र्यभञ्जनः ॥ ७॥

gopasvāmī gokulendro govardhanavarapradaḥ |nandādigokulatrātā dātā dāridryabhañjanaḥ || 7||

सर्वमङ्गलदाता च सर्वकामप्रदायकः ।आदिकर्ता महीभर्ता सर्वसागरसिन्धुजः ॥ ८॥

sarvamaṅgaladātā ca sarvakāmapradāyakaḥ |ādikartā mahībhartā sarvasāgarasindhujaḥ || 8||

गजगामी गजोद्धारी कामी कामकलानिधिः ।कलङ्करहितश्चन्द्रो बिम्बास्यो बिम्बसत्तमः ॥ ९॥

gajagāmī gajoddhārī kāmī kāmakalānidhiḥ |kalaṅkarahitaścandro bimbāsyo bimbasattamaḥ || 9||

मालाकारः कृपाकारः कोकिलस्वरभूषणः ।रामो नीलाम्बरो देवो हली दुर्दममर्दनः ॥ १०॥

mālākāraḥ kṛpākāraḥ kokilasvarabhūṣaṇaḥ |rāmo nīlāmbaro devo halī durdamamardanaḥ || 10||

सहस्राक्षपुरीभेत्ता महामारीविनाशनः ।शिवः शिवतमो भेत्ता बलारातिप्रपूजकः ॥ ११॥

sahasrākṣapurībhettā mahāmārīvināśanaḥ |śivaḥ śivatamo bhettā balārātiprapūjakaḥ || 11||

कुमारीवरदायी च वरेण्यो मीनकेतनः ।नरो नारायणो धीरो राधापतिरुदारधीः ॥ १२॥

kumārīvaradāyī ca vareṇyo mīnaketanaḥ |naro nārāyaṇo dhīro rādhāpatirudāradhīḥ || 12||

श्रीपतिः श्रीनिधिः श्रीमान् मापतिः प्रतिराजहा ।वृन्दापतिः कुलग्रामी धामी ब्रह्म सनातनः ॥ १३॥

śrīpatiḥ śrīnidhiḥ śrīmān māpatiḥ pratirājahā |vṛndāpatiḥ kulagrāmī dhāmī brahma sanātanaḥ || 13||

रेवतीरमणो रामः प्रियश्चञ्चललोचनः ।रामायणशरीरोऽयं रामो रामः श्रियःपतिः ॥ १४॥

revatīramaṇo rāmaḥ priyaścañcalalocanaḥ |rāmāyaṇaśarīro'yaṃ rāmo rāmaḥ śriyaḥpatiḥ || 14||

शर्वरः शर्वरी शर्वः सर्वत्र शुभदायकः ।राधाराधयिताराधी राधाचित्तप्रमोदकः ॥ १५॥

śarvaraḥ śarvarī śarvaḥ sarvatra śubhadāyakaḥ |rādhārādhayitārādhī rādhācittapramodakaḥ || 15||

राधारतिसुखोपेतः राधामोहनतत्परः ।राधावशीकरो राधाहृदयाम्भोजषट्पदः ॥ १६॥

rādhāratisukhopetaḥ rādhāmohanatatparaḥ |rādhāvaśīkaro rādhāhṛdayāmbhojaṣaṭpadaḥ || 16||

राधालिङ्गनसम्मोहः राधानर्तनकौतुकः ।राधासञ्जातसम्प्रीतो राधाकाम्यफलप्रदः ॥ १७॥

rādhāliṅganasammohaḥ rādhānartanakautukaḥ |rādhāsañjātasamprīto rādhākāmyaphalapradaḥ || 17||

वृन्दापतिः कोशनिधिः कोकशोकविनाशनः ।चन्द्रापतिः चन्द्रपतिः चण्डकोदण्डभञ्जनः ॥ १८॥

vṛndāpatiḥ kośanidhiḥ kokaśokavināśanaḥ |candrāpatiḥ candrapatiḥ caṇḍakodaṇḍabhañjanaḥ || 18||

रामो दाशरथी रामः भृगुवंशसमुद्भवः ।आत्मारामो जितक्रोधो मोहो मोहान्धभञ्जनः ॥ १९॥

rāmo dāśarathī rāmaḥ bhṛguvaṃśasamudbhavaḥ |ātmārāmo jitakrodho moho mohāndhabhañjanaḥ || 19||

वृषभानुभवो भावः काश्यपिः करुणानिधिः ।कोलाहलो हली हाली हेली हलधरप्रियः ॥ २०॥

vṛṣabhānubhavo bhāvaḥ kāśyapiḥ karuṇānidhiḥ |kolāhalo halī hālī helī haladharapriyaḥ || 20||

राधामुखाब्जमार्ताण्डः भास्करो रविजा विधुः ।विधिर्विधाता वरुणो वारुणो वारुणीप्रियः ॥ २१॥

rādhāmukhābjamārtāṇḍaḥ bhāskaro ravijā vidhuḥ |vidhirvidhātā varuṇo vāruṇo vāruṇīpriyaḥ || 21||

रोहिणीहृदयानन्दो वसुदेवात्मजो बली ।नीलाम्बरो रौहिणेयो जरासन्धवधोऽमलः ॥ २२॥

rohiṇīhṛdayānando vasudevātmajo balī |nīlāmbaro rauhiṇeyo jarāsandhavadho'malaḥ || 22||

नागो नवाम्भो विरुदो वीरहा वरदो बली ।गोपथो विजयी विद्वान् शिपिविष्टः सनातनः ॥ २३॥

nāgo navāmbho virudo vīrahā varado balī |gopatho vijayī vidvān śipiviṣṭaḥ sanātanaḥ || 23||

परशुरामवचोग्राही वरग्राही शृगालहा ।दमघोषोपदेष्टा च रथग्राही सुदर्शनः ॥ २४॥

paraśurāmavacogrāhī varagrāhī śṛgālahā |damaghoṣopadeṣṭā ca rathagrāhī sudarśanaḥ || 24||

वीरपत्नीयशस्त्राता जराव्याधिविघातकः ।द्वारकावासतत्त्वज्ञः हुताशनवरप्रदः ॥ २५॥

vīrapatnīyaśastrātā jarāvyādhivighātakaḥ |dvārakāvāsatattvajñaḥ hutāśanavarapradaḥ || 25||